(౧౩) ౩. భయవగ్గో

౧. అత్తానువాదసుత్తం

౧౨౧. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, భయాని. కతమాని చత్తారి? అత్తానువాదభయం, పరానువాదభయం, దణ్డభయం, దుగ్గతిభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, అత్తానువాదభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘అహఞ్చేవ [అహఞ్చే (?)] ఖో పన కాయేన దుచ్చరితం చరేయ్యం, వాచాయ దుచ్చరితం చరేయ్యం, మనసా దుచ్చరితం చరేయ్యం, కిఞ్చ తం యం మం [కిఞ్చ తం మం (సీ.), కిఞ్చ మం (స్యా. కం.), కిఞ్చ తం కమ్మం (పీ. క.)] అత్తా సీలతో న ఉపవదేయ్యా’తి! సో అత్తానువాదభయస్స భీతో కాయదుచ్చరితం పహాయ కాయసుచరితం భావేతి, వచీదుచ్చరితం పహాయ వచీసుచరితం భావేతి, మనోదుచ్చరితం పహాయ మనోసుచరితం భావేతి, సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అత్తానువాదభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, పరానువాదభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘అహఞ్చేవ ఖో పన కాయేన దుచ్చరితం చరేయ్యం, వాచాయ దుచ్చరితం చరేయ్యం, మనసా దుచ్చరితం చరేయ్యం, కిఞ్చ తం యం మం పరే సీలతో న ఉపవదేయ్యు’న్తి! సో పరానువాదభయస్స భీతో కాయదుచ్చరితం పహాయ కాయసుచరితం భావేతి, వచీదుచ్చరితం పహాయ వచీసుచరితం భావేతి, మనోదుచ్చరితం పహాయ మనోసుచరితం భావేతి, సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పరానువాదభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, దణ్డభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పస్సతి చోరం ఆగుచారిం, రాజానో గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తే, కసాహిపి తాళేన్తే, వేత్తేహిపి తాళేన్తే, అద్ధదణ్డకేహిపి తాళేన్తే, హత్థమ్పి ఛిన్దన్తే, పాదమ్పి ఛిన్దన్తే, హత్థపాదమ్పి ఛిన్దన్తే, కణ్ణమ్పి ఛిన్దన్తే, నాసమ్పి ఛిన్దన్తే, కణ్ణనాసమ్పి ఛిన్దన్తే, బిలఙ్గథాలికమ్పి కరోన్తే, సఙ్ఖముణ్డికమ్పి కరోన్తే, రాహుముఖమ్పి కరోన్తే, జోతిమాలికమ్పి కరోన్తే, హత్థపజ్జోతికమ్పి కరోన్తే, ఏరకవత్తికమ్పి కరోన్తే, చీరకవాసికమ్పి కరోన్తే, ఏణేయ్యకమ్పి కరోన్తే, బలిసమంసికమ్పి కరోన్తే, కహాపణకమ్పి కరోన్తే, ఖారాపతచ్ఛికమ్పి కరోన్తే, పలిఘపరివత్తికమ్పి కరోన్తే, పలాలపీఠకమ్పి కరోన్తే, తత్తేనపి తేలేన ఓసిఞ్చన్తే, సునఖేహిపి ఖాదాపేన్తే, జీవన్తమ్పి సూలే ఉత్తాసేన్తే, అసినాపి సీసం ఛిన్దన్తే.

