౮. పచలాయమానసుత్తం

౬౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా భగ్గేసు విహరతి సుసుమారగిరే భేసకళావనే మిగదాయే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో మగధేసు కల్లవాళపుత్తగామే [కల్లవాలముత్తగామే (స్యా.)] పచలాయమానో నిసిన్నో హోతి. అద్దసా ఖో భగవా దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం మగధేసు కల్లవాళపుత్తగామే పచలాయమానం నిసిన్నం. దిస్వా – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవం – భగ్గేసు సుసుమారగిరే భేసకళావనే మిగదాయే అన్తరహితో మగధేసు కల్లవాళపుత్తగామే ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స సమ్ముఖే పాతురహోసి. నిసీది భగవా పఞ్ఞత్తే ఆసనే. నిసజ్జ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచ –

‘‘పచలాయసి నో త్వం, మోగ్గల్లాన, పచలాయసి నో త్వం, మోగ్గల్లానా’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘తస్మాతిహ, మోగ్గల్లాన, యథాసఞ్ఞిస్స తే విహరతో తం మిద్ధం ఓక్కమతి, తం సఞ్ఞం మా మనసాకాసి [మా మనసికాసి (సీ.), మనసి కరేయ్యాసి (స్యా.), మనసాకాసి (క.)], తం సఞ్ఞం మా బహులమకాసి [తం సఞ్ఞం బహులం కరేయ్యాసి (స్యా.), తం సఞ్ఞం బహులమకాసి (క.)]. ఠానం ఖో పనేతం, మోగ్గల్లాన, విజ్జతి యం తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ’’.

‘‘నో చే తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ, తతో త్వం, మోగ్గల్లాన, యథాసుతం యథాపరియత్తం ధమ్మం చేతసా అనువితక్కేయ్యాసి అనువిచారేయ్యాసి, మనసా అనుపేక్ఖేయ్యాసి. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ.

‘‘నో చే తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ, తతో త్వం, మోగ్గల్లాన, యథాసుతం యథాపరియత్తం ధమ్మం విత్థారేన సజ్ఝాయం కరేయ్యాసి. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ.

‘‘నో చే తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ, తతో త్వం, మోగ్గల్లాన, ఉభో కణ్ణసోతాని ఆవిఞ్ఛేయ్యాసి [ఆవిఞ్జేయ్యాసి (సీ. స్యా.)], పాణినా గత్తాని అనుమజ్జేయ్యాసి. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ.

‘‘నో చే తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ, తతో త్వం, మోగ్గల్లాన, ఉట్ఠాయాసనా ఉదకేన అక్ఖీని అనుమజ్జిత్వా [పనిఞ్జిత్వా (క.)] దిసా అనువిలోకేయ్యాసి, నక్ఖత్తాని తారకరూపాని ఉల్లోకేయ్యాసి. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ.

‘‘నో చే తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ, తతో త్వం, మోగ్గల్లాన, ఆలోకసఞ్ఞం మనసి కరేయ్యాసి, దివాసఞ్ఞం అధిట్ఠహేయ్యాసి – యథా దివా తథా రత్తిం యథా రత్తిం తథా దివా. ఇతి వివటేన [వివట్టేన (స్యా.), మిద్ధవిగతేన (క.)] చేతసా అపరియోనద్ధేన సప్పభాసం చిత్తం భావేయ్యాసి. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ.

‘‘నో చే తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ, తతో త్వం, మోగ్గల్లాన, పచ్ఛాపురేసఞ్ఞీ [పచ్ఛాపురే తథాసఞ్ఞీ (కత్థచి)] చఙ్కమం అధిట్ఠహేయ్యాసి అన్తోగతేహి ఇన్ద్రియేహి అబహిగతేన మానసేన. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ.

‘‘నో చే తే ఏవం విహరతో తం మిద్ధం పహీయేథ, తతో త్వం, మోగ్గల్లాన, దక్ఖిణేన పస్సేన సీహసేయ్యం కప్పేయ్యాసి పాదే పాదం అచ్చాధాయ సతో సమ్పజానో ఉట్ఠానసఞ్ఞం మనసి కరిత్వా. పటిబుద్ధేన చ [పటిబుద్ధేనేవ (స్యా.)] తే, మోగ్గల్లాన, ఖిప్పఞ్ఞేవ పచ్చుట్ఠాతబ్బం – ‘న సేయ్యసుఖం న పస్ససుఖం న మిద్ధసుఖం అనుయుత్తో విహరిస్సామీ’తి. ఏవఞ్హి తే, మోగ్గల్లాన, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘తస్మాతిహ, మోగ్గల్లాన, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న ఉచ్చాసోణ్డం పగ్గహేత్వా కులాని ఉపసఙ్కమిస్సామీ’తి. ఏవఞ్హి తే, మోగ్గల్లాన, సిక్ఖితబ్బం. సచే, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖు ఉచ్చాసోణ్డం పగ్గహేత్వా కులాని ఉపసఙ్కమతి, సన్తి హి, మోగ్గల్లాన, కులేసు కిచ్చకరణీయాని. యేహి మనుస్సా ఆగతం భిక్ఖుం న మనసి కరోన్తి, తత్ర భిక్ఖుస్స ఏవం హోతి – ‘కోసు నామ ఇదాని మం ఇమస్మిం కులే పరిభిన్ది, విరత్తరూపా దానిమే మయి మనుస్సా’తి. ఇతిస్స అలాభేన మఙ్కుభావో, మఙ్కుభూతస్స ఉద్ధచ్చం, ఉద్ధతస్స అసంవరో, అసంవుతస్స ఆరా చిత్తం సమాధిమ్హా.

