౨. విత్థతూపోసథసుత్తం

౪౨. ‘‘అట్ఠఙ్గసమన్నాగతో, భిక్ఖవే, ఉపోసథో ఉపవుత్థో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో మహాజుతికో మహావిప్ఫారో. కథం ఉపవుత్థో చ, భిక్ఖవే, అట్ఠఙ్గసమన్నాగతో ఉపోసథో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో మహాజుతికో మహావిప్ఫారో? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘యావజీవం అరహన్తో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతా నిహితదణ్డా నిహితసత్థా లజ్జీ దయాపన్నా, సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పినో విహరన్తి. అహం పజ్జ ఇమఞ్చ రత్తిం ఇమఞ్చ దివసం పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో నిహితదణ్డో నిహితసత్థో లజ్జీ దయాపన్నో, సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ విహరామి. ఇమినాపఙ్గేన అరహతం అనుకరోమి, ఉపోసథో చ మే ఉపవుత్థో భవిస్సతీ’తి. ఇమినా పఠమేన అఙ్గేన సమన్నాగతో హోతి…పే….

‘‘‘యావజీవం అరహన్తో ఉచ్చాసయనమహాసయనం పహాయ ఉచ్చాసయనమహాసయనా పటివిరతా నీచసేయ్యం కప్పేన్తి – మఞ్చకే వా తిణసన్థారకే వా. అహం పజ్జ ఇమఞ్చ రత్తిం ఇమఞ్చ దివసం ఉచ్చాసయనమహాసయనం పహాయ ఉచ్చాసయనమహాసయనా పటివిరతో నీచసేయ్యం కప్పేమి – మఞ్చకే వా తిణసన్థారకే వా. ఇమినాపఙ్గేన అరహతం అనుకరోమి, ఉపోసథో చ మే ఉపవుత్థో భవిస్సతీ’తి. ఇమినా అట్ఠమేన అఙ్గేన సమన్నాగతో హోతి. ఏవం ఉపవుత్థో ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠఙ్గసమన్నాగతో ఉపోసథో మహప్ఫలో హోతి మహానిసంసో మహాజుతికో మహావిప్ఫారో.

‘‘కీవమహప్ఫలో హోతి కీవమహానిసంసో కీవమహాజుతికో కీవమహావిప్ఫారో? సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యో ఇమేసం సోళసన్నం మహాజనపదానం పహూతరత్తరతనానం [పహూతసత్తరతనానం (సీ. స్యా. కం. పీ.) అ. ని. ౩.౭౧ పాళియా టీకాయం దస్సితపాళియేవ. తదట్ఠకథాపి పస్సితబ్బా] ఇస్సరియాధిపచ్చం రజ్జం కారేయ్య, సేయ్యథిదం – అఙ్గానం మగధానం కాసీనం కోసలానం వజ్జీనం మల్లానం చేతీనం వఙ్గానం కురూనం పఞ్చాలానం మచ్ఛానం [మజ్జానం (క.)] సూరసేనానం అస్సకానం అవన్తీనం గన్ధారానం కమ్బోజానం, అట్ఠఙ్గసమన్నాగతస్స ఉపోసథస్స ఏతం [ఏకం (క.)] కలం నాగ్ఘతి సోళసిం. తం కిస్స హేతు? కపణం, భిక్ఖవే, మానుసకం రజ్జం దిబ్బం సుఖం ఉపనిధాయ.

‘‘యాని, భిక్ఖవే, మానుసకాని పఞ్ఞాస వస్సాని, చాతుమహారాజికానం దేవానం ఏసో ఏకో రత్తిన్దివో [రత్తిదివో (క.)]. తాయ రత్తియా తింసరత్తియో మాసో. తేన మాసేన ద్వాదసమాసియో సంవచ్ఛరో. తేన సంవచ్ఛరేన దిబ్బాని పఞ్చ వస్ససతాని చాతుమహారాజికానం దేవానం ఆయుప్పమాణం. ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం ఇధేకచ్చో ఇత్థీ వా పురిసో వా అట్ఠఙ్గసమన్నాగతం ఉపోసథం ఉపవసిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. ఇదం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, సన్ధాయ భాసితం – ‘కపణం మానుసకం రజ్జం దిబ్బం సుఖం ఉపనిధాయ’’’.

‘‘యాని, భిక్ఖవే, మానుసకాని వస్ససతాని, తావతింసానం దేవానం ఏసో ఏకో రత్తిన్దివో. తాయ రత్తియా తింసరత్తియో మాసో. తేన మాసేన ద్వాదసమాసియో సంవచ్ఛరో. తేన సంవచ్ఛరేన దిబ్బం వస్ససహస్సం తావతింసానం దేవానం ఆయుప్పమాణం. ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం ఇధేకచ్చో ఇత్థీ వా పురిసో వా అట్ఠఙ్గసమన్నాగతం ఉపోసథం ఉపవసిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా తావతింసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. ఇదం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, సన్ధాయ భాసితం – ‘కపణం మానుసకం రజ్జం దిబ్బం సుఖం ఉపనిధాయ’’’.

