౫. పఞ్చమపణ్ణాసకం

(౨౧) ౧. సప్పురిసవగ్గో

౧. సిక్ఖాపదసుత్తం

౨౦౧. ‘‘అసప్పురిసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరఞ్చ; సప్పురిసఞ్చ, సప్పురిసేన సప్పురిసతరఞ్చ. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠాయీ హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతీ హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతే సమాదపేతి; అత్తనా చ అదిన్నాదాయీ హోతి, పరఞ్చ అదిన్నాదానే సమాదపేతి; అత్తనా చ కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, పరఞ్చ కామేసుమిచ్ఛాచారే సమాదపేతి; అత్తనా చ ముసావాదీ హోతి, పరఞ్చ ముసావాదే సమాదపేతి; అత్తనా చ సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠాయీ హోతి, పరఞ్చ సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానే సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ అదిన్నాదానా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ ముసావాదా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా వేరమణియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో’’తి [పు. ప. ౧౩౫]. పఠమం.

౨. అస్సద్ధసుత్తం

౨౦౨. ‘‘అసప్పురిసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరఞ్చ; సప్పురిసఞ్చ, సప్పురిసేన సప్పురిసతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అస్సద్ధో హోతి, అహిరికో హోతి, అనోత్తప్పీ హోతి, అప్పస్సుతో హోతి, కుసీతో హోతి, ముట్ఠస్సతి హోతి, దుప్పఞ్ఞో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ అస్సద్ధో హోతి, పరఞ్చ అస్సద్ధియే [అసద్ధాయ (క.)] సమాదపేతి; అత్తనా చ అహిరికో హోతి, పరఞ్చ అహిరికతాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ అనోత్తప్పీ హోతి, పరఞ్చ అనోత్తప్పే సమాదపేతి; అత్తనా చ అప్పస్సుతో హోతి, పరఞ్చ అప్పస్సుతే సమాదపేతి; అత్తనా చ కుసీతో హోతి, పరఞ్చ కోసజ్జే సమాదపేతి; అత్తనా చ ముట్ఠస్సతి హోతి, పరఞ్చ ముట్ఠస్సచ్చే [ముట్ఠసచ్చే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] సమాదపేతి; అత్తనా చ దుప్పఞ్ఞో హోతి, పరఞ్చ దుప్పఞ్ఞతాయ సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సద్ధో హోతి, హిరిమా హోతి, ఓత్తప్పీ హోతి, బహుస్సుతో హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, సతిమా హోతి, పఞ్ఞవా హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ సద్ధాసమ్పన్నో హోతి, పరఞ్చ సద్ధాసమ్పదాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ హిరిమా హోతి, పరఞ్చ హిరిమతాయ [హిరిసమ్పదాయ (క.)] సమాదపేతి; అత్తనా చ ఓత్తప్పీ హోతి, పరఞ్చ ఓత్తప్పే సమాదపేతి; అత్తనా చ బహుస్సుతో హోతి, పరఞ్చ బాహుసచ్చే సమాదపేతి; అత్తనా చ ఆరద్ధవీరియో హోతి, పరఞ్చ వీరియారమ్భే సమాదపేతి; అత్తనా చ ఉపట్ఠితస్సతి హోతి, పరఞ్చ సతిఉపట్ఠానే [సతిపట్ఠానే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] సమాదపేతి; అత్తనా చ పఞ్ఞాసమ్పన్నో హోతి, పరఞ్చ పఞ్ఞాసమ్పదాయ సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో’’తి. దుతియం.

