புச்சா²வாரோ
1. பச்சயானுலோமவண்ணனா
ஏகேகம் திகம் து³கஞ்சாதி குஸலத்திகாதீ³ஸு பா³வீஸதியா திகேஸு ஹேதுது³காதீ³ஸு ஸதம் து³கேஸு ஏகேகம் திகம் து³கஞ்ச. ந திகது³கந்தி துல்யயோகீ³னம் ந திகது³கந்தி அத்தோ². திகவிஸிட்ட²ம் பன து³கம், து³கவிஸிட்ட²ஞ்ச திகம், திகவிஸிட்ட²திகது³கவிஸிட்ட²து³கேஸு விய நிஸ்ஸாய உபரி தே³ஸனா பவத்தா ஏவாதி.
யே குஸலாதி³த⁴ம்மே படிச்சாதி வுத்தா ‘‘குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி ஹேதுபச்சயா’’திஆதீ³ஸு, தே குஸலாதி³த⁴ம்மா படிச்சத்த²ம் ப²ரந்தா ஹேதுஆதி³பச்சயட்ட²ம் ஸாதே⁴ந்தா குஸலாதி³பச்சயா சேவாதி அத்தோ². தேனேவாஹாதி யஸ்மா பச்சயத⁴ம்மானம் பச்சயுப்பன்னேஸு படிச்சத்த²ப²ரணம் உப⁴யேஸம் தேஸம் ஸஹபா⁴வே ஸதி, நாஞ்ஞதா². தேனேவ காரணேனாஹ ‘‘தே ச கோ² ஸஹஜாதாவா’’தி. தேதி ஹேதுஆதி³பச்சயா. தேஸு ஹி ஹேதுஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயாத³யோ ஸஹஜாதா, அனந்தரஸமனந்தராத³யோ அஸஹஜாதா பச்சயா ஹோந்தீதி. ஏதேஹி த்³வீஹி வாரேஹி இதரேதரத்த²போ³த⁴னவஸேன பவத்தாய தே³ஸனாய கிம் ஸாதி⁴தம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏவஞ்ச நிருத்திகோஸல்லம் ஜனிதம் ஹோதீ’’தி.
தே தே பஞ்ஹே உத்³த⁴ரித்வாதி ‘‘ஸியா குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’திஆத³யோ யே யே பஞ்ஹா விஸ்ஸஜ்ஜனம் லப⁴ந்தி, தே தே பஞ்ஹே உத்³த⁴ரித்வா. பமாத³லேகா² ஏஸாதி இத³ம் ‘‘குஸலோ ஹேது ஹேதுஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மான’’ந்தி லிகி²தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். படிச்சஸஹஜாதவாரேஸு ஸஹஜாதபச்சயோ, பச்சயனிஸ்ஸயவாரேஸு நிஸ்ஸயபச்சயோ, ஸம்ஸட்ட²ஸம்பயுத்தவாரேஸு ஸம்பயுத்தபச்சயோ ஏகந்திகோதி கத்வா வுத்தோதி ஆஹ ‘‘புரிமவாரேஸு…பே… நியமேத்வா’’தி. தத்தா²தி தேஸு புரிமவாரேஸு ச²ஸு. ந விஞ்ஞாயந்தி ஸரூபதோ அனுத்³த⁴டத்தா. ஏவமாதீ³ஹி பஞ்ஹேஹி. ஹேதாதி³பச்சயபச்சயுப்பன்னேஸூதி ஹேதுஆதீ³ஸு பச்சயத⁴ம்மேஸு ஸம்பயுத்தக்க²ந்தா⁴தி³பே⁴தே³ஸு தேஸம் பச்சயுப்பன்னேஸு. நித்³தா⁴ரணே சேதம் பு⁴ம்மம். ஹேதாதி³பச்சயானம் நிச்ச²யாபா⁴வதோதி ‘‘இமே நாம தே ஹேதுஆத³யோ பச்சயத⁴ம்மா’’தி நிச்ச²யாபா⁴வதோ ஸரூபதோ அனித்³தா⁴ரிதத்தா. யதா² ஹி நாம நானாஜடாஜடிதம் கு³ம்ப³ந்தரக³தஞ்ச தம்ஸதி³ஸம் ஸரூபதோ அதி³ஸ்ஸமானம் இத³ம் தந்தி ந வினிச்சி²னீயதி, ஏவம் ஞாதும் இச்சி²தோபி அத்தோ² ஸரூபதோ அனித்³தா⁴ரிதோ நிஜ்ஜடோ நிகு³ம்போ³ ச நாம ந ஹோதி நிச்ச²யாபா⁴வதோ, ஸரூபதோ பன தஸ்மிம் நித்³தா⁴ரிதே தப்³பி³ஸயஸ்ஸ நிச்ச²யஸ்ஸ வஸேன புக்³க³லஸ்ஸ அஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வாப்பத்தியா ஸோ பஞ்ஹோ நிஜ்ஜடோ நிகு³ம்போ³ ச நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘நிச்ச²யாபா⁴வதோ தே பஞ்ஹா நிஜ்ஜடா நிகு³ம்பா³ ச கத்வா ந விப⁴த்தா’’தி, ‘‘ந கோசி புச்சா²ஸங்க³ஹிதோ…பே… விப⁴த்தா’’தி ச. தந்தி பஞ்ஹாவிஸ்ஸஜ்ஜனம் ஸந்தா⁴ய நிஜ்ஜடதா ந வுத்தா, அத² கோ² நிச்ச²யுப்பாத³னந்தி அதி⁴ப்பாயோ.
