౧౦. దుతియపాపణికసుత్తం

౨౦. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో పాపణికో నచిరస్సేవ మహత్తం వేపుల్లత్తం [మహన్తత్తం వా వేపుల్లత్తం వా (పీ. క.)] పాపుణాతి భోగేసు. కతమేహి తీహి? ఇధ, భిక్ఖవే, పాపణికో చక్ఖుమా చ హోతి విధురో చ నిస్సయసమ్పన్నో చ. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పాపణికో చక్ఖుమా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పాపణికో పణియం జానాతి – ‘ఇదం పణియం ఏవం కీతం, ఏవం విక్కయమానం [విక్కీయమానం (?)], ఏత్తకం మూలం భవిస్సతి, ఏత్తకో ఉదయో’తి [ఉద్దయోతి (సీ.)]. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పాపణికో చక్ఖుమా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పాపణికో విధురో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పాపణికో కుసలో హోతి పణియం కేతుఞ్చ విక్కేతుఞ్చ. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పాపణికో విధురో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పాపణికో నిస్సయసమ్పన్నో హోతి? ఇధ భిక్ఖవే, పాపణికం యే తే గహపతీ వా గహపతిపుత్తా వా అడ్ఢా మహద్ధనా మహాభోగా తే ఏవం జానన్తి – ‘అయం ఖో భవం పాపణికో చక్ఖుమా విధురో చ పటిబలో పుత్తదారఞ్చ పోసేతుం, అమ్హాకఞ్చ కాలేన కాలం అనుప్పదాతు’న్తి. తే నం భోగేహి నిపతన్తి – ‘ఇతో, సమ్మ పాపణిక, భోగే కరిత్వా [హరిత్వా (సీ. స్యా. కం.)] పుత్తదారఞ్చ పోసేహి, అమ్హాకఞ్చ కాలేన కాలం అనుప్పదేహీ’తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పాపణికో నిస్సయసమ్పన్నో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో పాపణికో నచిరస్సేవ మహత్తం వేపుల్లత్తం పాపుణాతి భోగేసు.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నచిరస్సేవ మహత్తం వేపుల్లత్తం పాపుణాతి కుసలేసు ధమ్మేసు. కతమేహి తీహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖుమా చ హోతి విధురో చ నిస్సయసమ్పన్నో చ. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖుమా హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యథాభూతం పజానాతి, ‘అయం దుక్ఖసముదయో’తి యథాభూతం పజానాతి, ‘అయం దుక్ఖనిరోధో’తి యథాభూతం పజానాతి, ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి యథాభూతం పజానాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖుమా హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు విధురో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆరద్ధవీరియో విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు విధురో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నిస్సయసమ్పన్నో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యే తే భిక్ఖూ బహుస్సుతా ఆగతాగమా ధమ్మధరా వినయధరా మాతికాధరా తే కాలేన కాలం ఉపసఙ్కమిత్వా పరిపుచ్ఛతి పరిపఞ్హతి – ‘ఇదం, భన్తే, కథం, ఇమస్స కో అత్థో’తి? తస్స తే ఆయస్మన్తో అవివటఞ్చేవ వివరన్తి, అనుత్తానీకతఞ్చ ఉత్తానీకరోన్తి, అనేకవిహితేసు చ కఙ్ఖాఠానియేసు ధమ్మేసు కఙ్ఖం పటివినోదేన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నిస్సయసమ్పన్నో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నచిరస్సేవ మహత్తం వేపుల్లత్తం పాపుణాతి కుసలేసు ధమ్మేసూ’’తి. దసమం.

రథకారవగ్గో దుతియో.