౧. సమ్బాధసుత్తం

౪౨. ఏకం సమయం ఆయస్మా ఆనన్దో కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. అథ ఖో ఆయస్మా ఉదాయీ యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా ఆనన్దేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఉదాయీ ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘వుత్తమిదం, ఆవుసో, పఞ్చాలచణ్డేన దేవపుత్తేన –

‘‘సమ్బాధే గతం [సమ్బాధే వత (సీ.)] ఓకాసం, అవిద్వా భూరిమేధసో;

యో ఝానమబుజ్ఝి బుద్ధో, పటిలీననిసభో మునీ’’తి.

‘‘కతమో, ఆవుసో, సమ్బాధో, కతమో సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఆవుసో, కామగుణా సమ్బాధో వుత్తో భగవతా. కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా, సోతవిఞ్ఞేయ్యా సద్దా…పే… ఘానవిఞ్ఞేయ్యా గన్ధా… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. ఇమే ఖో, ఆవుసో, పఞ్చ కామగుణా సమ్బాధో వుత్తో భగవతా.

‘‘ఇధావుసో, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ వితక్కవిచారా అనిరుద్ధా హోన్తి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ పీతి అనిరుద్ధా హోతి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు పీతియా చ విరాగా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ ఉపేక్ఖాసుఖం అనిరుద్ధం హోతి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సుఖస్స చ పహానా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ రూపసఞ్ఞా అనిరుద్ధా హోతి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సబ్బసో రూపసఞ్ఞానం సమతిక్కమా పటిఘసఞ్ఞానం అత్థఙ్గమా నానత్తసఞ్ఞానం అమనసికారా ‘అనన్తో ఆకాసో’తి ఆకాసానఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ ఆకాసానఞ్చాయతనసఞ్ఞా అనిరుద్ధా హోతి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సబ్బసో ఆకాసానఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘అనన్తం విఞ్ఞాణ’న్తి విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ విఞ్ఞాణఞ్చాయతనసఞ్ఞా అనిరుద్ధా హోతి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సబ్బసో విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం సమతిక్కమ్మ ‘నత్థి కిఞ్చీ’తి ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనసఞ్ఞా అనిరుద్ధా హోతి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సబ్బసో ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా పరియాయేన. తత్రాపత్థి సమ్బాధో. కిఞ్చ తత్థ సమ్బాధో? యదేవ తత్థ నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనసఞ్ఞా అనిరుద్ధా హోతి, అయమేత్థ సమ్బాధో.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సబ్బసో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ సఞ్ఞావేదయితనిరోధం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో వుత్తో భగవతా నిప్పరియాయేనా’’తి. పఠమం.