౪. దేవతావగ్గో
౧. అప్పమాదగారవసుత్తం
౩౨. అథ ఖో అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో సా దేవతా భగవన్తం ఏతదవోచ –
‘‘సత్తిమే, భన్తే, ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే సత్త? సత్థుగారవతా, ధమ్మగారవతా, సఙ్ఘగారవతా, సిక్ఖాగారవతా, సమాధిగారవతా, అప్పమాదగారవతా, పటిసన్థారగారవతా. ఇమే ఖో, భన్తే, సత్త ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’’తి. ఇదమవోచ సా దేవతా. సమనుఞ్ఞో సత్థా అహోసి. అథ ఖో సా దేవతా ‘‘సమనుఞ్ఞో మే సత్థా’’తి భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయి.
అథ ఖో భగవా తస్సా రత్తియా అచ్చయేన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఇమం, భిక్ఖవే, రత్తిం అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో, భిక్ఖవే, సా దేవతా మం ఏతదవోచ – ‘సత్తిమే, భన్తే, ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే సత్త? సత్థుగారవతా, ధమ్మగారవతా, సఙ్ఘగారవతా, సిక్ఖాగారవతా, సమాధిగారవతా, అప్పమాదగారవతా, పటిసన్థారగారవతా – ఇమే ఖో, భన్తే, సత్త ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’తి. ఇదమవోచ, భిక్ఖవే, సా దేవతా. ఇదం వత్వా మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీ’’తి.
‘‘సత్థుగరు ధమ్మగరు, సఙ్ఘే చ తిబ్బగారవో;
సమాధిగరు ఆతాపీ [సమాధిగారవతాపి చ (క.)], సిక్ఖాయ తిబ్బగారవో.
‘‘అప్పమాదగరు భిక్ఖు, పటిసన్థారగారవో;
అభబ్బో పరిహానాయ, నిబ్బానస్సేవ సన్తికే’’తి. పఠమం;
౨. హిరీగారవసుత్తం
౩౩. ‘‘ఇమం, భిక్ఖవే, రత్తిం అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా కేవలకప్పం జేతవనం ఓభాసేత్వా యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో, భిక్ఖవే, సా దేవతా మం ఏతదవోచ – ‘సత్తిమే, భన్తే, ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే సత్త? సత్థుగారవతా, ధమ్మగారవతా, సఙ్ఘగారవతా, సిక్ఖాగారవతా, సమాధిగారవతా, హిరిగారవతా, ఓత్తప్పగారవతా. ఇమే ఖో, భన్తే, సత్త ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’తి. ఇదమవోచ, భిక్ఖవే, సా దేవతా. ఇదం వత్వా మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీ’’తి.
‘‘సత్థుగరు ధమ్మగరు, సఙ్ఘే చ తిబ్బగారవో;
సమాధిగరు ఆతాపీ, సిక్ఖాయ తిబ్బగారవో.
‘‘హిరి ఓత్తప్పసమ్పన్నో, సప్పతిస్సో సగారవో;
అభబ్బో పరిహానాయ, నిబ్బానస్సేవ సన్తికే’’తి. దుతియం;
౩. పఠమసోవచస్సతాసుత్తం
౩౪. ‘‘ఇమం, భిక్ఖవే, రత్తిం అఞ్ఞతరా దేవతా…పే… మం ఏతదవోచ – ‘సత్తిమే, భన్తే, ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే సత్త? సత్థుగారవతా, ధమ్మగారవతా, సఙ్ఘగారవతా, సిక్ఖాగారవతా, సమాధిగారవతా, సోవచస్సతా, కల్యాణమిత్తతా. ఇమే ఖో, భన్తే, సత్త ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’తి. ఇదమవోచ, భిక్ఖవే, సా దేవతా. ఇదం వత్వా మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీ’’తి.
‘‘సత్థుగరు ధమ్మగరు, సఙ్ఘే చ తిబ్బగారవో;
సమాధిగరు ఆతాపీ, సిక్ఖాయ తిబ్బగారవో.