ட²பனம் நாம இத⁴ வினேய்யஸந்தானே பதிட்ட²பனம், தம் பன தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தீ³பனம் ஜோதனந்தி ஆஹ ‘‘பகாஸிதத்தா’’தி. பகாரேஹீதி ஹேதுஆதி³பச்சயப்பகாரேஹி, குஸலாதி³பச்சயபச்சயுப்பன்னப்பகாரேஹி வா.
25-34. பரிகப்பனம் வித³ஹனந்தி கத்வா ஆஹ ‘‘பரிகப்பபுச்சா²தி விதி⁴புச்சா²’’தி. ஸியாதி ப⁴வேய்யாதி அத்தோ². ஏஸோ விதி⁴ கிம் அத்தீ²தி ஏதேன ‘‘ஸியா’’தி விதி⁴ம்ஹி கிரியாபத³ம். புச்சா² பன வாக்யத்த²ஸித்³தா⁴ வேதி³தப்³பா³. தமேவ ஹி வாக்யத்த²ஸித்³த⁴ம் புச்ச²ம் த³ஸ்ஸேதும் அட்ட²கதா²யம்பி ‘‘கிம் ஸோ குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச ஸியா’’தி வுத்தம். ஸம்புச்ச²னம் பரிகப்பபுச்சா²தி தஸ்மிம் பக்கே² ஹி கிரியாய பதே³னேவ புச்சா² விபா⁴வீயதீதி வுத்தம் ஹோதீதி. ‘‘ஸியா குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜேய்ய ஹேதுபச்சயா’’தி ஏத்த² ‘‘குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச ஹேதுபச்சயா’’தி உப⁴யமித³ம் பச்சயவசனம், ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜேய்யா’’தி பச்சயுப்பன்னவசனம். தேஸு பச்சயத⁴ம்மஸ்ஸ பச்சயபா⁴வே விபா⁴விதே பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ உப்பத்தி அத்த²தோ விபா⁴விதாயேவ ஹோதீதி பச்சயத⁴ம்மோவ புச்சி²தப்³போ³. தத்த² ச பச்சயத⁴ம்மவிஸிட்டோ² படிச்சத்தோ² வா புச்சி²தப்³போ³ ஸியா பச்சயவிஸிட்டோ² வாதி து³விதா⁴ புச்சி²தப்³பா³யேவ அத்த²விகப்பா அட்ட²கதா²யம் வுத்தா. தேஸு பட²மஸ்மிம் புச்சா² ஸதோ³ஸாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யோ குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜேய்யா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸப்³ப³புச்சா²னம் பவத்திதோதி குஸலமூலாதீ³னம் ஸத்தஸத்தபுச்சா²னம் பவத்தனதோ, உப்பஜ்ஜமானம் குஸலம். தேஹி பச்சயேஹீதி பச்சா²ஜாதவிபாகபச்சயேஹி உப்பத்தி அனுஞ்ஞாதாதி ஆபஜ்ஜதி, ந ச தம் யுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தம்தம்பச்சயாதி ததோ ததோ யோனிஸோமனஸிகாராதி³பச்சயதோ. ப⁴வனமத்தி²தா ஏத்த² ந ச புச்சி²தாதி ‘‘கிம் ஸியா’’தி வுத்தயோஜனாய தோ³ஸமாஹ. ஏவஞ்ச கத்வாதி உப்பத்தியா ஏவ புச்சி²தத்தா.
