(౧౧) ౧. సమణసఞ్ఞావగ్గో

౧. సమణసఞ్ఞాసుత్తం

౧౦౧. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, సమణసఞ్ఞా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి. కతమా తిస్సో? వేవణ్ణియమ్హి అజ్ఝుపగతో, పరపటిబద్ధా మే జీవికా, అఞ్ఞో మే ఆకప్పో కరణీయోతి – ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో సమణసఞ్ఞా భావితా బహులీకతా సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తి.

‘‘కతమే సత్త? సన్తతకారీ [సతతకారీ (స్యా. పీ. క.)] హోతి సన్తతవుత్తి [సతతవుత్తి (స్యా. పీ.)] సీలేసు, అనభిజ్ఝాలు హోతి, అబ్యాపజ్జో హోతి, అనతిమానీ హోతి, సిక్ఖాకామో హోతి, ఇదమత్థంతిస్స హోతి జీవితపరిక్ఖారేసు, ఆరద్ధవీరియో చ [ఆరద్ధవిరియో చ (సీ. పీ.), ఆరద్ధవిరియో (స్యా.)] విహరతి. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, తిస్సో సమణసఞ్ఞా భావితా బహులీకతా ఇమే సత్త ధమ్మే పరిపూరేన్తీ’’తి. పఠమం.

౨. బోజ్ఝఙ్గసుత్తం

౧౦౨. ‘‘సత్తిమే, భిక్ఖవే, బోజ్ఝఙ్గా భావితా బహులీకతా తిస్సో విజ్జా పరిపూరేన్తి. కతమే సత్త? సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో, వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గో, ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గో – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావితా బహులీకతా తిస్సో విజ్జా పరిపూరేన్తి. కతమా తిస్సో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో తిస్సోపి జాతియో…పే… ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన…పే… యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి. ఆసవానం ఖయా…పే… సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, సత్త బోజ్ఝఙ్గా భావితా బహులీకతా ఇమా తిస్సో విజ్జా పరిపూరేన్తీ’’తి. దుతియం.

౩. మిచ్ఛత్తసుత్తం

౧౦౩. ‘‘మిచ్ఛత్తం, భిక్ఖవే, ఆగమ్మ విరాధనా హోతి, నో ఆరాధనా. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, మిచ్ఛత్తం ఆగమ్మ విరాధనా హోతి, నో ఆరాధనా? మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో పహోతి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పస్స మిచ్ఛావాచా పహోతి, మిచ్ఛావాచస్స మిచ్ఛాకమ్మన్తో పహోతి, మిచ్ఛాకమ్మన్తస్స మిచ్ఛాఆజీవో పహోతి, మిచ్ఛాఆజీవస్స మిచ్ఛావాయామో పహోతి, మిచ్ఛావాయామస్స మిచ్ఛాసతి పహోతి, మిచ్ఛాసతిస్స మిచ్ఛాసమాధి పహోతి, మిచ్ఛాసమాధిస్స మిచ్ఛాఞాణం పహోతి, మిచ్ఛాఞాణిస్స [మిచ్ఛాఞాణస్స (పీ. క.)] మిచ్ఛావిముత్తి పహోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, మిచ్ఛత్తం ఆగమ్మ విరాధనా హోతి, నో ఆరాధనా.

‘‘సమ్మత్తం, భిక్ఖవే, ఆగమ్మ ఆరాధనా హోతి, నో విరాధనా. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సమ్మత్తం ఆగమ్మ ఆరాధనా హోతి, నో విరాధనా? సమ్మాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, సమ్మాసఙ్కప్పో పహోతి, సమ్మాసఙ్కప్పస్స సమ్మావాచా పహోతి, సమ్మావాచస్స సమ్మాకమ్మన్తో పహోతి, సమ్మాకమ్మన్తస్స సమ్మాఆజీవో పహోతి, సమ్మాఆజీవస్స సమ్మావాయామో పహోతి, సమ్మావాయామస్స సమ్మాసతి పహోతి, సమ్మాసతిస్స సమ్మాసమాధి పహోతి, సమ్మాసమాధిస్స సమ్మాఞాణం పహోతి, సమ్మాఞాణిస్స [సమ్మాఞాణస్స (పీ. క.)] సమ్మావిముత్తి పహోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సమ్మత్తం ఆగమ్మ ఆరాధనా హోతి, నో విరాధనా’’తి. తతియం.

