புக்³க³லபஞ்ஞத்திபகரண-அனுடீகா

1. மாதிகாவண்ணனா

1. ‘‘தா⁴துகத²ம் தே³ஸயித்வா அனந்தரம் தஸ்ஸ ஆஹ புக்³க³லபஞ்ஞத்தி’’ந்தி வுத்தே தத்த² காரணம் ஸமுதா³க³மதோ பட்டா²ய விபா⁴வேந்தோ ‘‘த⁴ம்மஸங்க³ஹே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யதி³பி த⁴ம்மஸங்க³ஹே ப²ஸ்ஸாதீ³னம் பத²வீஆதீ³னஞ்ச த⁴ம்மானம் நானானயவிசித்தோ அனுபத³விபா⁴கோ³பி கதோ, ந ஸங்க³ஹோ ஏவ, ஸோ பன தேஸம் குஸலத்திகாதி³ஹேதுது³காதி³திகது³கேஹி ஸங்க³ஹஸந்த³ஸ்ஸனத்தோ²தி வுத்தம் ‘‘த⁴ம்மஸங்க³ஹே திகது³காதி³வஸேன ஸங்க³ஹிதானம் த⁴ம்மான’’ந்தி. தேனேவ ஹி தம் பகரணம் ‘‘த⁴ம்மஸங்க³ஹோ’’தி ஸமஞ்ஞம் லபி⁴. காமஞ்ச த⁴ம்மஸங்க³ஹேபி ‘‘தஸ்மிம் கோ² பன ஸமயே சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தீ’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 58) க²ந்தா⁴தி³விபா⁴கோ³ த³ஸ்ஸிதோ, ஸோ பன ந ததா² ஸாதிஸயோ, யதா² விப⁴ங்க³பகரணேதி ஸாதிஸயம் தம் க³ஹேத்வா ஆஹ ‘‘விப⁴ங்கே³ க²ந்தா⁴தி³விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா’’தி, யதோ தம் ‘‘விப⁴ங்கோ³’’த்வேவ பஞ்ஞாயித்த². தா⁴துகதா²யாதி ஆதா⁴ரே பு⁴ம்மம், ததா² ‘‘த⁴ம்மஸங்க³ஹே விப⁴ங்கே³’’தி ஏத்தா²பி. ஆதா⁴ரோ ஹி ஸங்க³ஹணவிப⁴ஜனப்பபே⁴த³வசனஸங்கா²தானம் அவயவகிரியானம் தம்ஸமுதா³யபூ⁴தானி பகரணானி யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா²’’தி. கரணவசனம் வா ஏதம், தா⁴துகதா²ய கரணபூ⁴தாயாதி அத்தோ².

ஏத்த² ச அபி⁴ஞ்ஞேய்யத⁴ம்மே தே³ஸேந்தோ தே³ஸனாகுஸலோ ப⁴க³வா திகது³கவஸேன தாவ நேஸம் ஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேந்தோ த⁴ம்மஸங்க³ணிம் தே³ஸேத்வா ஸங்க³ஹபுப்³ப³கத்தா விபா⁴க³ஸ்ஸ தத³னந்தரம் க²ந்தா⁴தி³வஸேன விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ விப⁴ங்க³ம் தே³ஸேஸி. புன யதா²வுத்தவிபா⁴க³ஸங்க³ஹயுத்தே த⁴ம்மே ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹாதி³னயப்பபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேந்தோ தா⁴துகத²ம் தே³ஸேஸி தஸ்ஸா அப்³ப⁴ந்தரபா³ஹிரமாதிகாஸரீரகத்தா. ந ஹி ஸக்கா க²ந்தா⁴தி³கே குஸலாதி³கே ச வினா ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹாதி³னயம் நேதுந்தி. தேனாஹ ‘‘ததா²ஸங்க³ஹிதவிப⁴த்தான’’ந்தி. ஏவம் ஸங்க³ஹதோ விபா⁴க³தோ பபே⁴த³தோ ச த⁴ம்மானம் தே³ஸனா யஸ்ஸா பஞ்ஞத்தியா வஸேன ஹோதி, யோ சாயம் யதா²வுத்தத⁴ம்முபாதா³னோ புக்³க³லவோஹாரோ, தஸ்ஸ ச ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன விபா⁴கோ³, தம் ஸப்³ப³ம் விபா⁴வேதும் புக்³க³லபஞ்ஞத்தி தே³ஸிதாதி இத³மேதேஸம் சதுன்னம் பகரணானம் தே³ஸனானுக்கமகாரணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

தேஸந்தி த⁴ம்மானம். ஸபா⁴வதோதி ‘‘ப²ஸ்ஸோ வேத³னா’’திஆதி³ஸபா⁴வதோ. உபாதா³யாதி ‘‘புக்³க³லோ ஸத்தோ போஸோ’’திஆதி³னா க²ந்தே⁴ உபாதா³ய. பஞ்ஞாபனம் யாய தஜ்ஜாஉபாதா³தி³பே⁴தா³ய பஞ்ஞத்தியா ஹோதி, தம் பஞ்ஞத்திம். பபே⁴த³தோதி க²ந்தா⁴தி³ஸமயவிமுத்தாதி³விபா⁴க³தோ. யாய பஞ்ஞத்தியா ஸபா⁴வதோ உபாதா³ய ச பஞ்ஞாபனந்தி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘தத்த² யே த⁴ம்மே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அஸபா⁴வபஞ்ஞத்தியாபி மூலபூ⁴தம் உபாதா³னம் ஸபா⁴வத⁴ம்மோ ஏவ, கேவலம் பன தேஸம் பவத்திஆகாரபே⁴த³ஸன்னிஸ்ஸயதோ விஸேஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யே த⁴ம்மே…பே… ஹோதீ’’தி ஆஹ. தத்த² புப்³பா³பரியபா⁴வேன பவத்தமானேதி இமினா பப³ந்த⁴ஸன்னிஸ்ஸயதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸந்தானபஞ்ஞத்திம் வத³தி, அஸபா⁴வஸமூஹவஸேனாதி இமினா ஸேஸபஞ்ஞத்திம். திஸ்ஸோ ஹி பஞ்ஞத்தியோ ஸந்தானபஞ்ஞத்தி ஸமூஹபஞ்ஞத்தி அவத்தா²விஸேஸபஞ்ஞத்தீதி. தத்த² பப³ந்தோ⁴ ஸந்தானோ. ஸமுதா³யோ ஸமூஹோ. உப்பாதா³தி³கோ த³ஹரபா⁴வாதி³கோ ச அவத்தா²விஸேஸோ. தேஸு அஸபா⁴வக்³க³ஹணேன வினா பப³ந்த⁴ஸமூஹானம் அஸபா⁴வத்தே ஸித்³தே⁴ அஸபா⁴வஸமூஹவஸேனாதி அஸபா⁴வக்³க³ஹணம் பப³ந்த⁴ஸமூஹவினிமுத்தபஞ்ஞத்திஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி தேன அவத்தா²விஸேஸபஞ்ஞத்தியா பரிக்³க³ஹோ வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

