(౧౨) ౨. కేసివగ్గో

౧. కేసిసుత్తం

౧౧౧. అథ ఖో కేసి అస్సదమ్మసారథి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో కేసిం అస్సదమ్మసారథిం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘త్వం ఖోసి, కేసి, పఞ్ఞాతో అస్సదమ్మసారథీతి [సఞ్ఞాతో అస్సదమ్మసారథి (సీ. స్యా. కం. పీ.)]. కథం పన త్వం, కేసి, అస్సదమ్మం వినేసీ’’తి? ‘‘అహం ఖో, భన్తే, అస్సదమ్మం సణ్హేనపి వినేమి, ఫరుసేనపి వినేమి, సణ్హఫరుసేనపి వినేమీ’’తి. ‘‘సచే తే, కేసి, అస్సదమ్మో సణ్హేన వినయం న ఉపేతి, ఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, సణ్హఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, కిన్తి నం కరోసీ’’తి? ‘‘సచే మే, భన్తే, అస్సదమ్మో సణ్హేన వినయం న ఉపేతి, ఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, సణ్హఫరుసేన వినయం న ఉపేతి; హనామి నం, భన్తే. తం కిస్స హేతు? మా మే ఆచరియకులస్స అవణ్ణో అహోసీ’’తి.

‘‘భగవా పన, భన్తే, అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి. కథం పన, భన్తే, భగవా పురిసదమ్మం వినేతీ’’తి? ‘‘అహం ఖో, కేసి, పురిసదమ్మం సణ్హేనపి వినేమి, ఫరుసేనపి వినేమి, సణ్హఫరుసేనపి వినేమి. తత్రిదం, కేసి, సణ్హస్మిం – ఇతి కాయసుచరితం ఇతి కాయసుచరితస్స విపాకో, ఇతి వచీసుచరితం ఇతి వచీసుచరితస్స విపాకో, ఇతి మనోసుచరితం ఇతి మనోసుచరితస్స విపాకో, ఇతి దేవా, ఇతి మనుస్సాతి. తత్రిదం, కేసి, ఫరుసస్మిం – ఇతి కాయదుచ్చరితం ఇతి కాయదుచ్చరితస్స విపాకో, ఇతి వచీదుచ్చరితం ఇతి వచీదుచ్చరితస్స విపాకో, ఇతి మనోదుచ్చరితం ఇతి మనోదుచ్చరితస్స విపాకో, ఇతి నిరయో, ఇతి తిరచ్ఛానయోని, ఇతి పేత్తివిసయో’’తి.

‘‘తత్రిదం, కేసి, సణ్హఫరుసస్మిం – ఇతి కాయసుచరితం ఇతి కాయసుచరితస్స విపాకో, ఇతి కాయదుచ్చరితం ఇతి కాయదుచ్చరితస్స విపాకో, ఇతి వచీసుచరితం ఇతి వచీసుచరితస్స విపాకో, ఇతి వచీదుచ్చరితం ఇతి వచీదుచ్చరితస్స విపాకో, ఇతి మనోసుచరితం ఇతి మనోసుచరితస్స విపాకో, ఇతి మనోదుచ్చరితం ఇతి మనోదుచ్చరితస్స విపాకో, ఇతి దేవా, ఇతి మనుస్సా, ఇతి నిరయో, ఇతి తిరచ్ఛానయోని, ఇతి పేత్తివిసయో’’తి.