‘‘తస్స ఏవం హోతి – ‘యథారూపానం ఖో పాపకానం కమ్మానం హేతు చోరం ఆగుచారిం రాజానో గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తి, కసాహిపి తాళేన్తి…పే… అసినాపి సీసం ఛిన్దన్తి, అహఞ్చేవ ఖో పన ఏవరూపం పాపకమ్మం కరేయ్యం, మమ్పి రాజానో గహేత్వా ఏవరూపా వివిధా కమ్మకారణా కారేయ్యుం, కసాహిపి తాళేయ్యుం, వేత్తేహిపి తాళేయ్యుం, అద్ధదణ్డకేహిపి తాళేయ్యుం, హత్థమ్పి ఛిన్దేయ్యుం, పాదమ్పి ఛిన్దేయ్యుం, హత్థపాదమ్పి ఛిన్దేయ్యుం, కణ్ణమ్పి ఛిన్దేయ్యుం, నాసమ్పి ఛిన్దేయ్యుం, కణ్ణనాసమ్పి ఛిన్దేయ్యుం, బిలఙ్గథాలికమ్పి కరేయ్యుం, సఙ్ఖముణ్డికమ్పి కరేయ్యుం; రాహుముఖమ్పి కరేయ్యుం, జోతిమాలికమ్పి కరేయ్యుం, హత్థపజ్జోతికమ్పి కరేయ్యుం, ఏరకవత్తికమ్పి కరేయ్యుం, చీరకవాసికమ్పి కరేయ్యుం, ఏణేయ్యకమ్పి కరేయ్యుం, బలిసమంసికమ్పి కరేయ్యుం, కహాపణకమ్పి కరేయ్యుం, ఖారాపతచ్ఛికమ్పి కరేయ్యుం, పలిఘపరివత్తికమ్పి కరేయ్యుం, పలాలపీఠకమ్పి కరేయ్యుం, తత్తేనపి తేలేన ఓసిఞ్చేయ్యుం, సునఖేహిపి ఖాదాపేయ్యుం, జీవన్తమ్పి సూలే ఉత్తాసేయ్యుం, అసినాపి సీసం ఛిన్దేయ్యు’న్తి. సో దణ్డభయస్స భీతో న పరేసం పాభతం విలుమ్పన్తో చరతి. కాయదుచ్చరితం పహాయ…పే… సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దణ్డభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, దుగ్గతిభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కాయదుచ్చరితస్స ఖో పాపకో విపాకో అభిసమ్పరాయం, వచీదుచ్చరితస్స పాపకో విపాకో అభిసమ్పరాయం, మనోదుచ్చరితస్స పాపకో విపాకో అభిసమ్పరాయం. అహఞ్చేవ ఖో పన కాయేన దుచ్చరితం చరేయ్యం, వాచాయ దుచ్చరితం చరేయ్యం, మనసా దుచ్చరితం చరేయ్యం, కిఞ్చ తం యాహం న కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జేయ్య’న్తి! సో దుగ్గతిభయస్స భీతో కాయదుచ్చరితం పహాయ కాయసుచరితం భావేతి, వచీదుచ్చరితం పహాయ వచీసుచరితం భావేతి, మనోదుచ్చరితం పహాయ మనోసుచరితం భావేతి, సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, దుగ్గతిభయం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి భయానీ’’తి. పఠమం.