தேஸந்தி புப்³பே³ யம்-ஸத்³தே³ன பராமட்டா²னம் இந்த்³ரியப³த்³த⁴த⁴ம்மானம். தேனேவாஹ ‘‘அஞ்ஞேஸஞ்ச பா³ஹிரரூபனிப்³பா³னான’’ந்தி. ஸஸபா⁴வஸமூஹஸஸபா⁴வப்பபே⁴த³வஸேனாதி ரூபக்க²ந்தா⁴தி³ஸஸபா⁴வஸமூஹவஸேன சக்கா²யதனாதி³ஸஸபா⁴வவிஸேஸவஸேன ச. ‘‘ஸஸபா⁴வஸமூஹஸபா⁴வபே⁴த³வஸேனா’’தி ச பாடோ². தத்த² ஸமூஹஸபா⁴வோதி ஸபா⁴வஸந்தானம் அவத்தா²விஸேஸவிது⁴ரம் ஸமூஹவஸேன லக்க²ணமேவாஹ. ததா² ஹி க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தியாபி ஸபா⁴வபஞ்ஞத்திதா வுத்தா. தாயாதி ஆயதனபஞ்ஞத்திஆதி³ப்பபே⁴தா³ய ஸபா⁴வபஞ்ஞத்தியா. விப⁴த்தா ஸபா⁴வபஞ்ஞத்தீதி ‘‘ப²ஸ்ஸோ பு²ஸனா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 2) விப⁴த்தா ப²ஸ்ஸாதி³ஸபா⁴வபஞ்ஞத்தி. ஸப்³பா³பீதி பி-ஸத்³தே³ன ஸபா⁴வத⁴ம்மேஸு ஸாமஞ்ஞவஸேன பவத்தம் குஸலாதி³பஞ்ஞத்திம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ரூபாதி³த⁴ம்மானம் ஸமூஹோ ஸந்தானேன பவத்தமானோ அவத்தா²விஸேஸஸஹிதோ ஏகத்தக்³க³ஹணனிப³ந்த⁴னோ ஸத்தோதி வோஹரீயதீதி ஸோ ஸபா⁴வத⁴ம்மோ நாம பன ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘புக்³க³லபஞ்ஞத்தி பன அஸபா⁴வபஞ்ஞத்தீ’’தி. தாயாதி புக்³க³லபஞ்ஞத்தியா. யஸ்மா பன த⁴ம்மானம் பப³ந்தோ⁴ ஸமூஹோ ச த⁴ம்மஸன்னிஸ்ஸிதோதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, தஸ்மா ‘‘பரிஞ்ஞேய்யாதி³ஸபா⁴வத⁴ம்மே உபாதா³ய பவத்திதோ’’தி வுத்தம்.

விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி பன ‘‘ஸபா⁴வபஞ்ஞத்தீ’’தி வுத்தா, அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி ‘‘அஸபா⁴வபஞ்ஞத்தீ’’தி வுத்தா. ஸப்³பா³ பஞ்ஞத்தியோதி உபாதா³யபஞ்ஞத்திகிச்சபஞ்ஞத்திஆத³யோ ஸப்³பா³ பஞ்ஞத்தியோ. யதி³ ஸப்³பா³ பஞ்ஞத்தியோ இத⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி, கத²ம் ‘‘புக்³க³லபஞ்ஞத்தீ’’தி நாமம் ஜாதந்தி ஆஹ ‘‘க²ந்தா⁴தி³பஞ்ஞத்தீஸூ’’திஆதி³. அஞ்ஞத்தா²தி த⁴ம்மஸங்க³ஹாதீ³ஸு. யே த⁴ம்மேதி யே க²ந்தா⁴தி³த⁴ம்மே. பஞ்ஞத்தியா வத்து²பா⁴வேனாதி பஞ்ஞாபனஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வேன. அதி⁴ட்டா²னஞ்ஹி பஞ்ஞாபேதப்³ப³த⁴ம்மா பஞ்ஞாபனஸ்ஸ. ஏவஞ்ச கத்வா க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் புக்³க³லோ க³ஹிதோ. யே த⁴ம்மேதி வா யே பஞ்ஞத்தித⁴ம்மே. பஞ்ஞாபேதுகாமோதி நிக்கி²பிதுகாமோ வத்து²பே⁴த³தோ அஸங்கரதோ ட²பேதுகாமோ. பஞ்ஞத்திபரிச்சே²த³ந்தி ச வத்து²பே⁴த³பி⁴ன்னம் பஞ்ஞத்திபூ⁴தம் பரிச்சே²த³ம். ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸாமஞ்ஞப்பபே⁴த³பஞ்ஞாபனாதி ஸாமஞ்ஞபூ⁴தானம் விஸேஸபூ⁴தானஞ்ச அத்தா²னம் பஞ்ஞாபனா. தேஸந்தி அத்த²-ஸத்³தா³பேக்கா²ய புல்லிங்க³னித்³தே³ஸோ. தத்தா²தி பஞ்ஞாபனாய அத்த²த³ஸ்ஸனபூ⁴தேஸு த³ஸ்ஸனாதீ³ஸு. இத³மேவம்னாமகந்தி இத³ம் ருப்பனாதி³அத்த²ஜாதம் இத்த²ன்னாமகம் ரூபக்க²ந்த⁴வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³ஸமஞ்ஞம். தம்தம்கோட்டா²ஸிககரணந்தி ரூபவேத³னாதி³தம்தம்அத்த²விபா⁴க³பரியாபன்னதாபாத³னம். ததா² ஸஞ்ஞுப்பாதா³னமேவாதி ஆஹ ‘‘போ³த⁴னமேவ நிக்கி²பனா’’தி. போ³த⁴னஞ்ஹி போ³த⁴னேய்யஸந்தானே போ³தே⁴தப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ட²பனந்தி கத்வா ‘‘நிக்கி²பனா’’தி வுத்தம். ‘‘பஞ்ஞாபனா’’திஆதி³னா பா⁴வஸாத⁴னேன வத்வா ஸாத⁴னந்தராமஸனேன அத்த²ந்தரபரிகப்பாஸங்கா ஸியாதி தம் நிவாரேதும் ‘‘யோ பனாயம்…பே… வேதி³தப்³போ³’’தி ஆஹ. தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானந்தி தம்தம்பஞ்ஞாபேதப்³ப³த⁴ம்மானம். த³ஸ்ஸனபூ⁴தாய நாமபஞ்ஞத்தியா தி³ட்ட²தாய, ட²பனபூ⁴தாய ட²பிததாய. தம்னிமித்ததந்தி தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனஸ்ஸ ட²பனஸ்ஸ ச நிமித்தகாரணதம். நிமித்தஞ்ஹி கத்துபா⁴வேன வோஹரீயதி யதா² ‘‘பி⁴க்கா² வாஸேதீ’’தி, ‘‘அரியபா⁴வகரானி ஸச்சானி அரியஸச்சானீ’’தி ச.

