1. மூலயமகம்

உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா

1. யமகஸமூஹஸ்ஸாதி மூலயமகாதி³கஸ்ஸ யமகஸமூஹஸ்ஸ. மூலயமகாத³யோ ஹி பகரணாபேக்கா²ய அவயவபூ⁴தாபி நிச்சாவயவாபேக்கா²ய யமகஸமூஹோதி வுத்தோ. தேனாஹ ‘‘தம்ஸமூஹஸ்ஸ ச ஸகலஸ்ஸ பகரணஸ்ஸா’’தி.

குஸலாகுஸலமூலவிஸேஸானந்தி து³தியபுச்சா²ய வுத்தானம் ஸம்ஸயபத³ஸங்க³ஹிதானம் குஸலஸங்கா²தானம், ததா² பட²மபுச்சா²ய வுத்தானம் குஸலமூலஸங்கா²தானம் விஸேஸானம் அத்த²யமகபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தாதி யோஜனா. யதா² ஹி பட²மபுச்சா²ய விஸேஸவந்தபா⁴வேன வுத்தாயேவ குஸலத⁴ம்மா து³தியபுச்சா²யம் விஸேஸபா⁴வேன வுத்தா, ஏவம் பட²மபுச்சா²யம் விஸேஸபா⁴வேன வுத்தாயேவ குஸலமூலத⁴ம்மா து³தியபுச்சா²யம் விஸேஸவந்தபா⁴வேன வுத்தா. வத்துவசனிச்சா²வஸேன ஹி த⁴ம்மானம் விஸேஸவிஸேஸவந்ததாவிபா⁴கா³ ஹோந்தீதி. குஸலமூலகுஸலவிஸேஸேஹி ஸம்ஸயிதபத³ஸங்க³ஹிதேஹி குஸலகுஸலமூலானம் விஸேஸவந்தானந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² ச விஸேஸவந்தாபேக்க²விஸேஸவஸேன பட²மோ அத்த²விகப்போ வுத்தோ, து³தியோ பன விஸேஸாபேக்க²விஸேஸவந்தவஸேனாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. தேனாஹ ‘‘ஞாதும் இச்சி²தானம் ஹீ’’திஆதி³.

தத்த² ஞாதும் இச்சி²தானந்தி புச்சா²ய விஸயபூ⁴தானந்தி அத்தோ². விஸேஸானந்தி குஸலகுஸலமூலவிஸேஸானம். விஸேஸவந்தாபேக்கா²னந்தி குஸலமூலகுஸலஸங்கா²தேஹி விஸேஸவந்தேஹி ஸாபேக்கா²னம். விஸேஸவதந்தி குஸலமூலகுஸலானம். விஸேஸாபேக்கா²னந்தி குஸலகுஸலமூலவிஸேஸேஹி ஸாபேக்கா²னம். ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் மூலயமகே. பதா⁴னபா⁴வோதி பட²மவிகப்பே தாவ ஸம்ஸயிதப்பதா⁴னத்தா புச்சா²ய விஸேஸானம் பதா⁴னபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. தே ஹி ஸம்ஸயிதானம் விஸேஸவந்தோதி. து³தியவிகப்பே பன விஸேஸா நாம விஸேஸவந்தாதீ⁴னாதி விஸேஸவந்தானம் தத்த² பதா⁴னபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. த்³வின்னம் பன ஏகஜ்ஜ²ம் பதா⁴னபா⁴வோ ந யுஜ்ஜதி. ஸதி ஹி அப்பதா⁴னே பதா⁴னம் நாம ஸியா. தேனாஹ ‘‘ஏகேகாய புச்சா²ய ஏகேகோ ஏவ அத்தோ² ஸங்க³ஹிதோ ஹோதீ’’தி. ஏவஞ்சேதம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² வினிச்சி²தவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வேஹி இத⁴ பதா⁴னபா⁴வோ ந யுஜ்ஜதேவாதி. ந த⁴ம்மவாசகோதி ந ஸபா⁴வத⁴ம்மவாசகோ. ஸபா⁴வத⁴ம்மோபி ஹி அத்தோ²தி வுச்சதி ‘‘க³ம்பீ⁴ரபஞ்ஞம் நிபுணத்த²த³ஸ்ஸி’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 178). ‘‘ஹேதுப²லே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 720) அத்த²-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹேதுப²லவாசகதா த³ட்ட²ப்³பா³. ஆதி³-ஸத்³தே³னஸ்ஸ ‘‘அத்தா²பி⁴ஸமயா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.129) ஆக³தா ஹிதாதி³வாசகதா ஸங்க³ய்ஹதி. தேனேவாதி பாளிஅத்த²வாசகத்தா ஏவ.

