(౧౫) ౫. తికణ్డకీవగ్గో

౧. అవజానాతిసుత్తం

౧౪౧. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే పఞ్చ? దత్వా అవజానాతి, సంవాసేన అవజానాతి, ఆధేయ్యముఖో [ఆదియ్యముఖో (సీ.), ఆదేయ్యముఖో (స్యా. కం.), ఆదియముఖో (పీ.) అట్ఠకథాయ పఠమసంవణ్ణనానురూపం. పు. ప. ౧౯౩ పస్సితబ్బం] హోతి, లోలో హోతి, మన్దో మోమూహో హోతి [మన్దో హోతి మోమూహో (సీ.)].

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దత్వా అవజానాతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పుగ్గలస్స దేతి చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారం. తస్స ఏవం హోతి – ‘అహం దేమి; అయం పటిగ్గణ్హాతీ’తి. తమేనం దత్వా అవజానాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దత్వా అవజానాతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సంవాసేన అవజానాతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పుగ్గలేన సద్ధిం సంవసతి ద్వే వా తీణి వా వస్సాని. తమేనం సంవాసేన అవజానాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సంవాసేన అవజానాతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో ఆధేయ్యముఖో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో పరస్స వణ్ణే వా అవణ్ణే వా భాసియమానే తం ఖిప్పఞ్ఞేవ అధిముచ్చితా [అధిముచ్చితో (స్యా.)] హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో ఆధేయ్యముఖో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో లోలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఇత్తరసద్ధో హోతి ఇత్తరభత్తీ ఇత్తరపేమో ఇత్తరప్పసాదో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో లోలో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో మన్దో మోమూహో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో కుసలాకుసలే ధమ్మే న జానాతి, సావజ్జానవజ్జే ధమ్మే న జానాతి, హీనప్పణీతే ధమ్మే న జానాతి, కణ్హసుక్కసప్పటిభాగే ధమ్మే న జానాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో మన్దో మోమూహో హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. పఠమం.

౨. ఆరభతిసుత్తం

౧౪౨. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఆరభతి చ విప్పటిసారీ చ హోతి; తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

[పు. ప. ౧౯౧] ‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఆరభతి, న విప్పటిసారీ హోతి; తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న ఆరభతి, విప్పటిసారీ హోతి; తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న ఆరభతి న విప్పటిసారీ హోతి; తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న ఆరభతి న విప్పటిసారీ హోతి; తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో ఆరభతి చ విప్పటిసారీ చ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సో ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మతో ఖో ఆరమ్భజా [ఆరబ్భజా (పీ. క.), ఆరభజా (స్యా. కం.)] ఆసవా సంవిజ్జన్తి, విప్పటిసారజా ఆసవా పవడ్ఢన్తి [సంవడ్ఢన్తి (క.)], సాధు వతాయస్మా ఆరమ్భజే ఆసవే పహాయ విప్పటిసారజే ఆసవే పటివినోదేత్వా చిత్తం పఞ్ఞఞ్చ భావేతు [భావేతుం (సీ. పీ.)]; ఏవమాయస్మా అమునా పఞ్చమేన పుగ్గలేన సమసమో భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో ఆరభతి న విప్పటిసారీ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సో ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మతో ఖో ఆరమ్భజా ఆసవా సంవిజ్జన్తి, విప్పటిసారజా ఆసవా న పవడ్ఢన్తి, సాధు వతాయస్మా ఆరమ్భజే ఆసవే పహాయ చిత్తం పఞ్ఞఞ్చ భావేతు; ఏవమాయస్మా అమునా పఞ్చమేన పుగ్గలేన సమసమో భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో న ఆరభతి విప్పటిసారీ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సో ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మతో ఖో ఆరమ్భజా ఆసవా న సంవిజ్జన్తి, విప్పటిసారజా ఆసవా పవడ్ఢన్తి, సాధు వతాయస్మా విప్పటిసారజే ఆసవే పటివినోదేత్వా చిత్తం పఞ్ఞఞ్చ భావేతు; ఏవమాయస్మా అమునా పఞ్చమేన పుగ్గలేన సమసమో భవిస్సతీ’’’ తి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో న ఆరభతి న విప్పటిసారీ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి, సో ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఆయస్మతో ఖో ఆరమ్భజా ఆసవా న సంవిజ్జన్తి, విప్పటిసారజా ఆసవా న పవడ్ఢన్తి, సాధు వతాయస్మా చిత్తం పఞ్ఞఞ్చ భావేతు; ఏవమాయస్మా అమునా పఞ్చమేన పుగ్గలేన సమసమో భవిస్సతీ’’’తి.