பாளியம் அனாக³ததந்தி விஜ்ஜமானதாதி³விஸேஸவசனேன ஸஹ பாடா²னாருள்ஹதம். விஜ்ஜமானஸ்ஸ ஸதோதி விஜ்ஜமானஸ்ஸ ஸமானஸ்ஸாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘விஜ்ஜமானபூ⁴தஸ்ஸாதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. ததா²தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴மானஸ்ஸ. தம் பன அனுபலப்³ப⁴மானதம் ததா²-ஸத்³தே³ன ப்³யதிரேகவஸேன தீ³பிதம் பாகடதரம் காதும் ‘‘யதா² குஸலாதீ³னீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² வினிவத்தஸபா⁴வானீதி விப⁴த்தஸபா⁴வானி. உபலத்³தீ⁴தி க³ஹணம். தேனாகாரேனாதி தேன ரூபவேத³னாதி³ஆகாரேன அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ. அஞ்ஞேனாகாரேனாதி ததோ ரூபவேத³னாதி³தோ அஞ்ஞேன தப்³பி³னிமுத்தேன பஞ்ஞாபேதப்³ப³பஞ்ஞாபனாகாரேன விஜ்ஜமானஸ்ஸ. பஞ்ஞத்திது³கே வுத்தமேவ ‘‘அயஞ்ச வாதோ³ ஸேவத்தி²கதா²ய படிஸித்³தோ⁴’’திஆதி³னா. லோகனிருத்திமத்தஸித்³த⁴ஸ்ஸாதி ஏத்த² மத்தக்³க³ஹணம் தஸ்ஸ பஞ்ஞத்திவத்து²ஸ்ஸ ந கேவலம் விஜ்ஜமானஸபா⁴வதானிவத்தனத்த²மேவ, அத² கோ² விபரீதக்³கா³ஹனிவத்தனத்த²ம்பீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அனபி⁴னிவேஸேன சித்தேனா’’தி ஆஹ. சதுஸச்சபஞ்சக்க²ந்தா⁴தி³வினிமுத்தம் ஸச்சந்தரக²ந்த⁴ந்தராதி³கம் பஞ்சமஸச்சாதி³கம். ஸசே தம் கோசி அத்தீ²தி படிஜானேய்ய, அயாதா²வக³ஹிதஸ்ஸ தம் வாசாவத்து²மத்தமேவஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸாபி⁴னிவேஸேன…பே… வுத்த’’ந்தி. உத்³தே³ஸே நித்³தே³ஸே ச ஸத்தவந்தம் பதா⁴னபா⁴வேன ஆக³மனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஸரூபதோ திஸ்ஸன்னம் ஆக³தத’’ந்தி. கு³ணபா⁴வேன பன உத்³த⁴ம்ஸோதபஞ்ஞாவிமுத்தபாஸாணலேகா²தி³க்³க³ஹணேஸு இதராபி திஸ்ஸோ பஞ்ஞத்தியோ இமஸ்மிம் பகரணே ஆக³தா ஏவ.

யதா²வுத்தஸ்ஸ…பே… அவிரோதே⁴னாதி ‘‘விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி ஏவம் வுத்தப்பகாரஸ்ஸ அவிலோமனேன. ஆசரியவாதா³தி சேத்த² அத்தனோமதியோ வேதி³தப்³பா³, அஞ்ஞத்த² பன அட்ட²கதா² ச. யதா² ச அவிரோதோ⁴ ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அவிஜ்ஜமானத்தா பஞ்ஞாபேதப்³ப³மத்தத்தே²ன பஞ்ஞத்தீதி ஏதேன ‘‘அவிஜ்ஜமானா பஞ்ஞத்தி அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி இமம் ஸமாஸவிகப்பமாஹ. அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீதி ஏத்த² ஹி த்³வே ஸமாஸா அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ, அவிஜ்ஜமானா வா பஞ்ஞத்தீதி அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. தேஸு புரிமேன நாமபஞ்ஞத்தி வுத்தா, து³தியேன உபாதா³பஞ்ஞத்திஆதி³பே⁴தா³ இதராபி. ஸஸபா⁴வம் வேத³னாதி³கம். தஜ்ஜபரமத்த²னாமலாப⁴தோதி தஜ்ஜஸ்ஸ தத³னுரூபஸ்ஸ பரமத்த²ஸ்ஸ அன்வத்த²ஸ்ஸ நாமஸ்ஸ லப⁴னதோ, அனுப⁴வனாதி³ஸபா⁴வானம் த⁴ம்மானம் பரமத்தி²கஸ்ஸ வேத³னாதி³னாமஸ்ஸ லப⁴னத்தாதி அத்தோ². ஏதேன விஸேஸனிவத்திஅத்தோ² மத்த-ஸத்³தோ³, தேன சாயம் விஸேஸோ நிவத்திதோதி த³ஸ்ஸேதி. பரதோ லபி⁴தப்³ப³ந்தி பரம் உபாதா³ய லத்³த⁴ப்³ப³ம் யதா² ரூபாதி³கே உபாதா³ய ஸத்தோதி நிஸ்ஸபா⁴வஸமூஹஸந்தானாதி³ பஞ்ஞத்திவத்து². ஏகத்தேனாதி அனஞ்ஞத்தேன. அனுபலப்³ப⁴ஸபா⁴வதா ஞாணேன அக்³க³ஹேதப்³ப³ஸபா⁴வதா, யதோ தே நவத்தப்³பா³தி வுச்சந்தி.

