౧౦. కారణ్డవసుత్తం

౧౦. ఏకం సమయం భగవా చమ్పాయం విహరతి గగ్గరాయ పోక్ఖరణియా తీరే. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో అఞ్ఞేనాఞ్ఞం పటిచరతి, బహిద్ధా కథం అపనామేతి, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోతి.

అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘నిద్ధమథేతం, భిక్ఖవే, పుగ్గలం; నిద్ధమథేతం, భిక్ఖవే, పుగ్గలం. అపనేయ్యేసో [అపనేయ్యో సో (సీ.), అపనేయ్యో (స్యా.)], భిక్ఖవే, పుగ్గలో. కిం వో తేన పరపుత్తేన విసోధితేన [కిం వోపరపుత్తో విహేఠియతి (సీ.), కిం పరపుత్తో విహేఠేతి (స్యా.), కిం వో పరపుత్తా విహేఠేతి (పీ.), కిం సో పరపుత్తో విసోధేతి (క.)]! ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చస్స పుగ్గలస్స తాదిసంయేవ హోతి అభిక్కన్తం పటిక్కన్తం ఆలోకితం విలోకితం సమిఞ్జితం పసారితం సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధారణం, సేయ్యథాపి అఞ్ఞేసం భద్దకానం భిక్ఖూనం – యావస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం న పస్సన్తి. యతో చ ఖ్వస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం పస్సన్తి, తమేనం ఏవం జానన్తి – ‘సమణదూసీవాయం [సమణరూపీ (క.)] సమణపలాపో సమణకారణ్డవో’తి [సమణకరణ్డవోతి (క.)]. తమేనం ఇతి విదిత్వా బహిద్ధా నాసేన్తి. తం కిస్స హేతు? మా అఞ్ఞే భద్దకే భిక్ఖూ దూసేసీ’’తి!

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సమ్పన్నే యవకరణే యవదూసీ [యవరూపీ (క.)] జాయేథ యవపలాపో యవకారణ్డవోతి. తస్స తాదిసంయేవ మూలం హోతి, సేయ్యథాపి అఞ్ఞేసం భద్దకానం యవానం; తాదిసంయేవ నాళం హోతి, సేయ్యథాపి అఞ్ఞేసం భద్దకానం యవానం; తాదిసంయేవ పత్తం హోతి, సేయ్యథాపి అఞ్ఞేసం భద్దకానం యవానం – యావస్స సీసం న నిబ్బత్తతి. యతో చ ఖ్వస్స సీసం నిబ్బత్తతి, తమేనం ఏవం జానన్తి – ‘యవదూసీవాయం యవపలాపో యవకారణ్డవో’తి. తమేనం ఇతి విదిత్వా సమూలం ఉప్పాటేత్వా బహిద్ధా యవకరణస్స ఛడ్డేన్తి. తం కిస్స హేతు? మా అఞ్ఞే భద్దకే యవే దూసేసీతి!