‘‘సచే తే, భన్తే, పురిసదమ్మో సణ్హేన వినయం న ఉపేతి, ఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, సణ్హఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, కిన్తి నం భగవా కరోతీ’’తి? ‘‘సచే మే, కేసి, పురిసదమ్మో సణ్హేన వినయం న ఉపేతి, ఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, సణ్హఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, హనామి నం, కేసీ’’తి. ‘‘న ఖో, భన్తే, భగవతో పాణాతిపాతో కప్పతి. అథ చ పన భగవా ఏవమాహ – ‘హనామి, నం కేసీ’’’తి! ‘‘సచ్చం, కేసి! న తథాగతస్స పాణాతిపాతో కప్పతి. అపి చ యో పురిసదమ్మో సణ్హేన వినయం న ఉపేతి, ఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, సణ్హఫరుసేన వినయం న ఉపేతి, న తం తథాగతో వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞతి, నాపి విఞ్ఞూ సబ్రహ్మచారీ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. వధో హేసో, కేసి, అరియస్స వినయే – యం న తథాగతో వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞతి, నాపి విఞ్ఞూ సబ్రహ్మచారీ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తీ’’తి.

‘‘సో హి నూన, భన్తే, సుహతో హోతి – యం న తథాగతో వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞతి, నాపి విఞ్ఞూ సబ్రహ్మచారీ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తీతి. అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే…పే… ఉపాసకం మం, భన్తే, భగవా ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి. పఠమం.

౨. జవసుత్తం

౧౧౨. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో రఞ్ఞో భద్రో అస్సాజానీయో రాజారహో హోతి రాజభోగ్గో, రఞ్ఞో అఙ్గన్తేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి చతూహి? అజ్జవేన, జవేన, ఖన్తియా, సోరచ్చేన – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో రఞ్ఞో భద్రో అస్సాజానీయో రాజారహో హోతి, రాజభోగ్గో, రఞ్ఞో అఙ్గన్తేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఆహునేయ్యో హోతి…పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్స. కతమేహి చతూహి? అజ్జవేన, జవేన, ఖన్తియా, సోరచ్చేన – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఆహునేయ్యో హోతి…పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సా’’తి. దుతియం.