தத்தா²தி ‘‘அத² வா’’திஆதி³னா வுத்தே அத்த²ந்தரே. உப்பஜ்ஜேய்யாதி உப்பத்திம் அனுஜானித்வாதி ‘‘உப்பஜ்ஜேய்யா’’தி ஏத்த² வுத்தம் குஸலபச்சயம் உப்பத்திம் அனுஜானித்வா. தஸ்ஸாதி உப்பத்தியா. ப⁴வனபுச்ச²னந்தி ஹேதுபச்சயா ப⁴வனபுச்ச²னம் ந யுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. புன தஸ்ஸாதி ஹேதுபச்சயா உப்பத்தியா. ப⁴வனபுச்ச²னந்தி கேவலம் ப⁴வனபுச்ச²னம். தஸ்மாதி யஸ்மா வுத்தனயேன உப⁴யத்தா²பி உப்பத்திஅனுஜானனமுகே²ன ப⁴வனபுச்ச²னம் அயுத்தம், தஸ்மா. அனுஜானனஞ்ச அட்ட²கதா²யம் வுத்தே அத்த²விகப்பத்³வயே அத்த²தோ ஆபன்னம், தம் அனனுஜானந்தோ ஆஹ ‘‘அனனுஜானித்வாவா’’திஆதி³. ஸம்புச்ச²னமேவாதி இமினா ஸம்புச்ச²னே ‘‘உப்பஜ்ஜேய்யா’’தி இத³ம் கிரியாபத³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. யதி³ ஏவம் ‘‘ஸியா’’தி இத³ம் கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஸியாதி…பே… புச்ச²தீ’’தி. அயம் நயோதி ‘‘ஸியா’’திஆதி³னா அனந்தரவுத்தோ அத்த²னயோ. ந விஞ்ஞாயதி அனாமட்ட²விஸேஸத்தா. த்³வேபி புச்சா²தி ஸம்ப⁴வனபுச்சா² தப்³பி³ஸேஸபுச்சா² சாதி து³விதா⁴பி புச்சா² ஏகாயேவ புச்சா² ஸம்புச்ச²னபா⁴வதோ ஏகாதி⁴கரணபா⁴வதோ ச.