ஸஸூகஸாலிராஸிஆதி³ஆகாரேன ஸம்குசிதக்³கோ³ வாஸவவாஸுதே³வாதீ³னம் விய மோலிவிஸேஸோ கிரீடம், ஸோ பன மகுடவிஸேஸோபி ஹோதியேவாதி ஆஹ ‘‘கிரீடம் மகுட’’ந்தி. ஸப்³ப³ஸமோரோதோ⁴தி ஸப்³பா³ஸம் விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திஆதீ³னம் ச²ன்னம் பஞ்ஞத்தீனம் அந்தோகரணம். ஸங்கா²தப்³ப³ப்பதா⁴னத்தாதி இத³ம் லக்க²ணவசனம். ந ஹி ஸப்³பா³பி உபனிதா⁴பஞ்ஞத்திஸங்கா²வஸேன பவத்தா, நாபி ஸப்³பா³ ஸங்கா²தப்³ப³ப்பதா⁴னா. து³தியம் ததியந்திஆதி³கம் பன உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தியா, த்³வே தீணீதிஆதி³கம் உபனிக்கி²த்தபஞ்ஞத்தியா ஏகதே³ஸம் உபலக்க²ணவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ தஸ்ஸ ச ஸங்க்²யேய்யப்பதா⁴னதாயாஹ ‘‘ஸங்கா²தப்³ப³ப்பதா⁴னத்தா’’தி. பூரணத்தோ² ஹி ஸத்³தோ³ தத³த்த²தீ³பனமுகே²ன பூரேதப்³ப³மத்த²ம் தீ³பேதி. ஸோ ச ஸங்கா²விஸயோ பதா⁴னோவாதி து³தியாதீ³னம் பஞ்ஞத்தீனம் ஸங்கா²தப்³ப³ப்பதா⁴னதா வுத்தா. யாவ ஹி த³ஸஸங்கா² ஸங்க்²யேய்யப்பதா⁴னாதி. ததா² த்³வே தீணீதிஆதீ³னம்பி பஞ்ஞத்தீனம். ஸங்கா²தப்³போ³ பன அத்தோ² கோசி விஜ்ஜமானோ, கோசி அவிஜ்ஜமானோ, கோசி ஸஹ விஸுஞ்ச தது³ப⁴யம் மிஸ்ஸோதி ச²பி பஞ்ஞத்தியோ ப⁴ஜதீதி.

இதராதி உபாதா³ஸமோதா⁴னதஜ்ஜாஸந்ததிபஞ்ஞத்தியோ வுத்தாவஸேஸா உபனிதா⁴பஞ்ஞத்திஉபனிக்கி²த்தபஞ்ஞத்தியோ ச. ஸத்தரதா²தி³பே⁴தா³ உபாதா³பஞ்ஞத்தி, தீ³க⁴ரஸ்ஸாதி³பே⁴தா³ உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி ச அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. ஹத்த²க³தாதி³விஸிட்டா² உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி, ஸமோதா⁴னபஞ்ஞத்தி ச அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. ததே²வ ‘‘ஸுவண்ணவண்ணோ ப்³ரஹ்மஸ்ஸரோ’’திஆதி³கா விஜ்ஜமானக³ப்³பா⁴ விஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திம் ப⁴ஜந்தீதி ஆஹ ‘‘யதா²யோக³ம் தம் தம் பஞ்ஞத்தி’’ந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘து³தியம் ததியம்…பே… ப⁴ஜந்தீ’’தி. யஞ்ஹீதிஆதி³ யதா²வுத்தஉபனிதா⁴உபனிக்கி²த்தபஞ்ஞத்தீனம் அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வஸமத்த²னம். தத்த² தஞ்ச ஸங்கா²னந்தி யம் ‘‘பட²மம் ஏக’’ந்திஆதி³கம் ஸங்கா²னம், தஞ்ச ஸங்கா²முகே²ன க³ஹேதப்³ப³ரூபம். ச-ஸத்³தே³ன ஸங்க்²யேய்யம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தம்பி ஹி பஞ்ஞாபேதப்³ப³ம் பஞ்ஞத்தீதி. தஸ்ஸா பன பரமத்த²தோ அபா⁴வோ வுத்தோயேவ. கிஞ்சி நத்தீ²தி பரமத்த²தோ கிஞ்சி நத்தி². ததா²தி இமினா அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபா⁴வந்தி ஏதம் ஆகட்³ட⁴தி. தேனாஹ ‘‘ந ஹி…பே… விஜ்ஜமானோ’’தி.

ஓகாஸேதி அவீசிபரனிம்மிதவஸவத்தீபரிச்சி²ன்னே பதே³ஸே. ஸோ ஹி காமாதி⁴ட்டா²னதோ ‘‘காமோ’’தி வுச்சதி. கம்மனிப்³ப³த்தக்க²ந்தே⁴ஸூதி இமினா உத்தரபத³லோபேன காமப⁴வம் ‘‘காமோ’’தி வத³தி. ப⁴ணனம் ஸத்³தோ³ சேதனா வா, தம்ஸமங்கி³தாய தப்³பி³ஸிட்டே² புக்³க³லே பா⁴ணகோதி பஞ்ஞத்தீதி ஆஹ ‘‘விஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபக்க²ம் ப⁴ஜதீ’’தி. யேபு⁴ய்யேன ரூபாயதனக்³க³ஹணமுகே²ன ரூபஸங்கா²தேன ஸண்டா²னம் க³ய்ஹதீதி தஸ்ஸ தேன அபே⁴தோ³பசாரம் கத்வா வுத்தம் ‘‘ரூபாயதனஸங்கா²தேன ஸண்டா²னேனா’’தி. யம் அபே⁴தோ³பசாரம் பி⁴ந்தி³தும் அஜானந்தா நிகாயந்தரியா ரூபாயதனம் ஸண்டா²னஸபா⁴வம் படிஜானந்தி. ‘‘கிஸோ புக்³க³லோ, தூ²லோ புக்³க³லோ, கிஸோ த³ண்டோ³, தூ²லோ த³ண்டோ³’’திஆதி³னா புக்³க³லாதீ³னம் பஞ்ஞாபனா ததா²ததா²ஸன்னிவிட்டே² ரூபஸங்கா²தே கிஸாதி³ஸண்டா²னபஞ்ஞத்தி, ந ரூபாயதனமத்தேதி ஆஹ ‘‘ஸண்டா²னந்தி வா ரூபாயதனே அக்³க³ஹிதே’’தி. பச்சத்தத⁴ம்மனாமவஸேனாதி ‘‘பத²வீ ப²ஸ்ஸோ’’திஆதி³னா த⁴ம்மானம் தம்தம்னாமவஸேன. கிச்சபஞ்ஞத்திஆதி³விபா⁴கே³ன பவத்தோ அயம்பி ஆசரியவாதோ³ ‘‘கிச்சபஞ்ஞத்தி ஏகச்சா பூ⁴மிபஞ்ஞத்தி பச்சத்தபஞ்ஞத்தி அஸங்க²தபஞ்ஞத்தி ச விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி, லிங்க³பஞ்ஞத்தி ஏகச்சா பச்சத்தபஞ்ஞத்தி ச அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி, ஏகச்சா கிச்சபஞ்ஞத்தி விஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி, ஏகச்சா பூ⁴மிஸண்டா²னபஞ்ஞத்தி விஜ்ஜமானேன வா அவிஜ்ஜமானேன வா அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி த³ஸ்ஸிதத்தா ‘‘த⁴ம்மகதா² இத்தி²லிங்க³’’ந்திஆதீ³னம் விஜ்ஜமானேனவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வோ, அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வோ ச த³ஸ்ஸிதனயோதி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹகோதி த³ட்ட²ப்³போ³’’தி. உபாதா³பஞ்ஞத்திஆதி³பா⁴வோ சேத்த² கிச்சபஞ்ஞத்திஆதீ³னம் கிச்சபஞ்ஞத்திஆதி³பா⁴வோ ச தாஸம் யதா²ரஹம் விபா⁴வேதப்³போ³.

