1. ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா

1. பச்சனீகத⁴ம்மானம் ஜா²பனட்டே²ன ஜா²னம், ததோ ஸுட்டு² விமுச்சனட்டே²ன விமோக்கோ²தி நிப்பரியாயேன ஜா²னங்கா³னேவ விமோக்கோ²தி அட்ட²கதா²அதி⁴ப்பாயோ. டீகாகாரேன பன ‘‘அபி⁴பா⁴யதனம் விய ஸஸம்பயுத்தம் ஜா²னம் விமோக்கோ²’’தி மஞ்ஞமானேன ‘‘அதி⁴ப்பாயேனாஹா’’தி வுத்தம். ஜா²னத⁴ம்மா ஹி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஹி ஸத்³தி⁴ம்யேவ படிபக்க²தோ விமுச்சந்தி, ந வினா, ததா² அபி⁴ரதிவஸேன ஆரம்மணே நிராஸங்கப்பவத்திபீதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² வா ஜா²னங்கா³னம் ஜா²னபச்சயேன பச்சயபா⁴வதோ ஸவிஸேஸோ ஜா²னபரியாயோ, ஏவம் விமோக்க²கிச்சயோக³தோ தேஸம் ஸவிஸேஸோ விமோக்க²பரியாயோ, தது³பசாரேன ஸம்பயுத்தானம் வேதி³தப்³போ³. பட²மம் ஸமங்கி³பா⁴வத்த²ந்தி படிலாப⁴ம் ஸந்தா⁴யாஹ. ‘‘பு²ஸித்வா விஹரதீதி படிலபி⁴த்வா இரியதீ’’தி ஹி வுத்தம். அட்ட²கதா²யம் ‘‘யேன ஹி ஸத்³தி⁴ம்…பே… படிலத்³தா⁴ நாம ஹோந்தீ’’தி தேஹி ஸாதே⁴தப்³ப³ஸஹஜாதாதி³பச்சயலாபோ⁴யேவேத்த² படிலாபோ⁴ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² ப²ஸ்ஸோ யத்த² உப்பன்னோ, தம் ஆரம்மணம் பு²ஸதீதி வுச்சதி, ஏவம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேபி தம்ஸபா⁴வத்தாதி ஆஹ ‘‘ஸம்ப²ஸ்ஸேன பு²ஸனத்த²’’ந்தி. தஸ்ஸ ‘‘விவரதீ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. இதரேஹீதி உபசாரம்பீதிஆதி³னா உபசாரபுரிமப்பனாபரப்பனானம் படிலாப⁴காரணந்தி வசனேஹி. இதரே காரணத்தே²தி ‘‘உபசாரேன…பே… பு²ஸதியேவா’’தி வுத்தே காரணத்த²தீ³பகே அத்தே². பு²ஸதி ப²லம் அதி⁴க³ச்ச²தி ஏதாயாதி காரணபா⁴வஸ்ஸ பு²ஸனாபரியாயோ வேதி³தப்³போ³.

