౨. |ఓ౦.౦౦౧౧| పరినిబ్బానకథా
సత్థా పన తతో పఞ్చచత్తాలీసవస్సాని తిపిటకపరియత్తిధమ్మం దేసేత్వా వేనేయ్యజనే సంసారతో చతుఅరియమగ్గఫలపటిలాభవసేన ఉద్ధారేత్వా నిబ్బానే పతిట్ఠాపేత్వా పచ్ఛిమే కాలే వేసాలినగరం ఉపనిస్సాయ చాపాలచేతియం నిస్సాయ విహరన్తో మారేన పరినిబ్బానత్థాయ ఆరాధితో సతో సమ్పజానో ఆయుసఙ్ఖారే విస్సజ్జేసి. తస్స విస్సట్ఠభావం ఆనన్దోయేవ అఞ్ఞాసి. అఞ్ఞో కోచిపి జానన్తో నామ నత్థి. తస్మా భిక్ఖుసఙ్ఘమ్పి జానాపేస్సామీతి జేతవనమహావిహారం గన్త్వా సబ్బం భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖవే తథాగతస్స న చిరస్సేవ తిణ్ణం మాసానం అచ్చయేన పరినిబ్బానం భవిస్సతి, తుమ్హే సత్తతింసబోధి పక్ఖియధమ్మేసు సమగ్గా హుత్వా ఏకీభావా హోథ, తుమ్హే వివాదం మా కరోథ. అప్పమాదేన తిస్సో సిక్ఖా సమ్పాదేథాతి వత్వా పున దివసే వేసాలియం పిణ్డాయ చరిత్వా పిణ్డపాతా పటిక్కమిత్వా భణ్డగామం గతో. భణ్డగామతో హత్థిగామం హత్థిగామతో అమ్బగామం అమ్బగామతో జమ్బుగామం జమ్బుగామతో నిగ్రోధగామం నిగ్రోధగామతో భోగనగరం భోగనగరతో పావానగరం పావానగరతో కుసినారానగరం పత్తో. తత్థ యమకసాలానమన్తరే ఠీతో ఆనన్దత్థేరం ఆమన్తేత్వా ఉన్తరసీసకం కత్వా మఞ్చకం పఞ్ఞాపేహి కిలన్తోస్మి ఆనన్ద నిపజ్జిస్సామి’తి ఆహ. తం సుత్వా ఆనన్దత్థేరో ఉత్తరసీసకం కత్వా మఞ్చకం పఞ్ఞాపేత్వా చతుగ్గుణం సఙ్ఘాటిం అత్థరిత్వా పఞ్చచత్తాలీసవస్సాని అసయితబుద్ధసేయ్యం సయన్తో దక్ఖిణపస్సేన సతో సమ్పజానో అనుట్ఠానసఞ్ఞం మనసికరిత్వా సీహసేయ్యం కప్పేసి.
అతీతమద్ధాన భవే చరన్తో,
అనన్తసత్తే కరుణాయుపేతో;
కత్వాన పుఞ్ఞాని అనప్పకాని,
పత్తో సివం లోకహితాయ నాథో.
ఏవం |ఓ౦.౦౦౧౨| హి సో దసబలోపి విహీనథామో,
యమస్స సాలాన నిపజ్జి మజ్ఝే;
కత్వాన సఞ్ఞఞ్హి అనుట్ఠహానం,
స ఇద్ధిమా మారముఖం పవిట్ఠో.
