౧౦. పరిబ్బాజకసుత్తం

౩౦. ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి గిజ్ఝకూటే పబ్బతే. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా అభిఞ్ఞాతా అభిఞ్ఞాతా పరిబ్బాజకా సిప్పినికాతీరే [సప్పినియా తీరే (సీ. పీ.), సిప్పినియా తీరే (స్యా. కం.), సిప్పినియా నదియా తీరే (క.)] పరిబ్బాజకారామే పటివసన్తి, సేయ్యథిదం అన్నభారో వరధరో సకులుదాయీ చ పరిబ్బాజకో అఞ్ఞే చ అభిఞ్ఞాతా అభిఞ్ఞాతా పరిబ్బాజకా. అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేన సిప్పినికాతీరం పరిబ్బాజకారామో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా తే పరిబ్బాజకే ఏతదవోచ –

‘‘చత్తారిమాని, పరిబ్బాజకా, ధమ్మపదాని అగ్గఞ్ఞాని రత్తఞ్ఞాని వంసఞ్ఞాని పోరాణాని అసంకిణ్ణాని అసంకిణ్ణపుబ్బాని, న సంకీయన్తి న సంకీయిస్సన్తి, అప్పటికుట్ఠాని సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. కతమాని చత్తారి? అనభిజ్ఝా, పరిబ్బాజకా, ధమ్మపదం అగ్గఞ్ఞం రత్తఞ్ఞం వంసఞ్ఞం పోరాణం అసంకిణ్ణం అసంకిణ్ణపుబ్బం, న సంకీయతి న సంకీయిస్సతి, అప్పటికుట్ఠం సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. అబ్యాపాదో, పరిబ్బాజకా, ధమ్మపదం…పే… సమ్మాసతి, పరిబ్బాజకా, ధమ్మపదం…పే… సమ్మాసమాధి, పరిబ్బాజకా, ధమ్మపదం అగ్గఞ్ఞం రత్తఞ్ఞం వంసఞ్ఞం పోరాణం అసంకిణ్ణం అసంకిణ్ణపుబ్బం, న సంకీయతి న సంకీయిస్సతి, అప్పటికుట్ఠం సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి. ఇమాని ఖో, పరిబ్బాజకా, చత్తారి ధమ్మపదాని అగ్గఞ్ఞాని రత్తఞ్ఞాని వంసఞ్ఞాని పోరాణాని అసంకిణ్ణాని అసంకిణ్ణపుబ్బాని, న సంకీయన్తి న సంకీయిస్సన్తి, అప్పటికుట్ఠాని సమణేహి బ్రాహ్మణేహి విఞ్ఞూహి.

