8. அதி⁴கரணம்

215. தேன கோ² பன ஸமயேன (பி⁴க்கூ²பி பி⁴க்கூ²ஹி விவத³ந்தி,) [( ) நத்தி² (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] பி⁴க்கூ²பி பி⁴க்கு²னீஹி விவத³ந்தி, பி⁴க்கு²னியோபி பி⁴க்கூ²ஹி விவத³ந்தி, ச²ன்னோபி பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னீனம் அனுபக²ஜ்ஜ பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் விவத³தி, பி⁴க்கு²னீனம் பக்க²ம் கா³ஹேதி. யே தே பி⁴க்கூ² அப்பிச்சா²…பே… தே உஜ்ஜா²யந்தி கி²ய்யந்தி விபாசேந்தி – ‘‘கத²ஞ்ஹி நாம ச²ன்னோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²னீனம் அனுபக²ஜ்ஜ பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் விவதி³ஸ்ஸதி, பி⁴க்கு²னீனம் பக்க²ம் கா³ஹேஸ்ஸதீதி! அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸும்…பே… ஸச்சம் கிர, பி⁴க்க²வே…பே… ஸச்சம் ப⁴க³வா’’தி…பே… விக³ரஹித்வா…பே… த⁴ம்மிம் கத²ம் கத்வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி –

[பரி. 275] ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணானி – விவாதா³தி⁴கரணம், அனுவாதா³தி⁴கரணம், ஆபத்தாதி⁴கரணம், கிச்சாதி⁴கரணம் [கிச்சாதி⁴கரணஞ்ச (க.)].

‘‘தத்த² கதமம் விவாதா³தி⁴கரணம் [பரி. 314]? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² [பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் (க.)] விவத³ந்தி – த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா, வினயோதி வா அவினயோதி வா, பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி வா அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி வா, ஆசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி வா அனாசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி வா, பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி வா அப்பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி வா, ஆபத்தீதி வா அனாபத்தீதி வா, லஹுகா ஆபத்தீதி வா க³ருகா ஆபத்தீதி வா, ஸாவஸேஸா ஆபத்தீதி வா அனவஸேஸா ஆபத்தீதி வா, து³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா அது³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா? யம் தத்த² ப⁴ண்ட³னம் கலஹோ விக்³க³ஹோ விவாதோ³ நானாவாதோ³ அஞ்ஞதா²வாதோ³ விபச்சதாய வோஹாரோ மேத⁴க³ம் – இத³ம் வுச்சதி விவாதா³தி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் அனுவாதா³தி⁴கரணம்? [பரி. 315] இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் அனுவத³ந்தி ஸீலவிபத்தியா வா ஆசாரவிபத்தியா வா தி³ட்டி²விபத்தியா வா ஆஜீவவிபத்தியா வா. யோ தத்த² அனுவாதோ³ அனுவத³னா அனுல்லபனா அனுப⁴ணனா அனுஸம்பவங்கதா அப்³பு⁴ஸ்ஸஹனதா அனுப³லப்பதா³னம் – இத³ம் வுச்சதி அனுவாதா³தி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் ஆபத்தாதி⁴கரணம்? பஞ்சபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணம், ஸத்தபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணம் – இத³ம் வுச்சதி ஆபத்தாதி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் கிச்சாதி⁴கரணம்? [பரி. 317] யா ஸங்க⁴ஸ்ஸ கிச்சயதா, கரணீயதா, அபலோகனகம்மம், ஞத்திகம்மம், ஞத்திது³தியகம்மம், ஞத்திசதுத்த²கம்மம் – இத³ம் வுச்சதி கிச்சாதி⁴கரணம்.

216. ‘‘விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ கிம் மூலம்? ச² விவாத³மூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம். தீணிபி அகுஸலமூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம், தீணிபி குஸலமூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம். [பரி. 272; அ. நி. 2.35-36; ம. நி. 3.44] கதமானி ச² விவாத³மூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ, ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸங்கே⁴பி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ ஹோதி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி…பே… ஸங்கே⁴பி…பே… ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ, ஸோ ஸங்கே⁴ விவாத³ம் ஜனேதி. யோ ஹோதி விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமேய்யாத². ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜேய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி. ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி.