౪. బీజసుత్తం

౧౦౪. [అ. ని. ౧.౩౦౬; కథా. ౭౦౮] ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, పురిసపుగ్గలస్స మిచ్ఛాసఙ్కప్పస్స మిచ్ఛావాచస్స మిచ్ఛాకమ్మన్తస్స మిచ్ఛాఆజీవస్స మిచ్ఛావాయామస్స మిచ్ఛాసతిస్స మిచ్ఛాసమాధిస్స మిచ్ఛాఞాణిస్స మిచ్ఛావిముత్తిస్స యఞ్చ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం [సమాదిణ్ణం (పీ. క.)] యఞ్చ వచీకమ్మం… యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా అనిట్ఠాయ అకన్తాయ అమనాపాయ అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స [దిట్ఠి హి (సీ. స్యా. పీ.)], భిక్ఖవే, పాపికా.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, నిమ్బబీజం వా కోసాతకిబీజం వా తిత్తకాలాబుబీజం వా అల్లాయ పథవియా నిక్ఖిత్తం యఞ్చేవ పథవిరసం ఉపాదియతి యఞ్చ ఆపోరసం ఉపాదియతి, సబ్బం తం తిత్తకత్తాయ కటుకత్తాయ అసాతత్తాయ సంవత్తతి. తం కిస్స హేతు? బీజఞ్హి, భిక్ఖవే, పాపకం. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పురిసపుగ్గలస్స మిచ్ఛాసఙ్కప్పస్స మిచ్ఛావాచస్స మిచ్ఛాకమ్మన్తస్స మిచ్ఛాఆజీవస్స మిచ్ఛావాయామస్స మిచ్ఛాసతిస్స మిచ్ఛాసమాధిస్స మిచ్ఛాఞాణిస్స మిచ్ఛావిముత్తిస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యఞ్చ వచీకమ్మం… యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా అనిట్ఠాయ అకన్తాయ అమనాపాయ అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స, భిక్ఖవే, పాపికా.

‘‘సమ్మాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, పురిసపుగ్గలస్స సమ్మాసఙ్కప్పస్స సమ్మావాచస్స సమ్మాకమ్మన్తస్స సమ్మాఆజీవస్స సమ్మావాయామస్స సమ్మాసతిస్స సమ్మాసమాధిస్స సమ్మాఞాణిస్స సమ్మావిముత్తిస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యఞ్చ వచీకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స, భిక్ఖవే, భద్దికా.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఉచ్ఛుబీజం వా సాలిబీజం వా ముద్దికాబీజం వా అల్లాయ పథవియా నిక్ఖిత్తం యఞ్చ పథవిరసం ఉపాదియతి యఞ్చ ఆపోరసం ఉపాదియతి సబ్బం తం సాతత్తాయ మధురత్తాయ అసేచనకత్తాయ సంవత్తతి. తం కిస్స హేతు? బీజఞ్హి భిక్ఖవే, భద్దకం. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, సమ్మాదిట్ఠికస్స…పే. … సమ్మావిముత్తిస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యఞ్చ వచీకమ్మం… యఞ్చ మనోకమ్మం యథాదిట్ఠి సమత్తం సమాదిన్నం యా చ చేతనా యా చ పత్థనా యో చ పణిధి యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తన్తి. తం కిస్స హేతు? దిట్ఠి హిస్స, భిక్ఖవే, భద్దికా’’తి. చతుత్థం.

౫. విజ్జాసుత్తం

౧౦౫. ‘‘అవిజ్జా, భిక్ఖవే, పుబ్బఙ్గమా అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా, అన్వదేవ అహిరికం అనోత్తప్పం. అవిజ్జాగతస్స, భిక్ఖవే, అవిద్దసునో మిచ్ఛాదిట్ఠి పహోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స మిచ్ఛాసఙ్కప్పో పహోతి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పస్స మిచ్ఛావాచా పహోతి, మిచ్ఛావాచస్స మిచ్ఛాకమ్మన్తో పహోతి, మిచ్ఛాకమ్మన్తస్స మిచ్ఛాఆజీవో పహోతి, మిచ్ఛాఆజీవస్స మిచ్ఛావాయామో పహోతి, మిచ్ఛావాయామస్స మిచ్ఛాసతి పహోతి, మిచ్ఛాసతిస్స మిచ్ఛాసమాధి పహోతి, మిచ్ఛాసమాధిస్స మిచ్ఛాఞాణం పహోతి, మిచ్ఛాఞాణిస్స మిచ్ఛావిముత్తి పహోతి.