తస్మిం ఖణే సమకసాలా సుపుప్ఫితా అహేసుం. న కేవలం యమకసాలాయేవ సుపుప్ఫీతా, అథ ఖో దససహస్సీ లోకధాతు చక్కవాళేసు సాలరుక్ఖాపి పుప్ఫితా. న సాలరుక్ఖాయేవ సుపుప్ఫితా, అథ ఖో యం కిఞ్చి పుప్ఫుపగఫలూపగ రుక్ఖజాతం సబ్బమ్పి పుప్ఫఞ్చ ఫలఞ్చ గణ్హి. జలేసు జలపదుమాని థలేసు థలపదుమాని ఖన్ధేసు ఖన్ధపదుమాని సాఖాసు సాఖాపదుమాని లతాసు లతాపదుమాని ఆకాసే ఓలమ్బపదుమాని పిట్ఠిపాసాణే హిన్దిత్వా సతపత్తపదుమాని సుపుప్ఫితాని అహేసుం. పథవితో యావ బ్రహ్మలోకో తావ దససహస్సి చక్కవాళా ఏకమాలాగుణా వియ అహేసుం. దేవా ఆకాసతో దిబ్బమన్దారవపారిచ్ఛత్తకకోవిళారపుప్ఫాని చ చన్దనచుణ్ణాని చ సమాకిరన్తి. దిబ్బతురియసఙ్గితియో చ అన్తలిక్ఖే పవత్తన్తి. అనేకాని అచ్ఛరియసహస్సాని అహేసుం. ఏవం పూజావిసేసే పవత్తమానే పఠమయామే సుభద్దపరిబ్బాజకం వినేత్వా మజ్ఝిమయామే దససహస్సి లోకధాతు దేవతానం అనుసాసిత్వా పచ్ఛిమయామావసానే పఠమజ్ఝానం సమాపజ్జిత్వా తతో వుట్ఠాయ దుతియజ్ఝానం చతుత్థజ్ఝానం సమాపజ్జి. తతో వుట్ఠాయ ఆకాసానఞ్చాయతనం విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమాపజ్జిత్వా తతో వుట్ఠాయ నిరోధసమాపత్తిం సమాపజ్జి. తతో వుట్ఠాయ పఠమజ్ఝానం దుతియజ్ఝానం తతియజ్ఝానం చతుత్థజ్ఝానఞ్చ సమాపజ్జి. తతో వుట్ఠాయ ఏత్థన్తరతో అనుపాదిసేసనిబ్బానధాతుయా పరినిబ్బాయి.
మహామోహతమం హన్త్వా సత్తానం హదయస్సితం,
రవీవ జోతమానో సో లోకస్స అనుకమ్పకో;
వస్సాని |ఓ౦.౦౦౧౩| పఞ్చతాలీసం కత్వా సత్తహితం బహుం,
అధునా అగ్గిక్ఖన్ధోవ పరినిబ్బాయి సో జినో.
ఏవం పన భగవతి పరినిబ్బుతే విస్సకమ్మదేవపుత్తో తథాగతస్స సరీరప్పమాణం వరదోణిం రతనేహి మాపేత్వా విసుద్ధకప్పాసేహి తథాగతస్స సరీరం వేఠేత్వా రతనదోణియం పక్ఖిపిత్వా గన్ధతేలేహి పూరేత్వా అపరాయ దోణియా పిదహిత్వా సబ్బగన్ధదారుచితకం కత్వా యేభుయ్యేన దేవతాయో లోహితచన్దనఘటికాయో ఆదాయ చితకాయం పక్ఖిపిత్వా అగ్గిం గాహాపేతుం నాసక్ఖింసు. కస్మా? మహాకస్సపత్థేరస్స అనాగతత్తా. సో ఆయస్మా మహాకస్సపత్థేరో యేభుయ్యేన బహున్నం దేవానం పియో మనాపో. థేరస్స హి దానం దత్వా సగ్గే నిబ్బత్తానం పమాణో నామ నత్థి. తస్మా దేవతా తస్మిం సమాగమే అత్తనో కులూపగత్థేరం అదిస్వా అమ్హాకం మహాకస్సపత్థేరో కుహిన్తి ఓలోకేన్తో అత్తనో పరివారేహి పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి సద్ధిం మగ్గం పటిపన్నోతి ఞత్వా యావ థేరో ఇమస్మిం న సమ్పత్తో చితకం తావ న పజ్జలతుతి అధిట్ఠహింసు. తస్మిం కాలే థేరో యేభుయ్యేన తేరసధుతఙ్గధరేహి పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి సద్ధిం ఆగన్త్వా చితకం తిక్ఖత్తుం పదక్ఖిణం కత్వా పాదపస్సే ఠీతో, భన్తే తుమ్హాకం దస్సనత్థాయ ఇతో కప్పసతసహస్సమత్థకే పదుముత్తరసత్థునో పాదములే అభినీహారతో పట్ఠాయ అవిజహిత్వా ఆగతో. ఇదాని మే అవసానదస్సనన్తి పాదే గహేత్వా వన్దితుం అధిట్ఠాసి.
మహాకస్సపథేరో సో భిక్ఖుసఙ్ఘపురక్ఖతో;
ఏకంసం చీవరం కత్వా పగ్గహేత్వాన అఞ్జలిం.