2. ஸங்கே²பப்பபே⁴த³வஸேனாதி ‘‘யாவதா பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’தி ஸப்³பே³பி க²ந்தே⁴ க²ந்த⁴பா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஸம்கி²பனவஸேன, ‘‘யாவதா ரூபக்க²ந்தோ⁴’’திஆதி³னா க²ந்தா⁴னம் ததோ ஸாமஞ்ஞதோ பகாரேஹி பி⁴ந்த³னவஸேன ச. அயம் அத்தோ²தி அயம் பஞ்ஞத்திஸங்கா²தோ அத்தோ². ஸாமஞ்ஞதோ வா ஹி த⁴ம்மானம் பஞ்ஞாபனம் ஹோதி விஸேஸதோ வா. விஸேஸோ சேத்த² அத்தனோ ஸாமஞ்ஞாபேக்கா²ய வேதி³தப்³போ³, விஸேஸாபேக்கா²ய பன ஸோபி ஸாமஞ்ஞம் ஸம்பஜ்ஜதீதி ‘‘கித்தாவதா க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தீ’’தி புச்சா²ய ஸங்கே²பதோ விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன ‘‘யாவதா பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’தி வுத்தந்தி தத்தா²பி ‘‘க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தீ’’தி ஆனேத்வா யோஜேதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘யாவதா…பே… பஞ்ஞத்தீ’’தி. ‘‘யாவதா பஞ்சக்க²ந்தா⁴, ஏத்தாவதா க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தி. யாவதா ரூபக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴, ஏத்தாவதா க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தீ’’தி ஏவமேத்த² பாளியோஜனா காதப்³பா³. ஏவஞ்ஹி ஸங்கே²பதோ பபே⁴த³தோ ச க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தி விஸ்ஸஜ்ஜிதா ஹோதி. ததா² ஹி இமஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ அட்ட²கதா²யம் வுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யத்தகேன…பே… ஆதி³கேனா’’தி ஆஹ. தத்தா²தி தஸ்மிம் விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ அத்த²வசனே, தஸ்மிம் வா விஸ்ஸஜ்ஜனபாடே² தத³த்த²வசனே ச. பபே⁴த³னித³ஸ்ஸனமத்தந்தி பபே⁴த³ஸ்ஸ உதா³ஹரணமத்தம். அவுத்தோபி ஸப்³போ³ பூ⁴துபாதி³கோ, ஸுகா²தி³கோ ச பபே⁴தோ³. தம் பன பூ⁴மிமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபக்க²ந்தோ⁴ காமாவசரோ’’திஆதி³ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏவம் அட்ட²கதா²யம் ஆக³தனயேன பாளியா அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தம் பகாரந்தரேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அயம் வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அயம் வாதி வுச்சமானம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்திவிஸ்ஸஜ்ஜனே. இத³ந்தி இத³ம் பத³ம். யத்தகோ…பே… க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தியா பபே⁴தோ³தி இமினா ஸங்கே²பதோ வித்தா²ரதோ ச க²ந்தா⁴னம் பபே⁴த³ம் பதி பஞ்ஞத்திவிபா⁴கோ³தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘வத்து²பே⁴தே³ன…பே… த³ஸ்ஸேதீ’’தி. பகரணந்தரேதி விப⁴ங்க³பகரணே. தத்த² ஹி ஸாதிஸயம் க²ந்தா⁴னம் விபா⁴க³பஞ்ஞத்தி வுத்தா. தேனாஹ அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஹி…பே… கதி²தா’’தி. ஏத்த² ச பட²மனயே ஸமுகே²ன, து³தியே வத்து²முகே²ன பஞ்ஞத்தியா விபா⁴கா³ த³ஸ்ஸிதாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

