౩. ఇట్ఠసుత్తం

౪౩. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో అనాథపిణ్డికం గహపతిం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘పఞ్చిమే, గహపతి, ధమ్మా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా దుల్లభా లోకస్మిం. కతమే పఞ్చ? ఆయు, గహపతి, ఇట్ఠో కన్తో మనాపో దుల్లభో లోకస్మిం; వణ్ణో ఇట్ఠో కన్తో మనాపో దుల్లభో లోకస్మిం; సుఖం ఇట్ఠం కన్తం మనాపం దుల్లభం లోకస్మిం; యసో ఇట్ఠో కన్తో మనాపో దుల్లభో లోకస్మిం; సగ్గా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా దుల్లభా లోకస్మిం. ఇమే ఖో, గహపతి, పఞ్చ ధమ్మా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా దుల్లభా లోకస్మిం.

‘‘ఇమేసం ఖో, గహపతి, పఞ్చన్నం ధమ్మానం ఇట్ఠానం కన్తానం మనాపానం దుల్లభానం లోకస్మిం న ఆయాచనహేతు వా పత్థనాహేతు వా [న పత్థనాహేతు వా (స్యా. కం. పీ.)] పటిలాభం వదామి. ఇమేసం ఖో, గహపతి, పఞ్చన్నం ధమ్మానం ఇట్ఠానం కన్తానం మనాపానం దుల్లభానం లోకస్మిం ఆయాచనహేతు వా పత్థనాహేతు వా పటిలాభో అభవిస్స, కో ఇధ కేన హాయేథ?

‘‘న ఖో, గహపతి, అరహతి అరియసావకో ఆయుకామో ఆయుం ఆయాచితుం వా అభినన్దితుం వా ఆయుస్స వాపి హేతు. ఆయుకామేన, గహపతి, అరియసావకేన ఆయుసంవత్తనికా పటిపదా పటిపజ్జితబ్బా. ఆయుసంవత్తనికా హిస్స పటిపదా పటిపన్నా ఆయుపటిలాభాయ సంవత్తతి. సో లాభీ హోతి ఆయుస్స దిబ్బస్స వా మానుసస్స వా.

‘‘న ఖో, గహపతి, అరహతి అరియసావకో వణ్ణకామో వణ్ణం ఆయాచితుం వా అభినన్దితుం వా వణ్ణస్స వాపి హేతు. వణ్ణకామేన, గహపతి, అరియసావకేన వణ్ణసంవత్తనికా పటిపదా పటిపజ్జితబ్బా. వణ్ణసంవత్తనికా హిస్స పటిపదా పటిపన్నా వణ్ణపటిలాభాయ సంవత్తతి. సో లాభీ హోతి వణ్ణస్స దిబ్బస్స వా మానుసస్స వా.

‘‘న ఖో, గహపతి, అరహతి అరియసావకో సుఖకామో సుఖం ఆయాచితుం వా అభినన్దితుం వా సుఖస్స వాపి హేతు. సుఖకామేన, గహపతి, అరియసావకేన సుఖసంవత్తనికా పటిపదా పటిపజ్జితబ్బా. సుఖసంవత్తనికా హిస్స పటిపదా పటిపన్నా సుఖపటిలాభాయ సంవత్తతి. సో లాభీ హోతి సుఖస్స దిబ్బస్స వా మానుసస్స వా.

‘‘న ఖో, గహపతి, అరహతి అరియసావకో యసకామో యసం ఆయాచితుం వా అభినన్దితుం వా యసస్స వాపి హేతు. యసకామేన, గహపతి, అరియసావకేన యససంవత్తనికా పటిపదా పటిపజ్జితబ్బా. యససంవత్తనికా హిస్స పటిపదా పటిపన్నా యసపటిలాభాయ సంవత్తతి. సో లాభీ హోతి యసస్స దిబ్బస్స వా మానుసస్స వా.

‘‘న ఖో, గహపతి, అరహతి అరియసావకో సగ్గకామో సగ్గం ఆయాచితుం వా అభినన్దితుం వా సగ్గానం వాపి హేతు. సగ్గకామేన, గహపతి, అరియసావకేన సగ్గసంవత్తనికా పటిపదా పటిపజ్జితబ్బా. సగ్గసంవత్తనికా హిస్స పటిపదా పటిపన్నా సగ్గపటిలాభాయ సంవత్తతి. సో లాభీ హోతి సగ్గాన’’న్తి.

‘‘ఆయుం వణ్ణం యసం కిత్తిం, సగ్గం ఉచ్చాకులీనతం;

రతియో పత్థయానేన [పత్థయమానేన (క.)], ఉళారా అపరాపరా.

‘‘అప్పమాదం పసంసన్తి, పుఞ్ఞకిరియాసు పణ్డితా;

‘‘అప్పమత్తో ఉభో అత్థే, అధిగణ్హాతి పణ్డితో.

‘‘దిట్ఠే ధమ్మే చ [దిట్ఠేవ ధమ్మే (సీ.)] యో అత్థో, యో చత్థో సమ్పరాయికో;

అత్థాభిసమయా ధీరో, పణ్డితోతి పవుచ్చతీ’’తి. తతియం;