౩. సత్తకమ్మసుత్తం

౨౦౩. ‘‘అసప్పురిసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరఞ్చ; సప్పురిసఞ్చ, సప్పురిసేన సప్పురిసతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచో హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతీ హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతే సమాదపేతి; అత్తనా చ అదిన్నాదాయీ హోతి, పరఞ్చ అదిన్నాదానే సమాదపేతి; అత్తనా చ కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, పరఞ్చ కామేసుమిచ్ఛాచారే సమాదపేతి; అత్తనా చ ముసావాదీ హోతి, పరఞ్చ ముసావాదే సమాదపేతి; అత్తనా చ పిసుణవాచో హోతి, పరఞ్చ పిసుణాయ వాచాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ ఫరుసవాచో హోతి, పరఞ్చ ఫరుసాయ వాచాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, పరఞ్చ సమ్ఫప్పలాపే సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో, హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో? ఇధ భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ అదిన్నాదానా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ ముసావాదా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పిసుణాయ వాచాయ వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ ఫరుసాయ వాచాయ వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ సమ్ఫప్పలాపా వేరమణియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో’’తి. తతియం.

౪. దసకమ్మసుత్తం

౨౦౪. ‘‘అసప్పురిసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరఞ్చ; సప్పురిసఞ్చ, సప్పురిసేన సప్పురిసతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచో హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి, అభిజ్ఝాలు హోతి, బ్యాపన్నచిత్తో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతీ హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతే సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ అభిజ్ఝాలు హోతి, పరఞ్చ అభిజ్ఝాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ బ్యాపన్నచిత్తో హోతి, పరఞ్చ బ్యాపాదే సమాదపేతి, అత్తనా చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… అనభిజ్ఝాలు హోతి, అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి, సమ్మాదిట్ఠికో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ అనభిజ్ఝాలు హోతి, పరఞ్చ అనభిజ్ఝాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి, పరఞ్చ అబ్యాపాదే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాదిట్ఠియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో’’తి. చతుత్థం.

౫. అట్ఠఙ్గికసుత్తం

౨౦౫. ‘‘అసప్పురిసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరఞ్చ; సప్పురిసఞ్చ, సప్పురిసేన సప్పురిసతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో హోతి, మిచ్ఛావాచో హోతి, మిచ్ఛాకమ్మన్తో హోతి, మిచ్ఛాఆజీవో హోతి, మిచ్ఛావాయామో హోతి, మిచ్ఛాసతి హోతి, మిచ్ఛాసమాధి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో? ఇధ భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛాసఙ్కప్పో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాసఙ్కప్పే సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛావాచో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛావాచాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛాకమ్మన్తో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాకమ్మన్తే సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛాఆజీవో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాఆజీవే సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛావాయామో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛావాయామే సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛాసతి హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాసతియా సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛాసమాధి హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాసమాధిమ్హి సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి, సమ్మావాచో హోతి, సమ్మాకమ్మన్తో హోతి, సమ్మాఆజీవో హోతి, సమ్మావాయామో హోతి, సమ్మాసతి హోతి, సమ్మాసమాధి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాదిట్ఠియా సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాసఙ్కప్పే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మావాచో హోతి, పరఞ్చ సమ్మావాచాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మాకమ్మన్తో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాకమ్మన్తే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మాఆజీవో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాఆజీవే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మావాయామో హోతి, పరఞ్చ సమ్మావాయామే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మాసతి హోతి, పరఞ్చ సమ్మాసతియా సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మాసమాధి హోతి, పరఞ్చ సమ్మాసమాధిమ్హి సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో’’తి. పఞ్చమం.

౬. దసమగ్గసుత్తం

౨౦౬. ‘‘అసప్పురిసఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరఞ్చ; సప్పురిసఞ్చ, సప్పురిసేన సప్పురిసతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి …పే… మిచ్ఛాఞాణీ హోతి, మిచ్ఛావిముత్తి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ మిచ్ఛాఞాణీ హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాఞాణే సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛావిముత్తి హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛావిముత్తియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సమ్మాదిట్ఠికో హోతి…పే… సమ్మాఞాణీ హోతి, సమ్మావిముత్తి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాదిట్ఠియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ సమ్మాఞాణీ హోతి, పరఞ్చ సమ్మాఞాణే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మావిముత్తి హోతి, పరఞ్చ సమ్మావిముత్తియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో’’తి. ఛట్ఠం.

