౭. అభిణ్హపచ్చవేక్ఖితబ్బఠానసుత్తం

౫౭. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఠానాని అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బాని ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా. కతమాని పఞ్చ? ‘జరాధమ్మోమ్హి, జరం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా. ‘బ్యాధిధమ్మోమ్హి, బ్యాధిం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా. ‘మరణధమ్మోమ్హి, మరణం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా. ‘సబ్బేహి మే పియేహి మనాపేహి నానాభావో వినాభావో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా. ‘కమ్మస్సకోమ్హి, కమ్మదాయాదో కమ్మయోని కమ్మబన్ధు కమ్మపటిసరణో. యం కమ్మం కరిస్సామి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదో భవిస్సామీ’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘జరాధమ్మోమ్హి, జరం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా? అత్థి, భిక్ఖవే, సత్తానం యోబ్బనే యోబ్బనమదో, యేన మదేన మత్తా కాయేన దుచ్చరితం చరన్తి, వాచాయ దుచ్చరితం చరన్తి, మనసా దుచ్చరితం చరన్తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో యో యోబ్బనే యోబ్బనమదో సో సబ్బసో వా పహీయతి తను వా పన హోతి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘జరాధమ్మోమ్హి, జరం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘బ్యాధిధమ్మోమ్హి, బ్యాధిం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా? అత్థి, భిక్ఖవే, సత్తానం ఆరోగ్యే ఆరోగ్యమదో, యేన మదేన మత్తా కాయేన దుచ్చరితం చరన్తి, వాచాయ దుచ్చరితం చరన్తి, మనసా దుచ్చరితం చరన్తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో యో ఆరోగ్యే ఆరోగ్యమదో సో సబ్బసో వా పహీయతి తను వా పన హోతి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘బ్యాధిధమ్మోమ్హి, బ్యాధిం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘మరణధమ్మోమ్హి, మరణం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా? అత్థి, భిక్ఖవే, సత్తానం జీవితే జీవితమదో, యేన మదేన మత్తా కాయేన దుచ్చరితం చరన్తి, వాచాయ దుచ్చరితం చరన్తి, మనసా దుచ్చరితం చరన్తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో యో జీవితే జీవితమదో సో సబ్బసో వా పహీయతి తను వా పన హోతి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘మరణధమ్మోమ్హి, మరణం అనతీతో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘సబ్బేహి మే పియేహి మనాపేహి నానాభావో వినాభావో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా? అత్థి, భిక్ఖవే, సత్తానం పియేసు మనాపేసు యో ఛన్దరాగో యేన రాగేన రత్తా కాయేన దుచ్చరితం చరన్తి, వాచాయ దుచ్చరితం చరన్తి, మనసా దుచ్చరితం చరన్తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో యో పియేసు మనాపేసు ఛన్దరాగో సో సబ్బసో వా పహీయతి తను వా పన హోతి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘సబ్బేహి మే పియేహి మనాపేహి నానాభావో వినాభావో’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘కమ్మస్సకోమ్హి, కమ్మదాయాదో కమ్మయోని కమ్మబన్ధు కమ్మపటిసరణో, యం కమ్మం కరిస్సామి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదో భవిస్సామీ’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా? అత్థి, భిక్ఖవే, సత్తానం కాయదుచ్చరితం వచీదుచ్చరితం మనోదుచ్చరితం. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో సబ్బసో వా దుచ్చరితం పహీయతి తను వా పన హోతి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, అత్థవసం పటిచ్చ ‘కమ్మస్సకోమ్హి, కమ్మదాయాదో కమ్మయోని కమ్మబన్ధు కమ్మపటిసరణో, యం కమ్మం కరిస్సామి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదో భవిస్సామీ’తి అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖితబ్బం ఇత్థియా వా పురిసేన వా గహట్ఠేన వా పబ్బజితేన వా.

‘‘స ఖో [సచే (పీ. క.)] సో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘న ఖో అహఞ్ఞేవేకో జరాధమ్మో [అహఞ్చేవేకో జరాధమ్మోమ్హి (క.)] జరం అనతీతో, అథ ఖో యావతా సత్తానం ఆగతి గతి చుతి ఉపపత్తి సబ్బే సత్తా జరాధమ్మా జరం అనతీతా’తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో మగ్గో సఞ్జాయతి. సో తం మగ్గం ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తస్స తం మగ్గం ఆసేవతో భావయతో బహులీకరోతో సంయోజనాని సబ్బసో పహీయన్తి అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి.