౩. పతోదసుత్తం

౧౧౩. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, భద్రా అస్సాజానీయా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో పతోదచ్ఛాయం దిస్వా సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి – ‘కిం ను ఖో మం అజ్జ అస్సదమ్మసారథి కారణం కారేస్సతి, కిమస్సాహం [కథమస్సాహం (క.)] పటికరోమీ’తి! ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో భద్రో అస్సాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో న హేవ ఖో పతోదచ్ఛాయం దిస్వా సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి, అపి చ ఖో లోమవేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి – ‘కిం ను ఖో మం అజ్జ అస్సదమ్మసారథి కారణం కారేస్సతి, కిమస్సాహం పటికరోమీ’తి! ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో భద్రో అస్సాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో న హేవ ఖో పతోదచ్ఛాయం దిస్వా సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి నాపి లోమవేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి, అపి చ ఖో చమ్మవేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి – ‘కిం ను ఖో మం అజ్జ అస్సదమ్మసారథి కారణం కారేస్సతి, కిమస్సాహం పటికరోమీ’తి! ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, తతియో భద్రో అస్సాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో న హేవ ఖో పతోదచ్ఛాయం దిస్వా సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి నాపి లోమవేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి నాపి చమ్మవేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి, అపి చ ఖో అట్ఠివేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి – ‘కిం ను ఖో మం అజ్జ అస్సదమ్మసారథి కారణం కారేస్సతి, కిమస్సాహం పటికరోమీ’తి! ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో అస్సాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో భద్రో అస్సాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో భద్రా అస్సాజానీయా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారోమే భద్రా పురిసాజానీయా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో సుణాతి – ‘అముకస్మిం నామ గామే వా నిగమే వా ఇత్థీ వా పురిసో వా దుక్ఖితో వా కాలఙ్కతో [కాలకతో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] వా’తి. సో తేన సంవిజ్జతి, సంవేగం ఆపజ్జతి. సంవిగ్గో యోనిసో పదహతి. పహితత్తో కాయేన చేవ పరమసచ్చం [పరమత్థసచ్చం (క.) మ. ని. ౨.౧౮౩ పస్సితబ్బం] సచ్ఛికరోతి, పఞ్ఞాయ చ అతివిజ్ఝ పస్సతి. సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, భద్రో అస్సాజానీయో పతోదచ్ఛాయం దిస్వా సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం భద్రం పురిసాజానీయం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో భద్రో పురిసాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో న హేవ ఖో సుణాతి – ‘అముకస్మిం నామ గామే వా నిగమే వా ఇత్థీ వా పురిసో వా దుక్ఖితో వా కాలఙ్కతో వా’తి, అపి చ ఖో సామం పస్సతి ఇత్థిం వా పురిసం వా దుక్ఖితం వా కాలఙ్కతం వా. సో తేన సంవిజ్జతి, సంవేగం ఆపజ్జతి. సంవిగ్గో యోనిసో పదహతి. పహితత్తో కాయేన చేవ పరమసచ్చం సచ్ఛికరోతి, పఞ్ఞాయ చ అతివిజ్ఝ పస్సతి. సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, భద్రో అస్సాజానీయో లోమవేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం భద్రం పురిసాజానీయం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో భద్రో పురిసాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో న హేవ ఖో సుణాతి – ‘అముకస్మిం నామ గామే వా నిగమే వా ఇత్థీ వా పురిసో వా దుక్ఖితో వా కాలఙ్కతో వా’తి, నాపి సామం పస్సతి ఇత్థిం వా పురిసం వా దుక్ఖితం వా కాలఙ్కతం వా, అపి చ ఖ్వస్స ఞాతి వా సాలోహితో వా దుక్ఖితో వా హోతి కాలఙ్కతో వా. సో తేన సంవిజ్జతి, సంవేగం ఆపజ్జతి. సంవిగ్గో యోనిసో పదహతి. పహితత్తో కాయేన చేవ పరమసచ్చం సచ్ఛికరోతి, పఞ్ఞాయ చ అతివిజ్ఝ పస్సతి. సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, భద్రో అస్సాజానీయో చమ్మవేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం భద్రం పురిసాజానీయం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, తతియో భద్రో పురిసాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో న హేవ ఖో సుణాతి – ‘అముకస్మిం నామ గామే వా నిగమే వా ఇత్థీ వా పురిసో వా దుక్ఖితో వా కాలఙ్కతో వా’తి, నాపి సామం పస్సతి ఇత్థిం వా పురిసం వా దుక్ఖితం వా కాలఙ్కతం వా, నాపిస్స ఞాతి వా సాలోహితో వా దుక్ఖితో వా హోతి కాలఙ్కతో వా, అపి చ ఖో సామఞ్ఞేవ ఫుట్ఠో హోతి సారీరికాహి వేదనాహి దుక్ఖాహి తిబ్బాహి [తిప్పాహి (సీ. పీ.)] ఖరాహి కటుకాహి అసాతాహి అమనాపాహి పాణహరాహి. సో తేన సంవిజ్జతి, సంవేగం ఆపజ్జతి. సంవిగ్గో యోనిసో పదహతి. పహితత్తో కాయేన చేవ పరమసచ్చం సచ్ఛికరోతి, పఞ్ఞాయ చ అతివిజ్ఝ పస్సతి. సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, భద్రో అస్సాజానీయో అట్ఠివేధవిద్ధో సంవిజ్జతి సంవేగం ఆపజ్జతి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం భద్రం పురిసాజానీయం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో భద్రో పురిసాజానీయో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో భద్రో పురిసాజానీయో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో భద్రా పురిసాజానీయా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. తతియం.