‘‘ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, ఇమే చత్తారో పుగ్గలా అమునా పఞ్చమేన పుగ్గలేన ఏవం ఓవదియమానా ఏవం అనుసాసియమానా అనుపుబ్బేన ఆసవానం ఖయం పాపుణన్తీ’’తి [పు. ప. ౧౯౧]. దుతియం.

౩. సారన్దదసుత్తం

౧౪౩. ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ వేసాలిం పిణ్డాయ పావిసి. తేన ఖో పన సమయేన పఞ్చమత్తానం లిచ్ఛవిసతానం సారన్దదే చేతియే సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘‘పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం పఞ్చన్నం? హత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, అస్సరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, మణిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, ఇత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, గహపతిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’న్తి.

అథ ఖో తే లిచ్ఛవీ మగ్గే పురిసం ఠపేసుం [పేసేసుం (స్యా. క.)] – ‘‘యదా త్వం [యథా త్వం (సీ. పీ.)], అమ్భో పురిస, పస్సేయ్యాసి భగవన్తం, అథ అమ్హాకం ఆరోచేయ్యాసీ’’తి. అద్దసా ఖో సో పురిసో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం; దిస్వాన యేన తే లిచ్ఛవీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే లిచ్ఛవీ ఏతదవోచ – ‘‘అయం సో, భన్తే, భగవా గచ్ఛతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో; యస్సదాని కాలం మఞ్ఞథా’’తి.

అథ ఖో తే లిచ్ఛవీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో తే లిచ్ఛవీ భగవన్తం ఏతదవోచుం –

‘‘సాధు, భన్తే, యేన సారన్దదం చేతియం తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో భగవా యేన సారన్దదం చేతియం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా తే లిచ్ఛవీ ఏతదవోచ – ‘‘కాయ నుత్థ, లిచ్ఛవీ, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా, కా చ పన వో అన్తరాకథా విప్పకతా’’తి? ‘‘ఇధ, భన్తే, అమ్హాకం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరాకథా ఉదపాది – ‘పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం పఞ్చన్నం? హత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, అస్సరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, మణిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, ఇత్థిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, గహపతిరతనస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’’న్తి.

‘‘కామాధిముత్తానం వత, భో, లిచ్ఛవీనం [కామాధిముత్తానం వత వో లిచ్ఛవీనం (సీ.), కామాధిముత్తానం వత వో లిచ్ఛవీ (స్యా.), కామాధిముత్తానంవ వో లిచ్ఛవీ (?)] కామంయేవ ఆరబ్భ అన్తరాకథా ఉదపాది. పఞ్చన్నం, లిచ్ఛవీ, రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం పఞ్చన్నం? తథాగతస్స అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసేతా పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసితస్స విఞ్ఞాతా పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసితస్స విఞ్ఞాతా [విఞ్ఞాతస్స (సీ. పీ.) అ. ని. ౫.౧౯౫] ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, కతఞ్ఞూ కతవేదీ పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం ఖో, లిచ్ఛవీ, పఞ్చన్నం రతనానం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’న్తి. తతియం.

౪. తికణ్డకీసుత్తం

౧౪౪. ఏకం సమయం భగవా సాకేతే విహరతి తికణ్డకీవనే [కణ్డకీవనే (సం. ని. ౫.౯౦౨)]. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాలేన కాలం అప్పటికూలే పటికూలసఞ్ఞీ [అప్పటిక్కూలే పటిక్కూలసఞ్ఞీ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] విహరేయ్య. సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాలేన కాలం పటికూలే అప్పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య. సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాలేన కాలం అప్పటికూలే చ పటికూలే చ పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య. సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాలేన కాలం పటికూలే చ అప్పటికూలే చ అప్పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య. సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాలేన కాలం పటికూలఞ్చ అప్పటికూలఞ్చ తదుభయం అభినివజ్జేత్వా ఉపేక్ఖకో విహరేయ్య సతో సమ్పజానో.