౭. పఠమపాపధమ్మసుత్తం

౨౦౭. ‘‘పాపఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, పాపేన పాపతరఞ్చ; కల్యాణఞ్చ, కల్యాణేన కల్యాణతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి…పే… మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపేన పాపతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతీ హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతే సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపేన పాపతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణేన కల్యాణతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాదిట్ఠియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణేన కల్యాణతరో’’తి. సత్తమం.

౮. దుతియపాపధమ్మసుత్తం

౨౦౮. ‘‘పాపఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, పాపేన పాపతరఞ్చ; కల్యాణఞ్చ, కల్యాణేన కల్యాణతరఞ్చ. తం సుణాథ, సాధుకం మనసికరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ఏవం…పే… ఏతదవోచ –

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి…పే… మిచ్ఛాఞాణీ హోతి, మిచ్ఛావిముత్తి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపేన పాపతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ మిచ్ఛాఞాణీ హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాఞాణే సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛావిముత్తి హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛావిముత్తియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపేన పాపతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సమ్మాదిట్ఠికో హోతి …పే… సమ్మాఞాణీ హోతి, సమ్మావిముత్తి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణేన కల్యాణతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాదిట్ఠియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ సమ్మాఞాణీ హోతి, పరఞ్చ సమ్మాఞాణే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మావిముత్తి హోతి, పరఞ్చ సమ్మావిముత్తియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణేన కల్యాణతరో’’తి. అట్ఠమం.

౯. తతియపాపధమ్మసుత్తం

౨౦౯. ‘‘పాపధమ్మఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, పాపధమ్మేన పాపధమ్మతరఞ్చ; కల్యాణధమ్మఞ్చ, కల్యాణధమ్మేన కల్యాణధమ్మతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపధమ్మో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి…పే… మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపధమ్మో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపధమ్మేన పాపధమ్మతరో? ఇధ భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతీ హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతే సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపధమ్మేన పాపధమ్మతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మేన కల్యాణధమ్మతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాదిట్ఠియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మేన కల్యాణధమ్మతరో’’తి. నవమం.

౧౦. చతుత్థపాపధమ్మసుత్తం

౨౧౦. ‘‘పాపధమ్మఞ్చ వో, భిక్ఖవే, దేసేస్సామి, పాపధమ్మేన పాపధమ్మతరఞ్చ; కల్యాణధమ్మఞ్చ, కల్యాణధమ్మేన కల్యాణధమ్మతరఞ్చ. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపధమ్మో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి…పే… మిచ్ఛాఞాణీ హోతి, మిచ్ఛావిముత్తి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపధమ్మో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, పాపధమ్మేన పాపధమ్మతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాదిట్ఠియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ మిచ్ఛాఞాణీ హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛాఞాణే సమాదపేతి; అత్తనా చ మిచ్ఛావిముత్తి హోతి, పరఞ్చ మిచ్ఛావిముత్తియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పాపధమ్మేన పాపధమ్మతరో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సమ్మాదిట్ఠికో హోతి…పే… సమ్మాఞాణీ హోతి, సమ్మావిముత్తి హోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మేన కల్యాణధమ్మతరో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా చ సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, పరఞ్చ సమ్మాదిట్ఠియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ సమ్మాఞాణీ హోతి, పరఞ్చ సమ్మాఞాణే సమాదపేతి; అత్తనా చ సమ్మావిముత్తి హోతి, పరఞ్చ సమ్మావిముత్తియా సమాదపేతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కల్యాణధమ్మేన కల్యాణధమ్మతరో’’తి. దసమం.

సప్పురిసవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

సిక్ఖాపదఞ్చ అస్సద్ధం, సత్తకమ్మం అథో చ దసకమ్మం;

అట్ఠఙ్గికఞ్చ దసమగ్గం, ద్వే పాపధమ్మా అపరే ద్వేతి.

