౪. సంవరసుత్తం

౧౪. ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, పధానాని. కతమాని చత్తారి? సంవరప్పధానం, పహానప్పధానం, భావనాప్పధానం, అనురక్ఖణాప్పధానం. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, సంవరప్పధానం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం చక్ఖున్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి, రక్ఖతి చక్ఖున్ద్రియం, చక్ఖున్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. సోతేన సద్దం సుత్వా… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ, యత్వాధికరణమేనం మనిన్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి, రక్ఖతి మనిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, సంవరప్పధానం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, పహానప్పధానం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉప్పన్నం కామవితక్కం నాధివాసేతి పజహతి వినోదేతి బ్యన్తీకరోతి అనభావం గమేతి; ఉప్పన్నం బ్యాపాదవితక్కం…పే… ఉప్పన్నం విహింసావితక్కం…పే… ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే నాధివాసేతి పజహతి వినోదేతి బ్యన్తీకరోతి అనభావం గమేతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పహానప్పధానం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, భావనాప్పధానం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోస్సగ్గపరిణామిం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భావనాప్పధానం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, అనురక్ఖణాప్పధానం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉప్పన్నం భద్దకం సమాధినిమిత్తం అనురక్ఖతి అట్ఠికసఞ్ఞం పుళవకసఞ్ఞం వినీలకసఞ్ఞం విచ్ఛిద్దకసఞ్ఞం ఉద్ధుమాతకసఞ్ఞం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అనురక్ఖణాప్పధానం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి పధానానీ’’తి.

‘‘సంవరో చ పహానఞ్చ, భావనా అనురక్ఖణా;

ఏతే పధానా చత్తారో, దేసితాదిచ్చబన్ధునా;

యేహి భిక్ఖు ఇధాతాపీ, ఖయం దుక్ఖస్స పాపుణే’’తి. చతుత్థం;