౧౦. గిరిమానన్దసుత్తం

౬౦. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా గిరిమానన్దో ఆబాధికో హోతి దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘ఆయస్మా, భన్తే, గిరిమానన్దో ఆబాధికో హోతి దుక్ఖితో బాళ్హగిలానో. సాధు, భన్తే, భగవా యేనాయస్మా గిరిమానన్దో తేనుపసఙ్కమతు అనుకమ్పం ఉపాదాయా’’తి. ‘‘సచే ఖో త్వం, ఆనన్ద, గిరిమానన్దస్స భిక్ఖునో దస సఞ్ఞా భాసేయ్యాసి, ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం గిరిమానన్దస్స భిక్ఖునో దస సఞ్ఞా సుత్వా సో ఆబాధో ఠానసో పటిప్పస్సమ్భేయ్య.

‘‘కతమా దస? అనిచ్చసఞ్ఞా, అనత్తసఞ్ఞా, అసుభసఞ్ఞా, ఆదీనవసఞ్ఞా, పహానసఞ్ఞా, విరాగసఞ్ఞా, నిరోధసఞ్ఞా, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞా [అనభిరతిసఞ్ఞా (క.)], సబ్బసఙ్ఖారేసు అనిచ్ఛాసఞ్ఞా, ఆనాపానస్సతి.

‘‘కతమా చానన్ద, అనిచ్చసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘రూపం అనిచ్చం, వేదనా అనిచ్చా, సఞ్ఞా అనిచ్చా, సఙ్ఖారా అనిచ్చా, విఞ్ఞాణం అనిచ్చ’న్తి. ఇతి ఇమేసు పఞ్చసు ఉపాదానక్ఖన్ధేసు అనిచ్చానుపస్సీ విహరతి. అయం వుచ్చతానన్ద, అనిచ్చసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, అనత్తసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘చక్ఖు అనత్తా, రూపా అనత్తా, సోతం అనత్తా, సద్దా అనత్తా, ఘానం అనత్తా, గన్ధా అనత్తా, జివ్హా అనత్తా, రసా అనత్తా, కాయా అనత్తా, ఫోట్ఠబ్బా అనత్తా, మనో అనత్తా, ధమ్మా అనత్తా’తి. ఇతి ఇమేసు ఛసు అజ్ఝత్తికబాహిరేసు ఆయతనేసు అనత్తానుపస్సీ విహరతి. అయం వుచ్చతానన్ద, అనత్తసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, అసుభసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు ఇమమేవ కాయం ఉద్ధం పాదతలా అధో కేసమత్థకా తచపరియన్తం పూరం నానాప్పకారస్స అసుచినో పచ్చవేక్ఖతి – ‘అత్థి ఇమస్మిం కాయే కేసా లోమా నఖా దన్తా తచో మంసం న్హారు అట్ఠి అట్ఠిమిఞ్జం వక్కం హదయం యకనం కిలోమకం పిహకం పప్ఫాసం అన్తం అన్తగుణం ఉదరియం కరీసం పిత్తం సేమ్హం పుబ్బో లోహితం సేదో మేదో అస్సు వసా ఖేళో సిఙ్ఘాణికా లసికా ముత్త’న్తి. ఇతి ఇమస్మిం కాయే అసుభానుపస్సీ విహరతి. అయం వుచ్చతానన్ద, అసుభసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, ఆదీనవసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘బహుదుక్ఖో ఖో అయం కాయో బహుఆదీనవో? ఇతి ఇమస్మిం కాయే వివిధా ఆబాధా ఉప్పజ్జన్తి, సేయ్యథిదం – చక్ఖురోగో సోతరోగో ఘానరోగో జివ్హారోగో కాయరోగో సీసరోగో కణ్ణరోగో ముఖరోగో దన్తరోగో ఓట్ఠరోగో కాసో సాసో పినాసో డాహో [డహో (సీ. స్యా.)] జరో కుచ్ఛిరోగో ముచ్ఛా పక్ఖన్దికా సూలా విసూచికా కుట్ఠం గణ్డో కిలాసో సోసో అపమారో దద్దు కణ్డు కచ్ఛు నఖసా వితచ్ఛికా లోహితం పిత్తం [లోహితపిత్తం (సీ.)] మధుమేహో అంసా పిళకా భగన్దలా పిత్తసముట్ఠానా ఆబాధా సేమ్హసముట్ఠానా ఆబాధా వాతసముట్ఠానా ఆబాధా సన్నిపాతికా ఆబాధా ఉతుపరిణామజా ఆబాధా విసమపరిహారజా ఆబాధా ఓపక్కమికా ఆబాధా కమ్మవిపాకజా ఆబాధా సీతం ఉణ్హం జిఘచ్ఛా పిపాసా ఉచ్చారో పస్సావో’తి. ఇతి ఇమస్మిం కాయే ఆదీనవానుపస్సీ విహరతి. అయం వుచ్చతానన్ద, ఆదీనవసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, పహానసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు ఉప్పన్నం కామవితక్కం నాధివాసేతి, పజహతి, వినోదేతి, బ్యన్తీకరోతి, అనభావం గమేతి. ఉప్పన్నం బ్యాపాదవితక్కం నాధివాసేతి, పజహతి, వినోదేతి, బ్యన్తీకరోతి, అనభావం గమేతి. ఉప్పన్నం విహింసావితక్కం నాధివాసేతి, పజహతి, వినోదేతి, బ్యన్తీకరోతి, అనభావం గమేతి. ఉప్పన్నుప్పన్నే పాపకే అకుసలే ధమ్మే నాధివాసేతి, పజహతి, వినోదేతి, బ్యన్తీకరోతి, అనభావం గమేతి. అయం వుచ్చతానన్ద, పహానసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, విరాగసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిప్పటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో విరాగో నిబ్బాన’న్తి. అయం వుచ్చతానన్ద, విరాగసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, నిరోధసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో సబ్బూపధిప్పటినిస్సగ్గో తణ్హాక్ఖయో నిరోధో నిబ్బాన’న్తి. అయం వుచ్చతానన్ద, నిరోధసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు యే లోకే ఉపాదానా చేతసో అధిట్ఠానాభినివేసానుసయా, తే పజహన్తో విహరతి అనుపాదియన్తో. అయం వుచ్చతానన్ద, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, సబ్బసఙ్ఖారేసు అనిచ్ఛాసఞ్ఞా? ఇధానన్ద, భిక్ఖు సబ్బసఙ్ఖారేసు అట్టీయతి హరాయతి జిగుచ్ఛతి. అయం వుచ్చతానన్ద, సబ్బసఙ్ఖారేసు అనిచ్ఛాసఞ్ఞా.