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చస్స పుగ్గలస్స తాదిసంయేవ హోతి అభిక్కన్తం పటిక్కన్తం ఆలోకితం విలోకితం సమిఞ్జితం పసారితం సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధారణం, సేయ్యథాపి అఞ్ఞేసం భద్దకానం భిక్ఖూనం – యావస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం న పస్సన్తి. యతో చ ఖ్వస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం పస్సన్తి, తమేనం ఏవం జానన్తి – ‘సమణదూసీవాయం సమణపలాపో సమణకారణ్డవో’తి. తమేనం ఇతి విదిత్వా బహిద్ధా నాసేన్తి. తం కిస్స హేతు? మా అఞ్ఞే భద్దకే భిక్ఖూ దూసేసీతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మహతో ధఞ్ఞరాసిస్స ఫుణమానస్స [వుయ్హమానస్స (సీ. పీ.), ఫుసయమానస్స (స్యా.), పునమానస్స (?)] తత్థ యాని తాని ధఞ్ఞాని దళ్హాని సారవన్తాని తాని ఏకమన్తం పుఞ్జం హోతి, యాని పన తాని ధఞ్ఞాని దుబ్బలాని పలాపాని తాని వాతో ఏకమన్తం అపవహతి [అపకస్సతి (సీ.)]. తమేనం సామికా సమ్మజ్జనిం గహేత్వా భియ్యోసోమత్తాయ అపసమ్మజ్జన్తి. తం కిస్స హేతు? మా అఞ్ఞే భద్దకే ధఞ్ఞే దూసేసీతి! ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చస్స పుగ్గలస్స తాదిసంయేవ హోతి అభిక్కన్తం పటిక్కన్తం ఆలోకితం విలోకితం సమిఞ్జితం పసారితం సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధారణం, సేయ్యథాపి అఞ్ఞేసం భద్దకానం భిక్ఖూనం – యావస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం న పస్సన్తి. యతో చ ఖ్వస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం పస్సన్తి, తమేనం ఏవం జానన్తి – ‘సమణదూసీవాయం సమణపలాపో సమణకారణ్డవో’తి. తమేనం ఇతి విదిత్వా బహిద్ధా నాసేన్తి. తం కిస్స హేతు? మా అఞ్ఞే భద్దకే భిక్ఖూ దూసేసీతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, పురిసో ఉదపానపనాళియత్థికో తిణ్హం కుఠారిం [కుధారిం (స్యా. కం. క.)] ఆదాయ వనం పవిసేయ్య. సో యం యదేవ రుక్ఖం కుఠారిపాసేన ఆకోటేయ్య తత్థ యాని తాని రుక్ఖాని దళ్హాని సారవన్తాని తాని కుఠారిపాసేన ఆకోటితాని కక్ఖళం పటినదన్తి; యాని పన తాని రుక్ఖాని అన్తోపూతీని అవస్సుతాని కసమ్బుజాతాని తాని కుఠారిపాసేన ఆకోటితాని దద్దరం పటినదన్తి. తమేనం మూలే ఛిన్దతి, మూలే ఛిన్దిత్వా అగ్గే ఛిన్దతి, అగ్గే ఛిన్దిత్వా అన్తో సువిసోధితం విసోధేతి, అన్తో సువిసోధితం విసోధేత్వా ఉదపానపనాళిం యోజేతి. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చస్స పుగ్గలస్స తాదిసంయేవ హోతి అభిక్కన్తం పటిక్కన్తం ఆలోకితం విలోకితం సమిఞ్జితం పసారితం సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధారణం, సేయ్యథాపి అఞ్ఞేసం భద్దకానం భిక్ఖూనం – యావస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం న పస్సన్తి. యతో చ ఖ్వస్స భిక్ఖూ ఆపత్తిం పస్సన్తి, తమేనం ఏవం జానన్తి – ‘సమణదూసీవాయం సమణపలాపో సమణకారణ్డవో’తి. తమేనం ఇతి విదిత్వా బహిద్ధా నాసేన్తి. తం కిస్స హేతు? మా అఞ్ఞే భద్దకే భిక్ఖూ దూసేసీ’’తి.

‘‘సంవాసాయం విజానాథ, పాపిచ్ఛో కోధనో ఇతి;

మక్ఖీ థమ్భీ పళాసీ చ, ఇస్సుకీ మచ్ఛరీ సఠో.

‘‘సన్తవాచో జనవతి, సమణో వియ భాసతి;

రహో కరోతి కరణం, పాపదిట్ఠి అనాదరో.

‘‘సంసప్పీ చ ముసావాదీ, తం విదిత్వా యథాతథం;

సబ్బే సమగ్గా హుత్వాన, అభినిబ్బజ్జయాథ [అభినిబ్బిజ్జయేథ (క.)] నం.

‘‘కారణ్డవం [కరణ్డవం (క.) సు. ని. ౨౮౩ పస్సితబ్బం] నిద్ధమథ, కసమ్బుం అపకస్సథ [అవకస్సథ (క.)];

తతో పలాపే వాహేథ, అస్సమణే సమణమానినే.

‘‘నిద్ధమిత్వాన పాపిచ్ఛే, పాపఆచారగోచరే;

సుద్ధాసుద్ధేహి సంవాసం, కప్పయవ్హో పతిస్సతా;

తతో సమగ్గా నిపకా, దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సథా’’తి. దసమం;

మేత్తావగ్గో పఠమో.