౪. నాగసుత్తం

౧౧౪. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో రఞ్ఞో నాగో రాజారహో హోతి రాజభోగ్గో, రఞ్ఞో అఙ్గన్తేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో సోతా చ హోతి, హన్తా చ, ఖన్తా చ, గన్తా చ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో సోతా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో యమేనం హత్థిదమ్మసారథి కారణం కారేతి – యది వా కతపుబ్బం యది వా అకతపుబ్బం – తం అట్ఠిం కత్వా [అట్ఠికత్వా (సీ. స్యా. కం. పీ.) అ. ని. ౫.౧౪౦] మనసి కత్వా సబ్బచేతసా [సబ్బం చేతసో (సబ్బత్థ)] సమన్నాహరిత్వా ఓహితసోతో సుణాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో సోతా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో హన్తా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో సఙ్గామగతో హత్థిమ్పి హనతి, హత్థారుహమ్పి హనతి, అస్సమ్పి హనతి, అస్సారుహమ్పి హనతి, రథమ్పి హనతి, రథికమ్పి హనతి, పత్తికమ్పి హనతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో హన్తా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో ఖన్తా హోతి? ఇధ భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో సఙ్గామగతో ఖమో హోతి సత్తిప్పహారానం అసిప్పహారానం ఉసుప్పహారానం ఫరసుప్పహారానం [‘‘ఫరసుప్పహారాన’’న్తి ఇదం పదం స్యామపోత్థకే నత్థి. మ. ని. ౩.౨౧౭ పస్సితబ్బం] భేరిపణవసఙ్ఖతిణవనిన్నాదసద్దానం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో ఖన్తా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో గన్తా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో యమేనం హత్థిదమ్మసారథి దిసం పేసేతి – యది వా గతపుబ్బం యది వా అగతపుబ్బం – తం ఖిప్పమేవ గన్తా హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో నాగో గన్తా హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో రఞ్ఞో నాగో రాజారహో హోతి రాజభోగ్గో, రఞ్ఞో అఙ్గన్తేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఆహునేయ్యో హోతి …పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్స. కతమేహి చతూహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సోతా చ హోతి, హన్తా చ, ఖన్తా చ, గన్తా చ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సోతా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే దేసియమానే అట్ఠిం కత్వా మనసి కత్వా సబ్బచేతసా సమన్నాహరిత్వా ఓహితసోతో ధమ్మం సుణాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సోతా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు హన్తా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉప్పన్నం కామవితక్కం నాధివాసేతి పజహతి వినోదేతి (హనతి) [( ) నత్థి సీ. స్యా. పీ. పోత్థకేసు. అ. ని. ౪.౧౬౪ పటిపదావగ్గే చతుత్థసుత్తే పన ‘‘సమేతీ’’తి పదం సబ్బత్థపి దిస్సతి] బ్యన్తీకరోతి అనభావం గమేతి, ఉప్పన్నం బ్యాపాదవితక్కం…పే… ఉప్పన్నం విహింసావితక్కం…పే… ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే నాధివాసేతి పజహతి వినోదేతి హనతి బ్యన్తీకరోతి అనభావం గమేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు హన్తా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఖన్తా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఖమో హోతి సీతస్స ఉణ్హస్స జిఘచ్ఛాయ పిపాసాయ, డంసమకసవాతాతపసరీసపసమ్ఫస్సానం దురుత్తానం దురాగతానం వచనపథానం ఉప్పన్నానం సారీరికానం వేదనానం దుక్ఖానం తిబ్బానం ఖరానం కటుకానం అసాతానం అమనాపానం పాణహరానం అధివాసకజాతికో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఖన్తా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు గన్తా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యాయం దిసా అగతపుబ్బా ఇమినా దీఘేన అద్ధునా యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిరోధో నిబ్బానం, తం ఖిప్పఞ్ఞేవ గన్తా హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు గన్తా హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఆహునేయ్యో హోతి…పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సా’’తి. చతుత్థం.

