౧౦. కకుధథేరసుత్తం

౧౦౦. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. [చూళవ. ౩౩౩, ౩౪౧] తేన ఖో పన సమయేన కకుధో నామ కోలియపుత్తో [కోళీయపుత్తో (సీ. స్యా. క.)] ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స ఉపట్ఠాకో అధునాకాలఙ్కతో అఞ్ఞతరం మనోమయం కాయం ఉపపన్నో. తస్స ఏవరూపో అత్తభావపటిలాభో హోతి – సేయ్యథాపి నామ ద్వే వా తీణి వా మాగధకాని [మాగధికాని (సీ. పీ. క.)] గామక్ఖేత్తాని. సో తేన అత్తభావపటిలాభేన నేవ అత్తానం [నేవత్తానం బ్యాబాధేతి (సీ.)] నో పరం బ్యాబాధేతి.

అథ ఖో కకుధో దేవపుత్తో యేనాయస్మా మహామోగ్గల్లానో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో కకుధో దేవపుత్తో ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచ – ‘‘దేవదత్తస్స, భన్తే, ఏవరూపం ఇచ్ఛాగతం ఉప్పజ్జి – ‘అహం భిక్ఖుసఙ్ఘం పరిహరిస్సామీ’తి. సహచిత్తుప్పాదా చ, భన్తే, దేవదత్తో తస్సా ఇద్ధియా పరిహీనో’’తి. ఇదమవోచ కకుధో దేవపుత్తో. ఇదం వత్వా ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయి.

అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘కకుధో నామ, భన్తే, కోలియపుత్తో మమం ఉపట్ఠాకో అధునాకాలఙ్కతో అఞ్ఞతరం మనోమయం కాయం ఉపపన్నో హోతి. తస్స ఏవరూపో అత్తభావపటిలాభో – సేయ్యథాపి నామ ద్వే వా తీణి వా మాగధకాని గామక్ఖేత్తాని. సో తేన అత్తభావపటిలాభేన నేవ అత్తానం నో పరం బ్యాబాధేతి. అథ ఖో, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో మం ఏతదవోచ – ‘దేవదత్తస్స, భన్తే, ఏవరూపం ఇచ్ఛాగతం ఉప్పజ్జి – అహం భిక్ఖుసఙ్ఘం పరిహరిస్సామీతి. సహచిత్తుప్పాదా చ, భన్తే, దేవదత్తో తస్సా ఇద్ధియా పరిహీనో’తి. ఇదమవోచ, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో. ఇదం వత్వా మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవన్తరధాయీ’’తి.

‘‘కిం పన తే, మోగ్గల్లాన, కకుధో దేవపుత్తో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో – ‘యం కిఞ్చి కకుధో దేవపుత్తో భాసతి సబ్బం తం తథేవ హోతి, నో అఞ్ఞథా’’’తి? ‘‘చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో మే, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో – ‘యం కిఞ్చి కకుధో దేవపుత్తో భాసతి సబ్బం తం తథేవ హోతి, నో అఞ్ఞథా’’’తి. ‘‘రక్ఖస్సేతం, మోగ్గల్లాన, వాచం! (రక్ఖస్సేతం, మోగ్గల్లాన, వాచం) [( ) సీ. స్యా. కం. పీ. పోత్థకేసు నత్థి చూళవ. ౩౩౩ పన సబ్బత్థపి దిస్సతియేవ]! ఇదాని సో మోఘపురిసో అత్తనావ అత్తానం పాతుకరిస్సతి.

