౬. దేవదూతసుత్తం

౩౬. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, దేవదూతాని. కతమాని తీణి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి. సో కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా నానాబాహాసు గహేత్వా యమస్స రఞ్ఞో దస్సేన్తి – ‘అయం, దేవ, పురిసో అమత్తేయ్యో అపేత్తేయ్యో అసామఞ్ఞో అబ్రహ్మఞ్ఞో, న కులే జేట్ఠాపచాయీ. ఇమస్స దేవో దణ్డం పణేతూ’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా పఠమం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో, పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు పఠమం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు ఇత్థిం వా పురిసం వా ఆసీతికం వా నావుతికం వా వస్ససతికం వా [పస్స మ. ని. ౩.౨౬౩] జాతియా జిణ్ణం గోపానసివఙ్కం భోగ్గం దణ్డపరాయణం [దణ్డపరాయనం (స్యా. కం. పీ.)] పవేధమానం గచ్ఛన్తం ఆతురం గతయోబ్బనం ఖణ్డదన్తం పలితకేసం విలూనం ఖల్లితసిరం [ఖలితం సిరో (సీ. పీ.), ఖలితసిరం (స్యా. కం.) మ. ని. ౩.౨౬౩] వలితం తిలకాహతగత్త’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో, పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – అహమ్పి ఖోమ్హి జరాధమ్మో జరం అనతీతో, హన్దాహం కల్యాణం కరోమి, కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే. పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో, పురిస, పమాదతాయ [పమాదవతాయ (సీ. స్యా. కం. పీ.) మ. ని. ౩.౨౬౨] న కల్యాణమకాసి కాయేన వాచాయ మనసా. తగ్ఘ త్వం [తం (క.)], అమ్భో పురిస, తథా కరిస్సన్తి యథా తం [తే (క.)] పమత్తం. తం ఖో పన తే ఏతం [తం ఖో పనేతం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పాపకమ్మం [పాపం కమ్మం (సీ.)] నేవ మాతరా కతం, న పితరా కతం, న భాతరా కతం, న భగినియా కతం, న మిత్తామచ్చేహి కతం, న ఞాతిసాలోహితేహి కతం, న దేవతాహి కతం, న సమణబ్రాహ్మణేహి కతం; అథ ఖో తయావేతం పాపకమ్మం కతం, త్వఞ్ఞేవేతస్స విపాకం పటిసంవేదిస్ససీ’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా పఠమం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా, దుతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు దుతియం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’తి. ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు ఇత్థిం వా పురిసం వా ఆబాధికం దుక్ఖితం బాళ్హగిలానం, సకే ముత్తకరీసే పలిపన్నం సేమానం, అఞ్ఞేహి వుట్ఠాపియమానం, అఞ్ఞేహి సంవేసియమాన’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – అహమ్పి ఖోమ్హి బ్యాధిధమ్మో బ్యాధిం అనతీతో, హన్దాహం కల్యాణం కరోమి కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే. పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, పమాదతాయ న కల్యాణమకాసి కాయేన వాచాయ మనసా. తగ్ఘ త్వం, అమ్భో పురిస, తథా కరిస్సన్తి యథా తం పమత్తం. తం ఖో పన తే ఏతం పాపకమ్మం నేవ మాతరా కతం, న పితరా కతం, న భాతరా కతం, న భగినియా కతం, న మిత్తామచ్చేహి కతం, న ఞాతిసాలోహితేహి కతం, న దేవతాహి కతం, న సమణబ్రాహ్మణేహి కతం; అథ ఖో తయావేతం పాపకమ్మం కతం. త్వఞ్ఞేవేతస్స విపాకం పటిసంవేదిస్ససీ’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా దుతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా, తతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జతి సమనుగాహతి సమనుభాసతి – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు తతియం దేవదూతం పాతుభూత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘నాద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, న త్వం అద్దస మనుస్సేసు ఇత్థిం వా పురిసం వా ఏకాహమతం వా ద్వీహమతం వా తీహమతం వా ఉద్ధుమాతకం వినీలకం విపుబ్బకజాత’న్తి? సో ఏవమాహ – ‘అద్దసం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా ఏవమాహ – ‘అమ్భో పురిస, తస్స తే విఞ్ఞుస్స సతో మహల్లకస్స న ఏతదహోసి – అహమ్పి ఖోమ్హి మరణధమ్మో మరణం అనతీతో, హన్దాహం కల్యాణం కరోమి కాయేన వాచాయ మనసా’తి? సో ఏవమాహ – ‘నాసక్ఖిస్సం, భన్తే. పమాదస్సం, భన్తే’’’తి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, యమో రాజా తతియం దేవదూతం సమనుయుఞ్జిత్వా సమనుగాహిత్వా సమనుభాసిత్వా తుణ్హీ హోతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా పఞ్చవిధబన్ధనం నామ కారణం కరోన్తి. తత్తం అయోఖిలం హత్థే గమేన్తి. తత్తం అయోఖిలం దుతియస్మిం హత్థే గమేన్తి. తత్తం అయోఖిలం పాదే గమేన్తి. తత్తం అయోఖిలం దుతియస్మిం పాదే గమేన్తి. తత్తం అయోఖిలం మజ్ఝే ఉరస్మిం గమేన్తి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా [తిప్పా (సీ.)] ఖరా కటుకా వేదనా వేదియతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా సంవేసేత్వా [సంకడ్ఢిత్వా (క.)] కుధారీహి తచ్ఛన్తి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదియతి, న చ తావ కాలఙ్కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి.

‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా ఉద్ధంపాదం అధోసిరం గహేత్వా వాసీహి తచ్ఛన్తి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా రథే యోజేత్వా ఆదిత్తాయ భూమియా సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ [సఞ్జోతిభూతాయ (స్యా. కం.)] సారేన్తిపి పచ్చాసారేన్తిపి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా మహన్తం అఙ్గారపబ్బతం ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం ఆరోపేన్తిపి ఓరోపేన్తిపి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా ఉద్ధంపాదం అధోసిరం గహేత్వా తత్తాయ లోహకుమ్భియా పక్ఖిపన్తి, ఆదిత్తాయ సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ. సో తత్థ ఫేణుద్దేహకం పచ్చమానో సకిమ్పి ఉద్ధం గచ్ఛతి, సకిమ్పి అధో గచ్ఛతి, సకిమ్పి తిరియం గచ్ఛతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా ఖరా కటుకా వేదనా వేదియతి, న చ తావ కాలం కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా మహానిరయే పక్ఖిపన్తి. సో ఖో పన, భిక్ఖవే, మహానిరయో –

‘‘చతుక్కణ్ణో చతుద్వారో, విభత్తో భాగసో మితో;

అయోపాకారపరియన్తో, అయసా పటికుజ్జితో.

‘‘తస్స అయోమయా భూమి, జలితా తేజసా యుతా;

సమన్తా యోజనసతం, ఫరిత్వా తిట్ఠతి సబ్బదా’’తి [పే. వ. ౭౦-౭౧, ౨౪౦-౨౪౧].

‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, యమస్స రఞ్ఞో ఏతదహోసి – ‘యే కిర, భో, లోకే పాపకాని కమ్మాని కరోన్తి తే ఏవరూపా వివిధా కమ్మకారణా కరీయన్తి. అహో వతాహం మనుస్సత్తం లభేయ్యం, తథాగతో చ లోకే ఉప్పజ్జేయ్య అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో, తఞ్చాహం భగవన్తం పయిరుపాసేయ్యం. సో చ మే భగవా ధమ్మం దేసేయ్య, తస్స చాహం భగవతో ధమ్మం ఆజానేయ్య’న్తి. తం ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, న అఞ్ఞస్స సమణస్స వా బ్రాహ్మణస్స వా సుత్వా ఏవం వదామి, అపి చ ఖో, భిక్ఖవే, యదేవ మే సామం ఞాతం సామం దిట్ఠం సామం విదితం తదేవాహం వదామీ’’తి.

‘‘చోదితా దేవదూతేహి, యే పమజ్జన్తి మాణవా;

తే దీఘరత్తం సోచన్తి, హీనకాయూపగా నరా.

‘‘యే చ ఖో దేవదూతేహి, సన్తో సప్పురిసా ఇధ;

చోదితా నప్పమజ్జన్తి, అరియధమ్మే కుదాచనం.

‘‘ఉపాదానే భయం దిస్వా, జాతిమరణసమ్భవే;

అనుపాదా విముచ్చన్తి, జాతిమరణసఙ్ఖయే.

‘‘తే అప్పమత్తా [తే ఖోప్పమత్తా (సీ.), తే ఖేమప్పత్తా (స్యా. కం. పీ.) మ. ని. ౩.౨౭౧] సుఖినో [సుఖితా (సీ. స్యా.)], దిట్ఠధమ్మాభినిబ్బుతా;

సబ్బవేరభయాతీతా, సబ్బదుక్ఖం ఉపచ్చగు’’న్తి. ఛట్ఠం;