౩౨. సత్త

యన్తం సద్దానం నిచ్చత్తా సమ్బన్ధస్స యత్థాతి పరామట్ఠం సోతి, యోతి పరామట్ఠం తస్సాతి చ నిద్దిసతి, యో యత్థేత్యాదికఞ్చ ‘కిరియాధారభూతే’చ్చాదివుత్తిగన్థ వివరణన్తి యోతి కిరియాధేయ్యభూతాధిప్పేతా, ఏతనేవాహ‘కిరియా చా’తిఆది, తేనాయమాధారీయతి కత్తుకమ్మ సమవేతా కిరియాస్మిన్త్యధికరణే వా తం ఆధారయతీతి కత్తరి వా ఘణన్తేన దట్ఠబ్బో, కత్తారం కమ్మఞ్చ కిరియానిస్సయభూతమాధార యతీత్యాధారోతి వా కత్తరి ఘణ, వుత్తం హి–

ఆధారయతి యో కత్తు, కమ్మం కిరియనిస్సయం;

ఆధారం కారకఞ్చాహు, తం చతుబ్బిధమేవ చేతి.

నను చ కిరియాధారణేనాధారోత్యుచ్చతే, తం కిమేవముచ్చతేతి చే, నేసదోసో యదేవ హి కిరియాధారణమస్స, తన్తన్నిస్సయభూత కత్తుకమ్మధారణం, నహ్యఞ్ఞతా తద్ధారణం సమ్భవతి తతో కిరియా కారణేనాధారణేనాధారోత్య యమేవత్థో, న కత్తుకమ్మపరిచ్చాగేనాధారేన ఉజుకం కిరియా గయ్హతే, తేనేవ వక్ఖతి-‘కిరియాయయో ఆధారో’చ్చాది, నను యద్యప్యుజుకమేవ కిరియం ధారయతి కత్తా కత్తుసమవాయినిం, కమ్మసమవేతఞ్చ విక్తేదనాదిం కిరియం కమ్మం… తథా సతి తానేవాధారోతి, న… లోకే సత్థే చ తేసమాధారత్థే నాప్పతీతితో, కత్తుకమ్మతాయేవ హి తేసమ్పతీతీతి దస్సేతుమాహ-‘కిరియా చే’త్యాది, తథా చ వుత్తం–

కత్తుకమ్మ బ్యవహితం, ధారేన్తమనుజు క్రియం;

క్రియాసిద్ధుపకారి చ, సత్థే-ధికరణం మతన్తి.

కత్తుకమ్మబ్యవహితన్తి కత్తుకమ్మేహి తంసమవేతభావేన బ్యవహితం, అనుజు పారమ్పరియేన, క్రియాసిద్ధుపకారితి కత్తుకమ్మసమవేతాయ కిరియాయ పసిద్ధియం ఉపకారీ ఉపకుబ్బన్తం, నను చ న కిరియా ధారణేనేవాయమాధారో, కత్తుకమ్మానం ధారణేనాప్యాధారోతి సక్కా వవత్థపేతున్తి చోదనమ్మనసి నిధాయాహ-‘న చే’త్యాది, కిరియా నిమిత్తస్సేవాతి కత్తుకమ్మసమవాయినియా కిరియాయ నిమిత్తస్సేవ, తదేవంవిధమాధారం చతుబ్బిధమ్మతన్తి దస్సేతుమాహ-‘ఆధారో చాయ’మిచ్చాది, చత్తారో విధాపకారా అస్సాతి చతుబ్బిధో, ఆధేయ్యేన సహోపసిలేసో సంయోగలక్ఖణో-స్స అత్థీతి ఓపసిలేసికో ఆధారో-‘కటేనిసీదతి థాలియం పచతి’త్యాదో కటాది, తథాహి దేవదత్తసమవేతం నిసీదనకిరియం కటో దేవదత్తం ధారయం ధారయతి దేవదత్తబ్యవహితం, ఏవం థాలీపి తణ్డులసమవేతం విక్లేదనాదికిరియం తణ్డులే ధారయం ధారయతీత్యోపసిలేసికాధారత్తం కటాదినో. యతో-ఞ్ఞత్రాధేయ్యం న వత్తతే సబ్బథా భియ్యో వా, సో వేసయికో, విసయోహ్యాధేయ్యస్సానఞ్ఞత్రభావో, యథా చక్ఖాదిప్పవత్తీనమఞ్ఞత్రాభావా చక్ఖాదీనం రూపాదయో విసయాతి వుచ్చన్తే, ఏవమాకాసే సకునయోత్యాదో సకున్యాదీనమాకాసాదితో-ఞ్ఞత్రాభావాతే తేసం విసయాత్యుచ్చన్తే, విసయో ఏవ వేసయికో. యో ఆధారాధేయ్యానమభిబ్యాపేత్యాధేయ్యమిత్యభిబ్యాపకో, తథా హి‘తిలేసు తేలం, దధిమ్హి సప్పి,త్యత్ర తిలాదికం తేలాదికమాధేయ్యం బ్యాపేత్వా తిట్ఠతీతి తిలాది బ్యాపకాధారో. సమీపే భవో, సమీపో ఏవ వా సామీపికో, యస్స సమీపదేసే ఆధేయ్యం వత్తతే సో ఏవముచ్చతే, అత్రోదాహరణం ‘గురూసు వసతి గఙ్గాయం ఘోసో’తి. నను చాత్రాప్యాధారే సత్తమీ విధీయతే ఆధారో చ నిస్సయో వుచ్చతే, నిస్సయో చ సంయోగసమవాయేహి హోతి, న చ సిస్సాదీనం గురుప్పభుతీతి దేవదత్తసకున్యాదీనమివ కటాకాసాదీహి సంయోగో, తేలాదీనమివ చ తిలాదీహి సమవాయో వా అత్థి, తేనాయుత్తం తే సమాధారత్తన్తి, నేతదత్థి, యదాయత్తా హి యస్స ఠితి సో వినాపి సంయోగసమవాయేహి తస్స నిస్సయో భవతి, తథాహి పురిసస్స న రఞ్ఞా సహ సంయోగోసమవాయో వాత్థి, అథ పన తదధీనట్ఠితిత్తా రాజనిస్సయో పురిసోతి బ్యపదిస్సీయతే, సిస్సాదీనఞ్చ గురుప్పభుతిన మాయత్తా ఠితీతి తేసమయం [తేనస్సాయం (పోత్థకే) యుత్థో తే పతి గురుపభుతీనం నిస్సయభావో (జినిన్దబుద్ధి)] యుత్తో గురుప్పభుతినం నిస్సయభావోతి, ఏత్థ పన యజ్జపి వేసయికాభిబ్యపకానమాధారాధేయ్యోపసిలేసో అత్థి, తథాపి పకారన్తరస్సేవ పరిప్ఫుటత్తా తథేవ వచనిచ్ఛా, నాఞ్ఞథా ఓపసిలేసికేన వా [ఓపసిలేసికేవ] విసయాభిబ్యాపకానమగ్గహణతో ఉపసిలేసస్సే వా [ఉపసిలేసస్సేవ] పరిబ్యత్తత్తా తథేవ వోహారోతి న సఙ్కరో సఙ్కనీయోతి.