க³மனுஸ்ஸுக்கவசனந்தி க³மனஸ்ஸ உஸ்ஸுக்கவசனம். க³மனகிரியாய யதா² அத்தனோ கத்தா உபரி கத்தப்³ப³கிரியாய யோக்³யரூபோ ஹோதி, ஏவமேவ டா²னம் க³மனுஸ்ஸுக்கனம் தஸ்ஸ போ³த⁴னம் வசனம். ஏவம்பூ⁴தா ச கிரியா யஸ்மா அத்த²தோ கிரியந்தராபேக்கா² நாம ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘க³மனஸ்ஸ…பே… அத்தோ²’’தி. கத²ம் பனேதஸ்மிம் ஸஹஜாதபச்சயபட்டா²னே படிச்சவாரே படிச்சஸத்³த³ஸ்ஸ பச்சி²மகாலகிரியாபேக்க²தாதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘யதி³பீ’’திஆதி³. தேனேதம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘அஸதிபி படிஅயனுப்பஜ்ஜனானம் காலபே⁴தே³ அஞ்ஞத்ர ஹேதுப²லேஸு தி³ஸ்ஸமானம் புரிமபச்சி²மகாலதம் ஹேதுப²லதாஸாமஞ்ஞதோ இதா⁴பி ஸமாரோபேத்வா ருள்ஹீவஸேன புரிமபச்சி²மகாலவோஹாரோ கதோ’’தி. தேனாஹ ‘‘க³ஹணப்பவத்திஆகாரவஸேன…பே… த³ட்ட²ப்³போ³’’தி. தத்த² அத்தபடிலாபோ⁴ உப்பாதோ³தி அத்தோ².
க³மனந்தி ‘‘படிச்சா’’தி ஏத்த² லப்³ப⁴மானம் அயனகிரியம் பரியாயந்தரேனாஹ. ஸா பனத்த²தோ பவத்தி, பவத்தி ச த⁴ம்மானம் யதா²பச்சயம் உப்பத்தியேவ. ஸபா⁴வத⁴ம்மானஞ்ஹி உப்பத்தியம் லோகே ஸப்³போ³ கிரியாகாரகவோஹாரோ, தஸ்மா ‘‘படிச்சா’’தி ஏத்த² லப்³ப⁴மானம் யம் படிஅயனம் படிக³மனம் அத்த²தோ படிஉப்பஜ்ஜமானம், தஞ்ச க³ச்ச²ந்தாதி³அபேக்கா²ய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ படிக³மனம், உப்பஜ்ஜந்தஸ்ஸ படிஉப்பஜ்ஜன’’ந்தி. தயித³ம் க³மனபடிக³மனம், உப்பஜ்ஜனபடிஉப்பஜ்ஜனம் ஸமானகிரியா. கத²ம்? யஸ்மா படிகரணம் படிஸத்³த³த்தோ². தஸ்மாதி யஸ்மா ஸஹஜாதபச்சயபூ⁴தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜந்தஸ்ஸ படிஉப்பஜ்ஜனம் ‘‘படிச்ச உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏத்த² அத்தோ², தஸ்மா. ததா³யத்துப்பத்தியாதி ஸஹயோகே³ கரணவசனம், கரணத்தே², ஹேதுத்தே² வா, தஸ்மிம் உப்பஜ்ஜமானே குஸலத⁴ம்மே ஆயத்தாய படிப³த்³தா⁴ய உப்பத்தியா ஸஹேவ படிக³ந்த்வாதி அத்தோ². தேன படிஅயனத்தலாபா⁴னம் ஸமானகாலதம் த³ஸ்ஸேதி. தேனேவாஹ ‘‘ஸஹஜாதபச்சயம் கத்வாதி வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³. நனு ச ஸமானகாலகிரியாயம் ஈதி³ஸோ ஸத்³த³ப்பயோகோ³ நத்தி², புரிமகாலகிரியாயமேவ ச அத்தீ²தி? நாயமேகந்தோ ஸமானகாலகிரியாயம்பி கேஹிசி இச்சி²தத்தா. ததா² ஹி –
‘‘நிஹந்த்வா திமிரம் லோகே, உதி³தோ ஸதரம்ஸமி;
லோகேகசக்கு²பூ⁴தோய-மத்த²மேதி தி³வாகரோ.
‘‘ஸிரீவிலாஸரூபேன, ஸப்³ப³ஸோபா⁴விபா⁴வினா;
ஓபா⁴ஸேத்வாதி³தோ பு³த்³தோ⁴, ஸதரம்ஸி யதா² பரோ’’தி. –
ச பயோகா³ தி³ஸ்ஸந்தி.