‘‘తస్మాతిహ, మోగ్గల్లాన, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న విగ్గాహికకథం కథేస్సామీ’తి. ఏవఞ్హి తే, మోగ్గల్లాన, సిక్ఖితబ్బం. విగ్గాహికాయ, మోగ్గల్లాన, కథాయ సతి కథాబాహుల్లం పాటికఙ్ఖం, కథాబాహుల్లే సతి ఉద్ధచ్చం, ఉద్ధతస్స అసంవరో, అసంవుతస్స ఆరా చిత్తం సమాధిమ్హా [నాహం మోగ్గలాన సబ్బేహేవ సమగ్గం వణ్ణయామి గహట్ఠేహి. పబ్బజితేహి ఖో అహం మోగ్గల్లాన సమగ్గం వణ్ణయామి (క.)]. నాహం, మోగ్గల్లాన, సబ్బేహేవ సంసగ్గం వణ్ణయామి. న పనాహం, మోగ్గల్లాన, సబ్బేహేవ సంసగ్గం న వణ్ణయామి. సగహట్ఠపబ్బజితేహి ఖో అహం, మోగ్గల్లాన, సంసగ్గం న వణ్ణయామి [నాహం మోగ్గల్లాన సబ్బేహేవ సమగ్గం వణ్ణయామి గహట్ఠేహి, పబ్బజితేహి ఖో అహం మోగ్గల్లాన సమగ్గం వణ్ణయామి (క.)]. యాని చ ఖో తాని సేనాసనాని అప్పసద్దాని అప్పనిగ్ఘోసాని విజనవాతాని మనుస్సరాహస్సేయ్యకాని [మనుస్సరాహసేయ్యకాని (సీ. స్యా.)] పటిసల్లానసారుప్పాని తథారూపేహి సేనాసనేహి సంసగ్గం [సమగ్గం (క.)] వణ్ణయామీ’’తి.

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, భిక్ఖు సంఖిత్తేన తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తో హోతి అచ్చన్తనిట్ఠో అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సాన’’న్తి?

‘‘ఇధ, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖునో సుతం హోతి – ‘సబ్బే ధమ్మా నాలం అభినివేసాయా’తి; ఏవఞ్చేతం, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖునో సుతం హోతి – ‘సబ్బే ధమ్మా నాలం అభినివేసాయా’తి. సో సబ్బం ధమ్మం అభిజానాతి, సబ్బం ధమ్మం అభిఞ్ఞాయ సబ్బం ధమ్మం పరిజానాతి. సబ్బం ధమ్మం పరిఞ్ఞాయ యంకిఞ్చి వేదనం వేదియతి సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా. సో తాసు వేదనాసు అనిచ్చానుపస్సీ విహరతి, విరాగానుపస్సీ విహరతి, నిరోధానుపస్సీ విహరతి, పటినిస్సగ్గానుపస్సీ విహరతి. సో తాసు వేదనాసు అనిచ్చానుపస్సీ విహరన్తో విరాగానుపస్సీ విహరన్తో నిరోధానుపస్సీ విహరన్తో పటినిస్సగ్గానుపస్సీ విహరన్తో న కిఞ్చి [న చ కిఞ్చి (సీ. స్యా. క.) మ. ని. ౧.౩౯౦ పస్సితబ్బం] లోకే ఉపాదియతి, అనుపాదియం న పరితస్సతి, అపరితస్సం పచ్చత్తంయేవ పరినిబ్బాయతి. ‘ఖీణా జాతి, వుసితం బ్రహ్మచరియం, కతం కరణీయం, నాపరం ఇత్థత్తాయా’తి పజానాతి. ఏత్తావతా ఖో, మోగ్గల్లాన, భిక్ఖు సంఖిత్తేన తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తో హోతి అచ్చన్తనిట్ఠో అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ అచ్చన్తపరియోసానో సేట్ఠో దేవమనుస్సాన’’న్తి. అట్ఠమం.