౪. దానవగ్గో

౧. పఠమదానసుత్తం

౩౧. [దీ. ని. ౩.౩౩౬] ‘‘అట్ఠిమాని, భిక్ఖవే, దానాని. కతమాని అట్ఠ? ఆసజ్జ దానం దేతి, భయా దానం దేతి, ‘అదాసి మే’తి దానం దేతి, ‘దస్సతి మే’తి దానం దేతి, ‘సాహు దాన’న్తి దానం దేతి, ‘అహం పచామి, ఇమే న పచన్తి; నారహామి పచన్తో అపచన్తానం దానం అదాతు’న్తి దానం దేతి, ‘ఇమం మే దానం దదతో కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛతీ’తి దానం దేతి, చిత్తాలఙ్కారచిత్తపరిక్ఖారత్థం దానం దేతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ దానానీ’’తి. పఠమం.

౨. దుతియదానసుత్తం

౩౨. [కథా. ౪౮౦] ‘‘సద్ధా హిరియం కుసలఞ్చ దానం,

ధమ్మా ఏతే సప్పురిసానుయాతా;

ఏతఞ్హి మగ్గం దివియం వదన్తి,

ఏతేన హి గచ్ఛతి దేవలోక’’న్తి. దుతియం;

౩. దానవత్థుసుత్తం

౩౩. ‘‘అట్ఠిమాని, భిక్ఖవే, దానవత్థూని. కతమాని అట్ఠ? ఛన్దా దానం దేతి, దోసా దానం దేతి, మోహా దానం దేతి, భయా దానం దేతి, ‘దిన్నపుబ్బం కతపుబ్బం పితుపితామహేహి, నారహామి పోరాణం కులవంసం హాపేతు’న్తి దానం దేతి, ‘ఇమాహం దానం దత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జిస్సామీ’తి దానం దేతి, ‘ఇమం మే దానం దదతో చిత్తం పసీదతి, అత్తమనతా సోమనస్సం ఉపజాయతీ’తి దానం దేతి, చిత్తాలఙ్కారచిత్తపరిక్ఖారత్థం దానం దేతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ దానవత్థూనీ’’తి. తతియం.

౪. ఖేత్తసుత్తం

౩౪. ‘‘అట్ఠఙ్గసమన్నాగతే, భిక్ఖవే, ఖేత్తే బీజం వుత్తం న మహప్ఫలం హోతి న మహస్సాదం న ఫాతిసేయ్యం [న ఫాతిసేయ్యన్తి (సీ. స్యా. క.), న ఫాతిసేయ్యా (కత్థచి)]. కథం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతే? ఇధ, భిక్ఖవే, ఖేత్తం ఉన్నామనిన్నామి చ హోతి, పాసాణసక్ఖరికఞ్చ హోతి, ఊసరఞ్చ హోతి, న చ గమ్భీరసితం హోతి, న ఆయసమ్పన్నం హోతి, న అపాయసమ్పన్నం హోతి, న మాతికాసమ్పన్నం హోతి, న మరియాదసమ్పన్నం హోతి. ఏవం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతే, భిక్ఖవే, ఖేత్తే బీజం వుత్తం న మహప్ఫలం హోతి న మహస్సాదం న ఫాతిసేయ్యం.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠఙ్గసమన్నాగతేసు సమణబ్రాహ్మణేసు దానం దిన్నం న మహప్ఫలం హోతి న మహానిసంసం న మహాజుతికం న మహావిప్ఫారం. కథం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతేసు? ఇధ, భిక్ఖవే, సమణబ్రాహ్మణా మిచ్ఛాదిట్ఠికా హోన్తి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పా, మిచ్ఛావాచా, మిచ్ఛాకమ్మన్తా, మిచ్ఛాఆజీవా, మిచ్ఛావాయామా, మిచ్ఛాసతినో, మిచ్ఛాసమాధినో. ఏవం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతేసు, భిక్ఖవే, సమణబ్రాహ్మణేసు దానం దిన్నం న మహప్ఫలం హోతి న మహానిసంసం న మహాజుతికం న మహావిప్ఫారం.