‘‘యో ఖో, పరిబ్బాజకా, ఏవం వదేయ్య – ‘అహమేతం అనభిజ్ఝం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ అభిజ్ఝాలుం కామేసు తిబ్బసారాగం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సామీ’తి, తమహం తత్థ ఏవం వదేయ్యం – ‘ఏతు వదతు బ్యాహరతు పస్సామిస్సానుభావ’న్తి. సో వత, పరిబ్బాజకా, అనభిజ్ఝం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ అభిజ్ఝాలుం కామేసు తిబ్బసారాగం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సతీతి నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘యో ఖో, పరిబ్బాజకా, ఏవం వదేయ్య – ‘అహమేతం అబ్యాపాదం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ బ్యాపన్నచిత్తం పదుట్ఠమనసఙ్కప్పం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సామీ’తి, తమహం తత్థ ఏవం వదేయ్యం – ‘ఏతు వదతు బ్యాహరతు పస్సామిస్సానుభావ’న్తి. సో వత, పరిబ్బాజకా, అబ్యాపాదం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ బ్యాపన్నచిత్తం పదుట్ఠమనసఙ్కప్పం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సతీతి నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘యో ఖో, పరిబ్బాజకా, ఏవం వదేయ్య – ‘అహమేతం సమ్మాసతిం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ ముట్ఠస్సతిం అసమ్పజానం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సామీ’తి, తమహం తత్థ ఏవం వదేయ్యం – ‘ఏతు వదతు బ్యాహరతు పస్సామిస్సానుభావ’న్తి. సో వత, పరిబ్బాజకా, సమ్మాసతిం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ ముట్ఠస్సతిం అసమ్పజానం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సతీతి నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘యో ఖో, పరిబ్బాజకా, ఏవం వదేయ్య – ‘అహమేతం సమ్మాసమాధిం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ అసమాహితం విబ్భన్తచిత్తం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సామీ’తి, తమహం తత్థ ఏవం వదేయ్యం – ‘ఏతు వదతు బ్యాహరతు పస్సామిస్సానుభావ’న్తి. సో వత, పరిబ్బాజకా, సమ్మాసమాధిం ధమ్మపదం పచ్చక్ఖాయ అసమాహితం విబ్భన్తచిత్తం సమణం వా బ్రాహ్మణం వా పఞ్ఞాపేస్సతీతి నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘యో ఖో, పరిబ్బాజకా, ఇమాని చత్తారి ధమ్మపదాని గరహితబ్బం పటిక్కోసితబ్బం మఞ్ఞేయ్య, తస్స దిట్ఠేవ ధమ్మే చత్తారో సహధమ్మికా వాదానుపాతా గారయ్హా ఠానా [వాదానువాదా గారయ్హం ఠానం (మ. ని. ౩.౮)] ఆగచ్ఛన్తి. కతమే చత్తారో? అనభిజ్ఝం చే భవం ధమ్మపదం గరహతి పటిక్కోసతి, యే చ హి [యే చ (మ. ని. ౩.౧౪౨-౧౪౩)] అభిజ్ఝాలూ కామేసు తిబ్బసారాగా సమణబ్రాహ్మణా తే భోతో పుజ్జా తే భోతో పాసంసా. అబ్యాపాదం చే భవం ధమ్మపదం గరహతి పటిక్కోసతి, యే చ హి బ్యాపన్నచిత్తా పదుట్ఠమనసఙ్కప్పా సమణబ్రాహ్మణా తే భోతో పుజ్జా తే భోతో పాసంసా. సమ్మాసతిం చే భవం ధమ్మపదం గరహతి పటిక్కోసతి, యే చ హి ముట్ఠస్సతీ అసమ్పజానా సమణబ్రాహ్మణా తే భోతో పుజ్జా తే భోతో పాసంసా. సమ్మాసమాధిం చే భవం ధమ్మపదం గరహతి పటిక్కోసతి, యే చ హి అసమాహితా విబ్భన్తచిత్తా సమణబ్రాహ్మణా తే భోతో పుజ్జా తే భోతో పాసంసా.

‘‘యో ఖో, పరిబ్బాజకా, ఇమాని చత్తారి ధమ్మపదాని గరహితబ్బం పటిక్కోసితబ్బం మఞ్ఞేయ్య, తస్స దిట్ఠేవ ధమ్మే ఇమే చత్తారో సహధమ్మికా వాదానుపాతా గారయ్హా ఠానా ఆగచ్ఛన్తి. యేపి తే పరిబ్బాజకా అహేసుం ఉక్కలా వస్సభఞ్ఞా [వస్సభిఞ్ఞా (క.) సం. ని. ౩.౬౨ పస్సితబ్బం] అహేతుకవాదా అకిరియవాదా నత్థికవాదా, తేపి ఇమాని చత్తారి ధమ్మపదాని న గరహితబ్బం న పటిక్కోసితబ్బం అమఞ్ఞింసు. తం కిస్స హేతు? నిన్దాబ్యారోసనఉపారమ్భభయా’’తి [ఉపవాదభయాతి (క.) మ. ని. ౩.౧౫౦; సం. ని. ౩.౬౨ పస్సితబ్బం].

‘‘అబ్యాపన్నో సదా సతో, అజ్ఝత్తం సుసమాహితో;

అభిజ్ఝావినయే సిక్ఖం, అప్పమత్తోతి వుచ్చతీ’’తి. దసమం;

ఉరువేలవగ్గో తతియో.