‘‘విజ్జా, భిక్ఖవే, పుబ్బఙ్గమా కుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా, అన్వదేవ హిరోత్తప్పం. విజ్జాగతస్స, భిక్ఖవే, విద్దసునో సమ్మాదిట్ఠి పహోతి, సమ్మాదిట్ఠికస్స సమ్మాసఙ్కప్పో పహోతి, సమ్మాసఙ్కప్పస్స సమ్మావాచా పహోతి, సమ్మావాచస్స సమ్మాకమ్మన్తో పహోతి, సమ్మాకమ్మన్తస్స సమ్మాఆజీవో పహోతి, సమ్మాఆజీవస్స సమ్మావాయామో పహోతి, సమ్మావాయామస్స సమ్మాసతి పహోతి, సమ్మాసతిస్స సమ్మాసమాధి పహోతి, సమ్మాసమాధిస్స సమ్మాఞాణం పహోతి, సమ్మాఞాణిస్స సమ్మావిముత్తి పహోతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. నిజ్జరసుత్తం

౧౦౬. [దీ. ని. ౩.౩౬౦] ‘‘దసయిమాని, భిక్ఖవే, నిజ్జరవత్థూని. కతమాని దస? సమ్మాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాదిట్ఠి నిజ్జిణ్ణా హోతి; యే చ మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాసఙ్కప్పస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో నిజ్జిణ్ణో హోతి; యే చ మిచ్ఛాసఙ్కప్పపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మాసఙ్కప్పపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మావాచస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాచా నిజ్జిణ్ణా హోతి; యే చ మిచ్ఛావాచాపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మావాచాపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాకమ్మన్తస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాకమ్మన్తో నిజ్జిణ్ణో హోతి; యే చ మిచ్ఛాకమ్మన్తపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మాకమ్మన్తపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాఆజీవస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఆజీవో నిజ్జిణ్ణో హోతి; యే చ మిచ్ఛాఆజీవపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మాఆజీవపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మావాయామస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాయామో నిజ్జిణ్ణో హోతి; యే చ మిచ్ఛావాయామపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మావాయామపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాసతిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసతి నిజ్జిణ్ణా హోతి; యే చ మిచ్ఛాసతిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మాసతిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాసమాధిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసమాధి నిజ్జిణ్ణో హోతి; యే చ మిచ్ఛాసమాధిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మాసమాధిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాఞాణిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఞాణం నిజ్జిణ్ణం హోతి; యే చ మిచ్ఛాఞాణపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మాఞాణపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మావిముత్తిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావిముత్తి నిజ్జిణ్ణా హోతి; యే చ మిచ్ఛావిముత్తిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిజ్జిణ్ణా హోన్తి; సమ్మావిముత్తిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, దస నిజ్జరవత్థూనీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. ధోవనసుత్తం

౧౦౭. ‘‘అత్థి, భిక్ఖవే, దక్ఖిణేసు జనపదేసు ధోవనం నామ. తత్థ హోతి అన్నమ్పి పానమ్పి ఖజ్జమ్పి భోజ్జమ్పి లేయ్యమ్పి పేయ్యమ్పి నచ్చమ్పి గీతమ్పి వాదితమ్పి. అత్థేతం, భిక్ఖవే, ధోవనం; ‘నేతం నత్థీ’తి వదామి. తఞ్చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, ధోవనం హీనం గమ్మం పోథుజ్జనికం అనరియం అనత్థసంహితం న నిబ్బిదాయ న విరాగాయ న నిరోధాయ న ఉపసమాయ న అభిఞ్ఞాయ న సమ్బోధాయ న నిబ్బానాయ సంవత్తతి.

‘‘అహఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అరియం ధోవనం దేసేస్సామి, యం ధోవనం ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి, యం ధోవనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి, జరాధమ్మా సత్తా జరాయ పరిముచ్చన్తి, మరణధమ్మా సత్తా మరణేన పరిముచ్చన్తి, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసధమ్మా సత్తా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమఞ్చ తం, భిక్ఖవే, అరియం ధోవనం, (యం ధోవనం) [( ) నత్థి స్యామపోత్థకే] ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి, యం ధోవనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి, జరాధమ్మా సత్తా జరాయ పరిముచ్చన్తి, మరణధమ్మా సత్తా మరణేన పరిముచ్చన్తి, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసధమ్మా సత్తా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తి?

‘‘సమ్మాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాదిట్ఠి నిద్ధోతా హోతి; యే చ మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిద్ధోతా హోన్తి; సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాసఙ్కప్పస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో నిద్ధోతో హోతి…పే… సమ్మావాచస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాచా నిద్ధోతా హోతి… సమ్మాకమ్మన్తస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాకమ్మన్తో నిద్ధోతో హోతి… సమ్మాఆజీవస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఆజీవో నిద్ధోతో హోతి… సమ్మావాయామస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాయామో నిద్ధోతో హోతి… సమ్మాసతిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసతి నిద్ధోతా హోతి… సమ్మాసమాధిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసమాధి నిద్ధోతో హోతి… సమ్మాఞాణిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఞాణం నిద్ధోతం హోతి…పే….