பட²மத்த²மேவாதி ஸமங்கி³பா⁴வத்த²மேவ. தானி அங்கா³னீதி இமினா ஜா²னகோட்டா²ஸபா⁴வேன வுத்தத⁴ம்மாயேவ க³ஹிதா, ந ப²ஸ்ஸபஞ்சமகஇந்த்³ரியட்ட²காதி³பா⁴வேனாதி வுத்தம் ‘‘ஸேஸா…பே… ஸங்க³ஹிதானீ’’தி. ஏவம் ஸதீதி ஸுக²ஸங்கா²தஜா²னங்க³தோ வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியானம் ஸேஸிதப்³ப³பா⁴வே ஸதி. ஏவஞ்ஹி நேஸம் ப²ஸ்ஸகதா இதரஸ்ஸ ப²ஸ்ஸிதப்³ப³தாவ ஸியா. தேனாஹ ‘‘ஸுக²ஸ்ஸ பு²ஸிதப்³ப³த்தா’’தி. வேத³யிதாதி⁴பதேய்யட்டே²ஹீதி ஆரம்மணானுப⁴வனஸங்கா²தேன வேத³யிதஸபா⁴வேன, தஸ்ஸேவ ஸாதவிஸேஸஸங்கா²தேன ஸம்பயுத்தேஹி அனுவத்தனீயபா⁴வேன ச. உபனிஜ்ஜா²யனபா⁴வோபி யதா²வுத்தவேத³யிதாதி⁴பதேய்யட்ட²விஸிட்டோ² ஓளாரிகஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ நிஜ்ஜா²யனபா⁴வோ. அபி⁴ன்னஸபா⁴வோபி ஹி த⁴ம்மோ புரிமவிஸிட்ட²பச்சயவிஸேஸஸம்ப⁴வேன விஸேஸேன பி⁴ன்னாகாரோ ஹுத்வா விஸிட்ட²ப²லபா⁴வம் ஆபஜ்ஜதி. யதே²கம்யேவ கம்மம் சக்கா²தி³னிப்³ப³த்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம். தேன வுத்தம் ‘‘வேத³யிதா…பே… வுத்தத்தா’’தி. அங்கா³னீதி நாயம் தப்பரபா⁴வேன ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ அனந்தபா⁴வதோ, கேவலஞ்ச அங்கா³னம் ப³ஹுத்தா ப³ஹுவசனம், தேன கிம் ஸித்³த⁴ம்? பச்சேகம்பி யோஜனா ஸித்³தா⁴ ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘பச்சேகம்பி யோஜனா காதப்³பா³’’தி. யதி³ ‘‘ஸுக²ம் ட²பேத்வா’’தி யோஜனாயம் ஸேஸா தயோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தி, ஸேஸா தயோ, சத்தாரோ ச க²ந்தா⁴ ஹோந்தீதி வத்தப்³ப³ம் ஸியாதி? ந, சதூஸு திண்ணம் அந்தோக³த⁴த்தா. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³யோஜனா…பே… வுத்த’’ந்தி.

2. அஸமயவிமோக்கே²னாதி ஹேட்டா²மக்³க³விமோக்கே²ன. ஸோ ஹி லோகியவிமோக்கோ² விய அதி⁴க³மவளஞ்ஜனத்த²ம் பகப்பேதப்³ப³ஸமயவிஸேஸாபா⁴வதோ ஏவம் வுத்தோ. அக்³க³மக்³க³விமோக்கோ² பன ஏகச்சாஸவவிமுத்திவசனதோ இத⁴ நாதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘ஏகச்சே ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீ’’தி. ஏகச்சேஹி ஆஸவேஹி விமுத்தோதி தி³ட்டா²ஸவாதீ³ஹி ஸமுச்சே²த³விமுத்தியா விமுத்தோ. அஸமய…பே… லாபே⁴னாதி யதா²வுத்தஅஸமயவிமோக்க²ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபூ⁴தஸ்ஸ அதி⁴க³மேன. ததோ ஏவ ஸாதிஸயேன, ஏகச்சேஹி காமாஸவேஹி விமுத்தோ விக்க²ம்ப⁴னவஸேனாதி அத்தோ². ஸோ ஏவ ஏகச்சஸமயவிமோக்க²லாபீ⁴ யதா²வுத்தோ ஸமயவிமுத்தோ அஸமயவிமோக்க²விஸேஸஸ்ஸ வஸேன ஸமயவிமோக்க²பஞ்ஞத்தியா அதி⁴ப்பேதத்தா. ஸோதி அஸமயவிமோக்கூ²பனிஸ்ஸயஸமயவிமோக்க²லாபீ⁴. தேன ஸாதிஸயேன ஸமயவிமோக்கே²ன. ததா²விமுத்தோவ ஹோதீதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ². யஸ்மா ததா²விமுத்தோ ஹோதி, தஸ்மா ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திம் லத்³து⁴ம் அரஹதீதி பரிஞ்ஞாதத்த²ம் ஹேதுனா பதிட்டா²பேதி. ப்³யதிரேகமுகே²னபி தமத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘புது²ஜ்ஜனோ பனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸமுதா³சாரபா⁴வதோதி ஸமுதா³சாரஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ. ஸோதி ஜா²னலாபீ⁴ புது²ஜ்ஜனோ.