పదక్ఖిణఞ్చ తిక్ఖత్తుం కత్వా ఠత్వా పదన్తికే;
పతిట్ఠహన్తు సీసే మే జినపాదేతి’ధిట్ఠహి.
సహాధిట్ఠానం చితకా దుస్సాని చ విభిన్దియ;
నిక్ఖమింసు తదా పాదా ఘనముత్తోవ చన్దిమా.
ఉహో హత్థేహి పగ్గయ్హ ఠపేత్వా అత్తనో సిరే;
వన్దిత్వా సత్థునో పాదే ఖమాపేత్వా విసజ్జయీ.
పుణ్ణచన్దో యథా అబ్భం చితకం పావిసి తదా;
ఇదం అచ్ఛేరకం దిస్వా రవం రవి మహాజనో.
ఉట్ఠహిత్వాన పాచీనా వన్దో అత్థఙ్గతో యథా;
పాదే అన్తరధాయన్తే అరోదింసు మహాజనా.
తదా మల్లరాజానో భగవతో సరీరకిచ్చం కరిస్సామాతి వత్వా నానావత్థాభరణాని నివాసేత్వా పరివారయింసు. తతో రాజానో మనుస్సా చ అగ్గిం దాతుం ఆరహింసు. తదా సక్కో? మయి పన పరినిబ్బుతే సక్కో దేవరాజా మణిజోతిరసం పసారేత్వా నిక్ఖన్తఅగ్గినా మమ సరీరకిచ్చం కరిస్సతి. మణిఅగ్గినో అవసానే మనుస్సా అగ్గిం కరిస్సన్తితి. ఏవం బుద్ధవచనం పరిభావేత్వా నిక్ఖత్తుం పదక్ఖిణం కత్వా భగవతో సరీరకిచ్చం కత్వా సమన్తతో ఉట్ఠహతుతి అధిట్ఠహి.
తస్మిం ఖణే సయమేవ చితకం అగ్గి గణ్హి. సరీరం పన భగవతో ఝాయామానం ఛవిచమ్మమంసనహారుఅట్ఠిఅట్ఠిమిఞ్జం అసేసేత్వా సుమనమకుళముత్తారాసిసదిసమేవ ధాతుయో అవసేసా అహేసుం.
పరినిబ్బుతకాలేపి సకలం కలునం అహు;
పరిదేవో మహా ఆసి మహీ ఉద్రియనం యథా.
దేవతాయానుభావేన సత్థునో చితకో సయం;
తతో ఏకప్పహారేన పజ్జలిత్థ సమన్తతో.
యఞ్చ అబ్భన్తరం దుస్సం యం దుస్సం సబ్బబాహిరం
దుస్సే ద్వేవ న ఝాయింసు తేసం దుస్సానమన్తరే;
యథా నిరుద్ధతేలస్స న మసీ న చ ఛారికా;
ఏవమస్స న దిస్సతి బుద్ధగత్తస్స ఝాయతో.
సుమనమకుళసభావా చ ధోతముత్తాభమేవ చ;
సువణ్ణవణ్ణసంకాసా అవసిస్సంసు ధాతుయో.
దాఠా చతస్సో ఉణ్హీసం అక్ఖకా ద్వే చ సత్తిమా;
న వికిణ్ణా తతో సేసా విప్పకిణ్ణావ ధాతుయో.
అహోసి తనుకా ధాతు సాసపబీజమత్తికా;
ధాతుయో మజ్ఝిమా మజ్ఝేభిన్నతణ్డులమత్తికా.
ధాతుయో |ఓ౦.౦౦౧౫| మహతి మజ్ఝే భిన్నముగ్గప్పమాణికా;
ధాతువణ్ణా తయో ఆసుం బుద్ధాధిట్ఠానతేజసా.
సారిపుత్తస్స థేరస్స సిస్సో సరభునామకో;
ఆదాయ జినగీవట్ఠిం చితకాతోవ ధాతు సో.
సద్ధిం సిస్ససహస్సేన చేతియే మహియఙ్గణే;
ఠపేత్వా చేతియం కత్వా కుసినారమగా ముని.
ఛళభిఞ్ఞో వసిప్పత్తో ఖేమో కారుణికో ముని;
సహసా చితకాతోవ వామదాఠం సమగ్గహీ.