தீணிபி பதா³னீதி ஏத்த² பி-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ², ஸமுச்சயோ ச துல்யயோகே³ ஸியா. கிம் நாம-பதே³ன அனவஸேஸதோ குஸலாதீ³னம் ஸங்க³ஹோதி ஆஸங்காய ததா³ஸங்கானிவத்தனத்த²மாஹ ‘‘தீணிபி…பே… ஸங்கா³ஹகத்த’’ந்தி. தத்த² ஸங்கா³ஹகத்தமத்தந்தி மத்த-ஸத்³தோ³ விஸேஸனிவத்திஅத்தோ²தி. தேன நிவத்திதம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந நிரவஸேஸஸங்கா³ஹகத்த’’ந்தி வுத்தம். ந ஹி ரூபம் நாம-பதே³ன ஸங்க³ய்ஹதி. குஸலாதி³யேவ நாமந்தி நியமோ த³ட்ட²ப்³போ³, ந நாமம்யேவ குஸலாதீ³தி இமமேவ ச நியமம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘குஸலாதீ³னம் ஸங்கா³ஹகத்தமத்தமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்த’’ந்தி. யதி³பி நாம-பத³ம் ந நிரவஸேஸகுஸலாதி³ஸங்கா³ஹகம், குஸலாதி³ஸங்கா³ஹகம் பன ஹோதி, தத³த்த²மேவ ச தம் க³ஹிதந்தி நாமஸ்ஸ குஸலத்திகபரியாபன்னதா வுத்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘குஸலாதி³…பே… வுத்த’’ந்தி.

உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

நித்³தே³ஸவாரவண்ணனா

52. து³தியயமகேதி ஏகமூலயமகே. ஏவமிதா⁴பீதி யதா² ஏகமூலயமகே ‘‘யே கேசி குஸலா’’இச்சேவ புச்சா² ஆரத்³தா⁴, ஏவம் இதா⁴பி அஞ்ஞமஞ்ஞமூலயமகேபி ‘‘யே கேசி குஸலா’’இச்சேவ புச்சா² ஆரபி⁴தப்³பா³ ஸியா. கஸ்மா? புரிமயமக…பே… அப்பவத்தத்தாதி. இத³ஞ்ச து³தியயமகஸ்ஸ ததா² அப்பவத்தத்தா வுத்தம், ததியயமகம் பன ததே²வ பவத்தம். கேசீதி பத³காரா. தே ஹி யதா² பட²மது³தியயமகேஸு புரிமபுச்சா² ஏவ பரிவத்தனவஸேன பச்சி²மபுச்சா² கதாதி பச்சி²மபுச்சா²ய புரிமபுச்சா² ஸமானா ட²பேத்வா படிலோமபா⁴வம், ந ததா² அஞ்ஞமஞ்ஞயமகே. தத்த² ஹி த்³வேபி புச்சா² அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸதி³ஸா. யதி³ தத்தா²பி த்³வீஹிபி புச்சா²ஹி ஸதி³ஸாஹி ப⁴விதப்³ப³ம், ‘‘யே கேசி குஸலா’’தி பட²மபுச்சா² ஆரபி⁴தப்³பா³, பச்சி²மபுச்சா² வா ‘‘ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா குஸலமூலேன ஏகமூலா’’தி வத்தப்³பா³ ஸியா. ஏவம் பன அவத்வா பட²மது³தியயமகேஸு விய புரிமபச்சி²மபுச்சா² ஸதி³ஸா அகத்வா ததியயமகே தாஸம் விஸதி³ஸதா ‘‘யே கேசி குஸலா’’தி அனாரத்³த⁴த்தா, தஸ்மா படிலோமபுச்சா²னுரூபாய அனுலோமபுச்சா²ய ப⁴விதப்³ப³ந்தி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘யே கேசி குஸலாதி அபுச்சி²த்வா’’தி வுத்தந்தி வத³ந்தி.