ஏஸ நயோதி இமினா க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தியா வுத்தமத்த²ம் ஆயதனபஞ்ஞத்தியாதீ³ஸு அதிதி³ஸதி. தத்த² ‘‘யாவதா பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’தி, ‘‘க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தீ’’தி இத³ம் பஞ்ஞத்தினித்³தே³ஸபாளியா ஆதி³பரியோஸானக்³க³ஹணமுகே²ன த³ஸ்ஸனம். ‘‘யாவதா த்³வாத³ஸாயதனானீ’’தி, ‘‘ஆயதனானம் ஆயதனபஞ்ஞத்தீ’’தி இமஸ்ஸ அத்தோ² ‘‘யத்தகேன பஞ்ஞாபனேன ஸங்கே²பதோ த்³வாத³ஸாயதனானீ’’தி ஏதேன த³ஸ்ஸிதோ, ‘‘யாவதா சக்கா²யதன’’ந்திஆதி³கஸ்ஸ பன ‘‘பபே⁴த³தோ சக்கா²யதன’’ந்திஆதி³கேனாதி. தத்த² ‘‘சக்கா²யதனம்…பே… த⁴ம்மாயதன’’ந்தி பபே⁴த³னித³ஸ்ஸனமத்தமேதம். ஏதேன அவுத்தோபி ஸப்³போ³ ஸங்க³ஹிதோ ஹோதீதி ‘‘தத்ராபி த³ஸாயதனா காமாவசரா’’திஆதி³ வுத்தம். அயம் வா ஏத்த² பாளியா அத்த²யோஜனா – ‘‘யாவதா’’தி இத³ம் ஸப்³பே³ஹி பதே³ஹி யோஜேத்வா ‘‘யத்தகானி த்³வாத³ஸாயதனானி…பே… யத்தகோ த்³வாத³ஸன்னம் ஆயதனானம், தப்பபே⁴தா³னஞ்ச சக்கா²யதனாதீ³னம் பபே⁴தோ³, தத்தகோ ஆயதனானம் ஆயதனபஞ்ஞத்தியா பபே⁴தோ³’’தி பகரணந்தரே வுத்தேன வத்து²பபே⁴தே³ன ஆயதனபஞ்ஞத்தியா பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதீதிஆதி³னா இதரபஞ்ஞத்தீஸுபி நயோ யோஜேதப்³போ³.

7. ‘‘ச² பஞ்ஞத்தியோ…பே… புக்³க³லபஞ்ஞத்தீ’’தி இமம் அபேக்கி²த்வா ‘‘கித்தாவதா…பே… ஏத்தாவதா இந்த்³ரியானம் இந்த்³ரியபஞ்ஞத்தீ’’தி அயம் பாளிபதே³ஸோ நித்³தே³ஸோபி ஸமானோ பகரணந்தரே வத்து²பே⁴தே³ன வுத்தம் க²ந்தா⁴தி³பஞ்ஞத்திப்பபே⁴த³ம் உபாதா³ய உத்³தே³ஸோயேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘உத்³தே³ஸமத்தேனேவாதி அத்தோ²’’தி.

மாதிகாவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. நித்³தே³ஸவண்ணனா

1. ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா

1. பச்சனீகத⁴ம்மானம் ஜா²பனட்டே²ன ஜா²னம், ததோ ஸுட்டு² விமுச்சனட்டே²ன விமோக்கோ²தி நிப்பரியாயேன ஜா²னங்கா³னேவ விமோக்கோ²தி அட்ட²கதா²அதி⁴ப்பாயோ. டீகாகாரேன பன ‘‘அபி⁴பா⁴யதனம் விய ஸஸம்பயுத்தம் ஜா²னம் விமோக்கோ²’’தி மஞ்ஞமானேன ‘‘அதி⁴ப்பாயேனாஹா’’தி வுத்தம். ஜா²னத⁴ம்மா ஹி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஹி ஸத்³தி⁴ம்யேவ படிபக்க²தோ விமுச்சந்தி, ந வினா, ததா² அபி⁴ரதிவஸேன ஆரம்மணே நிராஸங்கப்பவத்திபீதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² வா ஜா²னங்கா³னம் ஜா²னபச்சயேன பச்சயபா⁴வதோ ஸவிஸேஸோ ஜா²னபரியாயோ, ஏவம் விமோக்க²கிச்சயோக³தோ தேஸம் ஸவிஸேஸோ விமோக்க²பரியாயோ, தது³பசாரேன ஸம்பயுத்தானம் வேதி³தப்³போ³. பட²மம் ஸமங்கி³பா⁴வத்த²ந்தி படிலாப⁴ம் ஸந்தா⁴யாஹ. ‘‘பு²ஸித்வா விஹரதீதி படிலபி⁴த்வா இரியதீ’’தி ஹி வுத்தம். அட்ட²கதா²யம் ‘‘யேன ஹி ஸத்³தி⁴ம்…பே… படிலத்³தா⁴ நாம ஹோந்தீ’’தி தேஹி ஸாதே⁴தப்³ப³ஸஹஜாதாதி³பச்சயலாபோ⁴யேவேத்த² படிலாபோ⁴ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² ப²ஸ்ஸோ யத்த² உப்பன்னோ, தம் ஆரம்மணம் பு²ஸதீதி வுச்சதி, ஏவம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேபி தம்ஸபா⁴வத்தாதி ஆஹ ‘‘ஸம்ப²ஸ்ஸேன பு²ஸனத்த²’’ந்தி. தஸ்ஸ ‘‘விவரதீ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. இதரேஹீதி உபசாரம்பீதிஆதி³னா உபசாரபுரிமப்பனாபரப்பனானம் படிலாப⁴காரணந்தி வசனேஹி. இதரே காரணத்தே²தி ‘‘உபசாரேன…பே… பு²ஸதியேவா’’தி வுத்தே காரணத்த²தீ³பகே அத்தே². பு²ஸதி ப²லம் அதி⁴க³ச்ச²தி ஏதாயாதி காரணபா⁴வஸ்ஸ பு²ஸனாபரியாயோ வேதி³தப்³போ³.