‘‘అట్ఠఙ్గసమన్నాగతే, భిక్ఖవే, ఖేత్తే బీజం వుత్తం మహప్ఫలం హోతి మహస్సాదం ఫాతిసేయ్యం. కథం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతే? ఇధ, భిక్ఖవే, ఖేత్తం అనున్నామానిన్నామి చ హోతి, అపాసాణసక్ఖరికఞ్చ హోతి, అనూసరఞ్చ హోతి, గమ్భీరసితం హోతి, ఆయసమ్పన్నం హోతి, అపాయసమ్పన్నం హోతి, మాతికాసమ్పన్నం హోతి, మరియాదసమ్పన్నం హోతి. ఏవం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతే, భిక్ఖవే, ఖేత్తే బీజం వుత్తం మహప్ఫలం హోతి మహస్సాదం ఫాతిసేయ్యం.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠఙ్గసమన్నాగతేసు సమణబ్రాహ్మణేసు దానం దిన్నం మహప్ఫలం హోతి మహానిసంసం మహాజుతికం మహావిప్ఫారం. కథం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతేసు? ఇధ, భిక్ఖవే, సమణబ్రాహ్మణా సమ్మాదిట్ఠికా హోన్తి, సమ్మాసఙ్కప్పా, సమ్మావాచా, సమ్మాకమ్మన్తా, సమ్మాఆజీవా, సమ్మావాయామా, సమ్మాసతినో, సమ్మాసమాధినో. ఏవం అట్ఠఙ్గసమన్నాగతేసు, భిక్ఖవే, సమణబ్రాహ్మణేసు దానం దిన్నం మహప్ఫలం హోతి మహానిసంసం మహాజుతికం మహావిప్ఫార’’న్తి.

‘‘యథాపి ఖేత్తే సమ్పన్నే, పవుత్తా బీజసమ్పదా;

దేవే సమ్పాదయన్తమ్హి [సఞ్జాయన్తమ్హి (క.)], హోతి ధఞ్ఞస్స సమ్పదా.

‘‘అనీతిసమ్పదా హోతి, విరూళ్హీ భవతి సమ్పదా;

వేపుల్లసమ్పదా హోతి, ఫలం వే హోతి సమ్పదా.

‘‘ఏవం సమ్పన్నసీలేసు, దిన్నా భోజనసమ్పదా;

సమ్పదానం ఉపనేతి, సమ్పన్నం హిస్స తం కతం.

‘‘తస్మా సమ్పదమాకఙ్ఖీ, సమ్పన్నత్థూధ పుగ్గలో;

సమ్పన్నపఞ్ఞే సేవేథ, ఏవం ఇజ్ఝన్తి సమ్పదా.

‘‘విజ్జాచరణసమ్పన్నే, లద్ధా చిత్తస్స సమ్పదం;

కరోతి కమ్మసమ్పదం, లభతి చత్థసమ్పదం.

‘‘లోకం ఞత్వా యథాభూతం, పప్పుయ్య దిట్ఠిసమ్పదం;

మగ్గసమ్పదమాగమ్మ, యాతి సమ్పన్నమానసో.

‘‘ఓధునిత్వా మలం సబ్బం, పత్వా నిబ్బానసమ్పదం;

ముచ్చతి సబ్బదుక్ఖేహి, సా హోతి సబ్బసమ్పదా’’తి. చతుత్థం;