(౨౨) ౨. పరిసావగ్గో

౧. పరిసాసుత్తం

౨౧౧. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పరిసదూసనా. కతమే చత్తారో? భిక్ఖు, భిక్ఖవే [ఇధ భిక్ఖవే భిక్ఖు (పీ. క.)], దుస్సీలో పాపధమ్మో పరిసదూసనో; భిక్ఖునీ, భిక్ఖవే, దుస్సీలా పాపధమ్మా పరిసదూసనా; ఉపాసకో, భిక్ఖవే, దుస్సీలో పాపధమ్మో పరిసదూసనో; ఉపాసికా, భిక్ఖవే, దుస్సీలా పాపధమ్మా పరిసదూసనా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పరిసదూసనా.

‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పరిససోభనా. కతమే చత్తారో? భిక్ఖు, భిక్ఖవే, సీలవా కల్యాణధమ్మో పరిససోభనో; భిక్ఖునీ, భిక్ఖవే, సీలవతీ కల్యాణధమ్మా పరిససోభనా; ఉపాసకో, భిక్ఖవే, సీలవా కల్యాణధమ్మో పరిససోభనో; ఉపాసికా, భిక్ఖవే, సీలవతీ కల్యాణధమ్మా పరిససోభనా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పరిససోభనా’’తి. పఠమం.

౨. దిట్ఠిసుత్తం

౨౧౨. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? కాయదుచ్చరితేన, వచీదుచ్చరితేన, మనోదుచ్చరితేన, మిచ్ఛాదిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? కాయసుచరితేన, వచీసుచరితేన, మనోసుచరితేన, సమ్మాదిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. దుతియం.

౩. అకతఞ్ఞుతాసుత్తం

౨౧౩. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? కాయదుచ్చరితేన, వచీదుచ్చరితేన, మనోదుచ్చరితేన, అకతఞ్ఞుతా అకతవేదితా [అకతఞ్ఞుతాఅకతవేదితాయ (సీ.)] – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? కాయసుచరితేన, వచీసుచరితేన, మనోసుచరితేన, కతఞ్ఞుతాకతవేదితా [కతఞ్ఞుతాకతవేదితాయ (సీ.)] – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. తతియం.

౪. పాణాతిపాతీసుత్తం

౨౧౪. …పే… పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి…పే… పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి. చతుత్థం.

౫. పఠమమగ్గసుత్తం

౨౧౫. …పే… మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో హోతి, మిచ్ఛావాచో హోతి, మిచ్ఛాకమ్మన్తో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి, సమ్మావాచో హోతి, సమ్మాకమ్మన్తో హోతి. పఞ్చమం.

౬. దుతియమగ్గసుత్తం

౨౧౬. …పే… మిచ్ఛాఆజీవో హోతి, మిచ్ఛావాయామో హోతి, మిచ్ఛాసతి హోతి, మిచ్ఛాసమాధి హోతి…పే… సమ్మాఆజీవో హోతి, సమ్మావాయామో హోతి, సమ్మాసతి హోతి, సమ్మాసమాధి హోతి. ఛట్ఠం.

౭. పఠమవోహారపథసుత్తం

౨౧౭. …పే… అదిట్ఠే దిట్ఠవాదీ హోతి, అసుతే సుతవాదీ హోతి, అముతే ముతవాదీ హోతి, అవిఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదీ హోతి…పే… అదిట్ఠే అదిట్ఠవాదీ హోతి, అసుతే అసుతవాదీ హోతి, అముతే అముతవాదీ హోతి, అవిఞ్ఞాతే అవిఞ్ఞాతవాదీ హోతి. సత్తమం.

౮. దుతియవోహారపథసుత్తం

౨౧౮. …పే… దిట్ఠే అదిట్ఠవాదీ హోతి, సుతే అసుతవాదీ హోతి, ముతే అముతవాదీ హోతి, విఞ్ఞాతే అవిఞ్ఞాతవాదీ హోతి…పే… దిట్ఠే దిట్ఠవాదీ హోతి, సుతే సుతవాదీ హోతి, ముతే ముతవాదీ హోతి, విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదీ హోతి. అట్ఠమం.