அத்த²வஸேனாதி ஸம்ப⁴வந்தானம் நிச்சி²தஸம்ஸயிதானம் அத்தா²னம் வஸேன. தத³னுரூபாயாதி தஸ்ஸா புரிமபுச்சா²ய அத்த²தோ ப்³யஞ்ஜனதோ ச அனுச்ச²விகாய. புரிமஞ்ஹி அபேக்கி²த்வா பச்சி²மாய ப⁴விதப்³ப³ம். தேனாதி தஸ்மா. யஸ்மா அனுலோமே ஸம்ஸயச்சே²தே³ ஜாதேபி படிலோமே ஸம்ஸயோ உப்பஜ்ஜதி, யதி³ ந உப்பஜ்ஜேய்ய, படிலோமபுச்சா²ய பயோஜனமேவ ந ஸியா, தஸ்மா ந பச்சி²மபுச்சா²னுரூபா புரிமபுச்சா², அத² கோ² வுத்தனயேன புரிமபுச்சா²னுரூபா பச்சி²மபுச்சா², தாய ச அனுரூபதாய அத்தா²தி³வஸேன த்³வின்னம் பதா³னம் ஸம்ப³ந்த⁴த்தா அத்தா²தி³யமகதா வுத்தா. தே³ஸனாக்கமதோ சேத்த² அனுலோமபடிலோமதா வேதி³தப்³பா³ ‘‘குஸலா குஸலமூலா’’தி வத்வா ‘‘குஸலமூலா குஸலா’’தி ச வுத்தத்தா. ஸேஸயமகேஸுபி ஏஸேவ நயோ. விஸேஸவந்தவிஸேஸ, விஸேஸவிஸேஸவந்தக்³க³ஹணதோ வா இத⁴ அனுலோமபடிலோமதா வேதி³தப்³பா³. பட²மபுச்சா²யஞ்ஹி யே த⁴ம்மா விஸேஸவந்தோ, தே நிச்ச²யாதி⁴ட்டா²னே கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யே கேசி குஸலா த⁴ம்மா’’தி வத்வா தேஸு யஸ்மிம் விஸேஸோ ஸம்ஸயாதி⁴ட்டா²னோ, தம்த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஸப்³பே³ தே குஸலமூலா’’தி புச்சா² கதா. து³தியபுச்சா²யம் பன தப்படிலோமதோ யேன விஸேஸேன தே விஸேஸவந்தோ, தம் விஸேஸம் ஸன்னிட்டா²னம் கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யே வா பன குஸலமூலா’’தி வத்வா தே விஸேஸவந்தே ஸம்ஸயாதி⁴ட்டா²னபூ⁴தே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா குஸலா’’தி புச்சா² கதா. அனியதவத்து²கா ஹி ஸன்னிட்டா²னஸம்ஸயா அனேகஜ்ஜா²ஸயத்தா ஸத்தானம்.