யதி³ புனராவத்தகத⁴ம்மதாய புது²ஜ்ஜனோ ஸமயவிமுத்தோதி ந வுத்தோ, தத³பா⁴வதோ கஸ்மா அரஹா ததா² ந வுத்தோதி ஆஹ ‘‘அரஹதோ பனா’’திஆதி³. தத³காரணபா⁴வந்தி தேஸம் விமோக்கா²னம், தஸ்ஸ வா ஸமயவிமுத்திபா⁴வஸ்ஸ அகாரணபா⁴வம். ஸப்³போ³தி ஸுக்க²விபஸ்ஸகோபி ஸமத²யானிகோபி அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴பி. ப³ஹிஅப்³ப⁴ந்தரபா⁴வா அபேக்கா²ஸித்³தா⁴, வத்து அதி⁴ப்பாயவஸேன க³ஹேதப்³ப³ரூபா சாதி ஆஹ ‘‘பா³ஹிரானந்தி லோகுத்தரதோ ப³ஹிபூ⁴தான’’ந்தி.

3. ரூபதோ அஞ்ஞம் ந ரூபந்தி தத்த² ரூபபடிபா⁴க³ம் கஸிணரூபாதி³ ரூப-ஸத்³தே³ன க³ஹிதந்தி தத³ஞ்ஞம் பட²மததியாருப்பவிஸயமத்தம் அரூபக்க²ந்த⁴னிப்³பா³னவினிமுத்தம் அரூப-ஸத்³தே³ன க³ஹிதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். படிபக்க²பூ⁴தேஹி கிலேஸசோரேஹி அமூஸிதப்³ப³ம் ஜா²னமேவ சித்தமஞ்ஜூஸம். ஸமாதி⁴ந்தி வா ஸமாதி⁴ஸீஸேன ஜா²னமேவ வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

4. அத்தனோ அனுரூபேன பமாதே³னாதி ஏத்த² அனாகா³மினோ அதி⁴குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு அஸக்கச்சஅஸாதச்சகிரியாதி³னா. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பன தாதி³ஸேன பமாத³பதிரூபகேன, தாதி³ஸாய வா அஸக்கச்சகிரியாய. ஸா சஸ்ஸ உஸ்ஸுக்காபா⁴வதோ வேதி³தப்³பா³. படிப்பஸ்ஸத்³த⁴ஸப்³பு³ஸ்ஸுக்கா ஹி தே உத்தமபுரிஸா. ஸமயேன ஸமயந்தி ஸமயே ஸமயே. பு⁴ம்மத்தே² ஹி ஏதம் கரணவசனம் உபயோக³வசனஞ்ச. அனிப்ப²த்திதோதி ஸமாபஜ்ஜிதும் அஸக்குணேய்யதோ. அஸ்ஸாதி ‘‘தேஸஞ்ஹீ’’திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸ இமஸ்ஸ அட்ட²கதா²வசனஸ்ஸ. தேனாதி யதா²ப⁴தேன ஸுத்தேன.

5. யேனாதி⁴ப்பாயேன ‘‘த⁴ம்மேஹீ’’தி வத்தப்³ப³ந்தி வுத்தம், தம் விவரந்தோ ‘‘இதா⁴’’திஆதி³மாஹ. தத்த² இதா⁴தி ‘‘பரிஹானத⁴ம்மோ அபரிஹானத⁴ம்மோ’’தி ஏதஸ்மிம் பத³த்³வயே. தத்தா²தி ‘‘குப்பத⁴ம்மோ அகுப்பத⁴ம்மோ’’தி பத³த்³வயே. ஸதி வசனனானத்தே அத்தே²வ வசனத்த²னானத்தந்தி ஆஹ ‘‘வசனத்த²னானத்தமத்தேன வா’’தி. வசனத்த²க்³க³ஹணமுகே²ன க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ பன விபா⁴வனத்த²ஸ்ஸ நத்தே²த்த² நானத்தம், யதோ தேஸம் பரியாயந்தரதாஸித்³தி⁴.