౫. దానూపపత్తిసుత్తం

౩౫. [దీ. ని. ౩.౩౩౭] ‘‘అట్ఠిమా, భిక్ఖవే, దానూపపత్తియో. కతమా అట్ఠ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో దానం దేతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో యం దేతి తం పచ్చాసీసతి [పచ్చాసింసతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. సో పస్సతి ఖత్తియమహాసాలే వా బ్రాహ్మణమహాసాలే వా గహపతిమహాసాలే వా పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితే సమఙ్గీభూతే పరిచారయమానే. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా ఖత్తియమహాసాలానం వా బ్రాహ్మణమహాసాలానం వా గహపతిమహాసాలానం వా సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి! సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తం చిత్తం హీనే విముత్తం [హీనేధిముత్తం (స్యా. పీ.) విముత్తన్తి అధిముత్తం, విముత్తన్తి వా విస్సట్ఠం (టీకాసంవణ్ణనా)], ఉత్తరి అభావితం, తత్రూపపత్తియా సంవత్తతి. కాయస్స భేదా పరం మరణా ఖత్తియమహాసాలానం వా బ్రాహ్మణమహాసాలానం వా గహపతిమహాసాలానం వా సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. తఞ్చ ఖో సీలవతో వదామి, నో దుస్సీలస్స. ఇజ్ఝతి, భిక్ఖవే, సీలవతో చేతోపణిధి విసుద్ధత్తా.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో దానం దేతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో యం దేతి తం పచ్చాసీసతి. తస్స సుతం హోతి – ‘చాతుమహారాజికా [చాతుమ్మహారాజికా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులా’తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తం చిత్తం హీనే విముత్తం, ఉత్తరి అభావితం, తత్రూపపత్తియా సంవత్తతి. కాయస్స భేదా పరం మరణా చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. తఞ్చ ఖో సీలవతో వదామి, నో దుస్సీలస్స. ఇజ్ఝతి, భిక్ఖవే, సీలవతో చేతోపణిధి విసుద్ధత్తా.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో దానం దేతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో యం దేతి తం పచ్చాసీసతి. తస్స సుతం హోతి – తావతింసా దేవా…పే… యామా దేవా… తుసితా దేవా… నిమ్మానరతీ దేవా… పరనిమ్మితవసవత్తీ దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులాతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తం చిత్తం హీనే విముత్తం, ఉత్తరి అభావితం, తత్రూపపత్తియా సంవత్తతి. కాయస్స భేదా పరం మరణా పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. తఞ్చ ఖో సీలవతో వదామి, నో దుస్సీలస్స. ఇజ్ఝతి, భిక్ఖవే, సీలవతో చేతోపణిధి విసుద్ధత్తా.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో దానం దేతి సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా అన్నం పానం వత్థం యానం మాలాగన్ధవిలేపనం సేయ్యావసథపదీపేయ్యం. సో యం దేతి తం పచ్చాసీసతి. తస్స సుతం హోతి – ‘బ్రహ్మకాయికా దేవా దీఘాయుకా వణ్ణవన్తో సుఖబహులా’తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహో వతాహం కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రహ్మకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి. సో తం చిత్తం దహతి, తం చిత్తం అధిట్ఠాతి, తం చిత్తం భావేతి. తస్స తం చిత్తం హీనే విముత్తం, ఉత్తరి అభావితం, తత్రూపపత్తియా సంవత్తతి. కాయస్స భేదా పరం మరణా బ్రహ్మకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. తఞ్చ ఖో సీలవతో వదామి, నో దుస్సీలస్స; వీతరాగస్స, నో సరాగస్స. ఇజ్ఝతి, భిక్ఖవే, సీలవతో చేతోపణిధి వీతరాగత్తా. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ దానూపపత్తియో’’తి. పఞ్చమం.