இமினாபி ப்³யஞ்ஜனேனாதி ‘‘யே கேசி குஸலமூலேன ஏகமூலா’’தி இமினாபி வாக்யேன. ஏவம் ந ஸக்கா வத்துந்தி யேனாதி⁴ப்பாயேன வுத்தம், தமேவாதி⁴ப்பாயம் விவரதி ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³னா. தத்த² தேனேவாதி குஸலப்³யஞ்ஜனத்த²ஸ்ஸ குஸலமூலேன ஏகமூலப்³யஞ்ஜனத்த²ஸ்ஸ பி⁴ன்னத்தா ஏவ. விஸ்ஸஜ்ஜனந்தி விப⁴ஜனம். இதரதா²தி குஸலமூலேன ஏகமூலப்³யஞ்ஜனேன புச்சா²ய கதாய. தானி வசனானீதி குஸலவசனம் குஸலமூலேன ஏகமூலவசனஞ்ச. குஸலசித்தஸமுட்டா²னரூபவஸேன சஸ்ஸ அப்³யாகததீ³பனதா த³ட்ட²ப்³பா³. ஏத்தா²தி ‘‘இமினாபி ப்³யஞ்ஜனேன தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ’’தி ஏதஸ்மிம் வசனே. யே கேசி குஸலா…பே… ஸம்ப⁴வதோதி ஏதேன குஸலானம் குஸலமூலேன ஏகமூலதாய ப்³யபி⁴சாராபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தேனேவாஹ ‘‘ந ஹி…பே… ஸந்தீ’’தி. வுத்தப்³யஞ்ஜனத்த²ஸ்ஸேவ ஸம்ப⁴வதோதி ஹி இமினா அவுத்தப்³யஞ்ஜனத்த²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வாபா⁴வவசனேன ஸ்வாயமதி⁴ப்பாயமத்தோ² விபா⁴விதோ. யதா² ஹி குஸலமூலேன ஏகமூலப்³யஞ்ஜனத்தோ² குஸலப்³யஞ்ஜனத்த²ம் ப்³யபி⁴சரதி, ந ஏவம் தம் குஸலப்³யஞ்ஜனத்தோ². கத²ம் கத்வா சோத³னா, கத²ஞ்ச கத்வா பரிஹாரோ? குஸலமூலேன ஏகமூலா குஸலா ஏவாதி சோத³னா கதா, குஸலமூலேன ஏகமூலா ஏவ குஸலாதி பன பரிஹாரோ பவத்தோதி வேதி³தப்³ப³ம். து³தியயமகே விய அபுச்சி²த்வாதி ‘‘யே கேசி குஸலா’’தி அபுச்சி²த்வா. குஸலமூலேஹீதி குஸலேஹி மூலேஹி. தேதி குஸலமூலேன ஏகமூலா.

ஏகதோ உப்பஜ்ஜந்தீதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ² பகாரத்தோ² வா. தேன ‘‘குஸலமூலானி ஏகமூலானி சேவ அஞ்ஞமஞ்ஞமூலானி சா’’திஆதி³பாளிஸேஸம் த³ஸ்ஸேதி. யம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ விஸ்ஸஜ்ஜனம் காதப்³ப³ம் ப⁴வேய்யா’’தி வுத்தம். தத்த² ஹேட்டா²தி அனுலோமபுச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனே. வுத்தனயேனாதி ‘‘மூலானி யானி ஏகதோ உப்பஜ்ஜந்தீ’’திஆதி³னா வுத்தனயேன. தம்பீதி ‘‘குஸலமூலேனா’’திஆதி³ அட்ட²கதா²வசனம்பி. ததா²தி தேன பகாரேன, அனுலோமபுச்சா²யம் விய விஸ்ஸஜ்ஜனம் காதப்³ப³ம் ப⁴வேய்யாதி இமினா பகாரேனாதி அத்தோ². யேன காரணேன ‘‘ந ஸக்கா வத்து’’ந்தி வுத்தம், தம் காரணம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யே வா பனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ஆமந்தா’’இச்சேவ விஸ்ஸஜ்ஜனேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி ‘‘ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா குஸலா’’தி புச்சா²யம் விய ‘‘ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா குஸலமூலேன ஏகமூலா’’தி புச்சி²தேபி படிவசனவிஸ்ஸஜ்ஜனமேவ லப்³ப⁴தி, ந அனுலோமபுச்சா²யம் விய ஸரூபத³ஸ்ஸனவிஸ்ஸஜ்ஜனம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யே ஹி த⁴ம்மா குஸலமூலேன ஏகமூலா, ந தே த⁴ம்மா குஸலமூலேன அஞ்ஞமஞ்ஞமூலாவ. யே பன குஸலமூலேன அஞ்ஞமஞ்ஞமூலா, தே குஸலமூலேன ஏகமூலாவ. தேனாஹ ‘‘ந ஹி…பே… விபா⁴கோ³ காதப்³போ³ ப⁴வேய்யா’’தி.