౫. ఠానసుత్తం

౧౧౫. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, ఠానాని. కతమాని చత్తారి? అత్థి, భిక్ఖవే, ఠానం అమనాపం కాతుం; తఞ్చ కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతి. అత్థి, భిక్ఖవే, ఠానం అమనాపం కాతుం; తఞ్చ కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతి. అత్థి, భిక్ఖవే, ఠానం మనాపం కాతుం; తఞ్చ కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతి. అత్థి, భిక్ఖవే, ఠానం మనాపం కాతుం; తఞ్చ కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం [యదిదం (స్యా. కం. క.)] ఠానం అమనాపం కాతుం; తఞ్చ కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతి – ఇదం, భిక్ఖవే, ఠానం ఉభయేనేవ న కత్తబ్బం మఞ్ఞతి [పఞ్ఞాయతి (?)]. యమ్పిదం [యదిదం (క.)] ఠానం అమనాపం కాతుం; ఇమినాపి నం [తం (సీ. పీ.) స్యామపోత్థకే నత్థి] న కత్తబ్బం మఞ్ఞతి. యమ్పిదం ఠానం కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతి; ఇమినాపి నం [తం (పీ.) సీ. స్యా. పోత్థకేసు నత్థి] న కత్తబ్బం మఞ్ఞతి. ఇదం, భిక్ఖవే, ఠానం ఉభయేనేవ న కత్తబ్బం మఞ్ఞతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ఠానం అమనాపం కాతుం; తఞ్చ కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతి – ఇమస్మిం, భిక్ఖవే, ఠానే బాలో చ పణ్డితో చ వేదితబ్బో పురిసథామే పురిసవీరియే పురిసపరక్కమే. న, భిక్ఖవే, బాలో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కిఞ్చాపి ఖో ఇదం ఠానం అమనాపం కాతుం; అథ చరహిదం ఠానం కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతీ’తి. సో తం ఠానం న కరోతి. తస్స తం ఠానం అకయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతి. పణ్డితో చ ఖో, భిక్ఖవే, ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కిఞ్చాపి ఖో ఇదం ఠానం అమనాపం కాతుం; అథ చరహిదం ఠానం కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతీ’తి. సో తం ఠానం కరోతి. తస్స తం ఠానం కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం [యదిదం (స్యా. కం.)] ఠానం మనాపం కాతుం; తఞ్చ కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతి – ఇమస్మిమ్పి, భిక్ఖవే, ఠానే బాలో చ పణ్డితో చ వేదితబ్బో పురిసథామే పురిసవీరియే పురిసపరక్కమే. న, భిక్ఖవే, బాలో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కిఞ్చాపి ఖో ఇదం ఠానం మనాపం కాతుం; అథ చరహిదం ఠానం కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతీ’తి. సో తం ఠానం కరోతి. తస్స తం ఠానం కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతి. పణ్డితో చ ఖో, భిక్ఖవే, ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కిఞ్చాపి ఖో ఇదం ఠానం మనాపం కాతుం; అథ చరహిదం ఠానం కయిరమానం అనత్థాయ సంవత్తతీ’తి. సో తం ఠానం న కరోతి. తస్స తం ఠానం అకయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతి.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం ఠానం మనాపం కాతుం, తఞ్చ కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతి – ఇదం, భిక్ఖవే, ఠానం ఉభయేనేవ కత్తబ్బం మఞ్ఞతి. యమ్పిదం ఠానం మనాపం కాతుం, ఇమినాపి నం కత్తబ్బం మఞ్ఞతి; యమ్పిదం ఠానం కయిరమానం అత్థాయ సంవత్తతి, ఇమినాపి నం కత్తబ్బం మఞ్ఞతి. ఇదం, భిక్ఖవే, ఠానం ఉభయేనేవ కత్తబ్బం మఞ్ఞతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి ఠానానీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. అప్పమాదసుత్తం

