(౧౬) ౧. ఇన్ద్రియవగ్గో

౧. ఇన్ద్రియసుత్తం

౧౫౧. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, ఇన్ద్రియాని. కతమాని చత్తారి? సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి ఇన్ద్రియానీ’’తి. పఠమం.

౨. సద్ధాబలసుత్తం

౧౫౨. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని చత్తారి? సద్ధాబలం, వీరియబలం, సతిబలం, సమాధిబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి బలానీ’’తి. దుతియం.

౩. పఞ్ఞాబలసుత్తం

౧౫౩. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని చత్తారి? పఞ్ఞాబలం, వీరియబలం, అనవజ్జబలం, సఙ్గహబలం [సఙ్గాహబలం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి బలానీ’’తి. తతియం.

౪. సతిబలసుత్తం

౧౫౪. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని చత్తారి? సతిబలం, సమాధిబలం, అనవజ్జబలం, సఙ్గహబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి బలానీ’’తి. చతుత్థం.

౫. పటిసఙ్ఖానబలసుత్తం

౧౫౫. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని చత్తారి? పటిసఙ్ఖానబలం, భావనాబలం, అనవజ్జబలం, సఙ్గహబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి బలానీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. కప్పసుత్తం

౧౫౬. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, కప్పస్స అసఙ్ఖ్యేయ్యాని. కతమాని చత్తారి? యదా, భిక్ఖవే, కప్పో సంవట్టతి, తం న సుకరం సఙ్ఖాతుం – ఏత్తకాని వస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససహస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతసహస్సానీతి వా.

‘‘యదా, భిక్ఖవే, కప్పో సంవట్టో తిట్ఠతి, తం న సుకరం సఙ్ఖాతుం – ఏత్తకాని వస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససహస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతసహస్సానీతి వా.

‘‘యదా, భిక్ఖవే, కప్పో వివట్టతి, తం న సుకరం సఙ్ఖాతుం – ఏత్తకాని వస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససహస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతసహస్సానీతి వా.

‘‘యదా, భిక్ఖవే, కప్పో వివట్టో తిట్ఠతి, తం న సుకరం సఙ్ఖాతుం – ఏత్తకాని వస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససహస్సానీతి వా, ఏత్తకాని వస్ససతసహస్సానీతి వా. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి కప్పస్స అసఙ్ఖ్యేయ్యానీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. రోగసుత్తం

౧౫౭. ‘‘ద్వేమే, భిక్ఖవే, రోగా. కతమే ద్వే? కాయికో చ రోగో చేతసికో చ రోగో. దిస్సన్తి, భిక్ఖవే, సత్తా కాయికేన రోగేన ఏకమ్పి వస్సం ఆరోగ్యం పటిజానమానా, ద్వేపి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, తీణిపి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, చత్తారిపి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, పఞ్చపి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, దసపి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, వీసతిపి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, తింసమ్పి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, చత్తారీసమ్పి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, పఞ్ఞాసమ్పి వస్సాని ఆరోగ్యం పటిజానమానా, వస్ససతమ్పి, భియ్యోపి ఆరోగ్యం పటిజానమానా. తే, భిక్ఖవే, సత్తా సుదుల్లభా [దుల్లభా (సీ. స్యా. కం. పీ.)] లోకస్మిం యే చేతసికేన రోగేన ముహుత్తమ్పి ఆరోగ్యం పటిజానన్తి, అఞ్ఞత్ర ఖీణాసవేహి.

‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పబ్బజితస్స రోగా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు మహిచ్ఛో హోతి విఘాతవా అసన్తుట్ఠో ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన. సో మహిచ్ఛో సమానో విఘాతవా అసన్తుట్ఠో ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన పాపికం ఇచ్ఛం పణిదహతి అనవఞ్ఞప్పటిలాభాయ లాభసక్కారసిలోకప్పటిలాభాయ. సో ఉట్ఠహతి ఘటతి వాయమతి అనవఞ్ఞప్పటిలాభాయ లాభసక్కారసిలోకప్పటిలాభాయ. సో సఙ్ఖాయ కులాని ఉపసఙ్కమతి, సఙ్ఖాయ నిసీదతి, సఙ్ఖాయ ధమ్మం భాసతి, సఙ్ఖాయ ఉచ్చారపస్సావం సన్ధారేతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పబ్బజితస్స రోగా.