தத்த² யேனாதி யேன அஞ்ஞமஞ்ஞமூலேஸு ஏகமூலஸ்ஸ அபா⁴வேன. யத்தா²தி யஸ்மிம் ஞாணஸம்பயுத்தசித்துப்பாதே³. அஞ்ஞமஞ்ஞமூலகத்தா ஏகமூலகத்தா சாதி அதி⁴ப்பாயோ. த்³வின்னம் த்³வின்னஞ்ஹி ஏகேகேன அஞ்ஞமஞ்ஞமூலகத்தே வுத்தே தேஸம் ஏகேகேன ஏகமூலகத்தம்பி வுத்தமேவ ஹோதி ஸமானத்தோ² ஏகஸத்³தோ³தி கத்வா. தேனேவாஹ ‘‘யத்த² பன…பே… ந ஏகமூலானீ’’தி. தயித³ம் மிச்சா², த்³வீஸுபி ஏகேகேன இதரஸ்ஸ ஏகமூலகத்தம் ஸம்ப⁴வதி ஏவாதி. தேனாஹ ‘‘ஏதஸ்ஸ க³ஹணஸ்ஸ நிவாரணத்த²’’ந்திஆதி³. ‘‘யே த⁴ம்மா குஸலமூலேன அஞ்ஞமஞ்ஞமூலா, தே குஸலமூலேன ஏகமூலா’’தி இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தேன இத⁴ ‘‘ஆமந்தா’’தி பதே³ன யத்த² த்³வே மூலானி உப்பஜ்ஜந்தி, தத்த² ஏகேகேன இதரஸ்ஸ ஏகமூலகத்தம் பகாஸிதமேவாதி ஆஹ ‘‘ஆமந்தாதி இமினாவ விஸ்ஸஜ்ஜனேன தம்க³ஹணனிவாரணதோ’’தி. நிச்சி²தத்தாதி ஏத்த² ஏகதோ உப்பஜ்ஜமானானம் திண்ணன்னம் தாவ மூலானம் நிச்சி²தம் ஹோது அஞ்ஞமஞ்ஞேகமூலகத்தம், த்³வின்னம் பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞமூலானம் ஹீ’’திஆதி³. ஸமானமூலதா ஏவாதி அவதா⁴ரணேன நிவத்திதத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந அஞ்ஞமஞ்ஞஸமானமூலதா’’தி வுத்தம். தேன அஞ்ஞமஞ்ஞமூலானம் ஸமானமூலதாமத்தவசனிச்சா²ய ஏகமூலக்³க³ஹணம், ந தேஸம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயதாவிஸிட்ட²ஸமானமூலதாத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. த்³வின்னம் மூலானந்தி த்³வின்னம் ஏகமூலானம் ஏகதோ உப்பஜ்ஜமானானம். யதா² தேஸம் ஸமானமூலதா, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேஸு ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தம்மூலேஹி அஞ்ஞேஹீதி இதரமூலேஹி மூலத்³வயதோ அஞ்ஞேஹி ஸஹஜாதத⁴ம்மேஹி.

