౬. సంసప్పనీయసుత్తం

౨౧౬. ‘‘సంసప్పనీయపరియాయం వో, భిక్ఖవే, ధమ్మపరియాయం దేసేస్సామి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమో చ, భిక్ఖవే, సంసప్పనీయపరియాయో ధమ్మపరియాయో? కమ్మస్సకా, భిక్ఖవే, సత్తా కమ్మదాయాదా కమ్మయోనీ కమ్మబన్ధూ కమ్మపటిసరణా, యం కమ్మం కరోన్తి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదా భవన్తి.

‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతీ హోతి లుద్దో లోహితపాణి హతపహతే నివిట్ఠో, అదయాపన్నో సబ్బపాణభూతేసు. సో సంసప్పతి కాయేన, సంసప్పతి వాచాయ, సంసప్పతి మనసా. తస్స జిమ్హం కాయకమ్మం హోతి, జిమ్హం వచీకమ్మం, జిమ్హం మనోకమ్మం, జిమ్హా గతి, జిమ్హుపపత్తి.

‘‘జిమ్హగతికస్స ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, జిమ్హుపపత్తికస్స ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – యే వా ఏకన్తదుక్ఖా నిరయా యా వా సంసప్పజాతికా తిరచ్ఛానయోని. కతమా చ సా, భిక్ఖవే, సంసప్పజాతికా తిరచ్ఛానయోని? అహి విచ్ఛికా సతపదీ నకులా బిళారా మూసికా ఉలూకా, యే వా పనఞ్ఞేపి కేచి తిరచ్ఛానయోనికా సత్తా మనుస్సే దిస్వా సంసప్పన్తి. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, భూతా భూతస్స ఉపపత్తి హోతి. యం కరోతి తేన ఉపపజ్జతి. ఉపపన్నమేనం ఫస్సా ఫుసన్తి. ఏవమహం, భిక్ఖవే, ‘కమ్మదాయాదా సత్తా’తి వదామి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అదిన్నాదాయీ హోతి…పే… కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి… ముసావాదీ హోతి… పిసుణవాచో హోతి… ఫరుసవాచో హోతి… సమ్ఫప్పలాపీ హోతి… అభిజ్ఝాలు హోతి… బ్యాపన్నచిత్తో హోతి… మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి విపరీతదస్సనో – ‘నత్థి దిన్నం…పే… సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. సో సంసప్పతి కాయేన, సంసప్పతి వాచాయ, సంసప్పతి మనసా. తస్స జిమ్హం కాయకమ్మం హోతి, జిమ్హం వచీకమ్మం, జిమ్హం మనోకమ్మం, జిమ్హా గతి, జిమ్హుపపత్తి.

‘‘జిమ్హగతికస్స ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, జిమ్హుపపత్తికస్స ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – యే వా ఏకన్తదుక్ఖా నిరయా యా వా సంసప్పజాతికా తిరచ్ఛానయోని. కతమా చ సా, భిక్ఖవే, సంసప్పజాతికా తిరచ్ఛానయోని? అహి విచ్ఛికా సతపదీ నకులా బిళారా మూసికా ఉలూకా, యే వా పనఞ్ఞేపి కేచి తిరచ్ఛానయోనికా సత్తా మనుస్సే దిస్వా సంసప్పన్తి. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, భూతా భూతస్స ఉపపత్తి హోతి, యం కరోతి తేన ఉపపజ్జతి. ఉపపన్నమేనం ఫస్సా ఫుసన్తి. ఏవమహం, భిక్ఖవే, ‘కమ్మదాయాదా సత్తా’తి వదామి. కమ్మస్సకా, భిక్ఖవే, సత్తా కమ్మదాయాదా కమ్మయోనీ కమ్మబన్ధూ కమ్మపటిసరణా, యం కమ్మం కరోన్తి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదా భవన్తి.

‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పాణాతిపాతం పహాయ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి నిహితదణ్డో నిహితసత్థో, లజ్జీ దయాపన్నో సబ్బపాణభూతహితానుకమ్పీ విహరతి. సో న సంసప్పతి కాయేన, న సంసప్పతి వాచాయ, న సంసప్పతి మనసా. తస్స ఉజు కాయకమ్మం హోతి, ఉజు వచీకమ్మం, ఉజు మనోకమ్మం, ఉజు గతి, ఉజుపపత్తి.

‘‘ఉజుగతికస్స ఖో పనాహం, భిక్ఖవే, ఉజుపపత్తికస్స ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – యే వా ఏకన్తసుఖా సగ్గా యాని వా పన తాని ఉచ్చాకులాని ఖత్తియమహాసాలకులాని వా బ్రాహ్మణమహాసాలకులాని వా గహపతిమహాసాలకులాని వా అడ్ఢాని మహద్ధనాని మహాభోగాని పహూతజాతరూపరజతాని పహూతవిత్తూపకరణాని పహూతధనధఞ్ఞాని. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, భూతా భూతస్స ఉపపత్తి హోతి. యం కరోతి తేన ఉపపజ్జతి. ఉపపన్నమేనం ఫస్సా ఫుసన్తి. ఏవమహం, భిక్ఖవే, ‘కమ్మదాయాదా సత్తా’తి వదామి.

‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అదిన్నాదానం పహాయ అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి…పే… కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి… ముసావాదం పహాయ ముసావాదా పటివిరతో హోతి… పిసుణం వాచం పహాయ పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి… ఫరుసం వాచం పహాయ ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి… సమ్ఫప్పలాపం పహాయ సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి… అనభిజ్ఝాలు హోతి… అబ్యాపన్నచిత్తో హోతి… సమ్మాదిట్ఠికో హోతి అవిపరీతదస్సనో – ‘అత్థి దిన్నం…పే… యే ఇమఞ్చ లోకం పరఞ్చ లోకం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేన్తీ’తి. సో న సంసప్పతి కాయేన, న సంసప్పతి వాచాయ, న సంసప్పతి మనసా. తస్స ఉజు కాయకమ్మం హోతి, ఉజు వచీకమ్మం, ఉజు మనోకమ్మం, ఉజు గతి, ఉజుపపత్తి.

‘‘ఉజుగతికస్స ఖో పన అహం, భిక్ఖవే, ఉజుపపత్తికస్స ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – యే వా ఏకన్తసుఖా సగ్గా యాని వా పన తాని ఉచ్చాకులాని ఖత్తియమహాసాలకులాని వా బ్రాహ్మణమహాసాలకులాని వా గహపతిమహాసాలకులాని వా అడ్ఢాని మహద్ధనాని మహాభోగాని పహూతజాతరూపరజతాని పహూతవిత్తూపకరణాని పహూతధనధఞ్ఞాని. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, భూతా భూతస్స ఉపపత్తి హోతి. యం కరోతి తేన ఉపపజ్జతి. ఉపపన్నమేనం ఫస్సా ఫుసన్తి. ఏవమహం, భిక్ఖవే, ‘కమ్మదాయాదా సత్తా’తి వదామి.

‘‘కమ్మస్సకా, భిక్ఖవే, సత్తా కమ్మదాయాదా కమ్మయోనీ కమ్మబన్ధూ కమ్మపటిసరణా, యం కమ్మం కరోన్తి – కల్యాణం వా పాపకం వా – తస్స దాయాదా భవన్తి. అయం ఖో సో, భిక్ఖవే, సంసప్పనీయపరియాయో ధమ్మపరియాయో’’తి. ఛట్ఠం.