[பரி.272] ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² மக்கீ² ஹோதி பளாஸீ…பே… இஸ்ஸுகீ ஹோதி மச்ச²ரீ, ஸடோ² ஹோதி மாயாவீ, பாபிச்சோ² ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டீ², ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸங்கே⁴பி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ ஹோதி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி…பே… ஸங்கே⁴பி…பே… ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ, ஸோ ஸங்கே⁴ விவாத³ம் ஜனேதி. யோ ஹோதி விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமேய்யாத². ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜேய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி. ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி. இமானி ச² விவாத³மூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

‘‘கதமானி தீணி அகுஸலமூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² லுத்³த⁴சித்தா விவத³ந்தி, து³ட்ட²சித்தா விவத³ந்தி, மூள்ஹசித்தா விவத³ந்தி – த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா, வினயோதி வா அவினயோதி வா, பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி வா அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி வா, ஆசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி வா அனாசிண்ணம் ததா²க³தேனாதி வா, பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி வா அப்பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி வா, ஆபத்தீதி வா அனாபத்தீதி வா, லஹுகா ஆபத்தீதி வா க³ருகா ஆபத்தீதி வா, ஸாவஸேஸா ஆபத்தீதி வா அனவஸேஸா ஆபத்தீதி வா, து³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா அது³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா. இமானி தீணி அகுஸலமூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

‘‘கதமானி தீணி குஸலமூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² அலுத்³த⁴சித்தா விவத³ந்தி, அது³ட்ட²சித்தா விவத³ந்தி, அமூள்ஹசித்தா விவத³ந்தி – த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா…பே… து³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா அது³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா. இமானி தீணி குஸலமூலானி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

217. [பரி. 272] ‘‘அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ கிம் மூலம்? ச² அனுவாத³மூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம். தீணிபி அகுஸலமூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம், தீணிபி குஸலமூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம், காயோபி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம், வாசாபி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம். ‘‘கதமானி ச² அனுவாத³மூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ, ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸங்கே⁴பி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ ஹோதி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி…பே… ஸங்கே⁴பி…பே… ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ, ஸோ ஸங்கே⁴ அனுவாத³ம் ஜனேதி. யோ ஹோதி அனுவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, அனுவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமேய்யாத². ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, அனுவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜேய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி. ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² மக்கீ² ஹோதி பளாஸீ…பே… இஸ்ஸுகீ ஹோதி மச்ச²ரீ, ஸடோ² ஹோதி மாயாவீ, பாபிச்சோ² ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டீ², ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸங்கே⁴பி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ ஹோதி. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி…பே… ஸங்கே⁴பி…பே… ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ, ஸோ ஸங்கே⁴ அனுவாத³ம் ஜனேதி. யோ ஹோதி அனுவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, அனுவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமேய்யாத². ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, அனுவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ ஆயத்திம் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜேய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி. ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ அனுவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி. இமானி ச² அனுவாத³மூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

‘‘கதமானி தீணி அகுஸலமூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் லுத்³த⁴சித்தா அனுவத³ந்தி, து³ட்ட²சித்தா அனுவத³ந்தி, மூள்ஹசித்தா அனுவத³ந்தி – ஸீலவிபத்தியா வா, ஆசாரவிபத்தியா வா, தி³ட்டி²விபத்தியா வா, ஆஜீவவிபத்தியா வா. இமானி தீணி அகுஸலமூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

‘‘கதமானி தீணி குஸலமூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் அலுத்³த⁴சித்தா அனுவத³ந்தி, அது³ட்ட²சித்தா அனுவத³ந்தி, அமூள்ஹசித்தா அனுவத³ந்தி – ஸீலவிபத்தியா வா, ஆசரவிபத்தியா வா, தி³ட்டி²விபத்தியா வா, ஆஜீவவிபத்தியா வா. இமானி தீணி குஸலமூலானி அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