ఆకాసతో పతిత్వాపి నిక్ఖమిత్వాపి సాలతో;
సమన్తతోమ్బుముగ్గన్త్వా నిబ్బాపేసుం జలానలం.
మల్లరాజగణా సబ్బే సబ్బగన్ధోదకేన తం;
చితకం లోకనాథస్స నిబ్బాపేసుం మహేసినో.
ఏవం పన సబ్బలోకే కరుణాధికో సమ్మాసమ్బుద్ధో వేసాఖపుణ్ణముపోసథే అఙ్గారదివసే పరినిబ్బుతో. దేవమనుస్సానం సఙ్గహకరణత్థాయ యమకసాలానమన్తరే చితకం సత్తరత్తిన్దివం వసీ. తతో వీసం హత్థసతికస్స ఉపరి సత్తరత్తిన్దివం వసి. యావ అగ్గిపరినిబ్బాపనం సత్తరత్తిన్దివం హోతి.
తతో సత్తదివసాని కుసినారాయం మల్లరాజపుత్తేసు గన్ధోదకేన చితకం నిబ్బాపయమానేసు సాలరుక్ఖతో ఉదకధారా నిక్ఖమిత్వా చితకం నిబ్బాపయింసు. తతో దసబలస్స ధాతుయో సువణ్ణచఙ్గోటకే పక్ఖిపిత్వా అత్తనో నగరే సన్థాగారే ఠపేత్వా సత్తిపఞ్జరం కత్వా ధనుపాకారేహి పరిక్ఖిపాపేత్వా సత్తాహం నచ్చగీతవాదితగన్ధమాలాదీహి మల్లరాజపుత్తా సక్కారం కరింసు.
తతో తే మల్లరాజానో రమ్మం దేవసభోపమం;
సబ్బథా మణ్డుయిత్వాన సన్థాగారం తతో పన.
మగ్గం |ఓ౦.౦౦౧౬| అలఙ్కరిత్వాన యావ మకుటచేతియా;
హత్థీక్ఖన్ధే ఠపేత్వాన హేమదోణిం సధాతుకం.
గన్ధాదీహిపి పూజేత్వా కీళన్తా సాధుకీళితం;
పవేసేత్వాన నగరం సన్థాగారే మనోరమే.
దసభూమస్మిం పల్లఙ్కే ఠపేత్వా జినధాతుయో;
ఉస్సయుం తే తదా ఛత్తే సన్థాగారసమన్తతో.
హత్థీహి పరిక్ఖిపాపేసుం తతో అస్సే తతో రథే,
అఞ్ఞో’ఞ్ఞం పరివారేత్వా తతో యోధే తతో ధను;
ఇతి పరిక్ఖిపాపేసుం సమన్తా యోజనం కమా,
తదా నచ్చేహి గీతేహి వాదితేహి చ పూజయుం.)
పరినిబ్బానకథా సమత్తా.
తతో భగవతో పరినిబ్బుతభావం సుత్వా అజాతసత్తు మహారాజా కోసినారకానం మల్లానం సాసనం పేసేసి. అహమ్పి ఖత్తియో భగవాపి ఖత్తియో సత్థునో సరీరధాతునం థూపఞ్చ మహఞ్చ కరోమీతి. తేనేవ ఉపాయేన వేసాలియం లిచ్ఛవిరాజానో చ కపిలవత్థుమ్హి సక్యరాజానో చ అల్లకప్పకే బులయో చ రామగామకే కోళియా చ వేఠదీపకే బ్రాహ్మణో చ పావాయం పావేయ్యకా చ సాసనం పేసేత్వా సబ్బే ఏకతో హుత్వా కోసినారకేహి సద్ధిం వివాదం ఉప్పాదేసుం. తేసం పన ఆచరియో ద్రోణబ్రాహ్మణో నామ. సో తేసం? మా భోన్తో విగ్గహవివాదం కరోథ, అమ్హాకం భగవా ఖన్తివాదీయేవాతి వత్వా తాదిసస్స చ ఖన్తిమేత్తానుద్దయసమ్పన్నస్స సరీరభాగే కలహం కాతుం అయుత్తన్తి ఆహ.
(రాజా అజాతసత్తు చ లిచ్ఛవీ చ నరాధిపా;
సక్యా చ అల్లకప్పా చ కోళియాపి చ రామకే.
బ్రాహ్మణో వేఠదీపో చ మల్లపావేయ్యకాపి చ;
మల్లా చ ధాతు అత్థాయ అఞ్ఞమఞ్ఞం వివాదయుం.
