౨. ఆనణ్యసుత్తం

౬౨. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో అనాథపిణ్డికం గహపతిం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘చత్తారిమాని, గహపతి, సుఖాని అధిగమనీయాని గిహినా కామభోగినా కాలేన కాలం సమయేన సమయం ఉపాదాయ. కతమాని చత్తారి? అత్థిసుఖం, భోగసుఖం, ఆనణ్యసుఖం [అణణసుఖం (సీ. స్యా. కం. పీ.)], అనవజ్జసుఖం.

‘‘కతమఞ్చ, గహపతి, అత్థిసుఖం? ఇధ, గహపతి, కులపుత్తస్స భోగా హోన్తి ఉట్ఠానవీరియాధిగతా బాహాబలపరిచితా సేదావక్ఖిత్తా ధమ్మికా ధమ్మలద్ధా. సో ‘భోగా మే అత్థి ఉట్ఠానవీరియాధిగతా బాహాబలపరిచితా సేదావక్ఖిత్తా ధమ్మికా ధమ్మలద్ధా’తి అధిగచ్ఛతి సుఖం, అధిగచ్ఛతి సోమనస్సం. ఇదం వుచ్చతి, గహపతి, అత్థిసుఖం.

‘‘కతమఞ్చ, గహపతి, భోగసుఖం? ఇధ, గహపతి, కులపుత్తో ఉట్ఠానవీరియాధిగతేహి భోగేహి బాహాబలపరిచితేహి సేదావక్ఖిత్తేహి ధమ్మికేహి ధమ్మలద్ధేహి పరిభుఞ్జతి పుఞ్ఞాని చ కరోతి. సో ‘ఉట్ఠానవీరియాధిగతేహి భోగేహి బాహాబలపరిచితేహి సేదావక్ఖిత్తేహి ధమ్మికేహి ధమ్మలద్ధేహి పరిభుఞ్జామి పుఞ్ఞాని చ కరోమీ’తి అధిగచ్ఛతి సుఖం, అధిగచ్ఛతి సోమనస్సం. ఇదం వుచ్చతి, గహపతి, భోగసుఖం.

‘‘కతమఞ్చ, గహపతి, ఆనణ్యసుఖం? ఇధ, గహపతి, కులపుత్తో న కస్సచి కిఞ్చి ధారేతి అప్పం వా బహుం వా. సో ‘న కస్సచి కిఞ్చి ధారేమి [కిఞ్చి వా దేతి (క.)] అప్పం వా బహుం వా’తి అధిగచ్ఛతి సుఖం, అధిగచ్ఛతి సోమనస్సం. ఇదం వుచ్చతి, గహపతి, ఆనణ్యసుఖం.

‘‘కతమఞ్చ, గహపతి, అనవజ్జసుఖం? ఇధ, గహపతి, అరియసావకో అనవజ్జేన కాయకమ్మేన సమన్నాగతో హోతి, అనవజ్జేన వచీకమ్మేన సమన్నాగతో హోతి, అనవజ్జేన మనోకమ్మేన సమన్నాగతో హోతి. సో ‘అనవజ్జేనమ్హి కాయకమ్మేన సమన్నాగతో, అనవజ్జేన వచీకమ్మేన సమన్నాగతో, అనవజ్జేన మనోకమ్మేన సమన్నాగతో’తి అధిగచ్ఛతి సుఖం, అధిగచ్ఛతి సోమనస్సం. ఇదం వుచ్చతి, గహపతి, అనవజ్జసుఖం. ఇమాని ఖో, గహపతి, చత్తారి సుఖాని అధిగమనీయాని గిహినా కామభోగినా కాలేన కాలం సమయేన సమయం ఉపాదాయా’’తి.

‘‘ఆనణ్యసుఖం ఞత్వాన, అథో అత్థిసుఖం పరం;

భుఞ్జం భోగసుఖం మచ్చో, తతో పఞ్ఞా విపస్సతి.

‘‘విపస్సమానో జానాతి, ఉభో భోగే సుమేధసో;

అనవజ్జసుఖస్సేతం, కలం నాగ్ఘతి సోళసి’’న్తి. దుతియం;