‘‘కల్యాణమిత్తో సువచో, సప్పతిస్సో సగారవో;
అభబ్బో పరిహానాయ, నిబ్బానస్సేవ సన్తికే’’తి. తతియం;
౪. దుతియసోవచస్సతాసుత్తం
౩౫. ‘‘ఇమం, భిక్ఖవే, రత్తిం అఞ్ఞతరా దేవతా అభిక్కన్తాయ రత్తియా అభిక్కన్తవణ్ణా…పే… ‘సత్తిమే, భన్తే, ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే సత్త? సత్థుగారవతా, ధమ్మగారవతా, సఙ్ఘగారవతా, సిక్ఖాగారవతా, సమాధిగారవతా, సోవచస్సతా, కల్యాణమిత్తతా. ఇమే ఖో, భన్తే, సత్త ధమ్మా భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’తి. ఇదమవోచ, భిక్ఖవే, సా దేవతా. ఇదం వత్వా మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీ’’తి.
ఏవం వుత్తే ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. ఇధ, భన్తే, భిక్ఖు అత్తనా చ సత్థుగారవో హోతి, సత్థుగారవతాయ చ వణ్ణవాదీ. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ న సత్థుగారవా తే చ సత్థుగారవతాయ సమాదపేతి. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ సత్థుగారవా తేసఞ్చ వణ్ణం భణతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. అత్తనా చ ధమ్మగారవో హోతి…పే… సఙ్ఘగారవో హోతి… సిక్ఖాగారవో హోతి… సమాధిగారవో హోతి… సువచో హోతి… కల్యాణమిత్తో హోతి, కల్యాణమిత్తతాయ చ వణ్ణవాదీ. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ న కల్యాణమిత్తా తే చ కల్యాణమిత్తతాయ సమాదపేతి. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ కల్యాణమిత్తా తేసఞ్చ వణ్ణం భణతి భూతం తచ్ఛం కాలేనాతి. ఇమస్స ఖో అహం, భన్తే, భగవతా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానామీ’’తి.
‘‘సాధు సాధు, సారిపుత్త! సాధు ఖో త్వం, సారిపుత్త, ఇమస్స మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థం ఆజానాసి. ఇధ, సారిపుత్త, భిక్ఖు అత్తనా చ సత్థుగారవో హోతి, సత్థుగారవతాయ చ వణ్ణవాదీ. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ న సత్థుగారవా తే చ సత్థుగారవతాయ సమాదపేతి. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ సత్థుగారవా తేసఞ్చ వణ్ణం భణతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. అత్తనా చ ధమ్మగారవో హోతి…పే… సఙ్ఘగారవో హోతి… సిక్ఖాగారవో హోతి… సమాధిగారవో హోతి… సువచో హోతి… కల్యాణమిత్తో హోతి, కల్యాణమిత్తతాయ చ వణ్ణవాదీ. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ న కల్యాణమిత్తా తే చ కల్యాణమిత్తతాయ సమాదపేతి. యే చఞ్ఞే భిక్ఖూ కల్యాణమిత్తా తేసఞ్చ వణ్ణం భణతి భూతం తచ్ఛం కాలేనాతి. ఇమస్స ఖో, సారిపుత్త, మయా సంఖిత్తేన భాసితస్స ఏవం విత్థారేన అత్థో దట్ఠబ్బో’’తి. చతుత్థం.
౫. పఠమమిత్తసుత్తం
౩౬. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో మిత్తో సేవితబ్బో. కతమేహి సత్తహి? దుద్దదం దదాతి, దుక్కరం కరోతి, దుక్ఖమం ఖమతి, గుయ్హమస్స [గుయ్హస్స (క.)] ఆవి కరోతి, గుయ్హమస్స [గుయ్హం అస్స (సీ.), గుయ్హస్స (క.)] పరిగుహతి [పరిగూహతి (సీ. స్యా.), పరిగుయ్హతి (క.)], ఆపదాసు న జహతి, ఖీణేన [ఖీణే (క.)] నాతిమఞ్ఞతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో మిత్తో సేవితబ్బో’’తి.
‘‘దుద్దదం దదాతి మిత్తో, దుక్కరఞ్చాపి కుబ్బతి;
అథోపిస్స దురుత్తాని, ఖమతి దుక్ఖమాని చ [దుక్ఖమానిపి (సీ. స్యా.)].
‘‘గుయ్హఞ్చ తస్స [గుయ్హమస్స చ (స్యా.)] అక్ఖాతి, గుయ్హస్స పరిగూహతి;
ఆపదాసు న జహాతి, ఖీణేన నాతిమఞ్ఞతి.