‘‘యాని, భిక్ఖవే, మానుసకాని ద్వే వస్ససతాని, యామానం దేవానం ఏసో ఏకో రత్తిన్దివో. తాయ రత్తియా తింసరత్తియో మాసో. తేన మాసేన ద్వాదసమాసియో సంవచ్ఛరో. తేన సంవచ్ఛరేన దిబ్బాని ద్వే వస్ససహస్సాని యామానం దేవానం ఆయుప్పమాణం. ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం ఇధేకచ్చో ఇత్థీ వా పురిసో వా అట్ఠఙ్గసమన్నాగతం ఉపోసథం ఉపవసిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా యామానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. ఇదం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, సన్ధాయ భాసితం – ‘కపణం మానుసకం రజ్జం దిబ్బం సుఖం ఉపనిధాయ’’’.

‘‘యాని, భిక్ఖవే, మానుసకాని చత్తారి వస్ససతాని, తుసితానం దేవానం ఏసో ఏకో రత్తిన్దివో. తాయ రత్తియా తింసరత్తియో మాసో. తేన మాసేన ద్వాదసమాసియో సంవచ్ఛరో. తేన సంవచ్ఛరేన దిబ్బాని చత్తారి వస్ససహస్సాని తుసితానం దేవానం ఆయుప్పమాణం. ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం ఇధేకచ్చో ఇత్థీ వా పురిసో వా అట్ఠఙ్గసమన్నాగతం ఉపోసథం ఉపవసిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా తుసితానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. ఇదం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, సన్ధాయ భాసితం – ‘కపణం మానుసకం రజ్జం దిబ్బం సుఖం ఉపనిధాయ’’’.

‘‘యాని, భిక్ఖవే, మానుసకాని అట్ఠ వస్ససతాని, నిమ్మానరతీనం దేవానం ఏసో ఏకో రత్తిన్దివో. తాయ రత్తియా తింసరత్తియో మాసో. తేన మాసేన ద్వాదసమాసియో సంవచ్ఛరో. తేన సంవచ్ఛరేన దిబ్బాని అట్ఠ వస్ససహస్సాని నిమ్మానరతీనం దేవానం ఆయుప్పమాణం. ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం ఇధేకచ్చో ఇత్థీ వా పురిసో వా అట్ఠఙ్గసమన్నాగతం ఉపోసథం ఉపవసిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా నిమ్మానరతీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. ఇదం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, సన్ధాయ భాసితం – ‘కపణం మానుసకం రజ్జం దిబ్బం సుఖం ఉపనిధాయ’’’.

‘‘యాని, భిక్ఖవే, మానుసకాని సోళస వస్ససతాని, పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం ఏసో ఏకో రత్తిన్దివో. తాయ రత్తియా తింసరత్తియో మాసో. తేన మాసేన ద్వాదసమాసియో సంవచ్ఛరో. తేన సంవచ్ఛరేన దిబ్బాని సోళస వస్ససహస్సాని పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం ఆయుప్పమాణం. ఠానం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, విజ్జతి యం ఇధేకచ్చో ఇత్థీ వా పురిసో వా అట్ఠఙ్గసమన్నాగతం ఉపోసథం ఉపవసిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య. ఇదం ఖో పనేతం, భిక్ఖవే, సన్ధాయ భాసితం – ‘కపణం మానుసకం రజ్జం దిబ్బం సుఖం ఉపనిధాయా’’’తి.

‘‘పాణం న హఞ్ఞే [హానే (సీ.), హేన (క.) అ. ని. ౩.౭౧] న చదిన్నమాదియే,

ముసా న భాసే న చ మజ్జపో సియా;

అబ్రహ్మచరియా విరమేయ్య మేథునా,

రత్తిం న భుఞ్జేయ్య వికాలభోజనం.

‘‘మాలం న ధారే న చ గన్ధమాచరే [గన్ధమాధరే (క.)],

మఞ్చే ఛమాయం వ సయేథ సన్థతే;

ఏతఞ్హి అట్ఠఙ్గికమాహుపోసథం,

బుద్ధేన దుక్ఖన్తగునా పకాసితం.

‘‘చన్దో చ సురియో చ ఉభో సుదస్సనా,

ఓభాసయం అనుపరియన్తి యావతా;

తమోనుదా తే పన అన్తలిక్ఖగా,

నభే పభాసన్తి దిసావిరోచనా.

‘‘ఏతస్మిం యం విజ్జతి అన్తరే ధనం,

ముత్తా మణి వేళురియఞ్చ భద్దకం;

సిఙ్గీసువణ్ణం అథ వాపి కఞ్చనం,

యం జాతరూపం హటకన్తి వుచ్చతి.

‘‘అట్ఠఙ్గుపేతస్స ఉపోసథస్స,

కలమ్పి తే నానుభవన్తి సోళసిం;

చన్దప్పభా తారగణా చ సబ్బే.

‘‘తస్మా హి నారీ చ నరో చ సీలవా,

అట్ఠఙ్గుపేతం ఉపవస్సుపోసథం;

పుఞ్ఞాని కత్వాన సుఖుద్రయాని,

అనిన్దితా సగ్గముపేన్తి ఠాన’’న్తి. దుతియం;