‘‘పఞ్చిమే, మోగ్గల్లాన, సత్థారో సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే పఞ్చ? ఇధ, మోగ్గల్లాన, ఏకచ్చో సత్థా అపరిసుద్ధసీలో సమానో ‘పరిసుద్ధసీలోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధం మే సీలం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. తమేనం సావకా ఏవం జానన్తి – ‘అయం ఖో భవం సత్థా అపరిసుద్ధసీలో సమానో పరిసుద్ధసీలోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధం మే సీలం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. మయఞ్చేవ ఖో పన గిహీనం ఆరోచేయ్యామ, నాస్సస్స మనాపం. యం ఖో పనస్స అమనాపం, కథం నం [కథం ను తం (సీ.), కథం ను (స్యా. కం. పీ. క.), కథం తం (కత్థచి)] మయం తేన సముదాచరేయ్యామ – ‘సమ్మన్నతి ఖో పన చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన; యం తుమో కరిస్సతి తుమోవ తేన పఞ్ఞాయిస్సతీ’తి. ఏవరూపం ఖో, మోగ్గల్లాన, సత్థారం సావకా సీలతో రక్ఖన్తి; ఏవరూపో చ పన సత్థా సావకేహి సీలతో రక్ఖం పచ్చాసీసతి [పచ్చాసింసతి (సీ. స్యా. కం. పీ.)].

‘‘పున చపరం, మోగ్గల్లాన, ఇధేకచ్చో సత్థా అపరిసుద్ధాజీవో సమానో ‘పరిసుద్ధాజీవోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధో మే ఆజీవో పరియోదాతో అసంకిలిట్ఠో’తి. తమేనం సావకా ఏవం జానన్తి – ‘అయం ఖో భవం సత్థా అపరిసుద్ధాజీవో సమానో పరిసుద్ధాజీవోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధో మే ఆజీవో పరియోదాతో అసంకిలిట్ఠో’తి. మయఞ్చేవ ఖో పన గిహీనం ఆరోచేయ్యామ, నాస్సస్స మనాపం. యం ఖో పనస్స అమనాపం, కథం నం మయం తేన సముదాచరేయ్యామ – ‘సమ్మన్నతి ఖో పన చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన; యం తుమో కరిస్సతి తుమోవ తేన పఞ్ఞాయిస్సతీ’తి. ఏవరూపం ఖో, మోగ్గల్లాన, సత్థారం సావకా ఆజీవతో రక్ఖన్తి; ఏవరూపో చ పన సత్థా సావకేహి ఆజీవతో రక్ఖం పచ్చాసీసతి.

‘‘పున చపరం, మోగ్గల్లాన, ఇధేకచ్చో సత్థా అపరిసుద్ధధమ్మదేసనో సమానో ‘పరిసుద్ధధమ్మదేసనోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధా మే ధమ్మదేసనా పరియోదాతా అసంకిలిట్ఠా’తి. తమేనం సావకా ఏవం జానన్తి – ‘అయం ఖో భవం సత్థా అపరిసుద్ధధమ్మదేసనో సమానో పరిసుద్ధధమ్మదేసనోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధా మే ధమ్మదేసనా పరియోదాతా అసంకిలిట్ఠా’తి. మయఞ్చేవ ఖో పన గిహీనం ఆరోచేయ్యామ, నాస్సస్స మనాపం. యం ఖో పనస్స అమనాపం, కథం నం మయం తేన సముదాచరేయ్యామ – ‘సమ్మన్నతి ఖో పన చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన; యం తుమో కరిస్సతి తుమోవ తేన పఞ్ఞాయిస్సతీ’తి. ఏవరూపం ఖో, మోగ్గల్లాన, సత్థారం సావకా ధమ్మదేసనతో రక్ఖన్తి; ఏవరూపో చ పన సత్థా సావకేహి ధమ్మదేసనతో రక్ఖం పచ్చాసీసతి.

‘‘పున చపరం, మోగ్గల్లాన, ఇధేకచ్చో సత్థా అపరిసుద్ధవేయ్యాకరణో సమానో ‘పరిసుద్ధవేయ్యాకరణోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధం మే వేయ్యాకరణం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. తమేనం సావకా ఏవం జానన్తి – ‘అయం ఖో భవం సత్థా అపరిసుద్ధవేయ్యాకరణో సమానో పరిసుద్ధవేయ్యాకరణోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధం మే వేయ్యాకరణం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. మయఞ్చేవ ఖో పన గిహీనం ఆరోచేయ్యామ, నాస్సస్స మనాపం. యం ఖో పనస్స అమనాపం, కథం నం మయం తేన సముదాచరేయ్యామ – ‘సమ్మన్నతి ఖో పన చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన; యం తుమో కరిస్సతి తుమోవ తేన పఞ్ఞాయిస్సతీ’తి. ఏవరూపం ఖో, మోగ్గల్లాన, సత్థారం సావకా వేయ్యాకరణతో రక్ఖన్తి; ఏవరూపో చ పన సత్థా సావకేహి వేయ్యాకరణతో రక్ఖం పచ్చాసీసతి.