‘‘స ఖో సో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘న ఖో అహఞ్ఞేవేకో బ్యాధిధమ్మో బ్యాధిం అనతీతో, అథ ఖో యావతా సత్తానం ఆగతి గతి చుతి ఉపపత్తి సబ్బే సత్తా బ్యాధిధమ్మా బ్యాధిం అనతీతా’తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో మగ్గో సఞ్జాయతి. సో తం మగ్గం ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తస్స తం మగ్గం ఆసేవతో భావయతో బహులీకరోతో సంయోజనాని సబ్బసో పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి.

‘‘స ఖో సో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘న ఖో అహఞ్ఞేవేకో మరణధమ్మో మరణం అనతీతో, అథ ఖో యావతా సత్తానం ఆగతి గతి చుతి ఉపపత్తి సబ్బే సత్తా మరణధమ్మా మరణం అనతీతా’తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో మగ్గో సఞ్జాయతి. సో తం మగ్గం ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తస్స తం మగ్గం ఆసేవతో భావయతో బహులీకరోతో సంయోజనాని సబ్బసో పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి.

‘‘స ఖో సో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘న ఖో మయ్హేవేకస్స సబ్బేహి పియేహి మనాపేహి నానాభావో వినాభావో, అథ ఖో యావతా సత్తానం ఆగతి గతి చుతి ఉపపత్తి సబ్బేసం సత్తానం పియేహి మనాపేహి నానాభావో వినాభావో’తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో మగ్గో సఞ్జాయతి. సో తం మగ్గం ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తస్స తం మగ్గం ఆసేవతో భావయతో బహులీకరోతో సంయోజనాని సబ్బసో పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తి.

‘‘స ఖో సో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘న ఖో అహఞ్ఞేవేకో కమ్మస్సకో కమ్మదాయాదో కమ్మయోని కమ్మబన్ధు కమ్మప్పటిసరణో, యం కమ్మం కరిస్సామి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదో భవిస్సామి; అథ ఖో యావతా సత్తానం ఆగతి గతి చుతి ఉపపత్తి సబ్బే సత్తా కమ్మస్సకా కమ్మదాయాదా కమ్మయోని కమ్మబన్ధు కమ్మప్పటిసరణా, యం కమ్మం కరిస్సన్తి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదా భవిస్సన్తీ’తి. తస్స తం ఠానం అభిణ్హం పచ్చవేక్ఖతో మగ్గో సఞ్జాయతి. సో తం మగ్గం ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి. తస్స తం మగ్గం ఆసేవతో భావయతో బహులీకరోతో సంయోజనాని సబ్బసో పహీయన్తి, అనుసయా బ్యన్తీహోన్తీ’’తి.

‘‘బ్యాధిధమ్మా జరాధమ్మా, అథో మరణధమ్మినో;

యథా ధమ్మా తథా సత్తా [సన్తా (స్యా. కం.)], జిగుచ్ఛన్తి పుథుజ్జనా.

‘‘అహఞ్చే తం జిగుచ్ఛేయ్యం, ఏవం ధమ్మేసు పాణిసు;

న మేతం పతిరూపస్స, మమ ఏవం విహారినో.

‘‘సోహం ఏవం విహరన్తో, ఞత్వా ధమ్మం నిరూపధిం;

ఆరోగ్యే యోబ్బనస్మిఞ్చ, జీవితస్మిఞ్చ యే మదా.

‘‘సబ్బే మదే అభిభోస్మి, నేక్ఖమ్మం దట్ఠు ఖేమతో [నేక్ఖమ్మే దట్ఠు ఖేమతం (అ. ని. ౩.౩౯) ఉభయత్థపి అట్ఠకథాయ సమేతి];

తస్స మే అహు ఉస్సాహో, నిబ్బానం అభిపస్సతో.

‘‘నాహం భబ్బో ఏతరహి, కామాని పటిసేవితుం;

అనివత్తి [అనివత్తీ (?)] భవిస్సామి, బ్రహ్మచరియపరాయణో’’తి. సత్తమం;