౨. ఊమిభయసుత్తం

౧౨౨. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, భయాని ఉదకోరోహన్తస్స [ఉదకోరోహన్తే (మ. ని. ౨.౧౬౧)] పాటికఙ్ఖితబ్బాని. కతమాని చత్తారి? ఊమిభయం, కుమ్భీలభయం, ఆవట్టభయం, సుసుకాభయం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి భయాని ఉదకోరోహన్తస్స పాటికఙ్ఖితబ్బాని. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి భయాని ఇధేకచ్చస్స కులపుత్తస్స ఇమస్మిం ధమ్మవినయే అగారస్మా [సద్ధా అగారస్మా (సీ. స్యా. కం.)] అనగారియం పబ్బజితస్స [పబ్బజతో (సీ.)] పాటికఙ్ఖితబ్బాని. కతమాని చత్తారి? ఊమిభయం, కుమ్భీలభయం, ఆవట్టభయం, సుసుకాభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ఊమిభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో కులపుత్తో సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో హోతి – ‘ఓతిణ్ణోమ్హి జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి, దుక్ఖోతిణ్ణో దుక్ఖపరేతో; అప్పేవ నామ ఇమస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స అన్తకిరియా పఞ్ఞాయేథా’తి! తమేనం తథా పబ్బజితం సమానం సబ్రహ్మచారినో ఓవదన్తి అనుసాసన్తి – ‘ఏవం తే అభిక్కమితబ్బం, ఏవం తే పటిక్కమితబ్బం, ఏవం తే ఆలోకేతబ్బం, ఏవం తే విలోకేతబ్బం, ఏవం తే సమిఞ్జితబ్బం, ఏవం తే పసారితబ్బం, ఏవం తే సఙ్ఘాటిపత్తచీవరం ధారేతబ్బ’న్తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘మయం ఖో పుబ్బే అగారియభూతా సమానా అఞ్ఞే ఓవదామపి అనుసాసామపి. ఇమే పనమ్హాకం పుత్తమత్తా మఞ్ఞే నత్తమత్తా మఞ్ఞే ఓవదితబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తీ’తి. సో కుపితో అనత్తమనో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఊమిభయస్స భీతో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తో. ఊమిభయన్తి ఖో, భిక్ఖవే, కోధూపాయాసస్సేతం అధివచనం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ఊమిభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, కుమ్భీలభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో కులపుత్తో సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో హోతి – ‘ఓతిణ్ణోమ్హి జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి, దుక్ఖోతిణ్ణో దుక్ఖపరేతో; అప్పేవ నామ ఇమస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స అన్తకిరియా పఞ్ఞాయేథా’తి! తమేనం తథా పబ్బజితం సమానం సబ్రహ్మచారినో ఓవదన్తి అనుసాసన్తి – ‘ఇదం తే ఖాదితబ్బం, ఇదం తే న ఖాదితబ్బం, ఇదం తే భుఞ్జితబ్బం, ఇదం తే న భుఞ్జితబ్బం, ఇదం తే సాయితబ్బం, ఇదం తే న సాయితబ్బం, ఇదం తే పాతబ్బం, ఇదం తే న పాతబ్బం, కప్పియం తే ఖాదితబ్బం, అకప్పియం తే న ఖాదితబ్బం, కప్పియం తే భుఞ్జితబ్బం, అకప్పియం తే న భుఞ్జితబ్బం, కప్పియం తే సాయితబ్బం, అకప్పియం తే న సాయితబ్బం, కప్పియం తే పాతబ్బం, అకప్పియం తే న పాతబ్బం, కాలే తే ఖాదితబ్బం, వికాలే తే న ఖాదితబ్బం, కాలే తే భుఞ్జితబ్బం, వికాలే తే న భుఞ్జితబ్బం, కాలే తే సాయితబ్బం, వికాలే తే న సాయితబ్బం, కాలే తే పాతబ్బం, వికాలే తే న పాతబ్బ’న్తి. తస్స ఏవం హోతి – ‘మయం ఖో పుబ్బే అగారియభూతా సమానా యం ఇచ్ఛామ తం ఖాదామ, యం న ఇచ్ఛామ న తం ఖాదామ; యం ఇచ్ఛామ తం భుఞ్జామ, యం న ఇచ్ఛామ న తం భుఞ్జామ; యం ఇచ్ఛామ తం సాయామ, యం న ఇచ్ఛామ న తం సాయామ; యం ఇచ్ఛామ తం పివామ, యం న ఇచ్ఛామ న తం పివామ; కప్పియమ్పి ఖాదామ అకప్పియమ్పి ఖాదామ కప్పియమ్పి భుఞ్జామ అకప్పియమ్పి భుఞ్జామ కప్పియమ్పి సాయామ అకప్పియమ్పి సాయామ కప్పియమ్పి పివామ అకప్పియమ్పి పివామ, కాలేపి ఖాదామ వికాలేపి ఖాదామ కాలేపి భుఞ్జామ వికాలేపి భుఞ్జామ కాలేపి సాయామ వికాలేపి సాయామ కాలేపి పివామ వికాలేపి పివామ; యమ్పి నో సద్ధా గహపతికా దివా వికాలే పణీతం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా దేన్తి, తత్రపిమే [తత్థపిమే (మ. ని. ౨.౧౬౩)] ముఖావరణం మఞ్ఞే కరోన్తీ’తి. సో కుపితో అనత్తమనో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కుమ్భీలభయస్స భీతో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తో. కుమ్భీలభయన్తి ఖో, భిక్ఖవే, ఓదరికత్తస్సేతం అధివచనం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కుమ్భీలభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, ఆవట్టభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో కులపుత్తో సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో హోతి – ‘ఓతిణ్ణోమ్హి జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి, దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి దుక్ఖోతిణ్ణో దుక్ఖపరేతో; అప్పేవ నామ ఇమస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స అన్తకిరియా పఞ్ఞాయేథా’తి! సో ఏవం పబ్బజితో సమానో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ పవిసతి అరక్ఖితేనేవ కాయేన అరక్ఖితాయ వాచాయ అరక్ఖితేన చిత్తేన అనుపట్ఠితాయ సతియా అసంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి. సో తత్థ పస్సతి గహపతిం వా గహపతిపుత్తం వా పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితం సమఙ్గీభూతం పరిచారయమానం. తస్స ఏవం హోతి – ‘మయం ఖో పుబ్బే అగారియభూతా సమానా పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితా సమఙ్గీభూతా పరిచారిమ్హా; సంవిజ్జన్తి ఖో పన మే కులే భోగా. సక్కా భోగే చ భుఞ్జితుం పుఞ్ఞాని చ కాతుం. యంనూనాహం సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిత్వా భోగే చ భుఞ్జేయ్యం పుఞ్ఞాని చ కరేయ్య’న్తి! సో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆవట్టభయస్స భీతో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తో. ఆవట్టభయన్తి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నేతం కామగుణానం అధివచనం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, ఆవట్టభయం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, సుసుకాభయం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో కులపుత్తో సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో హోతి – ‘ఓతిణ్ణోమ్హి జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి, దుక్ఖోతిణ్ణో దుక్ఖపరేతో; అప్పేవ నామ ఇమస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స అన్తకిరియా పఞ్ఞాయేథా’తి! సో ఏవం పబ్బజితో సమానో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ పవిసతి అరక్ఖితేనేవ కాయేన అరక్ఖితాయ వాచాయ అరక్ఖితేన చిత్తేన అనుపట్ఠితాయ సతియా అసంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి. సో తత్థ పస్సతి మాతుగామం దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా. తస్స మాతుగామం దిస్వా దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతి. సో రాగానుద్ధంసితేన చిత్తేన సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సుసుకాభయస్స భీతో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తో. సుసుకాభయన్తి ఖో, భిక్ఖవే, మాతుగామస్సేతం అధివచనం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సుసుకాభయం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి భయాని ఇధేకచ్చస్స కులపుత్తస్స ఇమస్మిం ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితస్స పాటికఙ్ఖితబ్బానీ’’తి. దుతియం.