இதா³னி யேன அதி⁴ப்பாயேன படிலோமே ‘‘குஸலா’’இச்சேவ புச்சா² கதா, ந ‘‘குஸலமூலேன ஏகமூலா’’தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞமூலத்தே பன…பே… கதாதி த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி ஆஹ. ந ஹி குஸலமூலேன அஞ்ஞமஞ்ஞமூலேஸு கிஞ்சி ஏகமூலம் ந ஹோதீதி வுத்தோவாயமத்தோ². மூலயுத்ததமேவ வத³தி, ந மூலேஹி அயுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அஞ்ஞதா² புப்³பே³னாபரம் விருஜ்ஜே²ய்ய. தேனேவாதி மூலயுத்ததாய ஏவ வுச்சமானத்தா. உப⁴யத்தா²பீதி அஞ்ஞமஞ்ஞமூலா ஏகமூலாதி த்³வீஸுபி பதே³ஸு. ‘‘குஸலமூலேனா’’தி வுத்தம், குஸலமூலேன ஸம்பயுத்தேனாதி ஹி அத்தோ². யதி³ உப⁴யம்பி வசனம் மூலயுத்ததமேவ வத³தி, அத² கஸ்மா அனுலோமபுச்சா²யமேவ ஏகமூலக்³க³ஹணம் கதம், ந படிலோமபுச்சா²யந்தி உப⁴யத்தா²பி தம் க³ஹேதப்³ப³ம் ந வா க³ஹேதப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி மூலேகமூலயமகதே³ஸனாஹி அயம் அஞ்ஞமஞ்ஞயமகதே³ஸனா ஸமானரஸா ஸியாதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³.

தத்த² தத்தா²தி தஸ்மிம் அஞ்ஞமஞ்ஞயமகே. யதி³பி ஏகமூலா அஞ்ஞமஞ்ஞமூலாதி இத³ம் பத³த்³வயம் வுத்தனயேன மூலயுத்ததமேவ வத³தி, ததா²பி ஸாமஞ்ஞவிஸேஸலக்க²ணே அத்தே²வ பே⁴தோ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மூலயோக³ஸாமஞ்ஞே’’திஆதி³ வுத்தம். ஸமூலகானம் ஸமானமூலதா ஏகமூலத்தந்தி ஏகமூலவசனம் தேஸு அவிஸேஸதோ மூலஸப்³பா⁴வமத்தம் வத³தி, ந அஞ்ஞமஞ்ஞமூலஸத்³தோ³ விய மூலேஸு லப்³ப⁴மானம் விஸேஸம், ந ச ஸாமஞ்ஞே நிச்ச²யோ விஸேஸே ஸம்ஸயம் வித⁴மதீதி இமமத்த²மாஹ ‘‘மூலயோக³ஸாமஞ்ஞே…பே… பவத்தா’’தி இமினா. விஸேஸே பன நிச்ச²யோ ஸாமஞ்ஞே ஸம்ஸயம் வித⁴மந்தோ ஏவ பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘மூலயோக³விஸேஸே பன…பே… நிச்சி²தமேவ ஹோதீ’’தி. தஸ்மாதி வுத்தஸ்ஸேவ தஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வேன பராமஸனம், விஸேஸனிச்ச²யேனேவ அவினாபா⁴வதோ, ஸாமஞ்ஞஸ்ஸ நிச்சி²தத்தா தத்த² வா ஸம்ஸயாபா⁴வதோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஏகமூலாதி புச்ச²ம் அகத்வா’’தி. குஸலபா⁴வதீ³பகம் ந ஹோதீதி குஸலபா⁴வஸ்ஸேவ தீ³பகம் ந ஹோதி தத³ஞ்ஞஜாதிகஸ்ஸபி தீ³பனதோ. தேனாஹ ‘‘குஸலபா⁴வே ஸம்ஸயஸப்³பா⁴வா’’தி. அஞ்ஞமஞ்ஞமூலவசனந்தி கேவலம் அஞ்ஞமஞ்ஞமூலவசனந்தி அதி⁴ப்பாயோ. குஸலாதி⁴காரஸ்ஸ அனுவத்தமானத்தாதி இமினா ‘‘ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா குஸலா’’தி குஸலக்³க³ஹணே காரணமாஹ. ஏகமூலக்³க³ஹணே ஹி பயோஜனாபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ, குஸலஸ்ஸ வஸேன சாயம் தே³ஸனாதி.