பட²மத்த²மேவாதி ஸமங்கி³பா⁴வத்த²மேவ. தானி அங்கா³னீதி இமினா ஜா²னகோட்டா²ஸபா⁴வேன வுத்தத⁴ம்மாயேவ க³ஹிதா, ந ப²ஸ்ஸபஞ்சமகஇந்த்³ரியட்ட²காதி³பா⁴வேனாதி வுத்தம் ‘‘ஸேஸா…பே… ஸங்க³ஹிதானீ’’தி. ஏவம் ஸதீதி ஸுக²ஸங்கா²தஜா²னங்க³தோ வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியானம் ஸேஸிதப்³ப³பா⁴வே ஸதி. ஏவஞ்ஹி நேஸம் ப²ஸ்ஸகதா இதரஸ்ஸ ப²ஸ்ஸிதப்³ப³தாவ ஸியா. தேனாஹ ‘‘ஸுக²ஸ்ஸ பு²ஸிதப்³ப³த்தா’’தி. வேத³யிதாதி⁴பதேய்யட்டே²ஹீதி ஆரம்மணானுப⁴வனஸங்கா²தேன வேத³யிதஸபா⁴வேன, தஸ்ஸேவ ஸாதவிஸேஸஸங்கா²தேன ஸம்பயுத்தேஹி அனுவத்தனீயபா⁴வேன ச. உபனிஜ்ஜா²யனபா⁴வோபி யதா²வுத்தவேத³யிதாதி⁴பதேய்யட்ட²விஸிட்டோ² ஓளாரிகஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ நிஜ்ஜா²யனபா⁴வோ. அபி⁴ன்னஸபா⁴வோபி ஹி த⁴ம்மோ புரிமவிஸிட்ட²பச்சயவிஸேஸஸம்ப⁴வேன விஸேஸேன பி⁴ன்னாகாரோ ஹுத்வா விஸிட்ட²ப²லபா⁴வம் ஆபஜ்ஜதி. யதே²கம்யேவ கம்மம் சக்கா²தி³னிப்³ப³த்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம். தேன வுத்தம் ‘‘வேத³யிதா…பே… வுத்தத்தா’’தி. அங்கா³னீதி நாயம் தப்பரபா⁴வேன ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ அனந்தபா⁴வதோ, கேவலஞ்ச அங்கா³னம் ப³ஹுத்தா ப³ஹுவசனம், தேன கிம் ஸித்³த⁴ம்? பச்சேகம்பி யோஜனா ஸித்³தா⁴ ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘பச்சேகம்பி யோஜனா காதப்³பா³’’தி. யதி³ ‘‘ஸுக²ம் ட²பேத்வா’’தி யோஜனாயம் ஸேஸா தயோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தி, ஸேஸா தயோ, சத்தாரோ ச க²ந்தா⁴ ஹோந்தீதி வத்தப்³ப³ம் ஸியாதி? ந, சதூஸு திண்ணம் அந்தோக³த⁴த்தா. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³யோஜனா…பே… வுத்த’’ந்தி.

2. அஸமயவிமோக்கே²னாதி ஹேட்டா²மக்³க³விமோக்கே²ன. ஸோ ஹி லோகியவிமோக்கோ² விய அதி⁴க³மவளஞ்ஜனத்த²ம் பகப்பேதப்³ப³ஸமயவிஸேஸாபா⁴வதோ ஏவம் வுத்தோ. அக்³க³மக்³க³விமோக்கோ² பன ஏகச்சாஸவவிமுத்திவசனதோ இத⁴ நாதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘ஏகச்சே ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீ’’தி. ஏகச்சேஹி ஆஸவேஹி விமுத்தோதி தி³ட்டா²ஸவாதீ³ஹி ஸமுச்சே²த³விமுத்தியா விமுத்தோ. அஸமய…பே… லாபே⁴னாதி யதா²வுத்தஅஸமயவிமோக்க²ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபூ⁴தஸ்ஸ அதி⁴க³மேன. ததோ ஏவ ஸாதிஸயேன, ஏகச்சேஹி காமாஸவேஹி விமுத்தோ விக்க²ம்ப⁴னவஸேனாதி அத்தோ². ஸோ ஏவ ஏகச்சஸமயவிமோக்க²லாபீ⁴ யதா²வுத்தோ ஸமயவிமுத்தோ அஸமயவிமோக்க²விஸேஸஸ்ஸ வஸேன ஸமயவிமோக்க²பஞ்ஞத்தியா அதி⁴ப்பேதத்தா. ஸோதி அஸமயவிமோக்கூ²பனிஸ்ஸயஸமயவிமோக்க²லாபீ⁴. தேன ஸாதிஸயேன ஸமயவிமோக்கே²ன. ததா²விமுத்தோவ ஹோதீதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ². யஸ்மா ததா²விமுத்தோ ஹோதி, தஸ்மா ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திம் லத்³து⁴ம் அரஹதீதி பரிஞ்ஞாதத்த²ம் ஹேதுனா பதிட்டா²பேதி. ப்³யதிரேகமுகே²னபி தமத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘புது²ஜ்ஜனோ பனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸமுதா³சாரபா⁴வதோதி ஸமுதா³சாரஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ. ஸோதி ஜா²னலாபீ⁴ புது²ஜ்ஜனோ.

யதி³ புனராவத்தகத⁴ம்மதாய புது²ஜ்ஜனோ ஸமயவிமுத்தோதி ந வுத்தோ, தத³பா⁴வதோ கஸ்மா அரஹா ததா² ந வுத்தோதி ஆஹ ‘‘அரஹதோ பனா’’திஆதி³. தத³காரணபா⁴வந்தி தேஸம் விமோக்கா²னம், தஸ்ஸ வா ஸமயவிமுத்திபா⁴வஸ்ஸ அகாரணபா⁴வம். ஸப்³போ³தி ஸுக்க²விபஸ்ஸகோபி ஸமத²யானிகோபி அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴பி. ப³ஹிஅப்³ப⁴ந்தரபா⁴வா அபேக்கா²ஸித்³தா⁴, வத்து அதி⁴ப்பாயவஸேன க³ஹேதப்³ப³ரூபா சாதி ஆஹ ‘‘பா³ஹிரானந்தி லோகுத்தரதோ ப³ஹிபூ⁴தான’’ந்தி.

3. ரூபதோ அஞ்ஞம் ந ரூபந்தி தத்த² ரூபபடிபா⁴க³ம் கஸிணரூபாதி³ ரூப-ஸத்³தே³ன க³ஹிதந்தி தத³ஞ்ஞம் பட²மததியாருப்பவிஸயமத்தம் அரூபக்க²ந்த⁴னிப்³பா³னவினிமுத்தம் அரூப-ஸத்³தே³ன க³ஹிதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். படிபக்க²பூ⁴தேஹி கிலேஸசோரேஹி அமூஸிதப்³ப³ம் ஜா²னமேவ சித்தமஞ்ஜூஸம். ஸமாதி⁴ந்தி வா ஸமாதி⁴ஸீஸேன ஜா²னமேவ வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

4. அத்தனோ அனுரூபேன பமாதே³னாதி ஏத்த² அனாகா³மினோ அதி⁴குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு அஸக்கச்சஅஸாதச்சகிரியாதி³னா. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பன தாதி³ஸேன பமாத³பதிரூபகேன, தாதி³ஸாய வா அஸக்கச்சகிரியாய. ஸா சஸ்ஸ உஸ்ஸுக்காபா⁴வதோ வேதி³தப்³பா³. படிப்பஸ்ஸத்³த⁴ஸப்³பு³ஸ்ஸுக்கா ஹி தே உத்தமபுரிஸா. ஸமயேன ஸமயந்தி ஸமயே ஸமயே. பு⁴ம்மத்தே² ஹி ஏதம் கரணவசனம் உபயோக³வசனஞ்ச. அனிப்ப²த்திதோதி ஸமாபஜ்ஜிதும் அஸக்குணேய்யதோ. அஸ்ஸாதி ‘‘தேஸஞ்ஹீ’’திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸ இமஸ்ஸ அட்ட²கதா²வசனஸ்ஸ. தேனாதி யதா²ப⁴தேன ஸுத்தேன.