ఏవం |ఓ౦.౦౦౧౭| సన్తే తదా దోణో బ్రాహ్మణో ఏతదబ్రవీ;
సుణన్తు భోన్తో మే వాచం హితమత్థుపసంహితం.
ఖన్తివాదీ ఇసికాలే ధమ్మపాలకుమారకే;
ఛద్దన్తే భురిదత్తే చ చమ్పేయ్యే సఙ్ఖపాలకే.
మహాకపిజాతకాలే అమ్హాకం లోకనాయకో;
కోపం అకత్వా అఞ్ఞేసు ఖన్తిమేవ అకా జినో.
సిట్ఠాసిట్ఠే సుఖే దుక్ఖే లాభాలాభే యసాయసే;
తాదీ లక్ఖణసమ్పన్నో ఖన్తివాదేసు కా కథా.
ఏవం భవతం వివాదే సమ్పహారో న సాధుకో;
సబ్బేవ సహితా హోథ సమగ్గా మోదమానకా.
తథాగతస్స సారీరం అట్ఠభాగం కరోమసే;
థూపా విత్థారితా హోన్తు పసన్నా హి బహుజ్జనా.
తేన హి విభజేహి త్వం అట్ఠభాగన్తు బ్రాహ్మణ;
థూపా విత్థారితా హోన్తు పసన్నా హి బహుజ్జనా.
ఏవం వుత్తే తదా దోణో బ్రాహ్మణో గణజేట్ఠకో;
సువణ్ణం నాళిం కత్వాన సమం భాజేసి రాజునం.
సోళసనాళియో ఆసుం సబ్బా తా సేసధాతుయో;
ఏకేకపురవాసీనం ద్వే ద్వే దోణో అదా తదా.
ధాతుయో చ గహేత్వాన హట్ఠతుట్ఠా నరాధిపా;
గన్త్వా సకే సకే రట్ఠే చేతియాని అకారయుం.
దోణో తుమ్బం గహేత్వాన కారేసి తుమ్బచేతియం;
అఙ్గారథూపం కారేసుం మోరియా హట్ఠమానసా.
ఏకా దాఠా తిదసపురే ఏకా నాగపురే అహు;
ఏకా గన్ధారవిసయే ఏకా కాలిఙ్గరాజినో.)
తత్థ |ఓ౦.౦౦౧౮| దోణోతి? తదా గణాచరియో. సో ధాతుయో విభజన్తో ఏకం దక్ఖిణదాఠాధాతుం గహేత్వా వేఠన్తరే ఠపేసి. తదా సక్కో అజ్జ దక్ఖిణదాఠాధాతుం కో లభతీతి చిన్తేత్వా వేఠన్తరే పస్సి. సో రతనచఙ్గోటకం గహేత్వా అదిస్సమానకాయేన గన్త్వా ధాతుం గహేత్వా తావతింసభవనే చూళామణిచేతియ ఏకయోజనుబ్బేధంయేవ మహన్తం థూపం కత్వా ఠపేసి. ఏకం దక్ఖిణదఠాధాతుం పాదగ్గన్తరే అక్కమిత్వా గణ్హి. ఏత్తావతా తావతింసభవనదన్తధాతుకథా పరిపుణ్ణా వేదితబ్బా.
తదా జయసేనో నామ నాగరాజా భగవతో పరినిబ్బుతభావం సుత్వా అజ్జ పచ్ఛిమదస్సనం పస్సిస్సామీతి మహన్తం నాగరాజసమ్పత్తిం గహేత్వా కుసినారం గన్త్వా మహాపూజం కత్వా ఏకమన్తం ఠత్వా పాదగ్గన్తరే ఠితం ధాతుం దిస్వా నాగేద్ధిబలేన గహేత్వా నాగభవనం నేత్వా నాగపురస్స మజ్ఝే రతనఖచితే చేతియే ఠపేసి. తం తమ్బపణ్ణియం కాకవణ్ణతిస్సరాజకాలే మహాదేవత్థేరస్స సిస్సో మహిన్దత్థేరో నామ నాగభవనం గన్త్వా దక్ఖిణదాఠం గహేత్వా తమ్బపణ్ణియం సేరునగరం హరిత్వా గిరిఅభయస్స సేరునగరపబ్బతన్తరే చేతియం కారాపేత్వా ఠపేసి.
