1. நஸுத்தஸாத⁴னகதா²வண்ணனா
297. ‘‘அதீதம் அனாக³தம் பச்சுப்பன்ன’’ந்தி அயம் காலவிபா⁴க³பரிச்சி²ன்னோ வோஹாரோ த⁴ம்மானம் தம் தம் அவத்தா²விஸேஸம் உபாதா³ய பஞ்ஞத்தோ. த⁴ம்மோ ஹி ஸகிச்சக்க²ணே பச்சுப்பன்னோ, ததோ புப்³பே³ அனாக³தோ, பச்சா² அதீதோதி வுத்தோவாயமத்தோ². தத்த² யதி³பி த⁴ம்மா அனிச்சதாய அனவட்டி²தா, அவத்தா² பன தேஸம் யதா²வுத்தா வவத்தி²தாதி தது³பாதா³னா காலபஞ்ஞத்திபி வவத்தி²தா ஏவ. ந ஹி அதீதாதி³ அனாக³தாதி³பா⁴வேன வோஹரீயதி, க²ந்தா⁴தி³பஞ்ஞத்தி பன அனபேக்கி²தகாலவிஸேஸா. தீஸுபி ஹி காலேஸு ரூபக்க²ந்தோ⁴ ரூபக்க²ந்தோ⁴வ, ததா² ஸேஸா க²ந்தா⁴ ஆயதனதா⁴துயோ ச. ஏவமவட்டி²தே யஸ்மா பரவாதீ³ ‘‘அத்தீ²’’தி இமம் பச்சுப்பன்னனியதம் வோஹாரம் அதீதானாக³தேஸுபி ஆரோபேதி, தஸ்மா ஸோ அத்³த⁴ஸங்கரம் கரோதி. பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானே விஜ்ஜமானே கத்வா வோஹரதீதி ததோ விவேசேதும் ‘‘அதீதம் க²ந்தா⁴’’திஆதி³கா அயம் கதா² ஆரத்³தா⁴.
யஸ்மா பன ருப்பனாதி³ஸபா⁴வே அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னே த⁴ம்மே ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா தத்த² ராஸட்ட²ம் உபாதா³ய க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தி, சக்கு²ரூபாதீ³ஸு காரணாதி³அத்த²ம் ஸுஞ்ஞதட்ட²ஞ்ச உபாதா³ய ஆயதனபஞ்ஞத்தி தா⁴துபஞ்ஞத்தி ச, தஸ்மா ஸா அத்³த⁴த்தயஸாதா⁴ரணா, ந அதீதாதி³பஞ்ஞத்தி விய அத்³த⁴விஸேஸாதி⁴ட்டா²னாதி ஆஹ ‘‘க²ந்தா⁴தி³பா⁴வாவிஜஹனதோ அதீதானாக³தான’’ந்தி. தே பனேதே அதீதாதி³கே க²ந்தா⁴தி³கே விய ஸபா⁴வத⁴ம்மதோ ஸஞ்ஜானந்தோ பரவாதீ³ ‘‘அத்தீ²’’தி படிஜானாதீதி ஆஹ ‘‘அதீதானாக³தானம் அத்தி²தம் இச்ச²ந்தஸ்ஸா’’தி. ஸேஸமேத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.
‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, நிருத்திபதா²’’தி ஸுத்தம் நிருத்திபத²ஸுத்தம். தத்த² ஹி பச்சுப்பன்னஸ்ஸேவ அத்தி²பா⁴வோ வுத்தோ, ந அதீதானாக³தானம். தேன வுத்தம் ‘‘அத்தி²தாய வாரிதத்தா’’தி. யதி³ ஏவம் ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, நிப்³பா³ன’’ந்தி இத³ம் கத²ந்தி? தம் ஸப்³ப³தா³ உபலத்³தி⁴தோ வுத்தம் நிச்சஸபா⁴வஞாபனத்த²ம் அஸங்க²தத⁴ம்மஸ்ஸ, இத⁴ பன ஸங்க²தத⁴ம்மானம் க²ணத்தயஸமங்கி³தாய அத்தி²பா⁴வோ ந ததோ புப்³பே³ பச்சா² சாதி பஞ்ஞாபனத்த²ம் ‘‘யம், பி⁴க்க²வே, ரூபம்…பே… ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம். ஏதேன ‘‘அத்தீ²’’தி ஸமஞ்ஞாய அனுபாதா³னதோ அதீதம் அனாக³தம் பரமத்த²தோ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. இமினாவூபாயேனாதி ‘‘க²ந்தா⁴தி³பா⁴வாவிஜஹனதோ’’தி ஏவம் வுத்தேன ஹேதுனா. உபபத்திஸாத⁴னயுத்தி ஹி இத⁴ ‘‘உபாயோ’’தி வுத்தா.
நஸுத்தஸாத⁴னகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.