‘‘సమ్మావిముత్తిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావిముత్తి నిద్ధోతా హోతి; యే చ మిచ్ఛావిముత్తిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిద్ధోతా హోన్తి; సమ్మావిముత్తిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి. ఇదం ఖో తం, భిక్ఖవే, అరియం ధోవనం ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తతి, యం ధోవనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి, జరాధమ్మా సత్తా జరాయ పరిముచ్చన్తి, మరణధమ్మా సత్తా మరణేన పరిముచ్చన్తి, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసధమ్మా సత్తా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తీ’’తి. సత్తమం.

౮. తికిచ్ఛకసుత్తం

౧౦౮. ‘‘తికిచ్ఛకా, భిక్ఖవే, విరేచనం దేన్తి పిత్తసముట్ఠానానమ్పి ఆబాధానం పటిఘాతాయ, సేమ్హసముట్ఠానానమ్పి ఆబాధానం పటిఘాతాయ, వాతసముట్ఠానానమ్పి ఆబాధానం పటిఘాతాయ. అత్థేతం, భిక్ఖవే, విరేచనం; ‘నేతం నత్థీ’తి వదామి. తఞ్చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, విరేచనం సమ్పజ్జతిపి విపజ్జతిపి.

‘‘అహఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అరియం విరేచనం దేసేస్సామి, యం విరేచనం సమ్పజ్జతియేవ నో విపజ్జతి, యం విరేచనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి, జరాధమ్మా సత్తా జరాయ పరిముచ్చన్తి, మరణధమ్మా సత్తా మరణేన పరిముచ్చన్తి, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసధమ్మా సత్తా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తి. తం సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘కతమఞ్చ తం, భిక్ఖవే, అరియం విరేచనం, యం విరేచనం సమ్పజ్జతియేవ నో విపజ్జతి, యం విరేచనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి, జరాధమ్మా సత్తా జరాయ పరిముచ్చన్తి, మరణధమ్మా సత్తా మరణేన పరిముచ్చన్తి, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసధమ్మా సత్తా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తి?

‘‘సమ్మాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాదిట్ఠి విరిత్తా హోతి; యే చ మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స విరిత్తా హోన్తి; సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాసఙ్కప్పస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో విరిత్తో హోతి…పే… సమ్మావాచస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాచా విరిత్తా హోతి… సమ్మాకమ్మన్తస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాకమ్మన్తో విరిత్తో హోతి… సమ్మాఆజీవస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఆజీవో విరిత్తో హోతి… సమ్మావాయామస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాయామో విరిత్తో హోతి… సమ్మాసతిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసతి విరిత్తా హోతి… సమ్మాసమాధిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసమాధి విరిత్తో హోతి… సమ్మాఞాణిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఞాణం విరిత్తం హోతి…పే….

‘‘సమ్మావిముత్తిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావిముత్తి విరిత్తా హోతి; యే చ మిచ్ఛావిముత్తిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స విరిత్తా హోన్తి; సమ్మావిముత్తిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి. ఇదం ఖో తం, భిక్ఖవే, అరియం విరేచనం యం విరేచనం సమ్పజ్జతియేవ నో విపజ్జతి, యం విరేచనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి…పే… సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. వమనసుత్తం

౧౦౯. ‘‘తికిచ్ఛకా, భిక్ఖవే, వమనం దేన్తి పిత్తసముట్ఠానానమ్పి ఆబాధానం పటిఘాతాయ, సేమ్హసముట్ఠానానమ్పి ఆబాధానం పటిఘాతాయ, వాతసముట్ఠానానమ్పి ఆబాధానం పటిఘాతాయ. అత్థేతం, భిక్ఖవే, వమనం; ‘నేతం నత్థీ’తి వదామి. తఞ్చ ఖో ఏతం, భిక్ఖవే, వమనం సమ్పజ్జతిపి విపజ్జతిపి.

‘‘అహఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అరియం వమనం దేసేస్సామి, యం వమనం సమ్పజ్జతియేవ నో విపజ్జతి, యం వమనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి, జరాధమ్మా సత్తా జరాయ పరిముచ్చన్తి, మరణధమ్మా సత్తా మరణేన పరిముచ్చన్తి, సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసధమ్మా సత్తా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తి. తం సుణాథ…పే….

