౪. దుతియఅగ్గిసుత్తం

౪౭. తేన ఖో పన సమయేన ఉగ్గతసరీరస్స బ్రాహ్మణస్స మహాయఞ్ఞో ఉపక్ఖటో హోతి. పఞ్చ ఉసభసతాని థూణూపనీతాని హోన్తి యఞ్ఞత్థాయ, పఞ్చ వచ్ఛతరసతాని థూణూపనీతాని హోన్తి యఞ్ఞత్థాయ, పఞ్చ వచ్ఛతరిసతాని థూణూపనీతాని హోన్తి యఞ్ఞత్థాయ, పఞ్చ అజసతాని థూణూపనీతాని హోన్తి యఞ్ఞత్థాయ, పఞ్చ ఉరబ్భసతాని థూణూపనీతాని హోన్తి యఞ్ఞత్థాయ. అథ ఖో ఉగ్గతసరీరో బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఉగ్గతసరీరో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘సుతం మేతం, భో గోతమ, అగ్గిస్స ఆదానం [ఆధానం (సీ. స్యా.)] యూపస్స ఉస్సాపనం మహప్ఫలం హోతి మహానిసంస’’న్తి. ‘‘మయాపి ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, సుతం అగ్గిస్స ఆదానం యూపస్స ఉస్సాపనం మహప్ఫలం హోతి మహానిసంస’’న్తి. దుతియమ్పి ఖో ఉగ్గతసరీరో బ్రాహ్మణో…పే… తతియమ్పి ఖో ఉగ్గతసరీరో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సుతం మేతం, భో గోతమ, అగ్గిస్స ఆదానం యూపస్స ఉస్సాపనం మహప్ఫలం హోతి మహానిసంస’’న్తి. ‘‘మయాపి ఖో ఏతం, బ్రాహ్మణ, సుతం అగ్గిస్స ఆదానం యూపస్స ఉస్సాపనం మహప్ఫలం హోతి మహానిసంస’’న్తి. ‘‘తయిదం, భో గోతమ, సమేతి భోతో చేవ గోతమస్స అమ్హాకఞ్చ, యదిదం సబ్బేన సబ్బం’’.

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా ఆనన్దో ఉగ్గతసరీరం బ్రాహ్మణం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో, బ్రాహ్మణ, తథాగతా ఏవం పుచ్ఛితబ్బా – ‘సుతం మేతం, భో గోతమ, అగ్గిస్స ఆదానం యూపస్స ఉస్సాపనం మహప్ఫలం హోతి మహానిసంస’న్తి. ఏవం ఖో, బ్రాహ్మణ, తథాగతా పుచ్ఛితబ్బా – ‘అహఞ్హి, భన్తే, అగ్గిం [అగ్గిస్స (క.)] ఆదాతుకామో, [ఆధాతుకామో (సీ. స్యా.)] యూపం ఉస్సాపేతుకామో. ఓవదతు మం, భన్తే, భగవా. అనుసాసతు మం, భన్తే, భగవా యం మమ అస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’’తి.

అథ ఖో ఉగ్గతసరీరో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అహఞ్హి, భో గోతమ, అగ్గిం ఆదాతుకామో యూపం ఉస్సాపేతుకామో. ఓవదతు మం భవం గోతమో. అనుసాసతు మం భవం గోతమో యం మమ అస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి.

‘‘అగ్గిం, బ్రాహ్మణ, ఆదేన్తో [ఆధేన్తో (సీ. స్యా.)] యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా తీణి సత్థాని ఉస్సాపేతి అకుసలాని దుక్ఖుద్రయాని [దుక్ఖుద్దయాని (సీ.)] దుక్ఖవిపాకాని. కతమాని తీణి? కాయసత్థం, వచీసత్థం, మనోసత్థం. అగ్గిం, బ్రాహ్మణ, ఆదేన్తో యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా ఏవం చిత్తం ఉప్పాదేసి – ‘ఏత్తకా ఉసభా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా వచ్ఛతరా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా వచ్ఛతరియో హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా అజా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా ఉరబ్భా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయా’తి. సో ‘పుఞ్ఞం కరోమీ’తి అపుఞ్ఞం కరోతి, ‘కుసలం కరోమీ’తి అకుసలం కరోతి, ‘సుగతియా మగ్గం పరియేసామీ’తి దుగ్గతియా మగ్గం పరియేసతి. అగ్గిం, బ్రాహ్మణ, ఆదేన్తో యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా ఇదం పఠమం మనోసత్థం ఉస్సాపేతి అకుసలం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకం.