‘‘கதமோ காயோ [கதமோ ச காயோ (ஸ்யா. கம்.)] அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இதே⁴கச்சோ து³ப்³ப³ண்ணோ ஹோதி, து³த்³த³ஸ்ஸிகோ, ஓகோடிமகோ, ப³ஹ்வாபா³தோ⁴, காணோ வா, குணீ வா, க²ஞ்ஜோ வா, பக்க²ஹதோ வா, யேன நம் அனுவத³ந்தி. அயம் காயோ அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

‘‘கதமா வாசா அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்? இதே⁴கச்சோ து³ப்³ப³சோ ஹோதி, மம்மனோ, ஏளக³லவாசோ, யாய நம் அனுவத³ந்தி. அயம் வாசா அனுவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

218. ‘‘ஆபத்தாதி⁴கரணஸ்ஸ கிம் மூலம்? ச² ஆபத்திஸமுட்டா²னா ஆபத்தாதி⁴கரணஸ்ஸ மூலம். அத்தா²பத்தி காயதோ ஸமுட்டா²தி, ந வாசதோ, ந சித்ததோ. அத்தா²பத்தி வாசதோ ஸமுட்டா²தி, ந காயதோ, ந சித்ததோ. அத்தா²பத்தி காயதோ ச வாசதோ ச ஸமுட்டா²தி, ந சித்ததோ. அத்தா²பத்தி காயதோ ச சித்ததோ ச ஸமுட்டா²தி, ந வாசதோ. அத்தா²பத்தி வாசதோ ச சித்ததோ ச ஸமுட்டா²தி, ந காயதோ. அத்தா²பத்தி காயதோ ச வாசதோ ச சித்ததோ ச ஸமுட்டா²தி. இமே ச² ஆபத்திஸமுட்டா²னா ஆபத்தாதி⁴கரணஸ்ஸ மூலம்.

219. ‘‘கிச்சாதி⁴கரணஸ்ஸ கிம் மூலம்? கிச்சாதி⁴கரணஸ்ஸ ஏகம் மூலம் – ஸங்கோ⁴.

220. ‘‘விவாதா³தி⁴கரணம் குஸலம், அகுஸலம், அப்³யாகதம். விவாதா³தி⁴கரணம் ஸியா குஸலம், ஸியா அகுஸலம், ஸியா அப்³யாகதம். தத்த² கதமம் விவாதா³தி⁴கரணம் குஸலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² குஸலசித்தா விவத³ந்தி – த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா…பே… து³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா அது³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா. யம் தத்த² ப⁴ண்ட³னம் கலஹோ விக்³க³ஹோ விவாதோ³ நானாவாதோ³ அஞ்ஞதா²வாதோ³ விபச்சதாய வோஹாரோ மேத⁴க³ம் – இத³ம் வுச்சதி விவாதா³தி⁴கரணம் குஸலம்.

‘‘தத்த² கதமம் விவாதா³தி⁴கரணம் அகுஸலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² அகுஸலசித்தா விவத³ந்தி – த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா…பே… து³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா அது³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா. யம் தத்த² ப⁴ண்ட³னம் கலஹோ விக்³க³ஹோ விவாதோ³ நானாவாதோ³ அஞ்ஞதா²வாதோ³ விபச்சதாய வோஹாரோ மேத⁴க³ம் – இத³ம் வுச்சதி விவாதா³தி⁴கரணம் அகுஸலம்.

‘‘தத்த² கதமம் விவாதா³தி⁴கரணம் அப்³யாகதம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² அப்³யாகதசித்தா விவத³ந்தி – த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா…பே… து³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா அது³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா. யம் தத்த² ப⁴ண்ட³னம் கலஹோ விக்³க³ஹோ விவாதோ³ நானாவாதோ³ அஞ்ஞதா²வாதோ³ விபச்சதாய வோஹாரோ மேத⁴க³ம் – இத³ம் வுச்சதி விவாதா³தி⁴கரணம் அப்³யாகதம்.