౩. పఠమనానాకరణసుత్తం

౧౨౩. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? [కథా. ౬౭౧ ఆదయో] ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో తదస్సాదేతి, తం నికామేతి, తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి. తత్థ ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో బ్రహ్మకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. బ్రహ్మకాయికానం, భిక్ఖవే, దేవానం కప్పో ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా సతి [యదిదం చుతియా ఉపపత్తియా చాతి (క.) అ. ని. ౩.౧౧౭ పస్సితబ్బం].

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో తదస్సాదేతి, తం నికామేతి, తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి. తత్థ ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో ఆభస్సరానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఆభస్సరానం, భిక్ఖవే, దేవానం ద్వే కప్పా ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా సతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పీతియా చ విరాగా ఉపేక్ఖకో చ విహరతి సతో చ సమ్పజానో సుఖఞ్చ కాయేన పటిసంవేదేతి యం తం అరియా ఆచిక్ఖన్తి – ‘ఉపేక్ఖకో సతిమా సుఖవిహారీ’తి తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో తదస్సాదేతి, తం నికామేతి, తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి. తత్థ ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో, కాలం కురుమానో సుభకిణ్హానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. సుభకిణ్హానం, భిక్ఖవే, దేవానం చత్తారో కప్పా ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా సతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సానం అత్థఙ్గమా అదుక్ఖమసుఖం ఉపేక్ఖాసతిపారిసుద్ధిం చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో తదస్సాదేతి, తం నికామేతి, తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి. తత్థ ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో వేహప్ఫలానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. వేహప్ఫలానం, భిక్ఖవే, దేవానం పఞ్చ కప్పసతాని ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా సతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. తతియం.