35-38. தாஸூதி து³கமூலகனயே ஹேதாரம்மணது³கே ஏகூனபஞ்ஞாஸபுச்சா², தாஸு. ஹேதாரம்மணது³கேதி ‘‘ஹேதுபச்சயா ஆரம்மணபச்சயா’’தி ஏவம் ஹேதுபச்சயஆரம்மணபச்சயானம் வஸேன ஆக³தே பச்சயது³கே. த்³வின்னம் புச்சா²னம் த³ஸ்ஸிதத்தாதி யஸ்மிம் வாசனாமக்³கே³ குஸலபத³மூலா குஸலபதா³வஸானா, குஸலாதி³பத³த்தயமூலா குஸலாதி³பத³த்தயாவஸானா ச ஏகூனபஞ்ஞாஸாய புச்சா²னம் ஆதி³பரியோஸானபூ⁴தா த்³வே ஏவ புச்சா² த³ஸ்ஸிதா, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் பண்ணத்திவாரே புச்சா²னம் வுத்தோ ந பச்சயானந்தி அத்தோ². புச்சா²ய ஹி வஸேன ஹேதுபச்சயே ஹேதுபச்சயஸங்கா²தம் ஏகமூலம் ஏதஸ்ஸாதி ஏகமூலகோ, நயஸத்³தா³பேக்கா²ய சாயம் புல்லிங்க³னித்³தே³ஸோ. ஏவம் ஆரம்மணபச்சயமூலகாதீ³ஸு. ததா² ஹேதுஆரம்மணபச்சயஸங்கா²தானி த்³வே மூலானி ஏதஸ்ஸாதி த்³விமூலகோதிஆதி³னா யோஜேதப்³பா³. பச்சயானம் பன வுச்சமானே பட²மனயஸ்ஸ ஏகமூலகதா ந ஸியா. ந ஹி தத்த² பச்சயந்தரம் அத்தி², யம் மூலபா⁴வேன வத்தப்³ப³ம் ஸியா. தேனாஹ ‘‘பச்சயானம் பன வஸேனா’’திஆதி³. ஹேதாரம்மணது³காதீ³னந்தி அவயவே ஸாமிவசனம், அதி⁴பதிஆதீ³னந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ததோ பரம் மூலஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஸப்³ப³மூலகம் அனவஸேஸானம் பச்சயானம் மூலபா⁴வேன க³ஹிதத்தா. ந ஹி மூலவந்தபா⁴வேன க³ஹிதா பச்சயா மூலபா⁴வேன க³ய்ஹந்தி. பச்சயக³மனம் பாளிக³மனந்தி விஞ்ஞாயதி அபி⁴தே⁴ய்யானுரூபம் லிங்க³வசனாதீ³தி கத்வா. இதா⁴தி அனுலோமே. ச-ஸத்³தோ³ உபசயத்தோ². ஸோ தேவீஸதிமூலஸ்ஸ ஸப்³ப³மூலபா⁴வம் உபசயேன வுச்சமானம் ஜோதேதி.