221. ‘‘அனுவாதா³தி⁴கரணம் குஸலம், அகுஸலம், அப்³யாகதம். அனுவாதா³தி⁴கரணம் ஸியா குஸலம், ஸியா அகுஸலம், ஸியா அப்³யாகதம். தத்த² கதமம் அனுவாதா³தி⁴கரணம் குஸலம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் குஸலசித்தா அனுவத³ந்தி – ஸீலவிபத்தியா வா, ஆசாரவிபத்தியா வா, தி³ட்டி²விபத்தியா வா, ஆஜீவவிபத்தியா வா. யோ தத்த² அனுவாதோ³ அனுவத³னா அனுல்லபனா அனுப⁴ணனா அனுஸம்பவங்கதா அப்³பு⁴ஸ்ஸஹனதா அனுப³லப்பதா³னம் – இத³ம் வுச்சதி அனுவாதா³தி⁴கரணம் குஸலம்.

‘‘தத்த² கதமம் அனுவாதா³தி⁴கரணம் அகுஸலம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் அகுஸலசித்தா அனுவத³ந்தி – ஸீலவிபத்தியா வா, ஆசாரவிபத்தியா வா, தி³ட்டி²விபத்தியா வா, ஆஜீவவிபத்தியா வா. யோ தத்த² அனுவாதோ³ அனுவத³னா அனுல்லபனா அனுப⁴ணனா அனுஸம்பவங்கதா அப்³பு⁴ஸ்ஸஹனதா அனுப³லப்பதா³னம் – இத³ம் வுச்சதி அனுவாதா³தி⁴கரணம் அகுஸலம்.

‘‘தத்த² கதமம் அனுவாதா³தி⁴கரணம் அப்³யாகதம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் அப்³யாகதசித்தா அனுவத³ந்தி – ஸீலவிபத்தியா வா, ஆசாரவிபத்தியா வா, தி³ட்டி²விபத்தியா வா, ஆஜீவவிபத்தியா வா. யோ தத்த² அனுவாதோ³ அனுவத³னா அனுல்லபனா அனுப⁴ணனா அனுஸம்பவங்கதா அப்³பு⁴ஸ்ஸஹனதா அனுப³லப்பதா³னம் – இத³ம் வுச்சதி அனுவாதா³தி⁴கரணம் அப்³யாகதம்.

222. ‘‘ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸலம் [இத³ம் பத³ம் கேஸுசி நத்தி²], அகுஸலம், அப்³யாகதம்? ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸியா அகுஸலம், ஸியா அப்³யாகதம்; நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸலம். தத்த² கதமம் ஆபத்தாதி⁴கரணம் அகுஸலம்? யம் ஜானந்தோ ஸஞ்ஜானந்தோ சேச்ச அபி⁴விதரித்வா வீதிக்கமோ – இத³ம் வுச்சதி ஆபத்தாதி⁴கரணம் அகுஸலம்.

‘‘தத்த² கதமம் ஆபத்தாதி⁴கரணம் அப்³யாகதம்? யம் அஜானந்தோ அஸஞ்ஜானந்தோ அசேச்ச அனபி⁴விதரித்வா வீதிக்கமோ – இத³ம் வுச்சதி ஆபத்தாதி⁴கரணம் அப்³யாகதம்.

223. ‘‘கிச்சாதி⁴கரணம் குஸலம், அகுஸலம், அப்³யாகதம்? கிச்சாதி⁴கரணம் ஸியா குஸலம், ஸியா அகுஸலம், ஸியா அப்³யாகதம். தத்த² கதமம் கிச்சாதி⁴கரணம் குஸலம்? யம் ஸங்கோ⁴ குஸலசித்தோ கம்மம் கரோதி – அபலோகனகம்மம், ஞத்திகம்மம், ஞத்திது³தியகம்மம், ஞத்திசதுத்த²கம்மம் – இத³ம் வுச்சதி கிச்சாதி⁴கரணம் குஸலம்.

