౧౦. దుతియకోసలసుత్తం

౩౦. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన రాజా పసేనది కోసలో ఉయ్యోధికా నివత్తో హోతి విజితసఙ్గామో లద్ధాధిప్పాయో. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో యేన ఆరామో తేన పాయాసి. యావతికా యానస్స భూమి, యానేన గన్త్వా యానా పచ్చోరోహిత్వా పత్తికోవ ఆరామం పావిసి. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ అబ్భోకాసే చఙ్కమన్తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘కహం ను ఖో, భన్తే, భగవా ఏతరహి విహరతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో. దస్సనకామా హి మయం, భన్తే, తం భగవన్తం అరహన్తం సమ్మాసమ్బుద్ధ’’న్తి. ‘‘ఏసో, మహారాజ, విహారో సంవుతద్వారో. తేన అప్పసద్దో ఉపసఙ్కమిత్వా అతరమానో ఆలిన్దం పవిసిత్వా ఉక్కాసిత్వా అగ్గళం ఆకోటేహి; వివరిస్సతి తే భగవా ద్వార’’న్తి.

అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో యేన సో విహారో సంవుతద్వారో, తేన అప్పసద్దో ఉపసఙ్కమిత్వా అతరమానో ఆలిన్దం పవిసిత్వా ఉక్కాసిత్వా అగ్గళం ఆకోటేసి. వివరి భగవా ద్వారం. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో విహారం పవిసిత్వా భగవతో పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా భగవతో పాదాని ముఖేన చ పరిచుమ్బతి పాణీహి చ పరిసమ్బాహతి నామఞ్చ సావేతి – ‘‘రాజాహం, భన్తే, పసేనది కోసలో; రాజాహం, భన్తే, పసేనది కోసలో’’తి.

‘‘కం పన త్వం, మహారాజ, అత్థవసం సమ్పస్సమానో ఇమస్మిం సరీరే ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోసి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేసీ’’తి? ‘‘కతఞ్ఞుతం ఖో అహం, భన్తే, కతవేదితం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘భగవా హి, భన్తే, బహుజనహితాయ పటిపన్నో బహుజనసుఖాయ బహునో జనస్స అరియే ఞాయే పతిట్ఠాపితా యదిదం కల్యాణధమ్మతాయ కుసలధమ్మతాయ. యమ్పి, భన్తే, భగవా బహుజనహితాయ పటిపన్నో బహుజనసుఖాయ బహునో జనస్స అరియే ఞాయే పతిట్ఠాపితా యదిదం కల్యాణధమ్మతాయ కుసలధమ్మతాయ, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా సీలవా వుద్ధసీలో అరియసీలో కుసలసీలో కుసలసీలేన సమన్నాగతో. యమ్పి, భన్తే, భగవా సీలవా వుద్ధసీలో అరియసీలో కుసలసీలో కుసలసీలేన సమన్నాగతో, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా దీఘరత్తం ఆరఞ్ఞికో, అరఞ్ఞవనపత్థాని పన్తాని సేనాసనాని పటిసేవతి. యమ్పి, భన్తే, భగవా దీఘరత్తం ఆరఞ్ఞికో, అరఞ్ఞవనపత్థాని పన్తాని సేనాసనాని పటిసేవతి, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా సన్తుట్ఠో ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన. యమ్పి, భన్తే, భగవా సన్తుట్ఠో ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి. ‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా ఆహునేయ్యో పాహునేయ్యో దక్ఖిణేయ్యో అఞ్జలికరణీయో అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్స. యమ్పి, భన్తే, భగవా ఆహునేయ్యో పాహునేయ్యో దక్ఖిణేయ్యో అఞ్జలికరణీయో అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్స, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా యాయం కథా అభిసల్లేఖికా చేతోవివరణసప్పాయా, సేయ్యథిదం – అప్పిచ్ఛకథా సన్తుట్ఠికథా పవివేకకథా అసంసగ్గకథా వీరియారమ్భకథా సీలకథా సమాధికథా పఞ్ఞాకథా విముత్తికథా విముత్తిఞాణదస్సనకథా, ఏవరూపాయ కథాయ నికామలాభీ అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ. యమ్పి, భన్తే, భగవా యాయం కథా అభిసల్లేఖికా చేతోవివరణసప్పాయా, సేయ్యథిదం – అప్పిచ్ఛకథా…పే… విముత్తిఞాణదస్సనకథా, ఏవరూపాయ కథాయ నికామలాభీ అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ. యమ్పి, భన్తే, భగవా చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో తిస్సోపి జాతియో చతస్సోపి జాతియో పఞ్చపి జాతియో దసపి జాతియో వీసమ్పి జాతియో తింసమ్పి జాతియో చత్తాలీసమ్పి జాతియో పఞ్ఞాసమ్పి జాతియో జాతిసతమ్పి జాతిసహస్సమ్పి జాతిసతసహస్సమ్పి అనేకేపి సంవట్టకప్పే అనేకేపి వివట్టకప్పే అనేకేపి సంవట్టవివట్టకప్పే – ‘అముత్రాసిం ఏవంనామో ఏవంగోత్తో ఏవంవణ్ణో ఏవమాహారో ఏవంసుఖదుక్ఖప్పటిసంవేదీ ఏవమాయుపరియన్తో, సో తతో చుతో అముత్ర ఉదపాదిం; తత్రాపాసిం ఏవంనామో ఏవంగోత్తో ఏవంవణ్ణో ఏవమాహారో ఏవంసుఖదుక్ఖప్పటిసంవేదీ ఏవమాయుపరియన్తో, సో తతో చుతో ఇధూపపన్నో’తి. ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. యమ్పి, భన్తే, భగవా అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో…పే… ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సతి చవమానే ఉపపజ్జమానే హీనే పణీతే సువణ్ణే దుబ్బణ్ణే, సుగతే దుగ్గతే యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి – ‘ఇమే వత భోన్తో సత్తా కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా అరియానం ఉపవాదకా మిచ్ఛాదిట్ఠికా మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా, తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా; ఇమే వా పన భోన్తో సత్తా కాయసుచరితేన సమన్నాగతా వచీసుచరితేన సమన్నాగతా మనోసుచరితేన సమన్నాగతా అరియానం అనుపవాదకా సమ్మాదిట్ఠికా సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమాదానా, తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా’తి, ఇతి దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన సత్తే పస్సతి…పే… యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి. యమ్పి, భన్తే, భగవా దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన…పే… యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘పున చపరం, భన్తే, భగవా ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. యమ్పి, భన్తే, భగవా ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం…పే… సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, ఇదమ్పి ఖో అహం, భన్తే, అత్థవసం సమ్పస్సమానో భగవతి ఏవరూపం పరమనిపచ్చకారం కరోమి, మేత్తూపహారం ఉపదంసేమి.

‘‘హన్ద చ దాని మయం, భన్తే, గచ్ఛామ. బహుకిచ్చా మయం బహుకరణీయా’’తి. ‘‘యస్స దాని త్వం, మహారాజ, కాలం మఞ్ఞసీ’’తి. అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామీతి. దసమం.

మహావగ్గో తతియో.