ఏత్తావతా నాగభవనదన్తధాతుకథా పరిపుణ్ణా వేదితబ్బా.
తత్రాయం గన్ధారవాసినోతి? ఏకా వామదాఠా దోణో నామ ఆచరియో నివత్థ వత్థన్తరే ఠపేత్వా గణ్హి. తదా ఏకో గన్ధారవాసీ పుబ్బే లద్ధబ్యాకరణో కతాభినీహారో వత్థన్తరే ఠతపిదన్తధాతుం దిస్వా కుసలచిత్తేన తతో దన్తధాతుం గహేత్వా గన్ధారవాసికేహి సద్ధిం అత్తనో రట్ఠం గన్త్వా చేతియవనే ఠపేసి.
ఏత్తావతా వామదన్తధాతుకథా పరిపుణ్ణా వేదితబ్బా.
తత్థ అధో వామదన్తధాతుం సారిపుత్తత్థేరస్స సిస్సో ఖేమో నామ ముని జాలచితకతోవ ఉప్పతిత్వా వామదాఠం గహేత్వా కాలిఙ్గపురం నేత్వా బ్రహ్మదత్తస్స రఞ్ఞో సమీపం గన్త్వా |ఓ౦.౦౦౧౯| దన్తధాతుం దస్సేత్వా? మహారాజ వామదన్తధాతుం భగవా తమేవ ఇమస్మిం జమ్బుదీపే యావ గుహసీవపరమ్పరా దేవమనుస్సానం అత్థం కరిత్వా పరియోసానే గుహసీవరఞ్ఞో పాహేస్సతీతి (నీయాదేతుం) ఆహాతి నీయ్యాదేసి.
అపరభాగే హేమమాలా రాజకఞ్ఞా దన్తకుమారేన సద్ధిం బ్రాహ్మణవేసం గహేత్వా దన్తధాతుం ఆదాయ పలాయిత్వా వాణిజే ఆరోచేత్వా నావా వేగేన గన్త్వా చేవ నాగసుపణ్ణేహి మహన్తం పూజం కారేత్వా అనుక్కమేనాగన్త్వా జమ్బుకోళపట్టనం పత్వా దిజవరస్స ఆచిక్ఖితమగ్గేన అనురాధపురం పత్వా కిత్తిస్సిరిమేఘస్స పవత్తిం పుచ్ఛిత్వా నవవస్సఆయుసమానో తీసు సరణేసు పసన్నభావం సుత్వా మేఘగిరి మహాథేరస్స సన్తికం గన్త్వా వన్దిత్వా ఏకమన్తం నిసీదిత్వా దన్తధాతుం జమ్బుదీపతో గహేత్వా ఆగతభావం ఆరోచేత్వా దస్సేసి. దిస్వా చ పన పీతియా ఫుటో ఉభిన్నమ్పి సఙ్గహం కత్వా మహావిహారం అలఙ్కారేత్వా జినదన్తధాతుం ఠపేత్వా ఏకం భిక్ఖుం పేసేత్వా తం పవత్తిం రఞ్ఞో ఆరోచాపేసి. తం సుత్వా రాజా పీతిపామోజ్జో చక్కవత్తిస్స సిరిసమ్పత్తో దళిద్దో వియ తస్స పాటిహారియం దిస్వా వీమంసిత్వా నిక్కఙ్ఖో హుత్వా సకలలఙ్కాదీపేన పూజేసి. ఏతేన నయేన పూజం కత్వా ఏకదివసేనేవ నవలక్ఖం పూజేసి.
సీహళిన్దో ఉభిన్నమ్పి బహూని రతనాని చ;
గామే చ ఇస్సరే చేవ దత్వాన సఙ్గహం అకా.
ఏత్తావతా అధోదాఠాధాతుకథా పరిపుణ్ణా వేదితబ్బా.
చత్తాలీస సమా దన్తా కేసా లోమా చ సబ్బసో దేవా హరింసు ఏకేకం చక్కవాళపరమ్పరా.