7-8. ஸமாபத்திசேதனாதி யாய சேதனாய ஸமாபத்திம் நிப்³ப³த்தேதி ஸமாபஜ்ஜதி ச. தேனாஹ ‘‘ததா³யூஹனா’’தி. ஆரக்க²பச்சுபட்டா²னா ஸதீதி கத்வா ஆஹ ‘‘அனுரக்க²ணா…பே… ஸதீ’’தி. தேனாஹ ‘‘ஏகாரக்கோ² ஸதாரக்கே²ன சேதஸா விஹரதீ’’தி. ததா² ஹி ஸா ‘‘குஸலாகுஸலானம் த⁴ம்மானம் க³தியோ ஸமன்னேஸதீ’’தி வுத்தா.

11. அக்³க³மக்³க³ட்டோ²பி இதரமக்³க³ட்டா² விய அனுபச்சி²ன்னப⁴யத்தா ப⁴யூபரதவோஹாரம் லப⁴தீதி ஆஹ ‘‘அரஹத்தமக்³க³ட்டோ² ச…பே… ப⁴யூபரதோ’’தி.

12. கேசீதி திஹேதுகபடிஸந்தி⁴கே மந்த³பு³த்³தி⁴கே ஸந்தா⁴யாஹ. தேன வுத்தம் ‘‘து³ப்பஞ்ஞாதி இமினா க³ய்ஹந்தீ’’தி. து³ப்³ப³லா பஞ்ஞா யேஸம் தே து³ப்பஞ்ஞாதி.

14. அனியதத⁴ம்மஸமன்னாக³தஸ்ஸேவ பச்சயவிஸேஸேன நியதத⁴ம்மபடிலாபோ⁴தி ஆஹ ‘‘யத்த²…பே… ஹோந்தீ’’தி. தத³பா⁴வாதி நியதானியதவோமிஸ்ஸாய பவத்தியா அபா⁴வா.

16. பரியாதி³யிதப்³பா³னீதி பரியாத³கேன மக்³கே³ன கே²பேதப்³பா³னி. தண்ஹாதீ³னம் பலிபு³த⁴னாதி³கிரியாய மத்த²கப்பத்தியா ஸீஸபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³, நிப்³பா³னஸ்ஸ பன விஸங்கா²ரபா⁴வதோ ஸங்கா²ரஸீஸதா. தேனாஹ ‘‘ஸங்கா²ரவிவேகபூ⁴தோ நிரோதோ⁴’’தி. கேசி பன ‘‘ஸங்கா²ரஸீஸம் நிரோத⁴ஸமாபத்தீ’’தி வத³ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம் பஞ்ஞத்திமத்தஸ்ஸ ஸீஸபா⁴வானுபபத்திதோ தது³த்³த⁴ஞ்ச ஸங்கா²ரப்பவத்திஸப்³பா⁴வதோ. ஸஹ வியாதி ஏகஜ்ஜ²ம் விய. ஏதேன ஸம-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²மாஹ. ஸஹத்தோ² ஹேஸ ஸம-ஸத்³தோ³. ஸம்ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனேனாதி ஸம்ஸித்³தி⁴யா நிட்டா²னஸ்ஸ உபரமஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன.