౯. అహిరికసుత్తం

౨౧౯. …పే… అస్సద్ధో హోతి, దుస్సీలో హోతి, అహిరికో హోతి, అనోత్తప్పీ హోతి…పే… సద్ధో హోతి, సీలవా హోతి, హిరిమా హోతి, ఓత్తప్పీ హోతి. నవమం.

౧౦. దుస్సీలసుత్తం

౨౨౦. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? అస్సద్ధో హోతి, దుస్సీలో హోతి, కుసీతో హోతి, దుప్పఞ్ఞో హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? సద్ధో హోతి, సీలవా హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, పఞ్ఞవా హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. దసమం.

పరిసావగ్గో [సోభనవగ్గో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] దుతియో.

తస్సుద్దానం –

పరిసా దిట్ఠి అకతఞ్ఞుతా, పాణాతిపాతాపి ద్వే మగ్గా;

ద్వే వోహారపథా వుత్తా, అహిరికం దుప్పఞ్ఞేన చాతి.

(౨౩) ౩. దుచ్చరితవగ్గో

౧. దుచ్చరితసుత్తం

౨౨౧. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, వచీదుచ్చరితాని. కతమాని చత్తారి? ముసావాదో, పిసుణా వాచా, ఫరుసా వాచా, సమ్ఫప్పలాపో – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి వచీదుచ్చరితాని. చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, వచీసుచరితాని. కతమాని చత్తారి? సచ్చవాచా, అపిసుణా వాచా, సణ్హా వాచా, మన్తవాచా [మన్తా వాచా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి వచీసుచరితానీ’’తి. పఠమం.

౨. దిట్ఠిసుత్తం

౨౨౨. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో బాలో అబ్యత్తో అసప్పురిసో ఖతం ఉపహతం అత్తానం పరిహరతి, సావజ్జో చ హోతి సానువజ్జో చ విఞ్ఞూనం; బహుఞ్చ అపుఞ్ఞం పసవతి. కతమేహి చతూహి? కాయదుచ్చరితేన, వచీదుచ్చరితేన, మనోదుచ్చరితేన, మిచ్ఛాదిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో బాలో అబ్యత్తో అసప్పురిసో ఖతం ఉపహతం అత్తానం పరిహరతి, సావజ్జో చ హోతి సానువజ్జో చ విఞ్ఞూనం, బహుఞ్చ అపుఞ్ఞం పసవతి.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో పణ్డితో వియత్తో సప్పురిసో అక్ఖతం అనుపహతం అత్తానం పరిహరతి, అనవజ్జో చ హోతి అననువజ్జో విఞ్ఞూనం, బహుఞ్చ పుఞ్ఞం పసవతి. కతమేహి చతూహి? కాయసుచరితేన, వచీసుచరితేన, మనోసుచరితేన, సమ్మాదిట్ఠియా – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో పణ్డితో వియత్తో సప్పురిసో అక్ఖతం అనుపహతం అత్తానం పరిహరతి, అనవజ్జో చ హోతి అననువజ్జో విఞ్ఞూనం; బహుఞ్చ పుఞ్ఞం పసవతీ’’తి. దుతియం.

౩. అకతఞ్ఞుతాసుత్తం

౨౨౩. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో బాలో అబ్యత్తో అసప్పురిసో ఖతం ఉపహతం అత్తానం పరిహరతి, సావజ్జో చ హోతి సానువజ్జో విఞ్ఞూనం, బహుఞ్చ అపుఞ్ఞం పసవతి. కతమేహి చతూహి? కాయదుచ్చరితేన, వచీదుచ్చరితేన, మనోదుచ్చరితేన, అకతఞ్ఞుతా అకతవేదితా – ఇమేహి…పే… పణ్డితో… కాయసుచరితేన, వచీసుచరితేన, మనోసుచరితేన కతఞ్ఞుతాకతవేదితా…పే…. తతియం.

౪. పాణాతిపాతీసుత్తం

౨౨౪. … పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి…పే… పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి…పే…. చతుత్థం.