౬. పుఞ్ఞకిరియవత్థుసుత్తం

౩౬. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞకిరియవత్థూని. కతమాని తీణి? దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు [పుఞ్ఞకిరియవత్థుం (సీ. పీ.) ఏవముపరిపి], సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు, భావనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు. ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చస్స దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు పరిత్తం కతం హోతి, సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు పరిత్తం కతం హోతి, భావనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం [పుఞ్ఞకిరియవత్థు (స్యా.)] నాభిసమ్భోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనుస్సదోభగ్యం ఉపపజ్జతి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చస్స దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు మత్తసో కతం హోతి, సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు మత్తసో కతం హోతి, భావనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం నాభిసమ్భోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా మనుస్ససోభగ్యం ఉపపజ్జతి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చస్స దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు అధిమత్తం కతం హోతి, సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు అధిమత్తం కతం హోతి, భావనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం నాభిసమ్భోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. తత్ర, భిక్ఖవే, చత్తారో మహారాజానో దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం అతిరేకం కరిత్వా, సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం అతిరేకం కరిత్వా, చాతుమహారాజికే దేవే దసహి ఠానేహి అధిగణ్హన్తి – దిబ్బేన ఆయునా, దిబ్బేన వణ్ణేన, దిబ్బేన సుఖేన, దిబ్బేన యసేన, దిబ్బేన ఆధిపతేయ్యేన, దిబ్బేహి రూపేహి, దిబ్బేహి సద్దేహి, దిబ్బేహి గన్ధేహి, దిబ్బేహి రసేహి, దిబ్బేహి ఫోట్ఠబ్బేహి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చస్స దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు అధిమత్తం కతం హోతి, సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు అధిమత్తం కతం హోతి, భావనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం నాభిసమ్భోతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. తత్ర, భిక్ఖవే, వసవత్తీ దేవపుత్తో దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం అతిరేకం కరిత్వా, సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థుం అతిరేకం కరిత్వా, పరనిమ్మితవసవత్తీదేవే దసహి ఠానేహి అధిగణ్హాతి – దిబ్బేన ఆయునా, దిబ్బేన వణ్ణేన, దిబ్బేన సుఖేన, దిబ్బేన యసేన, దిబ్బేన ఆధిపతేయ్యేన, దిబ్బేహి రూపేహి, దిబ్బేహి సద్దేహి, దిబ్బేహి గన్ధేహి, దిబ్బేహి రసేహి, దిబ్బేహి ఫోట్ఠబ్బేహి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి పుఞ్ఞకిరియవత్థూనీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. సప్పురిసదానసుత్తం

౩౭. ‘‘అట్ఠిమాని, భిక్ఖవే, సప్పురిసదానాని. కతమాని అట్ఠ? సుచిం దేతి, పణీతం దేతి, కాలేన దేతి, కప్పియం దేతి, విచేయ్య దేతి, అభిణ్హం దేతి, దదం చిత్తం పసాదేతి, దత్వా అత్తమనో హోతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ సప్పురిసదానానీ’’తి.

‘‘సుచిం పణీతం కాలేన, కప్పియం పానభోజనం;

అభిణ్హం దదాతి దానం, సుఖేత్తేసు [సుఖేత్తే (సీ. పీ.)] బ్రహ్మచారిసు.

‘‘నేవ [న చ (సీ. పీ.)] విప్పటిసారిస్స, చజిత్వా ఆమిసం బహుం;

ఏవం దిన్నాని దానాని, వణ్ణయన్తి విపస్సినో.

‘‘ఏవం యజిత్వా మేధావీ, సద్ధో ముత్తేన చేతసా;

అబ్యాబజ్ఝం [అబ్యాపజ్ఝం (క.) అ. ని. ౪.౪౦; ౬.౩౭] సుఖం లోకం, పణ్డితో ఉపపజ్జతీ’’తి. సత్తమం;

౮. సప్పురిససుత్తం

౩౮. ‘‘సప్పురిసో, భిక్ఖవే, కులే జాయమానో బహునో జనస్స అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి – మాతాపితూనం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, పుత్తదారస్స అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, దాసకమ్మకరపోరిసస్స అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, మిత్తామచ్చానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, పుబ్బపేతానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, రఞ్ఞో అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, దేవతానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, సమణబ్రాహ్మణానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మహామేఘో సబ్బసస్సాని సమ్పాదేన్తో బహునో జనస్స అత్థాయ హితాయ సుఖాయ [హితాయ…పే… (స్యా. క.)] హోతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, సప్పురిసో కులే జాయమానో బహునో జనస్స అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి – మాతాపితూనం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, పుత్తదారస్స అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, దాసకమ్మకరపోరిసస్స అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, మిత్తామచ్చానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, పుబ్బపేతానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, రఞ్ఞో అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, దేవతానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతి, సమణబ్రాహ్మణానం అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతీ’’తి.