‘‘యమ్హి ఏతాని ఠానాని, సంవిజ్జన్తీధ [సంవిజ్జన్తి చ (క.)] పుగ్గలే;
సో మిత్తో మిత్తకామేన, భజితబ్బో తథావిధో’’తి. పఞ్చమం;
౬. దుతియమిత్తసుత్తం
౩౭. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు మిత్తో సేవితబ్బో భజితబ్బో పయిరుపాసితబ్బో అపి పనుజ్జమానేనపి [పణుజ్జమానేనపి (సీ.)]. కతమేహి సత్తహి? పియో చ హోతి మనాపో చ గరు చ భావనీయో చ వత్తా చ వచనక్ఖమో చ గమ్భీరఞ్చ కథం కత్తా హోతి, నో చ అట్ఠానే నియోజేతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు మిత్తో సేవితబ్బో భజితబ్బో పయిరుపాసితబ్బో అపి పనుజ్జమానేనపీ’’తి.
‘‘పియో గరు భావనీయో, వత్తా చ వచనక్ఖమో;
గమ్భీరఞ్చ కథం కత్తా, నో చట్ఠానే నియోజకో [నియోజయే (సీ. స్యా.)].
‘‘యమ్హి ఏతాని ఠానాని, సంవిజ్జన్తీధ పుగ్గలే;
సో మిత్తో మిత్తకామేన, అత్థకామానుకమ్పతో;
అపి నాసియమానేన, భజితబ్బో తథావిధో’’తి. ఛట్ఠం;
౭. పఠమపటిసమ్భిదాసుత్తం
౩౮. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నచిరస్సేవ చతస్సో పటిసమ్భిదా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్య. కతమేహి సత్తహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ‘ఇదం మే చేతసో లీనత్త’న్తి యథాభూతం పజానాతి; అజ్ఝత్తం సంఖిత్తం వా చిత్తం ‘అజ్ఝత్తం మే సంఖిత్తం చిత్త’న్తి యథాభూతం పజానాతి; బహిద్ధా విక్ఖిత్తం వా చిత్తం ‘బహిద్ధా మే విక్ఖిత్తం చిత్త’న్తి యథాభూతం పజానాతి; తస్స విదితా వేదనా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; విదితా సఞ్ఞా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; విదితా వితక్కా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; సప్పాయాసప్పాయేసు ఖో పనస్స ధమ్మేసు హీనప్పణీతేసు కణ్హసుక్కసప్పతిభాగేసు నిమిత్తం సుగ్గహితం హోతి సుమనసికతం సూపధారితం సుప్పటివిద్ధం పఞ్ఞాయ. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నచిరస్సేవ చతస్సో పటిసమ్భిదా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యా’’తి. సత్తమం.
౮. దుతియపటిసమ్భిదాసుత్తం
౩౯. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో సారిపుత్తో చతస్సో పటిసమ్భిదా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. కతమేహి సత్తహి? ఇధ, భిక్ఖవే, సారిపుత్తో ‘ఇదం మే చేతసో లీనత్త’న్తి యథాభూతం పజానాతి; అజ్ఝత్తం సంఖిత్తం వా చిత్తం ‘అజ్ఝత్తం మే సంఖిత్తం చిత్త’న్తి యథాభూతం పజానాతి; బహిద్ధా విక్ఖిత్తం వా చిత్తం ‘బహిద్ధా మే విక్ఖిత్తం చిత్త’న్తి యథాభూతం పజానాతి; తస్స విదితా వేదనా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; విదితా సఞ్ఞా…పే… వితక్కా ఉప్పజ్జన్తి, విదితా ఉపట్ఠహన్తి, విదితా అబ్భత్థం గచ్ఛన్తి; సప్పాయాసప్పాయేసు ఖో పనస్స ధమ్మేసు హీనప్పణీతేసు కణ్హసుక్కసప్పతిభాగేసు నిమిత్తం సుగ్గహితం సుమనసికతం సూపధారితం సుప్పటివిద్ధం పఞ్ఞాయ. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో సారిపుత్తో చతస్సో పటిసమ్భిదా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’’తి. అట్ఠమం.
౯. పఠమవససుత్తం
౪౦. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు చిత్తం వసే [వసం (క.)] వత్తేతి, నో చ భిక్ఖు చిత్తస్స వసేన వత్తతి. కతమేహి సత్తహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమాధికుసలో హోతి, సమాధిస్స సమాపత్తికుసలో హోతి, సమాధిస్స ఠితికుసలో హోతి, సమాధిస్స వుట్ఠానకుసలో హోతి, సమాధిస్స కల్యాణకుసలో హోతి, సమాధిస్స గోచరకుసలో హోతి, సమాధిస్స అభినీహారకుసలో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు చిత్తం వసే వత్తేతి, నో చ భిక్ఖు చిత్తస్స వసేన వత్తతీ’’తి. నవమం.
