౩. లోకసుత్తం

౨౩. ‘‘లోకో, భిక్ఖవే, తథాగతేన అభిసమ్బుద్ధో. లోకస్మా తథాగతో విసంయుత్తో. లోకసముదయో, భిక్ఖవే, తథాగతేన అభిసమ్బుద్ధో. లోకసముదయో తథాగతస్స పహీనో. లోకనిరోధో, భిక్ఖవే, తథాగతేన అభిసమ్బుద్ధో. లోకనిరోధో తథాగతస్స సచ్ఛికతో. లోకనిరోధగామినీ పటిపదా, భిక్ఖవే, తథాగతేన అభిసమ్బుద్ధా. లోకనిరోధగామినీ పటిపదా తథాగతస్స భావితా.

‘‘యం, భిక్ఖవే, సదేవకస్స లోకస్స సమారకస్స సబ్రహ్మకస్స సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ దిట్ఠం సుతం ముతం విఞ్ఞాతం పత్తం పరియేసితం అనువిచరితం మనసా, సబ్బం తం తథాగతేన అభిసమ్బుద్ధం. తస్మా ‘తథాగతో’తి వుచ్చతి.

‘‘యఞ్చ, భిక్ఖవే, రత్తిం తథాగతో అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుజ్ఝతి యఞ్చ రత్తిం అనుపాదిసేసాయ నిబ్బానధాతుయా పరినిబ్బాయతి, యం ఏతస్మిం అన్తరే భాసతి లపతి నిద్దిసతి సబ్బం తం తథేవ హోతి, నో అఞ్ఞథా. తస్మా ‘తథాగతో’తి వుచ్చతి.

‘‘యథావాదీ, భిక్ఖవే, తథాగతో తథాకారీ, యథాకారీ తథావాదీ. ఇతి యథావాదీ తథాకారీ, యథాకారీ తథావాదీ. తస్మా ‘తథాగతో’తి వుచ్చతి.

‘‘సదేవకే, భిక్ఖవే, లోకే సమారకే సబ్రహ్మకే సస్సమణబ్రాహ్మణియా పజాయ సదేవమనుస్సాయ తథాగతో అభిభూ అనభిభూతో అఞ్ఞదత్థు దసో వసవత్తీ. తస్మా ‘తథాగతో’తి వుచ్చతి’’.

‘‘సబ్బం లోకం అభిఞ్ఞాయ, సబ్బం లోకే యథాతథం;

సబ్బం లోకం [సబ్బలోక (సీ. స్యా. కం. పీ.)] విసంయుత్తో, సబ్బలోకే అనూపయో.

‘‘స వే సబ్బాభిభూ ధీరో, సబ్బగన్థప్పమోచనో;

ఫుట్ఠ’స్స పరమా సన్తి, నిబ్బానం అకుతోభయం.

‘‘ఏస ఖీణాసవో బుద్ధో, అనీఘో ఛిన్నసంసయో;

సబ్బకమ్మక్ఖయం పత్తో, విముత్తో ఉపధిసఙ్ఖయే.

‘‘ఏస సో భగవా బుద్ధో, ఏస సీహో అనుత్తరో;

సదేవకస్స లోకస్స, బ్రహ్మచక్కం పవత్తయీ.

‘‘ఇతి దేవా మనుస్సా చ, యే బుద్ధం సరణం గతా;

సఙ్గమ్మ తం నమస్సన్తి, మహన్తం వీతసారదం.

‘‘దన్తో దమయతం సేట్ఠో, సన్తో సమయతం ఇసి;

ముత్తో మోచయతం అగ్గో, తిణ్ణో తారయతం వరో.

‘‘ఇతి హేతం నమస్సన్తి, మహన్తం వీతసారదం;

సదేవకస్మిం లోకస్మిం, నత్థి తే [నత్థి తే (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పటిపుగ్గలో’’తి. తతియం;