౪. దుతియనానాకరణసుత్తం

౧౨౪. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి రూపగతం వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం, తే ధమ్మే అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో సమనుపస్సతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుద్ధావాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. అయం, భిక్ఖవే, ఉపపత్తి అసాధారణా పుథుజ్జనేహి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి రూపగతం వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం, తే ధమ్మే అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో సమనుపస్సతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుద్ధావాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. అయం, భిక్ఖవే, ఉపపత్తి అసాధారణా పుథుజ్జనేహి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. చతుత్థం.

౫. పఠమమేత్తాసుత్తం

౧౨౫. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం. ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి. సో తదస్సాదేతి, తం నికామేతి, తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి. తత్థ ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో బ్రహ్మకాయికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. బ్రహ్మకాయికానం, భిక్ఖవే, దేవానం కప్పో ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా సతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో కరుణాసహగతేన చేతసా…పే… ముదితాసహగతేన చేతసా…పే… ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం. ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి. సో తదస్సాదేతి, తం నికామేతి, తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతి. తత్థ ఠితో తదధిముత్తో తబ్బహులవిహారీ అపరిహీనో కాలం కురుమానో ఆభస్సరానం [స్యామపోత్థకే పన కరుణాదయో తయో విహారా ఆభస్సరాదీహి తీహి విసుం విసుం యోజేత్వా పరిపుణ్ణమేవ దస్సితం] దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. ఆభస్సరానం, భిక్ఖవే, దేవానం ద్వే కప్పా ఆయుప్పమాణం…పే… సుభకిణ్హానం [స్యామపోత్థకే పన కరుణాదయో తయో విహారా ఆభస్సరాదీహి తీహి విసుం విసుం యోజేత్వా పరిపుణ్ణమేవ దస్సితం] దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. సుభకిణ్హానం, భిక్ఖవే, దేవానం చత్తారో కప్పా ఆయుప్పమాణం…పే… వేహప్ఫలానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. వేహప్ఫలానం, భిక్ఖవే, దేవానం పఞ్చ కప్పసతాని ఆయుప్పమాణం. తత్థ పుథుజ్జనో యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా నిరయమ్పి గచ్ఛతి తిరచ్ఛానయోనిమ్పి గచ్ఛతి పేత్తివిసయమ్పి గచ్ఛతి. భగవతో పన సావకో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా యావతకం తేసం దేవానం ఆయుప్పమాణం తం సబ్బం ఖేపేత్వా తస్మింయేవ భవే పరినిబ్బాయతి. అయం ఖో, భిక్ఖవే, విసేసో అయం అధిప్పయాసో ఇదం నానాకరణం సుతవతో అరియసావకస్స అస్సుతవతా పుథుజ్జనేన, యదిదం గతియా ఉపపత్తియా సతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. పఞ్చమం.

౬. దుతియమేత్తాసుత్తం

౧౨౬. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం. ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి రూపగతం వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం తే ధమ్మే అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో సమనుపస్సతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుద్ధావాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. అయం, భిక్ఖవే, ఉపపత్తి అసాధారణా పుథుజ్జనేహి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో కరుణా…పే… ముదితా…పే… ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం. ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి. సో యదేవ తత్థ హోతి రూపగతం వేదనాగతం సఞ్ఞాగతం సఙ్ఖారగతం విఞ్ఞాణగతం తే ధమ్మే అనిచ్చతో దుక్ఖతో రోగతో గణ్డతో సల్లతో అఘతో ఆబాధతో పరతో పలోకతో సుఞ్ఞతో అనత్తతో సమనుపస్సతి. సో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుద్ధావాసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జతి. అయం, భిక్ఖవే, ఉపపత్తి అసాధారణా పుథుజ్జనేహి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. ఛట్ఠం.