‘‘కతమా చానన్ద, ఆనాపానస్సతి? ఇధానన్ద, భిక్ఖు అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. సో సతోవ అస్ససతి సతోవ పస్ససతి. దీఘం వా అస్ససన్తో ‘దీఘం అస్ససామీ’తి పజానాతి. దీఘం వా పస్ససన్తో ‘దీఘం పస్ససామీ’తి పజానాతి. రస్సం వా అస్ససన్తో ‘రస్సం అస్ససామీ’తి పజానాతి. రస్సం వా పస్ససన్తో ‘రస్సం పస్ససామీ’తి పజానాతి. ‘సబ్బకాయపటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘సబ్బకాయపటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘పస్సమ్భయం కాయసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘పీతిపటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘పీతిపటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘సుఖపటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘సుఖపటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘చిత్తసఙ్ఖారపటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘చిత్తసఙ్ఖారపటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘పస్సమ్భయం చిత్తసఙ్ఖారం పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘చిత్తపటిసంవేదీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘చిత్తపటిసంవేదీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. అభిప్పమోదయం చిత్తం…పే… సమాదహం చిత్తం…పే… విమోచయం చిత్తం…పే… అనిచ్చానుపస్సీ…పే… విరాగానుపస్సీ…పే… నిరోధానుపస్సీ…పే… ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ అస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. ‘పటినిస్సగ్గానుపస్సీ పస్ససిస్సామీ’తి సిక్ఖతి. అయం వుచ్చతానన్ద, ఆనాపానస్సతి.

‘‘సచే ఖో త్వం, ఆనన్ద, గిరిమానన్దస్స భిక్ఖునో ఇమా దస సఞ్ఞా భాసేయ్యాసి, ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి యం గిరిమానన్దస్స భిక్ఖునో ఇమా దస సఞ్ఞా సుత్వా సో ఆబాధో ఠానసో పటిప్పస్సమ్భేయ్యా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో సన్తికే ఇమా దస సఞ్ఞా ఉగ్గహేత్వా యేనాయస్మా గిరిమానన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతో గిరిమానన్దస్స ఇమా దస సఞ్ఞా అభాసి. అథ ఖో ఆయస్మతో గిరిమానన్దస్స దస సఞ్ఞా సుత్వా సో ఆబాధో ఠానసో పటిప్పస్సమ్భి. వుట్ఠహి చాయస్మా గిరిమానన్దో తమ్హా ఆబాధా. తథా పహీనో చ పనాయస్మతో గిరిమానన్దస్స సో ఆబాధో అహోసీ’’తి. దసమం.

సచిత్తవగ్గో పఠమో.