இதா⁴தி இமிஸ்ஸா புக்³க³லபஞ்ஞத்திபாளியா, இமிஸ்ஸா வா தத³ட்ட²கதா²ய. கிலேஸபவத்தஸீஸானந்தி கிலேஸஸீஸபவத்தஸீஸானம். தேஸு ஹி க³ஹிதேஸு இதரம்பி பரியாதி³யிதப்³ப³ம் கிலேஸபா⁴வேன பரியாதி³யிதப்³ப³தாஸாமஞ்ஞேன ச க³ஹிதமேவ ஹோதீதி கிலேஸவட்டபரியாதா³னேன மக்³க³ஸ்ஸ இதரவட்டானம்பி பரியாதி³யனம். வட்டுபச்சே²த³கேன மக்³கே³னேவ ஹி ஜீவிதிந்த்³ரியம்பி அனவஸேஸதோ நிருஜ்ஜ²தீதி. கஸ்மா பனேத்த² பவத்தஸீஸம் விஸும் க³ஹிதந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘பவத்தஸீஸம்பீ’’திஆதி³. ஓதி⁴ஸோ ச அனோதி⁴ஸோ ச கிலேஸபரியாதா³னே ஸதி ஸிஜ்ஜ²மானா பச்சவேக்க²ணவாரா தேன நிப்பா²தே³தப்³பா³தி வுத்தா. தேனேவாஹ ‘‘கிலேஸபரியாதா³னஸ்ஸேவ வாரா’’தி. இதா³னி தமத்த²ம் ஆக³மேன ஸாதே⁴ந்தோ ‘‘விமுத்தஸ்மி’’ந்திஆதி³மாஹ. சுதிசித்தேன ஹோதீதி இத³ம் யதா²வுத்தஸ்ஸ கிலேஸபரியாதா³னஸமாபனபூ⁴தஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணவாரஸ்ஸ சுதிசித்தேன பரிச்சி²ன்னத்தா வுத்தம், தஸ்மா சுதிசித்தேன பரிச்சே²த³கேன பரிச்சி²ன்னம் ஹோதீதி அத்தோ².

17. திட்டே²ய்யாதி ந உபக³ச்சே²ய்ய. டா²னஞ்ஹி க³தினிவத்தி. தேன வுத்தம் ‘‘நப்பவத்தேய்யா’’தி.

18. பயிருபாஸனாய ப³ஹூபகாரத்தா பயிருபாஸிதப்³ப³த்தா.

20. அக்³க³விஜ்ஜா யஸ்ஸ அனதி⁴க³தவிஜ்ஜாத்³வயஸ்ஸ ஹோதி, ஸோ சே பச்சா² விஜ்ஜாத்³வயம் அதி⁴க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ பட²மம் அதி⁴க³தவிஜ்ஜாத்³வயஸ்ஸ விய அதேவிஜ்ஜதாபா⁴வா யதி³பி நிப்பரியாயதா தேவிஜ்ஜதா, பட²மம் அதி⁴க³தவிஜ்ஜாத்³வயஸ்ஸ பன ஸா ஸவிஸேஸாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யாய கதகிச்சதா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அக்³க³விஜ்ஜாதி ஆஸவக்க²யஞாணம், அக்³க³மக்³க³ஞாணமேவ வா வேதி³தப்³ப³ம். ஸா ச தேவிஜ்ஜதாதி யோஜனா.

22. தத்தே²வாதி ஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தே⁴ ஏவ.

24. தந்தி நிரோத⁴ஸமாபத்திலாபி⁴னோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்ததாவசனம். வுத்தலக்க²ணூபபத்திகோதி த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி ஏவம் வுத்தலக்க²ணேன உபபத்திதோ யுத்திதோ ஸமன்னாக³தோ. ஏஸேவ நயோதி யதா² சதுன்னம் அரூபஸமாபத்தீனம் ஏகேகதோ நிரோத⁴தோ ச வுட்டா²ய அரஹத்தம் பத்தானம் வஸேன பஞ்ச உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா வுத்தா, ததா² ஸேக்க²பா⁴வம் பத்தானம் வஸேன பஞ்ச காயஸக்கி²னோ ஹோந்தீதி கத்வா வுத்தம்.