‘‘పున చపరం, బ్రాహ్మణ, అగ్గిం ఆదేన్తో యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా ఏవం వాచం భాసతి – ‘ఏత్తకా ఉసభా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా వచ్ఛతరా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా వచ్ఛతరియో హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా అజా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయ, ఏత్తకా ఉరబ్భా హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయా’తి. సో ‘పుఞ్ఞం కరోమీ’తి అపుఞ్ఞం కరోతి, ‘కుసలం కరోమీ’తి అకుసలం కరోతి, ‘సుగతియా మగ్గం పరియేసామీ’తి దుగ్గతియా మగ్గం పరియేసతి. అగ్గిం, బ్రాహ్మణ, ఆదేన్తో యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా ఇదం దుతియం వచీసత్థం ఉస్సాపేతి అకుసలం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకం.

‘‘పున చపరం, బ్రాహ్మణ, అగ్గిం ఆదేన్తో యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా సయం పఠమం సమారమ్భతి [సమారబ్భతి (సీ. క.), సమారభతి (స్యా.)] ఉసభా హన్తుం [హఞ్ఞన్తు (సీ. స్యా.)] యఞ్ఞత్థాయ, సయం పఠమం సమారమ్భతి వచ్ఛతరా హన్తుం యఞ్ఞత్థాయ, సయం పఠమం సమారమ్భతి వచ్ఛతరియో హన్తుం యఞ్ఞత్థాయ, సయం పఠమం సమారమ్భతి అజా హన్తుం యఞ్ఞత్థాయ, సయం పఠమం సమారమ్భతి ఉరబ్భా హన్తుం యఞ్ఞత్థాయ [హఞ్ఞన్తు యఞ్ఞత్థాయాతి (సీ. స్యా.)]. సో ‘పుఞ్ఞం కరోమీ’తి అపుఞ్ఞం కరోతి, ‘కుసలం కరోమీ’తి అకుసలం కరోతి, ‘సుగతియా మగ్గం పరియేసామీ’తి దుగ్గతియా మగ్గం పరియేసతి. అగ్గిం, బ్రాహ్మణ, ఆదేన్తో యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా ఇదం తతియం కాయసత్థం ఉస్సాపేతి అకుసలం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకం. అగ్గిం, బ్రాహ్మణ, ఆదేన్తో యూపం ఉస్సాపేన్తో పుబ్బేవ యఞ్ఞా ఇమాని తీణి సత్థాని ఉస్సాపేతి అకుసలాని దుక్ఖుద్రయాని దుక్ఖవిపాకాని.

‘‘తయోమే, బ్రాహ్మణ, అగ్గీ పహాతబ్బా పరివజ్జేతబ్బా, న సేవితబ్బా. కతమే తయో? రాగగ్గి, దోసగ్గి, మోహగ్గి.

‘‘కస్మా చాయం, బ్రాహ్మణ, రాగగ్గి పహాతబ్బో పరివజ్జేతబ్బో, న సేవితబ్బో? రత్తో ఖో, బ్రాహ్మణ, రాగేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి. సో కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. తస్మాయం రాగగ్గి పహాతబ్బో పరివజ్జేతబ్బో, న సేవితబ్బో.

‘‘కస్మా చాయం, బ్రాహ్మణ, దోసగ్గి పహాతబ్బో పరివజ్జేతబ్బో, న సేవితబ్బో? దుట్ఠో ఖో, బ్రాహ్మణ, దోసేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి. సో కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. తస్మాయం దోసగ్గి పహాతబ్బో పరివజ్జేతబ్బో, న సేవితబ్బో.