తత్ర వచనే, చత్తాలీస సమా దన్తాతి? సేసదన్తా చ కేసా చ లోమా చ నఖా చ సబ్బసోపి మయి పరినిబ్బుత-కాలే |ఓ౦.౦౦౨౦| మా డయ్హన్తు లుఞ్చిత్వా ఆకాసే పతిట్ఠన్తు ఏకేకచక్కవాళఞ్చ ఏకేకకేసలోమనఖదన్తధాతుపరమ్పరా నేత్వా చేతియం కారేత్వాన దేవమనుస్సానం అత్థం కరోతుతి అధిట్ఠహి. తస్మా పరినిబ్బుతకాలతో యావ సరీరం న డయ్హతి తావ ఛబ్బణ్ణరస్మియో లోమధాతు న పజహతి. దోణబ్రాహ్మణోపి ధాతువిభజనావసానే వేఠన్తరే చ నివాసనన్తరే చ పాదగ్గన్తరే చ ధాతునం వినట్ఠభావం ఞత్వా పథవియం ఉత్తానకోయేవజాతో. తదా సక్కో దేవరాజా దిస్వా అయం దేణాచరియో ధాతు అత్థాయ అనుపరివత్తేత్వా వినాసం పాపుణేయ్య అహం వీణాచరియవేసం గహేత్వా తస్స సన్తికం గన్త్వా సోకం వినోదేస్సామీతి సక్కరూపం జహిత్వా వీణాచరియవేసం గహేత్వా తస్స సన్తికం గన్త్వా ఏకమన్తం ఠితో దిబ్బగీతం గాయిత్వా వీణం వాదేన్తో నానప్పకారం ఉదానేసి. యం ధమ్మమేతం పురిసస్స వాదం ఛిన్దిస్సామీతి వత్వా కథాయ సోతునం లోభం పరస్స అత్థం వినాసేత్వా అతిలోభేన పురిసో పాపకో హోతీతి. హంసరాజజాతకం దీపేత్వా యం లద్ధం తం సులద్ధన్తి ఆహ. తం సుత్వా దోణో అయం వీణాచరియో మయ్హం థేనభావం అఞ్ఞాసీతి సోకం వినోదేత్వా ఉట్ఠాయ ఆవజ్జమానో తుమ్బం దిస్వా యేన భగవతో సరీరధాతుయో మితా సోపి ధాతుగతికోవ. ఇదం థూపం కరిస్సామీతి చిన్తేత్వా తుమ్బం గహేత్వాన చేతియే ఠపేసి. మోరియా అఙ్గారం గహేత్వా అఙ్గారచేతియం నామ కారేసుం.
(నగరే కపిలవత్థుమ్హి సమ్మాదిట్ఠి బహుజ్జనో;
తత్థ సారీరికం థూపం అకాసి రతనామయం.
నగరే |ఓ౦.౦౦౨౧| అల్లకే రమ్మే బుద్ధధాతు పతిట్ఠియ;
సిలాయ ముగ్గవణ్ణాయ థూపం సధాతుకం అకా.
జనో పావేయ్యరట్ఠస్మిం పతిట్ఠియ సారీరికం;
సిలాయ మణివణ్ణాయ పావేయ్యం చేతియం అకా.
చీవరం పత్తదణ్డఞ్చ మధురాయం అపూజయుం;
నివాసనం కుసఘరే పూజయింసు మహాజనా.
పచ్చత్థరణం కపిలే ఉణ్ణలోమఞ్చ కోసలే;
పూజేసుం పాటలిపుత్తే కరకం కాయబన్ధనం.
నిసీదనం అవన్తిసు చమ్పాయం’దకసాటకం;
దేవరట్ఠే అత్థరణం విదేహే పరిస్సావనం.
వాసి-సూచిఘరఞ్చాపి ఇన్దపత్థే అపూజయుం;
పాసాణకే పదం సేట్ఠం భణ్డసేసం పరన్తకే.
మహింసు మనుజా ధాతుం అట్ఠదోణమితం తదా;
ధాతు విత్థారితా ఆసి లోకనాథస్స సత్థునో).