39-40. ஏவம் ஸதீதி ‘‘ஆரம்மணபச்சயா ஹேதுபச்சயா’’தி ஆரபி⁴த்வா ‘‘ஆரம்மணபச்சயா அவிக³தபச்சயா, ஆரம்மணபச்சயா ஹேதுபச்சயா’’தி ஏவம் வாசனாமக்³கே³ ஸதி. சக்கப³ந்த⁴னவஸேன பாளிக³தி ஆபஜ்ஜது, கோ தோ³ஸோதி கதா³சி வதே³ய்யாதி ஆஹ ‘‘ஹேட்டி²மஸோத⁴னவஸேன ச இத⁴ அபி⁴த⁴ம்மே பாளி க³தா’’தி. ததா² ஹி க²ந்த⁴விப⁴ங்கா³தீ³ஸுபி பாளி ஹேட்டி²மஸோத⁴னவஸேன பவத்தா. க³ணனசாரேன தமத்த²ம் ஸாதே⁴தும் ‘‘ஏவஞ்ச கத்வா’’திஆதி³ வுத்தம். ஆரம்மணாதீ³ஸூதி ஆரம்மணமூலகாதீ³ஸு நயேஸு. தஸ்மிம் தஸ்மிந்தி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஆரம்மணாதி³பச்சயே. ஸுத்³தி⁴கதோதி ஸுத்³தி⁴கனயதோ. தஸ்மாதி ஆரம்மணமூலகாதீ³ஸு ஸுத்³தி⁴கனயஸ்ஸ அலப்³ப⁴மானத்தா. ஏகமூலகனயோ த³ட்ட²ப்³போ³ ஆரம்மணமூலகேதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஆரம்மணபச்சயா…பே… அவிக³தபச்சயாதி வா’’திஆதி³ தாதி³ஸம் வாசனாமக்³க³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். யத்த² ‘‘ஆரம்மணபச்சயா ஹேதுபச்சயா, ஆரம்மணபச்சயா அதி⁴பதிபச்சயா, ஆரம்மணபச்சயா…பே… அவிக³தபச்சயா’’தி ஏவம் ஆரம்மணமூலகே அனந்தரபச்சயமூலபூ⁴தா ஆரம்மணபச்சயபரியோஸானமேவ ஏகமூலகம் த³ஸ்ஸேத்வா உபரி அவஸிட்ட²ஏகமூலகதோ பட்டா²ய யாவ ஸப்³ப³மூலகே விக³தபச்சயா, தாவ ஸம்கி²பித்வா அவிக³தபச்சயோவ த³ஸ்ஸிதோ. தேனாஹ ‘‘ஏகமூலகேஸூ’’திஆதி³. இதோ பரேஸுபி ஏதி³ஸேஸு டா²னேஸு ஏஸேவ நயோ. மூலமேவ த³ஸ்ஸேத்வாதி அதி⁴பதிமூலகே ஏகமூலகஸ்ஸ ஆதி³மேவ த³ஸ்ஸேத்வா. ந ஸுத்³தி⁴கத³ஸ்ஸனந்தி ந ஸுத்³தி⁴கனயத³ஸ்ஸனம். ‘‘ஸுத்³தி⁴கனயோ ஹி விஸேஸாபா⁴வதோ ஆரம்மணமூலகாதீ³ஸு ந லப்³ப⁴தீ’’தி ஹி வுத்தம். நாபி ஸப்³ப³மூலகே கதிபயபச்சயத³ஸ்ஸனம் உபரி ஸப்³ப³மூலகே ஏகமூலகஸ்ஸ ஆக³தத்தா.
41. ஏகஸ்மிஞ்சாதி அவிக³தமூலகாதி³கே ச நயே. ஸங்கே²பந்தரக³தோதி ஸங்கே²பஸ்ஸ ஸங்கி²பிதஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரக³தோ, ஸங்கி²பிதப்³போ³தி அத்தோ². மஜ்ஜி²மானம் த³ஸ்ஸனந்தி மஜ்ஜி²மானம் நயதோ த³ஸ்ஸனம், அஞ்ஞதா² ஸங்கே²போ ஏவ ந ஸியா. க³தித³ஸ்ஸனந்தி அந்தத³ஸ்ஸனம் அகத்வா பாளிக³தியா த³ஸ்ஸனம், தஞ்ச ஆதி³தோ பட்டா²ய கதிபயத³ஸ்ஸனமேவ. தேன விக³தபச்சயுத்³தா⁴ரணேன ஓஸானசதுக்கம் த³ஸ்ஸேதி அவிக³தமூலகே விக³தபச்சயஸ்ஸ ஓஸானபா⁴வதோ. ஸப்³ப³மூலகஸ்ஸ அவஸானேன ‘‘விக³தபச்சயா’’தி பதே³ன.