౫. పఠమమగ్గసుత్తం

౨౨౫. … మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో హోతి, మిచ్ఛావాచో హోతి, మిచ్ఛాకమ్మన్తో హోతి…పే… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి, సమ్మావాచో హోతి, సమ్మాకమ్మన్తో హోతి…పే…. పఞ్చమం.

౬. దుతియమగ్గసుత్తం

౨౨౬. … మిచ్ఛాఆజీవో హోతి, మిచ్ఛావాయామో హోతి, మిచ్ఛాసతి హోతి, మిచ్ఛాసమాధి హోతి…పే… సమ్మాఆజీవో హోతి, సమ్మావాయామో హోతి, సమ్మాసతి హోతి, సమ్మాసమాధి హోతి…పే…. ఛట్ఠం.

౭. పఠమవోహారపథసుత్తం

౨౨౭. … అదిట్ఠే దిట్ఠవాదీ హోతి, అసుతే సుతవాదీ హోతి, అముతే ముతవాదీ హోతి, అవిఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదీ హోతి…పే… అదిట్ఠే అదిట్ఠవాదీ హోతి, అసుతే అసుతవాదీ హోతి, అముతే అముతవాదీ హోతి, అవిఞ్ఞాతే అవిఞ్ఞాతవాదీ హోతి…పే…. సత్తమం.

౮. దుతియవోహారపథసుత్తం

౨౨౮. … దిట్ఠే అదిట్ఠవాదీ హోతి, సుతే అసుతవాదీ హోతి, ముతే అముతవాదీ హోతి, విఞ్ఞాతే అవిఞ్ఞాతవాదీ హోతి…పే… దిట్ఠే దిట్ఠవాదీ హోతి, సుతే సుతవాదీ హోతి, ముతే ముతవాదీ హోతి, విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదీ హోతి…పే…. అట్ఠమం.

౯. అహిరికసుత్తం

౨౨౯. … అస్సద్ధో హోతి, దుస్సీలో హోతి, అహిరికో హోతి, అనోత్తప్పీ హోతి…పే… సద్ధో హోతి, సీలవా హోతి, హిరిమా హోతి, ఓత్తప్పీ హోతి…పే…. నవమం.

౧౦. దుప్పఞ్ఞసుత్తం

౨౩౦. … అస్సద్ధో హోతి, దుస్సీలో హోతి, కుసీతో హోతి, దుప్పఞ్ఞో హోతి…పే… సద్ధో హోతి, సీలవా హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, పఞ్ఞవా హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో పణ్డితో వియత్తో సప్పురిసో అక్ఖతం అనుపహతం అత్తానం పరిహరతి, అనవజ్జో చ హోతి అననువజ్జో విఞ్ఞూనం, బహుఞ్చ పుఞ్ఞం పసవతీ’’తి. దసమం.

౧౧. కవిసుత్తం

౨౩౧. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, కవీ. కతమే చత్తారో? చిన్తాకవి, సుతకవి, అత్థకవి, పటిభానకవి – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో కవీ’’తి. ఏకాదసమం.

దుచ్చరితవగ్గో తతియో.

తస్సుద్దానం –

దుచ్చరితం దిట్ఠి అకతఞ్ఞూ చ, పాణాతిపాతాపి ద్వే మగ్గా;

ద్వే వోహారపథా వుత్తా, అహిరికం దుప్పఞ్ఞకవినా చాతి.

(౨౪) ౪. కమ్మవగ్గో

౧. సంఖిత్తసుత్తం

౨౩౨. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం [అకణ్హం అసుక్కం (సీ. స్యా. పీ.) (దీ. ని. ౩.౩౧౨; మ. ని. ౨.౮౧)] అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. పఠమం.

