౧. ఛన్నసుత్తం

౭౨. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో ఛన్నో పరిబ్బాజకో యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా ఆనన్దేన సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఛన్నో పరిబ్బాజకో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘తుమ్హేపి, ఆవుసో ఆనన్ద, రాగస్స పహానం పఞ్ఞాపేథ, దోసస్స పహానం పఞ్ఞాపేథ, మోహస్స పహానం పఞ్ఞాపేథాతి. మయం ఖో, ఆవుసో, రాగస్స పహానం పఞ్ఞాపేమ, దోసస్స పహానం పఞ్ఞాపేమ, మోహస్స పహానం పఞ్ఞపేమా’’తి.

‘‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో, రాగే ఆదీనవం దిస్వా రాగస్స పహానం పఞ్ఞాపేథ, కిం దోసే ఆదీనవం దిస్వా దోసస్స పహానం పఞ్ఞాపేథ, కిం మోహే ఆదీనవం దిస్వా మోహస్స పహానం పఞ్ఞాపేథా’’తి?

‘‘రత్తో ఖో, ఆవుసో, రాగేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో అత్తబ్యాబాధాయపి చేతేతి, పరబ్యాబాధాయపి చేతేతి, ఉభయబ్యాబాధాయపి చేతేతి, చేతసికమ్పి దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; రాగే పహీనే నేవత్తబ్యాబాధాయపి చేతేతి, న పరబ్యాబాధాయపి చేతేతి, న ఉభయబ్యాబాధాయపి చేతేతి, న చేతసికం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి. రత్తో ఖో, ఆవుసో, రాగేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి; రాగే పహీనే నేవ కాయేన దుచ్చరితం చరతి, న వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, న మనసా దుచ్చరితం చరతి. రత్తో ఖో, ఆవుసో, రాగేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో అత్తత్థమ్పి యథాభూతం నప్పజానాతి, పరత్థమ్పి యథాభూతం నప్పజానాతి, ఉభయత్థమ్పి యథాభూతం నప్పజానాతి; రాగే పహీనే అత్తత్థమ్పి యథాభూతం పజానాతి, పరత్థమ్పి యథాభూతం పజానాతి, ఉభయత్థమ్పి యథాభూతం పజానాతి. రాగో ఖో, ఆవుసో, అన్ధకరణో అచక్ఖుకరణో అఞ్ఞాణకరణో పఞ్ఞానిరోధికో విఘాతపక్ఖికో అనిబ్బానసంవత్తనికో.

‘‘దుట్ఠో ఖో, ఆవుసో, దోసేన…పే… మూళ్హో ఖో, ఆవుసో, మోహేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో అత్తబ్యాబాధాయపి చేతేతి, పరబ్యాబాధాయపి చేతేతి, ఉభయబ్యాబాధాయపి చేతేతి, చేతసికమ్పి దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి; మోహే పహీనే నేవత్తబ్యాబాధాయపి చేతేతి, న పరబ్యాబాధాయపి చేతేతి, న ఉభయబ్యాబాధాయపి చేతేతి, న చేతసికం దుక్ఖం దోమనస్సం పటిసంవేదేతి. మూళ్హో ఖో, ఆవుసో, మోహేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి; మోహే పహీనే నేవ కాయేన దుచ్చరితం చరతి, న వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, న మనసా దుచ్చరితం చరతి. మూళ్హో ఖో, ఆవుసో, మోహేన అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో అత్తత్థమ్పి యథాభూతం నప్పజానాతి, పరత్థమ్పి యథాభూతం నప్పజానాతి, ఉభయత్థమ్పి యథాభూతం నప్పజానాతి; మోహే పహీనే అత్తత్థమ్పి యథాభూతం పజానాతి, పరత్థమ్పి యథాభూతం పజానాతి, ఉభయత్థమ్పి యథాభూతం పజానాతి. మోహో ఖో, ఆవుసో, అన్ధకరణో అచక్ఖుకరణో అఞ్ఞాణకరణో పఞ్ఞానిరోధికో విఘాతపక్ఖికో అనిబ్బానసంవత్తనికో. ఇదం ఖో మయం, ఆవుసో, రాగే ఆదీనవం దిస్వా రాగస్స పహానం పఞ్ఞాపేమ. ఇదం దోసే ఆదీనవం దిస్వా దోసస్స పహానం పఞ్ఞాపేమ. ఇదం మోహే ఆదీనవం దిస్వా మోహస్స పహానం పఞ్ఞాపేమా’’తి.

‘‘అత్థి పనావుసో, మగ్గో అత్థి పటిపదా ఏతస్స రాగస్స దోసస్స మోహస్స పహానాయా’’తి? ‘‘అత్థావుసో, మగ్గో అత్థి పటిపదా ఏతస్స రాగస్స దోసస్స మోహస్స పహానాయా’’తి. ‘‘కతమో పనావుసో, మగ్గో కతమా పటిపదా ఏతస్స రాగస్స దోసస్స మోహస్స పహానాయా’’తి? ‘‘అయమేవ అరియో అట్ఠఙ్గికో మగ్గో, సేయ్యథిదం – సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి. అయం ఖో, ఆవుసో, మగ్గో అయం పటిపదా ఏతస్స రాగస్స దోసస్స మోహస్స పహానాయా’’తి. ‘‘భద్దకో ఖో, ఆవుసో, మగ్గో భద్దికా పటిపదా ఏతస్స రాగస్స దోసస్స మోహస్స పహానాయ. అలఞ్చ పనావుసో ఆనన్ద, అప్పమాదాయా’’తి. పఠమం.