யதா² ஹேதுஆதீ³னம் பச்சயானம் உத்³தே³ஸானுபுப்³பி³யா து³கதிகாதி³யோஜனா கதா, ஏவம் தத்த² ஆரம்மணாதி³பச்சயே லங்கி⁴த்வாபி ஸக்கா யோஜனம் காதும், ததா² கஸ்மா ந கதா? யதி³பி அனவஸேஸதோ பச்சயானம் மூலபா⁴வேன க³ஹிதத்தா கேஸஞ்சி கேஹிசி யோஜனே அத்த²விஸேஸோ நத்தி², ஆரம்மணமூலகாதீ³ஸு பன ஆரம்மணாதி⁴பதிது³காதீ³னம் ஹேதுமூலகே ச ஹேதுஅதி⁴பதிஅனந்தரதிகாதீ³னம் தம்தம்அவஸிட்ட²பச்சயேஹி யோஜனாய அத்தே²வ விஸேஸோ, ஏவம் ஸந்தேபி யஸ்மா உப்படிபாடியா யோஜனா ந ஸுக²க்³க³ஹணா, ஸக்கா ச ஞாணுத்தரேன புக்³க³லேன யதா²த³ஸ்ஸிதேன நயேன யோஜிதுந்தி உப்படிபாடியா பச்சயே அக்³க³ஹேத்வா படிபாடியாவ தே யோஜேத்வா த³ஸ்ஸிதாதி இமமத்த²மாஹ ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³னா.
தஞ்ச க³மனம் யுத்தந்தி யம் ஸப்³பே³ஹி திகேஹி ஏகேகஸ்ஸ து³கஸ்ஸ யோஜனாவஸேன பாளிக³மனம், தம் யுத்தம் திகேஸு து³கானம் பக்கே²பபா⁴வதோ. தத்தா²தி து³கேஸு. ஏகேகஸ்மிந்தி ஏகேகஸ்மிம் து³கதிகே. நயாதி அனுலோமனயாத³யோ வாரே வாரே சத்தாரோ நயா, புச்சா² பன ஸத்தவீஸதி. யதி³ ஏவம் கஸ்மா ஹேதுது³கேன ஸமானாதி? தம் திகபதே³ஸு பச்சேகம் ஹேதுது³கஸ்ஸ லப்³ப⁴மானஸ்ஸ ஹேதுது³கபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ வுத்தம்.
வுத்தனயேனாதி ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³னா து³கதிகே வுத்தனயேன. தத்த² ஹி ந து³கஸ்ஸ யோஜனா அத்தி², அத² கோ² து³கானம் ஏகேகேன பதே³ன திகஸ்ஸ யோஜனா. தேனாஹ ‘‘ஏகேகோ திகோ து³கஸதேன யோஜிதோ’’தி. ஏகேகஸ்மிந்தி ஏகேகஸ்மிம் திகது³கே.