‘‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ‘న మహిచ్ఛా భవిస్సామ విఘాతవన్తో అసన్తుట్ఠా ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన, న పాపికం ఇచ్ఛం పణిదహిస్సామ అనవఞ్ఞప్పటిలాభాయ లాభసక్కారసిలోకప్పటిలాభాయ, న ఉట్ఠహిస్సామ న ఘటేస్సామ న వాయమిస్సామ అనవఞ్ఞప్పటిలాభాయ లాభసక్కారసిలోకప్పటిలాభాయ, ఖమా భవిస్సామ సీతస్స ఉణ్హస్స జిఘచ్ఛాయ పిపాసాయ డంసమకసవాతాతపసరీసపసమ్ఫస్సానం దురుత్తానం దురాగతానం వచనపథానం, ఉప్పన్నానం సారీరికానం వేదనానం దుక్ఖానం తిబ్బానం ఖరానం కటుకానం అసాతానం అమనాపానం పాణహరానం అధివాసకజాతికా భవిస్సామా’తి. ఏవఞ్హి వో, భిక్ఖవే, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి. సత్తమం.

౮. పరిహానిసుత్తం

౧౫౮. తత్ర ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఆవుసో భిక్ఖవే’’తి. ‘‘ఆవుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ –

‘‘యో హి కోచి, ఆవుసో, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా చత్తారో ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి, నిట్ఠమేత్థ గన్తబ్బం – ‘పరిహాయామి కుసలేహి ధమ్మేహి’. పరిహానమేతం వుత్తం భగవతా. కతమే చత్తారో? రాగవేపుల్లత్తం [రాగవేపుల్లతం (సీ. స్యా. కం. పీ.)], దోసవేపుల్లత్తం, మోహవేపుల్లత్తం, గమ్భీరేసు ఖో పనస్స ఠానాఠానేసు పఞ్ఞాచక్ఖు న కమతి. యో హి కోచి, ఆవుసో, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా ఇమే చత్తారో ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి, నిట్ఠమేత్థ గన్తబ్బం – ‘పరిహాయామి కుసలేహి ధమ్మేహి’. పరిహానమేతం వుత్తం భగవతా.

‘‘యో హి కోచి, ఆవుసో, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా చత్తారో ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి, నిట్ఠమేత్థ గన్తబ్బం – ‘న పరిహాయామి కుసలేహి ధమ్మేహి’. అపరిహానమేతం వుత్తం భగవతా. కతమే చత్తారో? రాగతనుత్తం [రాగతనుత్తనం (క.)], దోసతనుత్తం, మోహతనుత్తం, గమ్భీరేసు ఖో పనస్స ఠానాఠానేసు పఞ్ఞాచక్ఖు కమతి. యో హి కోచి, ఆవుసో, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా ఇమే చత్తారో ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి, నిట్ఠమేత్థ గన్తబ్బం – ‘న పరిహాయామి కుసలేహి ధమ్మేహి’. అపరిహానమేతం వుత్తం భగవతా’’తి. అట్ఠమం.

౯. భిక్ఖునీసుత్తం

౧౫౯. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం ఆయస్మా ఆనన్దో కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. అథ ఖో అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ అఞ్ఞతరం పురిసం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, అమ్భో పురిస, యేనయ్యో ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమ; ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన అయ్యస్స ఆనన్దస్స పాదే సిరసా వన్ద – ‘ఇత్థన్నామా, భన్తే, భిక్ఖునీ ఆబాధికినీ దుక్ఖితా బాళ్హగిలానా. సా అయ్యస్స ఆనన్దస్స పాదే సిరసా వన్దతీ’తి. ఏవఞ్చ వదేహి – ‘సాధు కిర, భన్తే, అయ్యో ఆనన్దో యేన భిక్ఖునుపస్సయో యేన సా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి. ‘‘ఏవం, అయ్యే’’తి ఖో సో పురిసో తస్సా భిక్ఖునియా పటిస్సుత్వా యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో పురిసో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ –

‘‘ఇత్థన్నామా, భన్తే, భిక్ఖునీ ఆబాధికినీ దుక్ఖితా బాళ్హగిలానా. సా ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పాదే సిరసా వన్దతి, ఏవఞ్చ వదేతి – ‘సాధు కిర, భన్తే, ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భిక్ఖునుపస్సయో యేన సా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’’తి. అధివాసేసి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో తుణ్హీభావేన.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన భిక్ఖునుపస్సయో యేన సా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి. అద్దసా ఖో సా భిక్ఖునీ ఆయస్మన్తం ఆనన్దం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వా ససీసం పారుపిత్వా మఞ్చకే నిపజ్జి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన సా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో తం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ –

‘‘ఆహారసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో ఆహారం నిస్సాయ. ఆహారో పహాతబ్బో. తణ్హాసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో తణ్హం నిస్సాయ. తణ్హా పహాతబ్బా. మానసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో మానం నిస్సాయ. మానో పహాతబ్బో. మేథునసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో. మేథునే చ సేతుఘాతో వుత్తో భగవతా.

‘‘‘ఆహారసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో ఆహారం నిస్సాయ. ఆహారో పహాతబ్బో’తి, ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ఇధ, భగిని, భిక్ఖు పటిసఙ్ఖా యోనిసో ఆహారం ఆహారేతి – ‘నేవ దవాయ న మదాయ న మణ్డనాయ న విభూసనాయ, యావదేవ ఇమస్స కాయస్స ఠితియా యాపనాయ విహింసూపరతియా బ్రహ్మచరియానుగ్గహాయ. ఇతి పురాణఞ్చ వేదనం పటిహఙ్ఖామి, నవఞ్చ వేదనం న ఉప్పాదేస్సామి. యాత్రా చ మే భవిస్సతి అనవజ్జతా చ ఫాసువిహారో చా’తి. సో అపరేన సమయేన ఆహారం నిస్సాయ ఆహారం పజహతి. ‘ఆహారసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో ఆహారం నిస్సాయ. ఆహారో పహాతబ్బో’తి, ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘తణ్హాసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో తణ్హం నిస్సాయ. తణ్హా పహాతబ్బా’తి, ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ఇధ, భగిని, భిక్ఖు సుణాతి – ‘ఇత్థన్నామో కిర భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘కుదాస్సు నామ అహమ్పి ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరిస్సామీ’తి! సో అపరేన సమయేన తణ్హం నిస్సాయ తణ్హం పజహతి. ‘తణ్హాసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో తణ్హం నిస్సాయ. తణ్హా పహాతబ్బా’తి, ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘‘మానసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో మానం నిస్సాయ. మానో పహాతబ్బో’తి, ఇతి ఖో పనేతం వుత్తం. కిఞ్చేతం పటిచ్చ వుత్తం? ఇధ, భగిని, భిక్ఖు సుణాతి – ‘ఇత్థన్నామో కిర భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతీ’తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘సో హి నామ ఆయస్మా ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరిస్సతి; కిమఙ్గం [కిమఙ్గ (సీ. పీ.) అ. ని. ౫.౧౮౦; చూళవ. ౩౩౧; సం. ని. ౫.౧౦౨౦] పనాహ’న్తి! సో అపరేన సమయేన మానం నిస్సాయ మానం పజహతి. ‘మానసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో మానం నిస్సాయ. మానో పహాతబ్బో’తి, ఇతి యం తం వుత్తం ఇదమేతం పటిచ్చ వుత్తం.

‘‘మేథునసమ్భూతో అయం, భగిని, కాయో. మేథునే చ సేతుఘాతో వుత్తో భగవతా’’తి.

అథ ఖో సా భిక్ఖునీ మఞ్చకా వుట్ఠహిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఆయస్మతో ఆనన్దస్స పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘అచ్చయో మం, భన్తే, అచ్చగమా, యథాబాలం యథామూళ్హం యథాఅకుసలం, యాహం ఏవమకాసిం. తస్సా మే, భన్తే, అయ్యో ఆనన్దో అచ్చయం అచ్చయతో పటిగ్గణ్హాతు, ఆయతిం సంవరాయా’’తి. ‘‘తగ్ఘ తం [తగ్ఘ త్వం (సీ. పీ. క.)], భగిని, అచ్చయో అచ్చగమా, యథాబాలం యథామూళ్హం యథాఅకుసలం, యా త్వం ఏవమకాసి. యతో చ ఖో త్వం, భగిని, అచ్చయం అచ్చయతో దిస్వా యథాధమ్మం పటికరోసి, తం తే మయం పటిగ్గణ్హామ. వుద్ధి హేసా, భగిని, అరియస్స వినయే యో అచ్చయం అచ్చయతో దిస్వా యథాధమ్మం పటికరోతి ఆయతిం సంవరం ఆపజ్జతీ’’తి. నవమం.

