౮. అరహత్తవగ్గో

౧. దుక్ఖసుత్తం

౭౫. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే దుక్ఖం విహరతి సవిఘాతం సఉపాయాసం సపరిళాహం, కాయస్స భేదా పరం మరణా దుగ్గతి పాటికఙ్ఖా. కతమేహి ఛహి? కామవితక్కేన, బ్యాపాదవితక్కేన, విహింసావితక్కేన, కామసఞ్ఞాయ, బ్యాపాదసఞ్ఞాయ, విహింసాసఞ్ఞాయ – ఇమేహి, ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే దుక్ఖం విహరతి సవిఘాతం సఉపాయాసం సపరిళాహం, కాయస్స భేదా పరం మరణా దుగ్గతి పాటికఙ్ఖా.

‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే సుఖం విహరతి అవిఘాతం అనుపాయాసం అపరిళాహం, కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతి పాటికఙ్ఖా. కతమేహి ఛహి? నేక్ఖమ్మవితక్కేన, అబ్యాపాదవితక్కేన, అవిహింసావితక్కేన, నేక్ఖమ్మసఞ్ఞాయ, అబ్యాపాదసఞ్ఞాయ, అవిహింసాసఞ్ఞాయ – ఇమేహి, ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే సుఖం విహరతి అవిఘాతం అనుపాయాసం అపరిళాహం, కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతి పాటికఙ్ఖా’’తి. పఠమం.

౨. అరహత్తసుత్తం

౭౬. ‘‘ఛ, భిక్ఖవే, ధమ్మే అప్పహాయ అభబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతుం. కతమే ఛ? మానం, ఓమానం, అతిమానం, అధిమానం, థమ్భం, అతినిపాతం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ధమ్మే అప్పహాయ అభబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతుం.

‘‘ఛ, భిక్ఖవే, ధమ్మే పహాయ భబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతుం. కతమే ఛ? మానం, ఓమానం, అతిమానం, అధిమానం, థమ్భం, అతినిపాతం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ధమ్మే పహాయ భబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతు’’న్తి. దుతియం.

౩. ఉత్తరిమనుస్సధమ్మసుత్తం

౭౭. ‘‘ఛ, భిక్ఖవే, ధమ్మే అప్పహాయ అభబ్బో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం అలమరియఞాణదస్సనవిసేసం సచ్ఛికాతుం. కతమే ఛ? ముట్ఠస్సచ్చం, అసమ్పజఞ్ఞం, ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారతం, భోజనే అమత్తఞ్ఞుతం, కుహనం, లపనం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ధమ్మే అప్పహాయ అభబ్బో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం అలమరియఞాణదస్సనవిసేసం సచ్ఛికాతుం.

‘‘ఛ, భిక్ఖవే, ధమ్మే పహాయ భబ్బో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం అలమరియఞాణదస్సనవిసేసం సచ్ఛికాతుం. కతమే ఛ? ముట్ఠస్సచ్చం, అసమ్పజఞ్ఞం, ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారతం, భోజనే అమత్తఞ్ఞుతం, కుహనం, లపనం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ధమ్మే పహాయ భబ్బో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం అలమరియఞాణదస్సనవిసేసం సచ్ఛికాతు’’న్తి. తతియం.

౪. సుఖసోమనస్ససుత్తం

౭౮. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే సుఖసోమనస్సబహులో విహరతి, యోని చస్స ఆరద్ధా హోతి ఆసవానం ఖయాయ. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మారామో హోతి, భావనారామో హోతి, పహానారామో హోతి, పవివేకారామో హోతి, అబ్యాపజ్ఝారామో హోతి, నిప్పపఞ్చారామో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు దిట్ఠేవ ధమ్మే సుఖసోమనస్సబహులో విహరతి, యోని చస్స ఆరద్ధా హోతి ఆసవానం ఖయాయా’’తి. చతుత్థం.

౫. అధిగమసుత్తం

౭౯. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అభబ్బో అనధిగతం వా కుసలం ధమ్మం అధిగన్తుం, అధిగతం వా కుసలం ధమ్మం ఫాతిం కాతుం [ఫాతికత్తుం (సీ.), ఫాతికాతుం (స్యా. కం. పీ.)]. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు న ఆయకుసలో చ హోతి, న అపాయకుసలో చ హోతి, న ఉపాయకుసలో చ హోతి, అనధిగతానం కుసలానం ధమ్మానం అధిగమాయ న ఛన్దం జనేతి, అధిగతే కుసలే ధమ్మే న ఆరక్ఖతి [సారక్ఖతి (సీ. స్యా. కం. పీ)], సాతచ్చకిరియాయ న సమ్పాదేతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అభబ్బో అనధిగతం వా కుసలం ధమ్మం అధిగన్తుం, అధిగతం వా కుసలం ధమ్మం ఫాతిం కాతుం.

‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు భబ్బో అనధిగతం వా కుసలం ధమ్మం అధిగన్తుం, అధిగతం వా కుసలం ధమ్మం ఫాతిం కాతుం. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆయకుసలో చ హోతి, అపాయకుసలో చ హోతి, ఉపాయకుసలో చ హోతి, అనధిగతానం కుసలానం ధమ్మానం అధిగమాయ ఛన్దం జనేతి, అధిగతే కుసలే ధమ్మే ఆరక్ఖతి, సాతచ్చకిరియాయ సమ్పాదేతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు భబ్బో అనధిగతం వా కుసలం ధమ్మం అధిగన్తుం, అధిగతం వా కుసలం ధమ్మం ఫాతిం కాతు’’న్తి. పఞ్చమం.

౬. మహన్తత్తసుత్తం

౮౦. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నచిరస్సేవ మహన్తత్తం [మహత్తం (స్యా. కం.)] వేపుల్లత్తం పాపుణాతి ధమ్మేసు. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆలోకబహులో చ హోతి యోగబహులో చ వేదబహులో చ అసన్తుట్ఠిబహులో చ అనిక్ఖిత్తధురో చ కుసలేసు ధమ్మేసు ఉత్తరి చ పతారేతి [పకరోతి (క.)]. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నచిరస్సేవ మహన్తత్తం వేపుల్లత్తం పాపుణాతి ధమ్మేసూ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. పఠమనిరయసుత్తం

౮౧. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి ఛహి? పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, పాపిచ్ఛో చ, మిచ్ఛాదిట్ఠి చ. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి ఛహి? పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, అప్పిచ్ఛో చ, సమ్మాదిట్ఠి చ. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. సత్తమం.

౮. దుతియనిరయసుత్తం

౮౨. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి ఛహి [ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచా హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, (సీ. స్యా. పీ.) ఏవం సుక్కపక్ఖేపి]? పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి [ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచా హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, (సీ. స్యా. పీ.) ఏవం సుక్కపక్ఖేపి], లుద్ధో చ, పగబ్భో చ. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి ఛహి? పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, అలుద్ధో చ, అప్పగబ్భో చ. ఇమేహి ఖో భిక్ఖవే ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. అట్ఠమం.

౯. అగ్గధమ్మసుత్తం

౮౩. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అభబ్బో అగ్గం ధమ్మం అరహత్తం సచ్ఛికాతుం. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అస్సద్ధో హోతి, అహిరికో హోతి, అనోత్తప్పీ హోతి, కుసీతో హోతి, దుప్పఞ్ఞో హోతి, కాయే చ జీవితే చ సాపేక్ఖో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అభబ్బో అగ్గం ధమ్మం అరహత్తం సచ్ఛికాతుం.

‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు భబ్బో అగ్గం ధమ్మం అరహత్తం సచ్ఛికాతుం. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధో హోతి, హిరిమా హోతి, ఓత్తప్పీ హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, పఞ్ఞవా హోతి, కాయే చ జీవితే చ అనపేక్ఖో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు భబ్బో అగ్గం ధమ్మం అరహత్తం సచ్ఛికాతు’’న్తి. నవమం.

౧౦. రత్తిదివససుత్తం

౮౪. ‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి హానియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో వుద్ధి. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు మహిచ్ఛో హోతి, విఘాతవా, అసన్తుట్ఠో, ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన, అస్సద్ధో హోతి, దుస్సీలో హోతి, కుసీతో హోతి, ముట్ఠస్సతి హోతి, దుప్పఞ్ఞో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి హానియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో వుద్ధి.

‘‘ఛహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. కతమేహి ఛహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు న మహిచ్ఛో హోతి, అవిఘాతవా, సన్తుట్ఠో, ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన, సద్ధో హోతి, సీలవా హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, సతిమా హోతి, పఞ్ఞవా హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, ఛహి ధమ్మేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా, కుసలేసు ధమ్మేసు నో పరిహానీ’’తి. దసమం.

అరహత్తవగ్గో అట్ఠమో. [తతియో (స్యా. క.)]