திகாத³யோ ச² நயாதி ‘‘திகஞ்ச பட்டா²னவர’’ந்திஆதி³னா கா³தா²யம் வுத்தா திகபட்டா²னாத³யோ ச² நயா. ஸத்தவித⁴ம்பீதி வாரபே⁴தே³ன ஸத்ததா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா வுத்தம்பி. அனுலோமந்தி பச்சயானுலோமம் அனுலோமபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஸஹ க³ஹேத்வா. ததா² சதுப்³பி³த⁴ம்பி திகபட்டா²னம் திகபட்டா²னதாஸாமஞ்ஞேன, து³கபட்டா²னாதீ³னி ச சத்தாரி சத்தாரி தம்ஸாமஞ்ஞேன ஸஹ க³ஹேத்வா. இமமத்த²ம் க³ஹேத்வா ‘‘திகஞ்ச பட்டா²னவர’’ந்தி கா³தா²ய அதி⁴ப்பாயவிபா⁴வனவஸேன ‘‘அனுலோமம்ஹீ’’திஆதி³னா வுத்தம் இமமத்த²ம் க³ஹேத்வா. ஸத்தப்பபே⁴தே³தி படிச்சவாராதி³வஸேன ஸத்தப்பபே⁴தே³. ச²பி ஏதே திகாதி³பே⁴தே³ன சதுசதுப்பபே⁴தா³ த⁴ம்மானுலோமாதி³வஸேன ச² உத்³த⁴ரிதப்³பா³தி இத³ம் த³ஸ்ஸேதீதி யோஜனா. அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – த⁴ம்மானுலோமாதி³விபா⁴க³பி⁴ன்னாபி திகாதி³பா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா வுத்தா திகபட்டா²னாதி³ஸங்கா²தா திகாத³யோ ச² த⁴ம்மனயா படிச்சவாராதி³வஸேன விப⁴ஜியமானா தத்த² தத்த² நித்³தா⁴ரியமானே அனுலோமதாஸாமஞ்ஞேன அனுலோமந்தி ஏகதோ க³ஹிதே பச்சயானுலோமே ஸுட்டு² அதிவிய க³ம்பீ⁴ராதி. அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘இத⁴ பன அயம் கா³தா² தஸ்மிம் த⁴ம்மானுலோமே பச்சயானுலோமம் ஸந்தா⁴ய வுத்தா’’தி த⁴ம்மானுலோமோ பச்சயானுலோமஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன நியமேத்வா வுத்தோ. ஏஸ நயோ பச்சனீயகா³தா²தீ³ஸுபி. திகபட்டா²னஸ்ஸ து³கபட்டா²னஸ்ஸ ச புப்³பே³ அத்தோ² வுத்தோதி ஆஹ ‘‘து³கதிகபட்டா²னாதீ³ஸூ’’தி. திகேஹி பட்டா²னந்தி திகேஹி நானப்பகாரதோ பச்சயவிபா⁴வனம், திகேஹி வா ஞாணஸ்ஸ பவத்தனட்டா²னம். து³கஸம்ப³ந்தி⁴ திகபட்டா²னம், து³கவிஸிட்டா²னம் வா திகானம் பட்டா²னம் து³கதிகபட்டா²னந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘து³கான’’ந்திஆதி³மாஹ. து³காதி³விஸேஸிதஸ்ஸாதி து³காதி³பத³விஸேஸிதஸ்ஸ து³காதி³பா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³ ‘‘ஹேதும் குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச, நஹேதும் குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்சா’’திஆதி³வசனதோ.
பச்சயானுலோமவண்ணனா நிட்டி²தா.
2. பச்சயபச்சனீயவண்ணனா
42-44. யாவாதி பாளிபத³ஸ்ஸ அத்த²வசனம் யத்தகோதி ஆஹ ‘‘பபே⁴தோ³’’தி. அத்தி² தேவீஸதிமூலகஸ்ஸாதி அத்தோ². தாவ தத்தகம் பபே⁴த³ம். தத்தா²தி அனுலோமே ஆக³தந்தி அத்தோ². நயத³ஸ்ஸனவஸேன த³ஸ்ஸிதம், கிந்தி? ஏகேகஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ வித்தா²ரம் த³ஸ்ஸேதி. அவஸேஸஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ மூலவந்தபா⁴வேன க³ஹிதஸ்ஸ.
பச்சயபச்சனீயவண்ணனா நிட்டி²தா.
3. அனுலோமபச்சனீயவண்ணனா
45-48. புன தத்தா²தி அனுலோமே. பச்சயபதா³னீதி பச்சயா ஏவ பதா³னி பச்சயபதா³னி. இதா⁴தி அனுலோமபச்சனீயே. ஸுத்³தி⁴கபச்சயானந்தி பச்சயந்தரேன அவோமிஸ்ஸானம் பச்சயானம், அனுலோமபச்சனீயதே³ஸனம் வக்க²மானம் ஸந்தா⁴யாதி அத்தோ².
அனுலோமபச்சனீயவண்ணனா நிட்டி²தா.
புச்சா²வாரவண்ணனா நிட்டி²தா.