‘‘தத்த² கதமம் கிச்சாதி⁴கரணம் அகுஸலம்? யம் ஸங்கோ⁴ அகுஸலசித்தோ கம்மம் கரோதி – அபலோகனகம்மம், ஞத்திகம்மம், ஞத்திது³தியகம்மம், ஞத்திசதுத்த²கம்மம் – இத³ம் வுச்சதி கிச்சாதி⁴கரணம் அகுஸலம்.

‘‘தத்த² கதமம் கிச்சாதி⁴கரணம் அப்³யாகதம்? யம் ஸங்கோ⁴ அப்³யாகதசித்தோ கம்மம் கரோதி – அபலோகனகம்மம், ஞத்திகம்மம், ஞத்திது³தியகம்மம், ஞத்திசதுத்த²கம்மம் – இத³ம் வுச்சதி கிச்சாதி⁴கரணம் அப்³யாகதம்.

224. [பரி. 355] ‘‘விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணம், விவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம், அதி⁴கரணம் நோ விவாதோ³, அதி⁴கரணஞ்சேவ விவாதோ³ ச. ஸியா விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணம், ஸியா விவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம், ஸியா அதி⁴கரணம் நோ விவாதோ³, ஸியா அதி⁴கரணஞ்சேவ விவாதோ³ ச.

‘‘தத்த² கதமோ விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² விவத³ந்தி – த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா…பே… து³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா அது³ட்டு²ல்லா ஆபத்தீதி வா. யம் தத்த² ப⁴ண்ட³னம் கலஹோ விக்³க³ஹோ விவாதோ³ நானாவாதோ³ அஞ்ஞதா²வாதோ³ விபச்சதாய வோஹாரோ மேத⁴க³ம் – அயம் விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமோ விவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம்? மாதாபி புத்தேன விவத³தி, புத்தோபி மாதரா விவத³தி, பிதாபி புத்தேன விவத³தி, புத்தோபி பிதரா விவத³தி, பா⁴தாபி பா⁴தரா விவத³தி, பா⁴தாபி ப⁴கி³னியா விவத³தி, ப⁴கி³னீபி பா⁴தரா விவத³தி, ஸஹாயோபி ஸஹாயேன விவத³தி – அயம் விவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணம் நோ விவாதோ³? அனுவாதா³தி⁴கரணம், ஆபத்தாதி⁴கரணம், கிச்சாதி⁴கரணம் – இத³ம் அதி⁴கரணம் நோ விவாதோ³.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணஞ்சேவ விவாதோ³ ச? விவாதா³தி⁴கரணம் அதி⁴கரணஞ்சேவ விவாதோ³ ச.

225. [பரி. 356] ‘‘அனுவாதோ³ அனுவாதா³தி⁴கரணம், அனுவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம், அதி⁴கரணம் நோ அனுவாதோ³, அதி⁴கரணஞ்சேவ அனுவாதோ³ ச. ஸியா அனுவாதோ³ அனுவாதா³தி⁴கரணம், ஸியா அனுவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம், ஸியா அதி⁴கரணம் நோ அனுவாதோ³, ஸியா அதி⁴கரணஞ்சேவ அனுவாதோ³ ச.