த³ஸ்ஸனகாரணாதி இமினா ‘‘தி³ஸ்வா’’தி ஏத்த² த்வா-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ²தி த³ஸ்ஸேதி யதா² ‘‘ஸீஹம் தி³ஸ்வா ப⁴யம் ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு. த³ஸ்ஸனே ஸதி பரிக்க²யோ, நாஸதீதி ஆஹ ‘‘த³ஸ்ஸனாயத்தபரிக்க²யத்தா’’தி. புரிமகிரியாதி ஆஸவானம் க²யகிரியாய புரிமகிரியா. ஸமானகாலத்தேபி ஹி காரணகிரியா ப²லகிரியாய புரிமஸித்³தா⁴ விய வோஹரீயதி. ததோ நாமகாயதோ முச்சனதோ. யதோ ஹி யேன முச்சிதப்³ப³ம், தம் நிஸ்ஸிதோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘நாமனிஸ்ஸிதகோ’’தி. தஸ்ஸாதி காயத்³வயவிமுத்தியா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வஸ்ஸ. அரூபலோகே ஹி டி²தாரஹந்தவஸேனாயமத்தோ² வுத்தோ. தேனாஹ ‘‘ஸுத்தே ஹீ’’திஆதி³.

த்³வீஹி பா⁴கே³ஹீதி விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³பா⁴கே³ஹி. த்³வே வாரேதி கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சி²ந்த³னவஸேன த்³விக்க²த்தும். கிலேஸேஹி விமுத்தோதி இத³ம் பட²மததியவாதா³னம் வஸேன வுத்தம், இதரம் து³தியவாத³ஸ்ஸ. அரூபஜ்ஜா²னம் யதி³பி ரூபஸஞ்ஞாதீ³ஹி விமுத்தம் தம்ஸமதிக்கமாதி³னா பத்தப்³ப³த்தா, பவத்தினிவாரகேஹி பன காமச்ச²ந்தா³தீ³ஹியேவஸ்ஸ விமுத்தி ஸாதிஸயாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நீவரணஸங்கா²தனாமகாயதோ விமுத்த’’ந்தி ஆஹ. யஞ்சாபி அரூபஜ்ஜா²னம் ரூபலோகே விவேகட்ட²தாவஸேனபி ரூபகாயதோ விமுத்தம், தம் பன ரூபபடிப³ந்த⁴ச²ந்த³ராக³விக்க²ம்ப⁴னேனேவ ஹோதீதி விக்க²ம்ப⁴னமேவ பதா⁴னந்தி வுத்தம் ‘‘ரூபதண்ஹாவிக்க²ம்ப⁴னேன ரூபகாயதோ ச விமுத்தத்தா’’தி. ஏகதே³ஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தம் நாம ஹோதி ஸமுச்சே²த³விமுத்தியா அபா⁴வா.

25. ‘‘ஸத்திஸயோ’’தி விய ஸமுதா³யே பவத்தோ வோஹாரோ அவயவேபி தி³ஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அட்ட²விமோக்கே²கதே³ஸேன…பே… வுச்சதீ’’தி.

26. பு²ட்டா²னந்தி ப²ஸ்ஸிதானம், அதி⁴க³தானந்தி அத்தோ². அந்தோதி அந்தஸதி³ஸோ ப²ஸ்ஸனாய பரகாலோ. தத³னந்தரோ ஹி தப்பரியோஸானோ விய ஹோதீதி. காலவிஸயோ சாயம் அந்த-ஸத்³தோ³, ந பன காலத்தோ². தேனாஹ ‘‘அதி⁴ப்பாயோ’’தி. நாமகாயேகதே³ஸதோதி நீவரணஸங்கா²தனாமகாயேகதே³ஸதோ. ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி விப³ந்த⁴விக்க²ம்ப⁴னேன ஆலோசனே பகாஸனே ஸமத்த²ஸ்ஸ ஞாணசக்கு²னோ அதி⁴ட்டா²னஸமுப்பாத³னதோ. ந து விமுத்தோதி விமுத்தோதி ந வுச்சதேவ.

