౩. సారన్దదసుత్తం

౧౪౩. ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ వేసాలిం పిణ్డాయ పావిసి. తేన ఖో పన సమయేన పఞ్చమత్తానం లిచ్ఛవిసతానం సారన్దదే చేతియే సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం పఞ్చన్నం? హత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, అస్సరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, మణిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, ఇత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, గహపతిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’న్తి.

అథ ఖో తే లిచ్ఛవీ మగ్గే పురిసం ఠపేసుం [పేసేసుం (స్యా. క.)] – ‘‘యదా త్వం [యథా త్వం (సీ. పీ.)], అమ్భో పురిస, పస్సేయ్యాసి భగవన్తం, అథ అమ్హాకం ఆరోచేయ్యాసీ’’తి. అద్దసా ఖో సో పురిసో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం; దిస్వాన యేన తే లిచ్ఛవీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే లిచ్ఛవీ ఏతదవోచ – ‘‘అయం సో, భన్తే, భగవా గచ్ఛతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో; యస్సదాని కాలం మఞ్ఞథా’’తి.

అథ ఖో తే లిచ్ఛవీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో తే లిచ్ఛవీ భగవన్తం ఏతదవోచుం –

‘‘సాధు, భన్తే, యేన సారన్దదం చేతియం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో భగవా యేన సారన్దదం చేతియం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా తే లిచ్ఛవీ ఏతదవోచ – ‘‘కాయ నుత్థ, లిచ్ఛవీ, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా, కా చ పన వో అన్తరాకథా విప్పకతా’’తి? ‘‘ఇధ, భన్తే, అమ్హాకం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం పఞ్చన్నం? హత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, అస్సరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, మణిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, ఇత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, గహపతిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’’న్తి.

‘‘కామాధిముత్తానం వత, భో, లిచ్ఛవీనం [కామాధిముత్తానం వత వో లిచ్ఛవీనం (సీ.), కామాధిముత్తానం వత వో లిచ్ఛవీ (స్యా.), కామాధిముత్తానంవ వో లిచ్ఛవీ (?)] కామంయేవ ఆరబ్భ అన్తరాకథా ఉదపాది. పఞ్చన్నం, లిచ్ఛవీ, రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం పఞ్చన్నం? తథాగతస్స అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసేతా పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసితస్స విఞ్ఞాతా పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసితస్స విఞ్ఞాతా [విఞ్ఞాతస్స (సీ. పీ.) అ. ని. ౫.౧౯౫] ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, కతఞ్ఞూ కతవేదీ పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం ఖో, లిచ్ఛవీ, పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’న్తి. తతియం.