‘‘పున చపరం, మోగ్గల్లాన, ఇధేకచ్చో సత్థా అపరిసుద్ధఞాణదస్సనో సమానో ‘పరిసుద్ధఞాణదస్సనోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధం మే ఞాణదస్సనం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. తమేనం సావకా ఏవం జానన్తి – ‘అయం ఖో భవం సత్థా అపరిసుద్ధఞాణదస్సనో సమానో పరిసుద్ధఞాణదస్సనోమ్హీ’తి పటిజానాతి ‘పరిసుద్ధం మే ఞాణదస్సనం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. మయఞ్చేవ ఖో పన గిహీనం ఆరోచేయ్యామ, నాస్సస్స మనాపం. యం ఖో పనస్స అమనాపం, కథం నం మయం తేన సముదాచరేయ్యామ – ‘సమ్మన్నతి ఖో పన చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన; యం తుమో కరిస్సతి తుమోవ తేన పఞ్ఞాయిస్సతీ’తి. ఏవరూపం ఖో, మోగ్గల్లాన, సత్థారం సావకా ఞాణదస్సనతో రక్ఖన్తి; ఏవరూపో చ పన సత్థా సావకేహి ఞాణదస్సనతో రక్ఖం పచ్చాసీసతి. ఇమే ఖో, మోగ్గల్లాన, పఞ్చ సత్థారో సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం.

‘‘అహం ఖో పన, మోగ్గల్లాన, పరిసుద్ధసీలో సమానో ‘పరిసుద్ధసీలోమ్హీ’తి పటిజానామి ‘పరిసుద్ధం మే సీలం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. న చ మం సావకా సీలతో రక్ఖన్తి, న చాహం సావకేహి సీలతో రక్ఖం పచ్చాసీసామి. పరిసుద్ధాజీవో సమానో ‘పరిసుద్ధాజీవోమ్హీ’తి పటిజానామి ‘పరిసుద్ధో మే ఆజీవో పరియోదాతో అసంకిలిట్ఠో’తి. న చ మం సావకా ఆజీవతో రక్ఖన్తి, న చాహం సావకేహి ఆజీవతో రక్ఖం పచ్చాసీసామి. పరిసుద్ధధమ్మదేసనో సమానో ‘పరిసుద్ధధమ్మదేసనోమ్హీ’తి పటిజానామి ‘పరిసుద్ధా మే ధమ్మదేసనా పరియోదాతా అసంకిలిట్ఠా’తి. న చ మం సావకా ధమ్మదేసనతో రక్ఖన్తి, న చాహం సావకేహి ధమ్మదేసనతో రక్ఖం పచ్చాసీసామి. పరిసుద్ధవేయ్యాకరణో సమానో ‘పరిసుద్ధవేయ్యాకరణోమ్హీ’తి పటిజానామి ‘పరిసుద్ధం మే వేయ్యాకరణం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. న చ మం సావకా వేయ్యాకరణతో రక్ఖన్తి, న చాహం సావకేహి వేయ్యాకరణతో రక్ఖం పచ్చాసీసామి. పరిసుద్ధఞాణదస్సనో సమానో ‘పరిసుద్ధఞాణదస్సనోమ్హీ’తి పటిజానామి ‘పరిసుద్ధం మే ఞాణదస్సనం పరియోదాతం అసంకిలిట్ఠ’న్తి. న చ మం సావకా ఞాణదస్సనతో రక్ఖన్తి, న చాహం సావకేహి ఞాణదస్సనతో రక్ఖం పచ్చాసీసామీ’’తి. దసమం.

కకుధవగ్గో పఞ్చమో.