౪. నిగణ్ఠసుత్తం

౭౫. ఏకం సమయం ఆయస్మా ఆనన్దో వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అథ ఖో అభయో చ లిచ్ఛవి పణ్డితకుమారకో చ లిచ్ఛవి యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో అభయో లిచ్ఛవి ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘నిగణ్ఠో, భన్తే, నాటపుత్తో [నాథపుత్తో (సీ. పీ.)] సబ్బఞ్ఞూ సబ్బదస్సావీ అపరిసేసం ఞాణదస్సనం పటిజానాతి – ‘చరతో చ మే తిట్ఠతో చ సుత్తస్స చ జాగరస్స చ సతతం సమితం ఞాణదస్సనం పచ్చుపట్ఠిత’న్తి. సో పురాణానం కమ్మానం తపసా బ్యన్తీభావం పఞ్ఞపేతి నవానం కమ్మానం అకరణా సేతుఘాతం. ఇతి కమ్మక్ఖయా దుక్ఖక్ఖయో, దుక్ఖక్ఖయా వేదనాక్ఖయో, వేదనాక్ఖయా సబ్బం దుక్ఖం నిజ్జిణ్ణం భవిస్సతి – ఏవమేతిస్సా సన్దిట్ఠికాయ నిజ్జరాయ విసుద్ధియా సమతిక్కమో హోతి. ఇధ, భన్తే, భగవా కిమాహా’’తి?

‘‘తిస్సో ఖో ఇమా, అభయ, నిజ్జరా విసుద్ధియో తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా సత్తానం విసుద్ధియా సోకపరిదేవానం సమతిక్కమాయ దుక్ఖదోమనస్సానం అత్థఙ్గమాయ ఞాయస్స అధిగమాయ నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయ. కతమా తిస్సో? ఇధ, అభయ, భిక్ఖు సీలవా హోతి…పే… సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. సో నవఞ్చ కమ్మం న కరోతి, పురాణఞ్చ కమ్మం ఫుస్స ఫుస్స బ్యన్తీకరోతి. సన్దిట్ఠికా నిజ్జరా అకాలికా ఏహిపస్సికా ఓపనేయ్యికా పచ్చత్తం వేదితబ్బా విఞ్ఞూహీతి.

‘‘స ఖో సో, అభయ, భిక్ఖు ఏవం సీలసమ్పన్నో వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. పీతియా చ విరాగా ఉపేక్ఖకో చ విహరతి సతో చ సమ్పజానో, సుఖఞ్చ కాయేన పటిసంవేదేతి యం తం అరియా ఆచిక్ఖన్తి – ‘ఉపేక్ఖకో సతిమా సుఖవిహారీ’తి తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా, పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సానం అత్థఙ్గమా అదుక్ఖమసుఖం ఉపేక్ఖాసతిపారిసుద్ధిం చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో నవఞ్చ కమ్మం న కరోతి, పురాణఞ్చ కమ్మం ఫుస్స ఫుస్స బ్యన్తీకరోతి. సన్దిట్ఠికా నిజ్జరా అకాలికా ఏహిపస్సికా ఓపనేయ్యికా పచ్చత్తం వేదితబ్బా విఞ్ఞూహీతి.

‘‘స ఖో సో, అభయ, భిక్ఖు ఏవం సమాధిసమ్పన్నో [ఏవం సీలసమ్పన్నో ఏవం సమాధిసమ్పన్నో (సీ. స్యా. కం.)] ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సో నవఞ్చ కమ్మం న కరోతి, పురాణఞ్చ కమ్మం ఫుస్స ఫుస్స బ్యన్తీకరోతి. సన్దిట్ఠికా నిజ్జరా అకాలికా ఏహిపస్సికా ఓపనేయ్యికా పచ్చత్తం వేదితబ్బా విఞ్ఞూహీతి. ఇమా ఖో, అభయ, తిస్సో నిజ్జరా విసుద్ధియో తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్మదక్ఖాతా సత్తానం విసుద్ధియా సోకపరిదేవానం సమతిక్కమాయ దుక్ఖదోమనస్సానం అత్థఙ్గమాయ ఞాయస్స అధిగమాయ నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయా’’తి.

ఏవం వుత్తే పణ్డితకుమారకో లిచ్ఛవి అభయం లిచ్ఛవిం ఏతదవోచ – ‘‘కిం పన త్వం, సమ్మ అభయ, ఆయస్మతో ఆనన్దస్స సుభాసితం సుభాసితతో నాబ్భనుమోదసీ’’తి? ‘‘క్యాహం, సమ్మ పణ్డితకుమారక, ఆయస్మతో ఆనన్దస్స సుభాసితం సుభాసితతో నాబ్భనుమోదిస్సామి! ముద్ధాపి తస్స విపతేయ్య యో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స సుభాసితం సుభాసితతో నాబ్భనుమోదేయ్యా’’తి. చతుత్థం.