‘‘தத்த² கதமோ அனுவாதோ³ அனுவாதா³தி⁴கரணம்? இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் அனுவத³ந்தி – ஸீலவிபத்தியா வா, ஆசாரவிபத்தியா வா, தி³ட்டி²விபத்தியா வா, ஆஜீவவிபத்தியா வா. யோ தத்த² அனுவாதோ³ அனுவத³னா அனுல்லபனா அனுப⁴ணனா அனுஸம்பவங்கதா அப்³பு⁴ஸ்ஸஹனதா அனுப³லப்பதா³னம் – அயம் அனுவாதோ³ அனுவாதா³தி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமோ அனுவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம்? மாதாபி புத்தம் அனுவத³தி, புத்தோபி மாதரம் அனுவத³தி, பிதாபி புத்தம் அனுவத³தி, புத்தோபி பிதரம் அனுவத³தி, பா⁴தாபி பா⁴தரம் அனுவத³தி, பா⁴தாபி ப⁴கி³னிம் அனுவத³தி, ப⁴கி³னீபி பா⁴தரம் அனுவத³தி, ஸஹாயோபி ஸஹாயம் அனுவத³தி – அயம் அனுவாதோ³ நோ அதி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணம் நோ அனுவாதோ³? ஆபத்தாதி⁴கரணம், கிச்சாதி⁴கரணம், விவாதா³தி⁴கரணம் – இத³ம் அதி⁴கரணம் நோ அனுவாதோ³.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணஞ்சேவ அனுவாதோ³ ச? அனுவாதா³தி⁴கரணம் அதி⁴கரணஞ்சேவ அனுவாதோ³ ச.

226. [பரி. 357] ‘‘ஆபத்தி ஆபத்தாதி⁴கரணம், ஆபத்தி நோ அதி⁴கரணம், அதி⁴கரணம் நோ ஆபத்தி, அதி⁴கரணஞ்சேவ ஆபத்தி ச. ஸியா ஆபத்தி ஆபத்தாதி⁴கரணம், ஸியா ஆபத்தி நோ அதி⁴கரணம், ஸியா அதி⁴கரணம் நோ ஆபத்தி, ஸியா அதி⁴கரணஞ்சேவ ஆபத்தி ச. ‘‘தத்த² கதமம் ஆபத்தி ஆபத்தாதி⁴கரணம்? பஞ்சபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணம், ஸத்தபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணம் – அயம் ஆபத்தி ஆபத்தாதி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் ஆபத்தி நோ அதி⁴கரணம்? ஸோதாபத்தி ஸமாபத்தி – அயம் ஆபத்தி நோ அதி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணம் நோ ஆபத்தி? கிச்சாதி⁴கரணம், விவாதா³தி⁴கரணம், அனுவாதா³தி⁴கரணம் – இத³ம் அதி⁴கரணம் நோ ஆபத்தி.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணஞ்சேவ ஆபத்தி ச? ஆபத்தாதி⁴கரணம் அதி⁴கரணஞ்சேவ ஆபத்தி ச.

227. [பரி. 358] ‘‘கிச்சம் கிச்சாதி⁴கரணம், கிச்சம் நோ அதி⁴கரணம், அதி⁴கரணம் நோ கிச்சம், அதி⁴கரணஞ்சேவ கிச்சஞ்ச. ஸியா கிச்சம் கிச்சாதி⁴கரணம், ஸியா கிச்சம் நோ அதி⁴கரணம், ஸியா அதி⁴கரணம் நோ கிச்சம், ஸியா அதி⁴கரணஞ்சேவ கிச்சஞ்ச.

‘‘தத்த² கதமம் கிச்சம் கிச்சாதி⁴கரணம்? யா ஸங்க⁴ஸ்ஸ கிச்சயதா, கரணீயதா, அபலோகனகம்மம், ஞத்திகம்மம், ஞத்திது³தியகம்மம், ஞத்திசதுத்த²கம்மம் – இத³ம் கிச்சம் கிச்சாதி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் கிச்சம் நோ அதி⁴கரணம்? ஆசரியகிச்சம், உபஜ்ஜா²யகிச்சம், ஸமானுபஜ்ஜா²யகிச்சம், ஸமானாசரியகிச்சம் – இத³ம் கிச்சம் நோ அதி⁴கரணம்.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணம் நோ கிச்சம்? விவாதா³தி⁴கரணம், அனுவாதா³தி⁴கரணம், ஆபத்தாதி⁴கரணம் – இத³ம் அதி⁴கரணம் நோ கிச்சம்.

‘‘தத்த² கதமம் அதி⁴கரணஞ்சேவ கிச்சஞ்ச? கிச்சாதி⁴கரணம் அதி⁴கரணஞ்சேவ கிச்சஞ்ச.