‘‘కిఞ్చ [కథఞ్చ (సీ. పీ. క.)], భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ అప్పటికూలే పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య? ‘మా మే రజనీయేసు ధమ్మేసు రాగో ఉదపాదీ’తి – ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ అప్పటికూలే పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ పటికూలే అప్పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య? ‘మా మే దోసనీయేసు ధమ్మేసు దోసో ఉదపాదీ’తి – ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ పటికూలే అప్పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ అప్పటికూలే చ పటికూలే చ పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య? ‘మా మే రజనీయేసు ధమ్మేసు రాగో ఉదపాది, మా మే దోసనీయేసు ధమ్మేసు దోసో ఉదపాదీ’తి – ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ అప్పటికూలే చ పటికూలే చ పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ పటికూలే చ అప్పటికూలే చ అప్పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య? ‘మా మే దోసనీయేసు ధమ్మేసు దోసో ఉదపాది, మా మే రజనీయేసు ధమ్మేసు రాగో ఉదపాదీ’తి – ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ పటికూలే చ అప్పటికూలే చ అప్పటికూలసఞ్ఞీ విహరేయ్య.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ పటికూలఞ్చ అప్పటికూలఞ్చ తదుభయం అభినివజ్జేత్వా ఉపేక్ఖకో విహరేయ్య? ‘సతో సమ్పజానో మా మే క్వచని [క్వచిని (సీ. స్యా. పీ.)] కత్థచి కిఞ్చనం [కిఞ్చన (సీ. పీ.)] రజనీయేసు ధమ్మేసు రాగో ఉదపాది, మా మే క్వచని కత్థచి కిఞ్చనం దోసనీయేసు ధమ్మేసు దోసో ఉదపాది, మా మే క్వచని కత్థచి కిఞ్చనం మోహనీయేసు ధమ్మేసు మోహో ఉదపాదీ’తి – ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ పటికూలఞ్చ అప్పటికూలఞ్చ తదుభయం అభినివజ్జేత్వా ఉపేక్ఖకో విహరేయ్య సతో సమ్పజానో’’తి. చతుత్థం.

౫. నిరయసుత్తం

౧౪౫. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి పఞ్చహి? పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠాయీ హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి పఞ్చహి? పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. పఞ్చమం.

౬. మిత్తసుత్తం

౧౪౬. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు మిత్తో న సేవితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? కమ్మన్తం కారేతి, అధికరణం ఆదియతి, పామోక్ఖేసు భిక్ఖూసు పటివిరుద్ధో హోతి, దీఘచారికం అనవత్థచారికం [అవత్థానచారికం (స్యా.)] అనుయుత్తో విహరతి, నప్పటిబలో హోతి కాలేన కాలం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతుం సమాదపేతుం సముత్తేజేతుం సమ్పహంసేతుం. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు మిత్తో న సేవితబ్బో.

‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు మిత్తో సేవితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న కమ్మన్తం కారేతి, న అధికరణం ఆదియతి, న పామోక్ఖేసు భిక్ఖూసు పటివిరుద్ధో హోతి, న దీఘచారికం అనవత్థచారికం అనుయుత్తో విహరతి, పటిబలో హోతి కాలేన కాలం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతుం సమాదపేతుం సముత్తేజేతుం సమ్పహంసేతుం. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు మిత్తో సేవితబ్బో’’తి. ఛట్ఠం.

౭. అసప్పురిసదానసుత్తం

౧౪౭. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, అసప్పురిసదానాని. కతమాని పఞ్చ? అసక్కచ్చం దేతి, అచిత్తీకత్వా [అచిత్తికత్వా (పీ.), అచితిం కత్వా (స్యా.), అచిత్తిం కత్వా (క.)] దేతి, అసహత్థా దేతి, అపవిద్ధం [అపవిట్టం (స్యా. కం.)] దేతి, అనాగమనదిట్ఠికో దేతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ అసప్పురిసదానాని.

‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, సప్పురిసదానాని. కతమాని పఞ్చ? సక్కచ్చం దేతి, చిత్తీకత్వా దేతి, సహత్థా దేతి, అనపవిద్ధం దేతి, ఆగమనదిట్ఠికో దేతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ సప్పురిసదానానీ’’తి. సత్తమం.

౮. సప్పురిసదానసుత్తం

౧౪౮. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, సప్పురిసదానాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధాయ దానం దేతి, సక్కచ్చం దానం దేతి, కాలేన దానం దేతి, అనుగ్గహితచిత్తో [అనగ్గహితచిత్తో (సీ.)] దానం దేతి, అత్తానఞ్చ పరఞ్చ అనుపహచ్చ దానం దేతి.

‘‘సద్ధాయ ఖో పన, భిక్ఖవే, దానం దత్వా యత్థ యత్థ తస్స దానస్స విపాకో నిబ్బత్తతి, అడ్ఢో చ హోతి మహద్ధనో మహాభోగో, అభిరూపో చ హోతి దస్సనీయో పాసాదికో పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతో.

‘‘సక్కచ్చం ఖో పన, భిక్ఖవే, దానం దత్వా యత్థ యత్థ తస్స దానస్స విపాకో నిబ్బత్తతి, అడ్ఢో చ హోతి మహద్ధనో మహాభోగో. యేపిస్స తే హోన్తి పుత్తాతి వా దారాతి వా దాసాతి వా పేస్సాతి వా కమ్మకరాతి [కమ్మకారాతి (క.)] వా, తేపి సుస్సూసన్తి సోతం ఓదహన్తి అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తి.

‘‘కాలేన ఖో పన, భిక్ఖవే, దానం దత్వా యత్థ యత్థ తస్స దానస్స విపాకో నిబ్బత్తతి, అడ్ఢో చ హోతి మహద్ధనో మహాభోగో; కాలాగతా చస్స అత్థా పచురా హోన్తి.

‘‘అనుగ్గహితచిత్తో ఖో పన, భిక్ఖవే, దానం దత్వా యత్థ యత్థ తస్స దానస్స విపాకో నిబ్బత్తతి, అడ్ఢో చ హోతి మహద్ధనో మహాభోగో; ఉళారేసు చ పఞ్చసు కామగుణేసు భోగాయ చిత్తం నమతి.

‘‘అత్తానఞ్చ పరఞ్చ అనుపహచ్చ ఖో పన, భిక్ఖవే, దానం దత్వా యత్థ యత్థ తస్స దానస్స విపాకో నిబ్బత్తతి, అడ్ఢో చ హోతి మహద్ధనో మహాభోగో; న చస్స కుతోచి భోగానం ఉపఘాతో ఆగచ్ఛతి అగ్గితో వా ఉదకతో వా రాజతో వా చోరతో వా అప్పియతో వా దాయాదతో వా [అప్పియతో వా దాయాదతో వా (సీ. స్యా. కం. పీ.), అప్పియదాయాదతో వా (క.)]. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ సప్పురిసదానానీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. పఠమసమయవిముత్తసుత్తం

౧౪౯. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే పఞ్చ? కమ్మారామతా, భస్సారామతా, నిద్దారామతా, సఙ్గణికారామతా, యథావిముత్తం చిత్తం న పచ్చవేక్ఖతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తి.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే పఞ్చ? న కమ్మారామతా, న భస్సారామతా, న నిద్దారామతా, న సఙ్గణికారామతా, యథావిముత్తం చిత్తం పచ్చవేక్ఖతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’’తి. నవమం.

౧౦. దుతియసమయవిముత్తసుత్తం

౧౫౦. [కథా. ౨౬౭] ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే పఞ్చ? కమ్మారామతా, భస్సారామతా, నిద్దారామతా, ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారతా, భోజనే అమత్తఞ్ఞుతా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తి.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే పఞ్చ? న కమ్మారామతా, న భస్సారామతా, న నిద్దారామతా, ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారతా, భోజనే మత్తఞ్ఞుతా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో అపరిహానాయ సంవత్తన్తీ’’తి. దసమం.

తికణ్డకీవగ్గో పఞ్చమో.