౭. పఠమతథాగతఅచ్ఛరియసుత్తం

౧౨౭. ‘‘తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా చత్తారో అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా [అబ్భుతధమ్మా (స్యా. కం. క.)] పాతుభవన్తి. కతమే చత్తారో? యదా, భిక్ఖవే, బోధిసత్తో తుసితా కాయా చవిత్వా సతో సమ్పజానో మాతుకుచ్ఛిం ఓక్కమతి, అథ సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యాపి తా లోకన్తరికా అఘా అసంవుతా అన్ధకారా అన్ధకారతిమిసా యత్థపిమేసం [యత్థిమేసం (సీ. స్యా. కం.)] చన్దిమసూరియానం ఏవంమహిద్ధికానం ఏవంమహానుభావానం ఆభా నానుభోన్తి, తత్థపి అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి తేనోభాసేన అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్జానన్తి – ‘అఞ్ఞేపి కిర, భో, సన్తి సత్తా ఇధూపపన్నా’తి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం పఠమో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో [అబ్భుతధమ్మో (స్యా. కం. క.)] పాతుభవతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, యదా బోధిసత్తో సతో సమ్పజానో మాతుకుచ్ఛిమ్హా నిక్ఖమతి, అథ సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యాపి తా లోకన్తరికా అఘా అసంవుతా అన్ధకారా అన్ధకారతిమిసా యత్థపిమేసం చన్దిమసూరియానం ఏవంమహిద్ధికానం ఏవంమహానుభావానం ఆభా నానుభోన్తి, తత్థపి అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి తేనోభాసేన అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్జానన్తి – ‘అఞ్ఞేపి కిర, భో, సన్తి సత్తా ఇధూపపన్నా’తి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం దుతియో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో పాతుభవతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, యదా తథాగతో అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుజ్ఝతి, అథ సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యాపి తా లోకన్తరికా అఘా అసంవుతా అన్ధకారా అన్ధకారతిమిసా యత్థపిమేసం చన్దిమసూరియానం ఏవంమహిద్ధికానం ఏవంమహానుభావానం ఆభా నానుభోన్తి, తత్థపి అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి తేనోభాసేన అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్జానన్తి – ‘అఞ్ఞేపి కిర, భో, సన్తి సత్తా ఇధూపపన్నా’తి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం తతియో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో పాతుభవతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, యదా తథాగతో అనుత్తరం ధమ్మచక్కం పవత్తేతి, అథ సదేవకే లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యాపి తా లోకన్తరికా అఘా అసంవుతా అన్ధకారా అన్ధకారతిమిసా యత్థపిమేసం చన్దిమసూరియానం ఏవంమహిద్ధికానం ఏవంమహానుభావానం ఆభా నానుభోన్తి, తత్థపి అప్పమాణో ఉళారో ఓభాసో పాతుభవతి అతిక్కమ్మేవ దేవానం దేవానుభావం. యేపి తత్థ సత్తా ఉపపన్నా తేపి తేనోభాసేన అఞ్ఞమఞ్ఞం సఞ్జానన్తి – ‘అఞ్ఞేపి కిర, భో, సన్తి సత్తా ఇధూపపన్నా’తి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం చతుత్థో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో పాతుభవతి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా ఇమే చత్తారో అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా పాతుభవన్తీ’’తి. సత్తమం.

౮. దుతియతథాగతఅచ్ఛరియసుత్తం

౧౨౮. ‘‘తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా చత్తారో అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా పాతుభవన్తి. కతమే చత్తారో? ఆలయారామా [ఆలయరామా (అఞ్ఞసుత్తేసు)], భిక్ఖవే, పజా ఆలయరతా ఆలయసమ్ముదితా; సా తథాగతేన అనాలయే ధమ్మే దేసియమానే సుస్సూసతి సోతం ఓదహతి అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేతి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం పఠమో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో పాతుభవతి.

‘‘మానారామా, భిక్ఖవే, పజా మానరతా మానసమ్ముదితా. సా తథాగతేన మానవినయే ధమ్మే దేసియమానే సుస్సూసతి సోతం ఓదహతి అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేతి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం దుతియో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో పాతుభవతి.

‘‘అనుపసమారామా, భిక్ఖవే, పజా అనుపసమరతా అనుపసమసమ్ముదితా. సా తథాగతేన ఓపసమికే ధమ్మే దేసియమానే సుస్సూసతి సోతం ఓదహతి అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేతి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం తతియో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో పాతుభవతి.