౨. విత్థారసుత్తం

౨౩౩. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝం [సబ్యాపజ్ఝం (సబ్బత్థ)] కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి [వేదయతి (క.) అ. ని. ౬.౬౩] ఏకన్తదుక్ఖం, సేయ్యథాపి సత్తా నేరయికా. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం అబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో అబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో అబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి ఏకన్తసుఖం, సేయ్యథాపి దేవా సుభకిణ్హా. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝాపి అబ్యాబజ్ఝాపి ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహిపి అబ్యాబజ్ఝేహిపి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వేదనం వేదియతి వోకిణ్ణసుఖదుక్ఖం, సేయ్యథాపి మనుస్సా ఏకచ్చే చ దేవా ఏకచ్చే చ వినిపాతికా. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం [యమ్పిదం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం [యమ్పిదం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా – ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. దుతియం.

౩. సోణకాయనసుత్తం

౨౩౪. అథ ఖో సిఖామోగ్గల్లానో బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సిఖామోగ్గల్లానో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘పురిమాని, భో గోతమ, దివసాని పురిమతరాని సోణకాయనో మాణవో యేనాహం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మం ఏతదవోచ – ‘సమణో గోతమో సబ్బకమ్మానం అకిరియం పఞ్ఞపేతి, సబ్బకమ్మానం ఖో పన అకిరియం పఞ్ఞపేన్తో ఉచ్ఛేదం ఆహ లోకస్స – కమ్మసచ్చాయం [కమ్మసచ్చాయీ (క.)], భో, లోకో కమ్మసమారమ్భట్ఠాయీ’’’తి.

‘‘దస్సనమ్పి ఖో అహం, బ్రాహ్మణ, సోణకాయనస్స మాణవస్స నాభిజానామి; కుతో పనేవరూపో కథాసల్లాపో! చత్తారిమాని, బ్రాహ్మణ, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి ఏకన్తదుక్ఖం, సేయ్యథాపి సత్తా నేరయికా. ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో అబ్యాబజ్ఝం కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, అబ్యాబజ్ఝం మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం అబ్యాబజ్ఝం లోకం ఉపపన్నం సమానం అబ్యాబజ్ఝా ఫస్సా ఫుసన్తి. సో అబ్యాబజ్ఝేహి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో అబ్యాబజ్ఝం వేదనం వేదియతి ఏకన్తసుఖం, సేయ్యథాపి దేవా సుభకిణ్హా. ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం? ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి. సో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝాపి అబ్యాబజ్ఝాపి ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహిపి అబ్యాబజ్ఝేహిపి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వేదనం వేదియతి వోకిణ్ణసుఖదుక్ఖం, సేయ్యథాపి మనుస్సా ఏకచ్చే చ దేవా ఏకచ్చే చ వినిపాతికా. ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, బ్రాహ్మణ, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? తత్ర, బ్రాహ్మణ, యమిదం కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా, యమిదం కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం తస్స పహానాయ యా చేతనా – ఇదం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, బ్రాహ్మణ, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. తతియం.

౪. పఠమసిక్ఖాపదసుత్తం

౨౩౫. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠాయీ హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి? తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితానీ’’తి. చతుత్థం.

౫. దుతియసిక్ఖాపదసుత్తం

౨౩౬. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కమ్మాని మయా సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదితాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం; అత్థి, భిక్ఖవే, కమ్మం అకణ్హఅసుక్కం అకణ్హఅసుక్కవిపాకం కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తతి.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చేన మాతా [ఏకచ్చో మాతరం (క.)] జీవితా వోరోపితా హోతి, పితా [పితరం (క.)] జీవితా వోరోపితో [వోరోపితా (క.)] హోతి, అరహం [అరహన్తం (క.)] జీవితా వోరోపితో [వోరోపితా (క.)] హోతి, తథాగతస్స దుట్ఠేన చిత్తేన లోహితం ఉప్పాదితం [ఉప్పాదితా (క.)] హోతి, సఙ్ఘో భిన్నో హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హం కణ్హవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి, అనభిజ్ఝాలు హోతి, అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి, సమ్మాదిట్ఠి [సమ్మాదిట్ఠికో (సీ. స్యా. కం.)] హోతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం సుక్కం సుక్కవిపాకం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి…పే… ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కమ్మం కణ్హసుక్కం కణ్హసుక్కవిపాకం.