తే పన రాజానో హి అత్తనోలద్ధధాతుం గహేత్వా సకసకనగరం గన్త్వా చేతియం కారాపేత్వా మహన్తం పూజావిధానం కరింసు. చక్ఖుమన్తస్స భగవతో సరీరధాతు అట్ఠదోణమత్తం సువణ్ణనాళియా ఏకసతఅట్ఠవీసతినాళికా అహోసి? సత్థా పన ఉత్తరాసాళ్హనక్ఖత్తేన మాతుకుచ్ఛియం పటిసన్ధిం గణ్హి. విసాఖనక్ఖత్తేన మాతుకుచ్ఛితో నిక్ఖమి. ఉత్తరాసాళ్హనక్ఖత్తేన మహాభినిక్ఖమనం నిక్ఖమి. విసాఖనక్ఖత్తేన బుద్ధో అహోసి. ఉత్తరాసాళ్హనక్ఖత్తేన ధమ్మచక్కం పవత్తేసి. తేనేవ యమకపాటిహారియం అకాసి. అస్సయుజనక్ఖత్తేన దేవోరోహణం అకాసి. విసాఖనక్ఖత్తేన పరినిబ్బాయి. మహాకస్సపత్థేరా చ అనురుద్ధత్థేరో చ ద్వే మహాథేరా భగవతో సరీరధాతుయో విస్సజ్జాపేత్వా అదంసు.
తేసం |ఓ౦.౦౦౨౨| రాజునం భగవతో సరీరధాతుం లభిత్వా సత్తదివససత్తమాసాధికాని సత్తవస్సాని మహారహం పూజం కత్వా గతకాలే మిచ్ఛాదిట్ఠికమనుస్సా? సమణో గోతమో పరినిబ్బుతో. తస్స ధాతు అత్థాయ అమ్హాకం జీవితకప్పనం నాసేత్వా పూజం కరోతీ’తి సమ్మాసమ్బుద్ధే పదుస్సన్తి. సక్కో ఆవజ్జేన్తో తం కారణం ఞత్వా మహాకస్సపత్థేరస్స ఆరోచేసి;’భన్తే మిచ్ఛాదిట్ఠికా మనుస్సా భగవతి పదుట్ఠచిత్తేన ఇతో చుతా అవీచినిరయం ఉప్పజ్జన్తి. బహుతరా అనాగతే మిచ్ఛాదిట్ఠికా మాతుపితుఘాతకా రాజానో భవిస్సన్తి. అజ్జేవ ధాతుయో నిదహితుం వట్టతీ’తి థేరో విచారేత్వా అద్దస.
అనన్తమత్థం ధరమానకాలే కత్వాన సత్తానమలీనచిత్తో సేసానమత్థాయ సరీరధాతుం ఠపేత్వ సో మచ్చుముఖం ఉపేతో. (కత్వా యో బోధిఞాణం వివిధబలవరం బుజ్ఝితుం పారమీయో వత్వా సఙ్ఖేయ్యపుణ్ణే అపరిమితభవే ఉత్తరిత్వా సుముత్తం. ఆరోహిత్వాన సీఘం అరియసివపదం అచ్చుతం సీతిభావం పత్తో సో జాతిపారం నిఖిలపదహనం దుక్కరం కారయిత్వా.
ధాత్వన్తరాయం దిస్వాన థేరో కస్సపసవ్హయో;
నిధానం సబ్బధాతునం కరోహీత్యాహ భూపతిం.
సాధూతి సో పటిస్సుత్వా మాగధో తుట్ఠమానసో;
ధాతునిధానం కారేసి సబ్బత్థ వత్తితాదియ.
కారాపేత్వాన సో రాజా కస్సపస్స నివేదయీ;
ధాతుయో ఆహరీ థేరో ఇదం కారణమద్దస.
భుజఙ్గా |ఓ౦.౦౦౨౩| పరిగణ్హింసు రామగామమ్హి ధాతుయో;
చేతియే ధారయిస్సన్తి లఙ్కాదీపే అనాగతే.
తా ధాతుయో ఠపేత్వాన థేరో కస్సపసవ్హయో;
రఞ్ఞో అజాతసత్తుస్స అదాసి ధాతుయో తదా.
గేహే చూపకరణాని చతుసట్ఠిసతాని సో;
అబ్భన్తరే ఠపేసి రాజా సబ్బా తా బుద్ధధాతుయో.
కరణ్డాసీతి సంకిణ్ణం చేతియాసీతిలఙ్కతం;
గేహే బహుసమాకిణ్ణం థూపారామప్పమాణకం.
కారేత్వా సబ్బకరణం వాలికం ఓకిరీ తహిం;
నానాపుప్ఫసహస్సాని నానా గన్ధం సమాకిరి.
అసీతిథేరరూపాని అట్ఠచక్కసతాని చ;
సుద్ధోధనస్స రూపమ్పి మాయాపజాపతాదినం.
సబ్బాని తాని రూపాని సువణ్ణస్సేవ కారయి;