28. இமம் பன நயந்தி ‘‘அபிச தேஸ’’ந்திஆதி³னா ஆக³தவிதி⁴ம். யேன விஸேஸேனாதி யேன காரணவிஸேஸேன. ஸோதி தி³ட்டி²ப்பத்தஸத்³தா⁴விமுத்தானம் யதா²வுத்தோ பஞ்ஞாய விஸேஸோ. படிக்கே²போ கதோ காரணஸ்ஸ அவிபா⁴விதத்தா. உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ விய, பஞ்ஞாவிமுத்தோ விய வா ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸ ஸாவஸேஸவிமுத்தியம்பி தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ விய பஞ்ஞாய ஸாதிஸயாய அபா⁴வதோ ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி இத³ம் ஆக³மனவஸேன ஸத்³தா⁴ய அதி⁴கபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், மக்³கா³தி⁴க³மதோ பனஸ்ஸ பச்சக்க²மேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம்.

31. ‘‘ஸோதோதி அரியமக்³க³ஸ்ஸ நாம’’ந்தி நிப்பரியாயேன தம்ஸமங்கீ³ ஸோதாபன்னோதி அதி⁴ப்பாயேன சோத³கோ ‘‘அபி-ஸத்³தோ³ கஸ்மா வுத்தோ’’தி சோத³னம் உட்டா²பேத்வா ‘‘நனூ’’திஆதி³னா அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. இதரோ ‘‘நாபன்ன’’ந்திஆதி³னா பரிஹரதி. ஸமன்னாக³தோ ஏவ நாம லோகுத்தரத⁴ம்மானம் அகுப்பஸபா⁴வத்தா. இதரேஹீதி து³தியமக்³க³ட்டா²தீ³ஹி. ஸோ ஏவாதி பட²மப²லட்டோ² ஏவ. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸத்தக்க²த்துபரமனித்³தே³ஸே. ஸோதம் வா அரியமக்³க³ம் ஆதி³தோ பன்னோ அதி⁴க³தோதி ஸோதாபன்னோதி வுச்சமானே து³தியமக்³க³ட்டா²தீ³னம் நத்தே²வ ஸோதாபன்னபா⁴வாபத்தி. ஸுத்தே பன ஸோதம் அரியமக்³க³ம் ஆதி³தோ மரியாத³ம் அமுஞ்சித்வாவ பன்னோ படிபஜ்ஜதீதி கத்வா மக்³க³ஸமங்கீ³ ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வுத்தோ. பரியாயேன இதரோபி தஸ்ஸ அபரிஹானத⁴ம்மத்தா ஸோதாபன்னோதி வேதி³தப்³ப³ம். பஹீனாவஸிட்ட²கிலேஸபச்சவேக்க²ணாய ஸமுத³யஸச்சம் விய து³க்க²ஸச்சம்பி பச்சவேக்கி²தம் ஹோதி ஸச்சத்³வயபரியாபன்னத்தா கிலேஸானந்தி ஆஹ ‘‘சதுஸச்சபச்சவேக்க²ணாதீ³ன’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ப²லபச்சவேக்க²ணஉபரிமக்³க³ப²லத⁴ம்மே ச ஸங்க³ண்ஹாதி.

32. மஹாகுலமேவாதி உளாரகுலமேவ வுச்சதி ‘‘குலீனோ குலபுத்தோ’’திஆதீ³ஸு விய.

33. ஸஜ்ஜா²னகோ அபரிஹீனஜ்ஜா²னோ காலகதோ ப்³ரஹ்மலோகூபகோ³ ஹுத்வா வட்டஜ்ஜா²ஸயோ சே, உபரூபரி நிப்³ப³த்தித்வா நிப்³பா³யதீதி ஆஹ ‘‘அனாகா³மிஸபா⁴கோ³’’தி. யதோ ஸோ ஜா²னானாகா³மீதி வுச்சதி. தேனாஹ ‘‘அனாவத்தித⁴ம்மோ’’தி.

36. பரயோகே³ த்வா-ஸத்³தோ³ தத³ந்தோ ஹுத்வா ‘‘பரஸத்³த³யோகே³’’தி வுத்தோ, அப்பத்வாதி வுத்தம் ஹோதீதி ‘‘அப்பத்தம் ஹுத்வா’’தி இமினா வுச்சதி.