౧౦. దుతియవససుత్తం
౪౧. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో సారిపుత్తో చిత్తం వసే వత్తేతి, నో చ సారిపుత్తో చిత్తస్స వసేన వత్తతి. కతమేహి సత్తహి? ఇధ, భిక్ఖవే, సారిపుత్తో సమాధికుసలో హోతి, సమాధిస్స సమాపత్తికుసలో, సమాధిస్స ఠితికుసలో, సమాధిస్స వుట్ఠానకుసలో, సమాధిస్స కల్యాణకుసలో, సమాధిస్స గోచరకుసలో, సమాధిస్స అభినీహారకుసలో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో సారిపుత్తో చిత్తం వసే వత్తేతి, నో చ సారిపుత్తో చిత్తస్స వసేన వత్తతీ’’తి. దసమం.
౧౧. పఠమనిద్దససుత్తం
౪౨. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసి. అథ ఖో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స ఏతదహోసి – ‘‘అతిప్పగో ఖో తావ సావత్థియం పిణ్డాయ చరితుం. యంనూనాహం యేన అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో తేనుపసఙ్కమేయ్య’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తేహి అఞ్ఞతిత్థియేహి పరిబ్బాజకేహి సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. తేన ఖో పన సమయేన తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘యో హి కోచి, ఆవుసో, ద్వాదసవస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయా’’తి.
అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం భాసితం నేవ అభినన్ది నప్పటిక్కోసి. అనభినన్దిత్వా అప్పటిక్కోసిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి – ‘‘భగవతో సన్తికే ఏతస్స భాసితస్స అత్థం ఆజానిస్సామీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ –
‘‘ఇధాహం, భన్తే, పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ సావత్థిం పిణ్డాయ పావిసిం. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అతిప్పగో ఖో తావ సావత్థియం పిణ్డాయ చరితుం. యంనూనాహం యేన అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో తేనుపసఙ్కమేయ్య’న్తి. అథ ఖ్వాహం, భన్తే, యేన అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో తేనుపసఙ్కమిం; ఉపసఙ్కమిత్వా తేహి అఞ్ఞతిత్థియేహి పరిబ్బాజకేహి సద్ధిం సమ్మోదిం. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదిం. తేన ఖో పన, భన్తే, సమయేన తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘యో హి కోచి, ఆవుసో, ద్వాదసవస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, నిద్దసో భిక్ఖూతి అలం వచనాయా’తి. అథ ఖ్వాహం, భన్తే, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం భాసితం నేవ అభినన్దిం నప్పటిక్కోసిం. అనభినన్దిత్వా అప్పటిక్కోసిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కమిం [పక్కామిం (సీ. స్యా.)] – ‘భగవతో సన్తికే ఏతస్స అత్థం ఆజానిస్సామీ’తి. సక్కా ను ఖో, భన్తే, ఇమస్మిం ధమ్మవినయే కేవలం వస్సగణనమత్తేన నిద్దసో భిక్ఖు పఞ్ఞాపేతు’’న్తి?
‘‘న ఖో, సారిపుత్త, సక్కా ఇమస్మిం ధమ్మవినయే కేవలం వస్సగణనమత్తేన నిద్దసో భిక్ఖు పఞ్ఞాపేతుం. సత్త ఖో ఇమాని, సారిపుత్త, నిద్దసవత్థూని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని.