౧౧౬. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ఠానేహి అప్పమాదో కరణీయో. కతమేహి చతూహి? కాయదుచ్చరితం, భిక్ఖవే, పజహథ, కాయసుచరితం భావేథ; తత్థ చ మా పమాదత్థ. వచీదుచ్చరితం, భిక్ఖవే, పజహథ, వచీసుచరితం భావేథ; తత్థ చ మా పమాదత్థ. మనోదుచ్చరితం, భిక్ఖవే, పజహథ, మనోసుచరితం భావేథ; తత్థ చ మా పమాదత్థ. మిచ్ఛాదిట్ఠిం, భిక్ఖవే, పజహథ, సమ్మాదిట్ఠిం భావేథ; తత్థ చ మా పమాదత్థ.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో కాయదుచ్చరితం పహీనం హోతి కాయసుచరితం భావితం, వచీదుచ్చరితం పహీనం హోతి వచీసుచరితం భావితం, మనోదుచ్చరితం పహీనం హోతి మనోసుచరితం భావితం, మిచ్ఛాదిట్ఠి పహీనా హోతి సమ్మాదిట్ఠి భావితా, సో న భాయతి సమ్పరాయికస్స మరణస్సా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. ఆరక్ఖసుత్తం

౧౧౭. ‘‘చతూసు, భిక్ఖవే, ఠానేసు అత్తరూపేన అప్పమాదో సతి చేతసో ఆరక్ఖో కరణీయో. కతమేసు చతూసు? ‘మా మే రజనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం రజ్జీ’తి అత్తరూపేన అప్పమాదో సతి చేతసో ఆరక్ఖో కరణీయో; ‘మా మే దోసనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం దుస్సీ’తి అత్తరూపేన అప్పమాదో సతి చేతసో ఆరక్ఖో కరణీయో; ‘మా మే మోహనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం ముయ్హీ’తి అత్తరూపేన అప్పమాదో సతి చేతసో ఆరక్ఖో కరణీయో; ‘మా మే మదనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం మజ్జీ’తి అత్తరూపేన అప్పమాదో సతి చేతసో ఆరక్ఖో కరణీయో.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో రజనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం న రజ్జతి వీతరాగత్తా, దోసనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం న దుస్సతి వీతదోసత్తా, మోహనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం న ముయ్హతి వీతమోహత్తా, మదనీయేసు ధమ్మేసు చిత్తం న మజ్జతి వీతమదత్తా, సో న ఛమ్భతి న కమ్పతి న వేధతి న సన్తాసం ఆపజ్జతి, న చ పన సమణవచనహేతుపి గచ్ఛతీ’’తి. సత్తమం.

౮. సంవేజనీయసుత్తం

౧౧౮. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, సద్ధస్స కులపుత్తస్స దస్సనీయాని సంవేజనీయాని ఠానాని. కతమాని చత్తారి? ‘ఇధ తథాగతో జాతో’తి, భిక్ఖవే, సద్ధస్స కులపుత్తస్స దస్సనీయం సంవేజనీయం ఠానం. ‘ఇధ తథాగతో అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధో’తి, భిక్ఖవే, సద్ధస్స కులపుత్తస్స దస్సనీయం సంవేజనీయం ఠానం. ‘ఇధ తథాగతో అనుత్తరం ధమ్మచక్కం పవత్తేసీ’తి, భిక్ఖవే, సద్ధస్స కులపుత్తస్స దస్సనీయం సంవేజనీయం ఠానం. ‘ఇధ తథాగతో అనుపాదిసేసాయ నిబ్బానధాతుయా పరినిబ్బుతో’తి, భిక్ఖవే, సద్ధస్స కులపుత్తస్స దస్సనీయం సంవేజనీయం ఠానం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి సద్ధస్స కులపుత్తస్స దస్సనీయాని సంవేజనీయాని ఠానానీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. పఠమభయసుత్తం

౧౧౯. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, భయాని. కతమాని చత్తారి? జాతిభయం, జరాభయం, బ్యాధిభయం, మరణభయం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి భయానీ’’తి. నవమం.

౧౦. దుతియభయసుత్తం

౧౨౦. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, భయాని. కతమాని చత్తారి? అగ్గిభయం, ఉదకభయం, రాజభయం, చోరభయం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి భయానీ’’తి. దసమం.

కేసివగ్గో దుతియో.