(౨౪) ౪. కమ్మవగ్గో

౧. సంఖిత్తసుత్తం

౨౩౨. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం [అకణ్హం అసుక్కం (సీ. స్యా. పీ.) (దీ. ని. ౩.౩౧౨; మ. ని. ౨.౮౧)] అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. పఠమం.

౨. విత్థారసుత్తం

౨౩౩. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝం [సబ్యాపజ్ఝం (సబ్బత్థ)] కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి [వేదయతి (క.) అ. ని. ౬.౬౩] ఏకన్తదుక్ఖం, సేయ్యథాపి సత్తా నేరయికా. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం అబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో అబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో అబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి ఏకన్తసుఖం, సేయ్యథాపి దేవా సుభకిణ్హా. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝాపి అబ్యాబజ్ఝాపి ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహిపి అబ్యాబజ్ఝేహిపి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వేదనం వేదియతి వోకిణ్ణసుఖదుక్ఖం, సేయ్యథాపి మనుస్సా ఏకచ్చే చ దేవా ఏకచ్చే చ వినిపాతికా. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం [యమ్పిదం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం [యమ్పిదం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. దుతియం.

౩. సోణకాయనసుత్తం

౨౩౪. అథ ఖో సిఖామోగ్గల్లానో బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సిఖామోగ్గల్లానో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘పురిమాని, భో గోతమ, దివసాని పురిమతరాని సోణకాయనో మాణవో యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం ఏతదవోచ – ‘సమణో గోతమో సబ్బకమ్మానం అకిరియం పఞ్ఞపేతి, సబ్బకమ్మానం ఖో పన అకిరియం పఞ్ఞపేన్తో ఉచ్ఛేదం ఆహ లోకస్స – కమ్మసచ్చాయం [కమ్మసచ్చాయీ (క.)], భో, లోకో కమ్మసమారమ్భట్ఠాయీ’’’తి.

‘‘దస్సనమ్పి ఖో అహం, బ్రాహ్మణ, సోణకాయనస్స మాణవస్స నాభిజానామి; కుతో పనేవరూపో కథాసల్లాపో! చత్తారిమాని, బ్రాహ్మణ, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి ఏకన్తదుక్ఖం, సేయ్యథాపి సత్తా నేరయికా. ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం అబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో అబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో అబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి ఏకన్తసుఖం, సేయ్యథాపి దేవా సుభకిణ్హా. ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం? ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝాపి అబ్యాబజ్ఝాపి ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహిపి అబ్యాబజ్ఝేహిపి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వేదనం వేదియతి వోకిణ్ణసుఖదుక్ఖం, సేయ్యథాపి మనుస్సా ఏకచ్చే చ దేవా ఏకచ్చే చ వినిపాతికా. ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? తత్ర, బ్రాహ్మణ, యమిదం కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా – ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, బ్రాహ్మణ, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. తతియం.

౪. పఠమసిక్ఖాపదసుత్తం

౨౩౫. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠాయీ హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. చతుత్థం.

౫. దుతియసిక్ఖాపదసుత్తం

౨౩౬. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చేన మాతా [ఏకచ్చో మాతరం (క.)] జీవితా వోరోపితా హోతి, పితా [పితరం (క.)] జీవితా వోరోపితో [వోరోపితా (క.)] హోతి, అరహం [అరహన్తం (క.)] జీవితా వోరోపితో [వోరోపితా (క.)] హోతి, తథాగతస్స దుట్ఠేన చిత్తేన లోహితం ఉప్పాదితం [ఉప్పాదితా (క.)] హోతి, సఙ్ఘో భిన్నో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి, అనభిజ్ఝాలు హోతి, అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి, సమ్మాదిట్ఠి [సమ్మాదిట్ఠికో (సీ. స్యా. కం.)] హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

౬. అరియమగ్గసుత్తం

౨౩౭. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. బోజ్ఝఙ్గసుత్తం

౨౩౮. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని…పే… కణ్హం కణ్హవిపాకం…పే… ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. సత్తమం.

౮. సావజ్జసుత్తం

౨౩౯. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? సావజ్జేన కాయకమ్మేన, సావజ్జేన వచీకమ్మేన, సావజ్జేన మనోకమ్మేన, సావజ్జాయ దిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? అనవజ్జేన కాయకమ్మేన, అనవజ్జేన వచీకమ్మేన, అనవజ్జేన మనోకమ్మేన, అనవజ్జాయ దిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. అట్ఠమం.

౯. అబ్యాబజ్ఝసుత్తం

౨౪౦. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? సబ్యాబజ్ఝేన కాయకమ్మేన, సబ్యాబజ్ఝేన వచీకమ్మేన, సబ్యాబజ్ఝేన మనోకమ్మేన, సబ్యాబజ్ఝాయ దిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? అబ్యాబజ్ఝేన కాయకమ్మేన, అబ్యాబజ్ఝేన వచీకమ్మేన, అబ్యాబజ్ఝేన మనోకమ్మేన, అబ్యాబజ్ఝాయ దిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. నవమం.

౧౦. సమణసుత్తం

౨౪౧. ‘‘‘ఇధేవ, భిక్ఖవే, (పఠమో) సమణో, ఇధ దుతియో సమణో, ఇధ తతియో సమణో, ఇధ చతుత్థో సమణో; సుఞ్ఞా పరప్పవాదా సమణేహి అఞ్ఞేహీ’తి [సమణేహి అఞ్ఞేతి (సీ. పీ. క.) ఏత్థ అఞ్ఞేహీతి సకాయ పటిఞ్ఞాయ సచ్చాభిఞ్ఞేహీతి అత్థో వేదితబ్బో. దీ. ని. ౨.౨౧౪; మ. ని. ౧.౧౪౦] – ఏవమేతం, భిక్ఖవే, సమ్మా సీహనాదం నదథ.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పఠమో సమణో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో సమణో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, దుతియో సమణో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా రాగదోసమోహానం తనుత్తా సకదాగామీ హోతి, సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరోతి. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో సమణో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, తతియో సమణో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. అయం, భిక్ఖవే, తతియో సమణో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, చతుత్థో సమణో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో సమణో.

‘‘‘ఇధేవ, భిక్ఖవే, పఠమో సమణో, ఇధ దుతియో సమణో, ఇధ తతియో సమణో, ఇధ చతుత్థో సమణో; సుఞ్ఞా పరప్పవాదా సమణేభి అఞ్ఞేహీ’తి – ఏవమేతం, భిక్ఖవే, సమ్మా సీహనాదం నదథా’’తి. దసమం.

౧౧. సప్పురిసానిసంససుత్తం

౨౪౨. ‘‘సప్పురిసం, భిక్ఖవే, నిస్సాయ చత్తారో ఆనిసంసా పాటికఙ్ఖా. కతమే చత్తారో? అరియేన సీలేన వడ్ఢతి, అరియేన సమాధినా వడ్ఢతి, అరియాయ పఞ్ఞాయ వడ్ఢతి, అరియాయ విముత్తియా వడ్ఢతి – సప్పురిసం, భిక్ఖవే, నిస్సాయ ఇమే చత్తారో ఆనిసంసా పాటికఙ్ఖా’’తి. ఏకాదసమం.

కమ్మవగ్గో చతుత్థో.