‘‘అవిజ్జాగతా, భిక్ఖవే, పజా అణ్డభూతా పరియోనద్ధా. సా తథాగతేన అవిజ్జావినయే ధమ్మే దేసియమానే సుస్సూసతి సోతం ఓదహతి అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేతి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా అయం చతుత్థో అచ్ఛరియో అబ్భుతో ధమ్మో పాతుభవతి. తథాగతస్స, భిక్ఖవే, అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావా ఇమే చత్తారో అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా పాతుభవన్తీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. ఆనన్దఅచ్ఛరియసుత్తం

౧౨౯. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా ఆనన్దే. కతమే చత్తారో? సచే, భిక్ఖవే, భిక్ఖుపరిసా ఆనన్దం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే ఆనన్దో ధమ్మం భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, భిక్ఖుపరిసా హోతి, అథ ఆనన్దో తుణ్హీ భవతి.

‘‘సచే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునిపరిసా ఆనన్దం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్థ చే ఆనన్దో ధమ్మం భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునిపరిసా హోతి, అథ ఆనన్దో తుణ్హీ భవతి.

‘‘సచే, భిక్ఖవే, ఉపాసకపరిసా ఆనన్దం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే ఆనన్దో ధమ్మం భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, ఉపాసకపరిసా హోతి, అథ ఆనన్దో తుణ్హీ భవతి.

‘‘సచే, భిక్ఖవే, ఉపాసికాపరిసా ఆనన్దం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే ఆనన్దో ధమ్మం భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, ఉపాసికాపరిసా హోతి, అథ ఆనన్దో తుణ్హీ భవతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా ఆనన్దే’’తి. నవమం.

౧౦. చక్కవత్తిఅచ్ఛరియసుత్తం

౧౩౦. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా రఞ్ఞే చక్కవత్తిమ్హి. కతమే చత్తారో? సచే, భిక్ఖవే, ఖత్తియపరిసా రాజానం చక్కవత్తిం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే రాజా చక్కవత్తీ భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, ఖత్తియపరిసా హోతి, అథ రాజా చక్కవత్తీ తుణ్హీ భవతి.

‘‘సచే, భిక్ఖవే, బ్రాహ్మణపరిసా రాజానం చక్కవత్తిం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే రాజా చక్కవత్తీ భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, బ్రాహ్మణపరిసా హోతి, అథ రాజా చక్కవత్తీ తుణ్హీ భవతి.

‘‘సచే, భిక్ఖవే, గహపతిపరిసా రాజానం చక్కవత్తిం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే రాజా చక్కవత్తీ భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, గహపతిపరిసా హోతి, అథ రాజా చక్కవత్తీ తుణ్హీ భవతి.

‘‘సచే, భిక్ఖవే, సమణపరిసా రాజానం చక్కవత్తిం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే రాజా చక్కవత్తీ భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, సమణపరిసా హోతి, అథ రాజా చక్కవత్తీ తుణ్హీ భవతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా రఞ్ఞే చక్కవత్తిమ్హి.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో [చత్తారోమే (క.)] అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా ఆనన్దే. కతమే చత్తారో? సచే, భిక్ఖవే, భిక్ఖుపరిసా ఆనన్దం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే ఆనన్దో ధమ్మం భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, భిక్ఖుపరిసా హోతి, అథ ఆనన్దో తుణ్హీ భవతి.

‘‘సచే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునిపరిసా…పే… సచే, భిక్ఖవే, ఉపాసకపరిసా…పే… సచే, భిక్ఖవే, ఉపాసికాపరిసా ఆనన్దం దస్సనాయ ఉపసఙ్కమతి, దస్సనేనపి సా అత్తమనా హోతి. తత్ర చే ఆనన్దో ధమ్మం భాసతి, భాసితేనపి సా అత్తమనా హోతి. అతిత్తావ, భిక్ఖవే, ఉపాసికాపరిసా హోతి, అథ ఆనన్దో తుణ్హీ భవతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో అచ్ఛరియా అబ్భుతా ధమ్మా ఆనన్దే’’తి. దసమం.

భయవగ్గో తతియో.