53-61. மூலனயே வுத்தே ஏவ அத்தே²தி மூலனயே வுத்தே ஏவ குஸலாதி³த⁴ம்மே. குஸலாத³யோ ஹி ஸபா⁴வத⁴ம்மா இத⁴ பாளிஅத்த²தாய அத்தோ²தி வுத்தோ. குஸலமூலபா⁴வேன, மூலஸ்ஸ விஸேஸனேன, மூலயோக³தீ³பனேன ச பகாஸேதும். குஸலமூலபூ⁴தா மூலா குஸலமூலமூலாதி ஸமாஸயோஜனா. மூலவசனஞ்ஹி நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³ஸாதா⁴ரணம். அகுஸலாப்³யாகதாபி மூலத⁴ம்மா அத்தீ²தி குஸலமூலபா⁴வேன மூலத⁴ம்மா விஸேஸிதா. மூலக்³க³ஹணேன ச மூலவந்தானம் மூலயோகோ³ தீ³பிதோ ஹோதி. ஸமானேன மூலேன, மூலஸ்ஸ விஸேஸனேன, மூலயோக³தீ³பனேன ச பகாஸேதும் ‘‘ஏகமூலமூலா’’தி, அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ மூலேன மூலபா⁴வேன, மூலஸ்ஸ விஸேஸனேன, மூலயோக³தீ³பனேன ச பகாஸேதும் ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞமூலமூலா’’தி மூலமூலனயோ வுத்தோதி யோஜனா. தீஸுபி யமகேஸு யதா²வுத்தவிஸேஸனமேவேத்த² பரியாயந்தரம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

மூலயோக³ம் தீ³பேதுந்தி மூலயோக³மேவ பதா⁴னம் ஸாதிஸயஞ்ச கத்வா தீ³பேதுந்தி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² ஹி குஸலானி மூலானி ஏதேஸந்தி குஸலமூலகானீதி பா³ஹிரத்த²ஸமாஸே மூலயோகோ³ பதா⁴னபா⁴வேன வுத்தோ ஹோதி, ந ஏவம் ‘‘குஸலஸங்கா²தா மூலா குஸலமூலா’’தி கேவலம், ‘‘குஸலமூலமூலா’’தி ஸவிஸேஸனம் வா வுத்தே உத்தரபத³த்த²ப்பதா⁴னஸமாஸே. தேனாஹ ‘‘அஞ்ஞபத³த்த²…பே… தீ³பேது’’ந்தி. வுத்தப்பகாரோவாதி ‘‘குஸலமூலபா⁴வேன மூலஸ்ஸ விஸேஸனேனா’’திஆதி³னா மூலமூலனயே ச, ‘‘அஞ்ஞபத³த்த²ஸமாஸந்தேன க-காரேனா’’திஆதி³னா மூலகனயே ச வுத்தப்பகாரோ ஏவ. வசனபரியாயோ மூலமூலகனயே ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா யோஜேதப்³போ³.