‘‘కస్మా చాయం, బ్రాహ్మణ, మోహగ్గి పహాతబ్బో పరివజ్జేతబ్బో, న సేవితబ్బో? మూళ్హో ఖో, బ్రాహ్మణ, మోహేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి. సో కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. తస్మాయం మోహగ్గి పహాతబ్బో పరివజ్జేతబ్బో, న సేవితబ్బో. ఇమే ఖో తయో, బ్రాహ్మణ, అగ్గీ పహాతబ్బా పరివజ్జేతబ్బా, న సేవితబ్బా.

‘‘తయో ఖో, బ్రాహ్మణ, అగ్గీ సక్కత్వా గరుం కత్వా మానేత్వా పూజేత్వా సమ్మా సుఖం పరిహాతబ్బా. కతమే తయో? ఆహునేయ్యగ్గి, గహపతగ్గి, దక్ఖిణేయ్యగ్గి.

‘‘కతమో చ, బ్రాహ్మణ, ఆహునేయ్యగ్గి? ఇధ, బ్రాహ్మణ, యస్స తే హోన్తి మాతాతి వా పితాతి వా, అయం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, ఆహునేయ్యగ్గి. తం కిస్స హేతు? అతోహయం [ఇతోపాయం (క.)], బ్రాహ్మణ, ఆహుతో సమ్భూతో, తస్మాయం ఆహునేయ్యగ్గి సక్కత్వా గరుం కత్వా మానేత్వా పూజేత్వా సమ్మా సుఖం పరిహాతబ్బో.

‘‘కతమో చ, బ్రాహ్మణ, గహపతగ్గి? ఇధ, బ్రాహ్మణ, యస్స తే హోన్తి పుత్తాతి వా దారాతి వా దాసాతి వా పేస్సాతి వా కమ్మకరాతి వా, అయం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, గహపతగ్గి. తస్మాయం గహపతగ్గి సక్కత్వా గరుం కత్వా మానేత్వా పూజేత్వా సమ్మా సుఖం పరిహాతబ్బో.

‘‘కతమో చ, బ్రాహ్మణ, దక్ఖిణేయ్యగ్గి? ఇధ, బ్రాహ్మణ, యే తే సమణబ్రాహ్మణా పరప్పవాదా పటివిరతా ఖన్తిసోరచ్చే నివిట్ఠా ఏకమత్తానం దమేన్తి, ఏకమత్తానం సమేన్తి, ఏకమత్తానం పరినిబ్బాపేన్తి, అయం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, దక్ఖిణేయ్యగ్గి. తస్మాయం దక్ఖిణేయ్యగ్గి సక్కత్వా గరుం కత్వా మానేత్వా పూజేత్వా సమ్మా సుఖం పరిహాతబ్బో. ఇమే ఖో, బ్రాహ్మణ, తయో అగ్గీ సక్కత్వా గరుం కత్వా మానేత్వా పూజేత్వా సమ్మా సుఖం పరిహాతబ్బా.

‘‘అయం ఖో పన, బ్రాహ్మణ, కట్ఠగ్గి కాలేన కాలం ఉజ్జలేతబ్బో, కాలేన కాలం అజ్ఝుపేక్ఖితబ్బో, కాలేన కాలం నిబ్బాపేతబ్బో, కాలేన కాలం నిక్ఖిపితబ్బో’’తి.

ఏవం వుత్తే ఉగ్గతసరీరో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ; అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గతన్తి. ఏసాహం, భో గోతమ, పఞ్చ ఉసభసతాని ముఞ్చామి జీవితం దేమి, పఞ్చ వచ్ఛతరసతాని ముఞ్చామి జీవితం దేమి, పఞ్చ వచ్ఛతరిసతాని ముఞ్చామి జీవితం దేమి, పఞ్చ అజసతాని ముఞ్చామి జీవితం దేమి, పఞ్చ ఉరబ్భసతాని ముఞ్చామి జీవితం దేమి. హరితాని చేవ తిణాని ఖాదన్తు, సీతాని చ పానీయాని పివన్తు, సీతో చ నేసం వాతో ఉపవాయత’’న్తి [ఉపవాయతూతి (క.)]. చతుత్థం.