37. தேனாதி ‘‘உபஹச்சா’’தி பதே³ன. நனு ச வேமஜ்ஜா²திக்கமோ ‘‘அதிக்கமித்வா வேமஜ்ஜ²’’ந்தி இமினா பகாஸிதோ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

40. தண்ஹாவட்டஸோதா தண்ஹாவட்டப³ந்தா⁴. தஸ்ஸாதி ஸோதஸ்ஸ. ஸம்ப³ந்தே⁴ சேதம் ஸாமிவசனம். உத்³த⁴ம்ஸோதஸ்ஸ உபரிப⁴வூபக³தா ஏகம்ஸிகாதி ஆஹ ‘‘யத்த² வா தத்த² வா க³ந்த்வா’’தி. தஸ்ஸாதி உத்³த⁴ம்ஸோதஸ்ஸ. தத்தா²தி அவிஹேஸு. லஹுஸாலஹுஸக³திகாதி லஹுகாலஹுகாயுக³திகா, லஹுகாலஹுகஞாணக³திகா வா. உப்பஜ்ஜித்வாவ நிப்³பா³யனகாதீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஆகாஸம் லங்கி⁴த்வா நிப்³பா³யதீ’’திஆதி³னா வுத்தா திஸ்ஸோ உபமா ஸங்க³ண்ஹாதி. அந்தராஉபஹச்சபரினிப்³பா³யீஹி அதி⁴மத்ததா, உத்³த⁴ம்ஸோததோ அனதி⁴மத்ததா ச அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீனம் ந வேதி³தப்³பா³தி யோஜனா. தே ஏவாதி அந்தராஉபஹச்சபரினிப்³பா³யிஉத்³த⁴ம்ஸோதா ஏவ. யதி³ ஏவம் அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீனம் உபமாவசனேன ததோ மஹந்ததரேஹி கஸ்மா வுத்தந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ததோ மஹந்த…பே… த³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி.

தேனாதி ‘‘நோ சஸ்ஸ, நோ ச மே ஸியா’’தி வசனேன. தேனாதி வா யதா²வுத்தேன தஸ்ஸ அத்த²வசனேன. இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸாதி இமஸ்ஸ ஸம்பதி வத்தமானஸ்ஸ விஞ்ஞாணாதி³து³க்க²ஸ்ஸ. உத³யத³ஸ்ஸனம் ஞாணம். சதூஹிபீதி ‘‘நோ சஸ்ஸா’’தி சதூஹி பதே³ஹி. யம் அத்தீ²தி யம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜதி. தேனாஹ ‘‘பூ⁴தந்தி ஸஸபா⁴வ’’ந்தி, பூ⁴தந்தி க²ந்த⁴பஞ்சகந்தி அத்தோ². யதா²ஹ ‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸமனுபஸ்ஸதா²’’தி. விவட்டமானஸோ விவிச்சமானஹத³யோ தண்ஹாதி³ஸோததோ நிவத்தஜ்ஜா²ஸயோ. உபேக்க²கோ ஹோதீதி சத்தப⁴ரியோ விய புரிஸோ ப⁴யம் நந்தி³ஞ்ச பஹாய உதா³ஸினோ ஹோதி.

அவிஸிட்டே²தி ஹீனே. விஸிட்டே²தி உத்தமே. ‘‘ப⁴வே’’தி வத்வா ‘‘ஸம்ப⁴வே’’தி வுச்சமானம் அவுத்தவாசகம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பச்சுப்பன்னோ’’திஆதி³மாஹ. பூ⁴தமேவ வுச்சதீதி யம் பூ⁴தந்தி வுச்சதி, ததே³வ ப⁴வோதி ச வுச்சதி, ப⁴வதி அஹோஸீதி வா. ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மாதி ஸம்ப⁴வோ. ததா³ஹாரோ தஸ்ஸ ப⁴வஸ்ஸ பச்சயோ. அனுக்கமேன மக்³க³பஞ்ஞாயாதி விபஸ்ஸனானுக்கமேன லத்³தா⁴ய அரியமக்³க³பஞ்ஞாய. தேனாதி ஸேக்கே²ன.

ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.