74-85. ந ஏகமூலபா⁴வம் லப⁴மானேஹீதி அப்³யாகதமூலேன ந ஏகமூலகம் ததா²வத்தப்³ப³தம் லப⁴மானேஹி அட்டா²ரஸஅஹேதுகசித்துப்பாதா³ஹேதுகஸமுட்டா²னரூபனிப்³பா³னேஹி ஏகதோ அலப்³ப⁴மானத்தா. யதா² ஹி யதா²வுத்தசித்துப்பாதா³த³யோ ஹேதுபச்சயவிரஹிதா அஹேதுகவோஹாரம் லப⁴ந்தி, ந ஏவம் ஸஹேதுகஸமுட்டா²னம் ரூபம். தேனாஹ ‘‘அஹேதுகவோஹாரரஹிதம் கத்வா’’தி. ஏத்த² ச ‘‘ஸப்³ப³ம் ரூபம் ந ஹேதுகமேவ, அஹேதுகமேவா’’தி வுத்தத்தா கிஞ்சாபி ஸஹேதுகஸமுட்டா²னம்பி ரூபம் அஹேதுகம், ‘‘அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ அப்³யாகதஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ, விபாகாப்³யாகதா கிரியாப்³யாகதா ஹேதூ ஸம்பயுத்தகானம் க²ந்தா⁴னம் சித்தஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானம் ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.403) பன வசனதோ ஹேதுபச்சயயோகே³ன ஸஹேதுகஸமுட்டா²னஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ அஹேதுகவோஹாராபா⁴வோ வுத்தோ. கேசி பன ‘‘அப்³போ³ஹாரிகம் கத்வாதி ஸஹேதுகவோஹாரேன அப்³போ³ஹாரிகம் கத்வாதி அத்த²ம் வத்வா அஞ்ஞதா² ‘அஹேதுகம் அப்³யாகதம் அப்³யாகதமூலேன ஏகமூல’ந்தி ந ஸக்கா வத்து’’ந்தி வத³ந்தி. தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் வுத்தமேவ அஹேதுகவோஹாராபா⁴வேன ஸஹேதுகதாபரியாயஸ்ஸ அத்த²ஸித்³த⁴த்தா. அபிச ஹேதுபச்சயஸப்³பா⁴வதோ தஸ்ஸ ஸஹேதுகதாபரியாயோ லப்³ப⁴தேவ. தேனாஹ ‘‘ந வா ஸஹேதுகது³கே விய…பே… அப்³போ³ஹாரிகம் கத’’ந்தி. ஏத்த² ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஏகமூலகது³கே. ஹேதுபச்சயயோகா³யோக³வஸேனாதி ஹேதுபச்சயேன யோகா³யோக³வஸேன, ஹேதுபச்சயஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வாஸப்³பா⁴வவஸேனாதி அத்தோ². ஸஹேதுகவோஹாரமேவ லப⁴தி பச்சயபூ⁴தஹேதுஸப்³பா⁴வதோ.

அபரே பன ப⁴ணந்தி ‘‘ஸஹேதுகசித்தஸமுட்டா²னம் ரூபம் அஹேதுகம் அப்³யாகதந்தி இமினா வசனேன ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தம்பி ஸமூலகத்தா ‘அப்³யாகதமூலேன ந ஏகமூல’ந்தி ந ஸக்கா வத்தும், ஸதிபி ஸமூலகத்தே நிப்பரியாயேன ஸஹேதுகம் ந ஹோதீதி ‘அப்³யாகதமூலேன ஏகமூல’ந்தி ச ந ஸக்கா வத்தும், தஸ்மா ‘அஹேதுகம் அப்³யாகதம் அப்³யாகதமூலேன ந ஏகமூலம், ஸஹேதுகம் அப்³யாகதம் அப்³யாகதமூலேன ஏகமூல’ந்தி த்³வீஸுபி பதே³ஸு அனவரோத⁴தோ அப்³போ³ஹாரிகம் கத்வாதி வுத்த’’ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம் ‘‘ஸஹேதுகஅப்³யாகதஸமுட்டா²னம் ரூபம் அப்³யாகதமூலேன ஏகமூலம் ஹோதீ’’தி அட்ட²கதா²யம் தஸ்ஸ ஏகமூலபா⁴வஸ்ஸ நிச்சி²தத்தா, தஸ்மா வுத்தனயேனேவ சேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

86-97. குஸலாகுஸலாப்³யாகதராஸிதோ நமனனாமனஸங்கா²தேன விஸேஸேன அரூபத⁴ம்மானம் க³ஹணம் நித்³தா⁴ரணம் நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘நாமானம் நித்³தா⁴ரிதத்தா’’தி. தேன தேஸம் அதி⁴கபா⁴வமாஹ விஞ்ஞாயமானமேவ பகரணேன அபரிச்சி²ன்னத்தா. யதி³ ஏவம் ‘‘அஹேதுகம் நாமம் ஸஹேதுகம் நாம’’ந்தி பாட²ந்தரே கஸ்மா நாமக்³க³ஹணம் கதந்தி ஆஹ ‘‘ஸுபாகடபா⁴வத்த²’’ந்தி, பரிப்³யத்தம் கத்வா வுத்தே கிம் வத்தப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

நித்³தே³ஸவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

மூலயமகவண்ணனா நிட்டி²தா.