‘‘కతమఞ్చ తం, భిక్ఖవే, అరియం వమనం, యం వమనం సమ్పజ్జతియేవ నో విపజ్జతి, యం వమనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి…పే… సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసధమ్మా సత్తా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తి?

‘‘సమ్మాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాదిట్ఠి వన్తా హోతి; యే చ మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స వన్తా హోన్తి; సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాసఙ్కప్పస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో వన్తో హోతి…పే… సమ్మావాచస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాచా వన్తా హోతి… సమ్మాకమ్మన్తస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాకమ్మన్తో వన్తో హోతి… సమ్మాఆజీవస్స భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఆజీవో వన్తో హోతి… సమ్మావాయామస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాయామో వన్తో హోతి… సమ్మాసతిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసతి వన్తా హోతి… సమ్మాసమాధిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసమాధి వన్తో హోతి… సమ్మాఞాణిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఞాణం వన్తం హోతి …పే….

‘‘సమ్మావిముత్తిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావిముత్తి వన్తా హోతి; యే చ మిచ్ఛావిముత్తిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స వన్తా హోన్తి; సమ్మావిముత్తిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి. ఇదం ఖో తం, భిక్ఖవే, అరియం వమనం యం వమనం సమ్పజ్జతియేవ నో విపజ్జతి, యం వమనం ఆగమ్మ జాతిధమ్మా సత్తా జాతియా పరిముచ్చన్తి…పే… సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసేహి పరిముచ్చన్తీ’’తి. నవమం.

౧౦. నిద్ధమనీయసుత్తం

౧౧౦. ‘‘దసయిమే, భిక్ఖవే, నిద్ధమనీయా ధమ్మా. కతమే దస? సమ్మాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాదిట్ఠి నిద్ధన్తా హోతి; యే చ మిచ్ఛాదిట్ఠిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిద్ధన్తా హోన్తి; సమ్మాదిట్ఠిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి.

‘‘సమ్మాసఙ్కప్పస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో నిద్ధన్తో హోతి…పే… సమ్మావాచస్స భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాచా నిద్ధన్తా హోతి… సమ్మాకమ్మన్తస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాకమ్మన్తో నిద్ధన్తో హోతి… సమ్మాఆజీవస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఆజీవో నిద్ధన్తో హోతి… సమ్మావాయామస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావాయామో నిద్ధన్తో హోతి… సమ్మాసతిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసతి నిద్ధన్తా హోతి… సమ్మాసమాధిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాసమాధి నిద్ధన్తో హోతి… సమ్మాఞాణిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛాఞాణం నిద్ధన్తం హోతి….

‘‘సమ్మావిముత్తిస్స, భిక్ఖవే, మిచ్ఛావిముత్తి నిద్ధన్తా హోతి; యే చ మిచ్ఛావిముత్తిపచ్చయా అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తి తే చస్స నిద్ధన్తా హోన్తి; సమ్మావిముత్తిపచ్చయా చ అనేకే కుసలా ధమ్మా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, దస నిద్ధమనీయా ధమ్మా’’తి. దసమం.

౧౧. పఠమఅసేఖసుత్తం

౧౧౧. అథ ఖో అఞ్ఞతరో భిక్ఖు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘‘అసేఖో అసేఖో’తి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా భన్తే, భిక్ఖు అసేఖో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, భిక్ఖు, భిక్ఖు అసేఖాయ సమ్మాదిట్ఠియా సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన సమ్మాసఙ్కప్పేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖాయ సమ్మావాచాయ సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన సమ్మాకమ్మన్తేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన సమ్మాఆజీవేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన సమ్మావాయామేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖాయ సమ్మాసతియా సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన సమ్మాసమాధినా సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన సమ్మాఞాణేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖాయ సమ్మావిముత్తియా సమన్నాగతో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖు, భిక్ఖు అసేఖో హోతీ’’తి. ఏకాదసమం.

౧౨. దుతియఅసేఖసుత్తం

౧౧౨. ‘‘దసయిమే, భిక్ఖవే, అసేఖియా ధమ్మా. కతమే దస? అసేఖా సమ్మాదిట్ఠి, అసేఖో సమ్మాసఙ్కప్పో, అసేఖా సమ్మావాచా, అసేఖో సమ్మాకమ్మన్తో, అసేఖో సమ్మాఆజీవో, అసేఖో సమ్మావాయామో, అసేఖా సమ్మాసతి, అసేఖో సమ్మాసమాధి, అసేఖం సమ్మాఞాణం, అసేఖా సమ్మావిముత్తి – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, దస అసేఖియా ధమ్మా’’తి. ద్వాదసమం.

సమణసఞ్ఞావగ్గో పఠమో.