[అ. ని. ౭.౨౦; దీ. ని. ౩.౩౩౧] ‘‘కతమాని సత్త? ఇధ, సారిపుత్త, భిక్ఖు సిక్ఖాసమాదానే తిబ్బచ్ఛన్దో హోతి ఆయతిఞ్చ సిక్ఖాసమాదానే అవిగతపేమో, ధమ్మనిసన్తియా తిబ్బచ్ఛన్దో హోతి ఆయతిఞ్చ ధమ్మనిసన్తియా అవిగతపేమో, ఇచ్ఛావినయే తిబ్బచ్ఛన్దో హోతి ఆయతిఞ్చ ఇచ్ఛావినయే అవిగతపేమో, పటిసల్లానే తిబ్బచ్ఛన్దో హోతి ఆయతిఞ్చ పటిసల్లానే అవిగతపేమో, వీరియారమ్భే తిబ్బచ్ఛన్దో హోతి ఆయతిఞ్చ వీరియారమ్భే అవిగతపేమో, సతినేపక్కే తిబ్బచ్ఛన్దో హోతి ఆయతిఞ్చ సతినేపక్కే అవిగతపేమో, దిట్ఠిపటివేధే తిబ్బచ్ఛన్దో హోతి ఆయతిఞ్చ దిట్ఠిపటివేధే అవిగతపేమో. ఇమాని ఖో, సారిపుత్త, సత్త నిద్దసవత్థూని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. ఇమేహి ఖో, సారిపుత్త, సత్తహి నిద్దసవత్థూహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ద్వాదస చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ; చతుబ్బీసతి చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ; ఛత్తింసతి చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ, అట్ఠచత్తారీసం చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయా’’తి. ఏకాదసమం.
౧౨. దుతియనిద్దససుత్తం
౪౩. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కోసమ్బిం పిణ్డాయ పావిసి. అథ ఖో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతదహోసి – ‘‘అతిప్పగో ఖో తావ కోసమ్బియం పిణ్డాయ చరితుం. యంనూనాహం యేన అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో తేనుపసఙ్కమేయ్య’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తేహి అఞ్ఞతిత్థియేహి పరిబ్బాజకేహి సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది.
తేన ఖో పన సమయేన తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘యో హి కోచి, ఆవుసో, ద్వాదస వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయా’’తి.
అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం భాసితం నేవ అభినన్ది నప్పటిక్కోసి. అనభినన్దిత్వా అప్పటిక్కోసిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి – ‘‘భగవతో సన్తికే ఏతస్స భాసితస్స అత్థం ఆజానిస్సామీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో కోసమ్బియం పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –
‘‘ఇధాహం, భన్తే, పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కోసమ్బిం పిణ్డాయ పావిసిం. తస్స మయ్హం, భన్తే, ఏతదహోసి – ‘అతిప్పగో ఖో తావ కోసమ్బియం పిణ్డాయ చరితుం. యంనూనాహం యేన అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం ఆరామో తేనుపసఙ్కమేయ్య’న్తి…పే… తేహి సద్ధిం సమ్మోదిం. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదిం.
‘‘తేన ఖో పన, భన్తే, సమయేన తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘యో హి కోచి, ఆవుసో, ద్వాదసవస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, నిద్దసో భిక్ఖూతి అలం వచనాయా’తి. అథ ఖ్వాహం, భన్తే, తేసం అఞ్ఞతిత్థియానం పరిబ్బాజకానం భాసితం నేవ అభినన్దిం నప్పటిక్కోసిం. అనభినన్దిత్వా, అప్పటిక్కోసిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కమిం – ‘భగవతో సన్తికే ఏతస్స భాసితస్స అత్థం ఆజానిస్సామీ’తి. సక్కా ను ఖో, భన్తే, ఇమస్మిం ధమ్మవినయే కేవలం వస్సగణనమత్తేన నిద్దసో భిక్ఖు పఞ్ఞాపేతు’’న్తి?
‘‘న ఖో, ఆనన్ద, సక్కా ఇమస్మిం ధమ్మవినయే కేవలం వస్సగణనమత్తేన నిద్దసో భిక్ఖు పఞ్ఞాపేతుం. సత్త ఖో ఇమాని, ఆనన్ద, నిద్దసవత్థూని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని.
‘‘కతమాని సత్త? ఇధానన్ద, భిక్ఖు, సద్ధో హోతి, హిరీమా హోతి, ఓత్తప్పీ హోతి, బహుస్సుతో హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, సతిమా హోతి, పఞ్ఞవా హోతి. ఇమాని ఖో, ఆనన్ద, సత్త నిద్దసవత్థూని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. ఇమేహి ఖో, ఆనన్ద, సత్తహి నిద్దసవత్థూహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ద్వాదస చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ; చతుబ్బీసతి చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ; ఛత్తింసతి చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయ, అట్ఠచత్తారీసం చేపి వస్సాని పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరతి, ‘నిద్దసో భిక్ఖూ’తి అలం వచనాయా’’తి. ద్వాదసమం.
దేవతావగ్గో చతుత్థో.