‘‘బహూనం [బహున్నం (సీ. పీ.)] వత అత్థాయ, సప్పఞ్ఞో ఘరమావసం;

మాతరం పితరం పుబ్బే, రత్తిన్దివమతన్దితో.

‘‘పూజేతి సహధమ్మేన, పుబ్బేకతమనుస్సరం;

అనాగారే పబ్బజితే, అపచే బ్రహ్మచారయో [బ్రహ్మచారినో (స్యా.)].

‘‘నివిట్ఠసద్ధో పూజేతి, ఞత్వా ధమ్మే చ పేసలో [పేసలే (క.)];

రఞ్ఞో హితో దేవహితో, ఞాతీనం సఖినం హితో.

‘‘సబ్బేసం [సబ్బేసు (క.)] సో [స (స్యా. పీ. క.)] హితో హోతి, సద్ధమ్మే సుప్పతిట్ఠితో;

వినేయ్య మచ్ఛేరమలం, స లోకం భజతే సివ’’న్తి. అట్ఠమం;

౯. అభిసన్దసుత్తం

౩౯. ‘‘అట్ఠిమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా సోవగ్గికా సుఖవిపాకా సగ్గసంవత్తనికా, ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తన్తి. కతమే అట్ఠ? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో బుద్ధం సరణం గతో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో సోవగ్గికో సుఖవిపాకో సగ్గసంవత్తనికో, ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో ధమ్మం సరణం గతో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో పుఞ్ఞాభిసన్దో…పే… సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో సఙ్ఘం సరణం గతో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, తతియో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో సోవగ్గికో సుఖవిపాకో సగ్గసంవత్తనికో, ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి.

[కథా. ౪౮౦] ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, దానాని మహాదానాని అగ్గఞ్ఞాని రత్తఞ్ఞాని వంసఞ్ఞాని పోరాణాని అసంకిణ్ణాని అసంకిణ్ణపుబ్బాని, న సంకియన్తి న సంకియిస్సన్తి, అప్పటికుట్ఠాని [అప్పతికుట్ఠాని (సీ.)] సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. కతమాని పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి. పాణాతిపాతా పటివిరతో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అపరిమాణానం సత్తానం అభయం దేతి, అవేరం దేతి, అబ్యాబజ్ఝం [అబ్యాపజ్ఝం (క.) ఏవముపరిపి] దేతి. అపరిమాణానం సత్తానం అభయం దత్వా అవేరం దత్వా అబ్యాబజ్ఝం దత్వా అపరిమాణస్స అభయస్స అవేరస్స అబ్యాబజ్ఝస్స భాగీ హోతి. ఇదం, భిక్ఖవే, పఠమం దానం మహాదానం అగ్గఞ్ఞం రత్తఞ్ఞం వంసఞ్ఞం పోరాణం అసంకిణ్ణం అసంకిణ్ణపుబ్బం, న సంకియతి న సంకియిస్సతి, అప్పటికుట్ఠం సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో సోవగ్గికో సుఖవిపాకో సగ్గసంవత్తనికో, ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, అరియసావకో అదిన్నాదానం పహాయ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి…పే… కామేసుమిచ్ఛాచారం పహాయ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి…పే… ముసావాదం పహాయ ముసావాదా పటివిరతో హోతి…పే… సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానం పహాయ సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి. సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అపరిమాణానం సత్తానం అభయం దేతి అవేరం దేతి అబ్యాబజ్ఝం దేతి. అపరిమాణానం సత్తానం అభయం దత్వా అవేరం దత్వా అబ్యాబజ్ఝం దత్వా, అపరిమాణస్స అభయస్స అవేరస్స అబ్యాబజ్ఝస్స భాగీ హోతి. ఇదం, భిక్ఖవే, పఞ్చమం దానం మహాదానం అగ్గఞ్ఞం రత్తఞ్ఞం వంసఞ్ఞం పోరాణం అసంకిణ్ణం అసంకిణ్ణపుబ్బం, న సంకియతి న సంకియిస్సతి, అప్పటికుట్ఠం సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠమో పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో సోవగ్గికో సుఖవిపాకో సగ్గసంవత్తనికో, ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠ పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా సోవగ్గికా సుఖవిపాకా సగ్గసంవత్తనికా, ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తన్తీ’’తి. నవమం.