౧౦. సుగతవినయసుత్తం

౧౬౦. ‘‘సుగతో వా, భిక్ఖవే, లోకే తిట్ఠమానో సుగతవినయో వా తదస్స బహుజనహితాయ బహుజనసుఖాయ లోకానుకమ్పాయ అత్థాయ హితాయ సుఖాయ దేవమనుస్సానం.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సుగతో? ఇధ, భిక్ఖవే, తథాగతో లోకే ఉప్పజ్జతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా. అయం, భిక్ఖవే, సుగతో.

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సుగతవినయో? సో ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. అయం, భిక్ఖవే, సుగతవినయో. ఏవం సుగతో వా, భిక్ఖవే, లోకే తిట్ఠమానో సుగతవినయో వా తదస్స బహుజనహితాయ బహుజనసుఖాయ లోకానుకమ్పాయ అత్థాయ హితాయ సుఖాయ దేవమనుస్సానన్తి.

‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తన్తి. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ దుగ్గహితం సుత్తన్తం పరియాపుణన్తి దున్నిక్ఖిత్తేహి పదబ్యఞ్జనేహి. దున్నిక్ఖిత్తస్స, భిక్ఖవే, పదబ్యఞ్జనస్స అత్థోపి దున్నయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ దుబ్బచా హోన్తి దోవచస్సకరణేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతా అక్ఖమా అప్పదక్ఖిణగ్గాహినో అనుసాసనిం. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, యే తే భిక్ఖూ బహుస్సుతా ఆగతాగమా ధమ్మధరా వినయధరా మాతికాధరా, తే న సక్కచ్చం సుత్తన్తం పరం వాచేన్తి. తేసం అచ్చయేన ఛిన్నమూలకో సుత్తన్తో హోతి అప్పటిసరణో. అయం, భిక్ఖవే, తతియో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, థేరా భిక్ఖూ బాహులికా హోన్తి సాథలికా, ఓక్కమనే పుబ్బఙ్గమా, పవివేకే నిక్ఖిత్తధురా, న వీరియం ఆరభన్తి అప్పత్తస్స పత్తియా అనధిగతస్స అధిగమాయ అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. తేసం పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపజ్జతి. సాపి హోతి బాహులికా సాథలికా, ఓక్కమనే పుబ్బఙ్గమా, పవివేకే నిక్ఖిత్తధురా, న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా అనధిగతస్స అధిగమాయ అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో ధమ్మా సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తన్తీ’’తి.

‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తన్తి. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ సుగ్గహితం సుత్తన్తం పరియాపుణన్తి సునిక్ఖిత్తేహి పదబ్యఞ్జనేహి. సునిక్ఖిత్తస్స, భిక్ఖవే, పదబ్యఞ్జనస్స అత్థోపి సునయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ సువచా హోన్తి సోవచస్సకరణేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతా ఖమా పదక్ఖిణగ్గాహినో అనుసాసనిం. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, యే తే భిక్ఖూ బహుస్సుతా ఆగతాగమా ధమ్మధరా వినయధరా మాతికాధరా, తే సక్కచ్చం సుత్తన్తం పరం వాచేన్తి. తేసం అచ్చయేన నచ్ఛిన్నమూలకో [అచ్ఛిన్నమూలకో (స్యా. కం.) అ. ని. ౫.౧౫౬] సుత్తన్తో హోతి సప్పటిసరణో. అయం, భిక్ఖవే, తతియో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, థేరా భిక్ఖూ న బాహులికా హోన్తి న సాథలికా, ఓక్కమనే నిక్ఖిత్తధురా, పవివేకే పుబ్బఙ్గమా, వీరియం ఆరభన్తి అప్పత్తస్స పత్తియా అనధిగతస్స అధిగమాయ అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. తేసం పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపజ్జతి. సాపి హోతి న బాహులికా న సాథలికా, ఓక్కమనే నిక్ఖిత్తధురా, పవివేకే పుబ్బఙ్గమా, వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా అనధిగతస్స అధిగమాయ అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో ధమ్మో సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో ధమ్మా సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తన్తీ’’తి. దసమం.

ఇన్ద్రియవగ్గో పఠమో.