౧౦. దుచ్చరితవిపాకసుత్తం

౪౦. ‘‘పాణాతిపాతో, భిక్ఖవే, ఆసేవితో భావితో బహులీకతో నిరయసంవత్తనికో తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికో పేత్తివిసయసంవత్తనికో. యో సబ్బలహుసో [సబ్బలహుసోతి సబ్బలహుకో (స్యా. అట్ఠ.)] పాణాతిపాతస్స విపాకో, మనుస్సభూతస్స అప్పాయుకసంవత్తనికో హోతి.

‘‘అదిన్నాదానం, భిక్ఖవే, ఆసేవితం భావితం బహులీకతం నిరయసంవత్తనికం తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికం పేత్తివిసయసంవత్తనికం. యో సబ్బలహుసో అదిన్నాదానస్స విపాకో, మనుస్సభూతస్స భోగబ్యసనసంవత్తనికో హోతి.

‘‘కామేసుమిచ్ఛాచారో, భిక్ఖవే, ఆసేవితో భావితో బహులీకతో నిరయసంవత్తనికో తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికో పేత్తివిసయసంవత్తనికో. యో సబ్బలహుసో కామేసుమిచ్ఛాచారస్స విపాకో, మనుస్సభూతస్స సపత్తవేరసంవత్తనికో హోతి.

‘‘ముసావాదో, భిక్ఖవే, ఆసేవితో భావితో బహులీకతో నిరయసంవత్తనికో తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికో పేత్తివిసయసంవత్తనికో. యో సబ్బలహుసో ముసావాదస్స విపాకో, మనుస్సభూతస్స అభూతబ్భక్ఖానసంవత్తనికో హోతి.

‘‘పిసుణా, భిక్ఖవే, వాచా ఆసేవితా భావితా బహులీకతా నిరయసంవత్తనికా తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికా పేత్తివిసయసంవత్తనికా. యో సబ్బలహుసో పిసుణాయ వాచాయ విపాకో, మనుస్సభూతస్స మిత్తేహి భేదనసంవత్తనికో హోతి.

‘‘ఫరుసా, భిక్ఖవే, వాచా ఆసేవితా భావితా బహులీకతా నిరయసంవత్తనికా తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికా పేత్తివిసయసంవత్తనికా. యో సబ్బలహుసో ఫరుసాయ వాచాయ విపాకో, మనుస్సభూతస్స అమనాపసద్దసంవత్తనికో హోతి.

‘‘సమ్ఫప్పలాపో, భిక్ఖవే, ఆసేవితో భావితో బహులీకతో నిరయసంవత్తనికో తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికో పేత్తివిసయసంవత్తనికో. యో సబ్బలహుసో సమ్ఫప్పలాపస్స విపాకో, మనుస్సభూతస్స అనాదేయ్యవాచాసంవత్తనికో హోతి.

‘‘సురామేరయపానం, భిక్ఖవే, ఆసేవితం భావితం బహులీకతం నిరయసంవత్తనికం తిరచ్ఛానయోనిసంవత్తనికం పేత్తివిసయసంవత్తనికం. యో సబ్బలహుసో సురామేరయపానస్స విపాకో, మనుస్సభూతస్స ఉమ్మత్తకసంవత్తనికో హోతీ’’తి. దసమం.

దానవగ్గో చతుత్థో.