5. யேனாதி⁴ப்பாயேன ‘‘த⁴ம்மேஹீ’’தி வத்தப்³ப³ந்தி வுத்தம், தம் விவரந்தோ ‘‘இதா⁴’’திஆதி³மாஹ. தத்த² இதா⁴தி ‘‘பரிஹானத⁴ம்மோ அபரிஹானத⁴ம்மோ’’தி ஏதஸ்மிம் பத³த்³வயே. தத்தா²தி ‘‘குப்பத⁴ம்மோ அகுப்பத⁴ம்மோ’’தி பத³த்³வயே. ஸதி வசனனானத்தே அத்தே²வ வசனத்த²னானத்தந்தி ஆஹ ‘‘வசனத்த²னானத்தமத்தேன வா’’தி. வசனத்த²க்³க³ஹணமுகே²ன க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ பன விபா⁴வனத்த²ஸ்ஸ நத்தே²த்த² நானத்தம், யதோ தேஸம் பரியாயந்தரதாஸித்³தி⁴.

7-8. ஸமாபத்திசேதனாதி யாய சேதனாய ஸமாபத்திம் நிப்³ப³த்தேதி ஸமாபஜ்ஜதி ச. தேனாஹ ‘‘ததா³யூஹனா’’தி. ஆரக்க²பச்சுபட்டா²னா ஸதீதி கத்வா ஆஹ ‘‘அனுரக்க²ணா…பே… ஸதீ’’தி. தேனாஹ ‘‘ஏகாரக்கோ² ஸதாரக்கே²ன சேதஸா விஹரதீ’’தி. ததா² ஹி ஸா ‘‘குஸலாகுஸலானம் த⁴ம்மானம் க³தியோ ஸமன்னேஸதீ’’தி வுத்தா.

11. அக்³க³மக்³க³ட்டோ²பி இதரமக்³க³ட்டா² விய அனுபச்சி²ன்னப⁴யத்தா ப⁴யூபரதவோஹாரம் லப⁴தீதி ஆஹ ‘‘அரஹத்தமக்³க³ட்டோ² ச…பே… ப⁴யூபரதோ’’தி.

12. கேசீதி திஹேதுகபடிஸந்தி⁴கே மந்த³பு³த்³தி⁴கே ஸந்தா⁴யாஹ. தேன வுத்தம் ‘‘து³ப்பஞ்ஞாதி இமினா க³ய்ஹந்தீ’’தி. து³ப்³ப³லா பஞ்ஞா யேஸம் தே து³ப்பஞ்ஞாதி.

14. அனியதத⁴ம்மஸமன்னாக³தஸ்ஸேவ பச்சயவிஸேஸேன நியதத⁴ம்மபடிலாபோ⁴தி ஆஹ ‘‘யத்த²…பே… ஹோந்தீ’’தி. தத³பா⁴வாதி நியதானியதவோமிஸ்ஸாய பவத்தியா அபா⁴வா.

16. பரியாதி³யிதப்³பா³னீதி பரியாத³கேன மக்³கே³ன கே²பேதப்³பா³னி. தண்ஹாதீ³னம் பலிபு³த⁴னாதி³கிரியாய மத்த²கப்பத்தியா ஸீஸபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³, நிப்³பா³னஸ்ஸ பன விஸங்கா²ரபா⁴வதோ ஸங்கா²ரஸீஸதா. தேனாஹ ‘‘ஸங்கா²ரவிவேகபூ⁴தோ நிரோதோ⁴’’தி. கேசி பன ‘‘ஸங்கா²ரஸீஸம் நிரோத⁴ஸமாபத்தீ’’தி வத³ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம் பஞ்ஞத்திமத்தஸ்ஸ ஸீஸபா⁴வானுபபத்திதோ தது³த்³த⁴ஞ்ச ஸங்கா²ரப்பவத்திஸப்³பா⁴வதோ. ஸஹ வியாதி ஏகஜ்ஜ²ம் விய. ஏதேன ஸம-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²மாஹ. ஸஹத்தோ² ஹேஸ ஸம-ஸத்³தோ³. ஸம்ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனேனாதி ஸம்ஸித்³தி⁴யா நிட்டா²னஸ்ஸ உபரமஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன.

இதா⁴தி இமிஸ்ஸா புக்³க³லபஞ்ஞத்திபாளியா, இமிஸ்ஸா வா தத³ட்ட²கதா²ய. கிலேஸபவத்தஸீஸானந்தி கிலேஸஸீஸபவத்தஸீஸானம். தேஸு ஹி க³ஹிதேஸு இதரம்பி பரியாதி³யிதப்³ப³ம் கிலேஸபா⁴வேன பரியாதி³யிதப்³ப³தாஸாமஞ்ஞேன ச க³ஹிதமேவ ஹோதீதி கிலேஸவட்டபரியாதா³னேன மக்³க³ஸ்ஸ இதரவட்டானம்பி பரியாதி³யனம். வட்டுபச்சே²த³கேன மக்³கே³னேவ ஹி ஜீவிதிந்த்³ரியம்பி அனவஸேஸதோ நிருஜ்ஜ²தீதி. கஸ்மா பனேத்த² பவத்தஸீஸம் விஸும் க³ஹிதந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘பவத்தஸீஸம்பீ’’திஆதி³. ஓதி⁴ஸோ ச அனோதி⁴ஸோ ச கிலேஸபரியாதா³னே ஸதி ஸிஜ்ஜ²மானா பச்சவேக்க²ணவாரா தேன நிப்பா²தே³தப்³பா³தி வுத்தா. தேனேவாஹ ‘‘கிலேஸபரியாதா³னஸ்ஸேவ வாரா’’தி. இதா³னி தமத்த²ம் ஆக³மேன ஸாதே⁴ந்தோ ‘‘விமுத்தஸ்மி’’ந்திஆதி³மாஹ. சுதிசித்தேன ஹோதீதி இத³ம் யதா²வுத்தஸ்ஸ கிலேஸபரியாதா³னஸமாபனபூ⁴தஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணவாரஸ்ஸ சுதிசித்தேன பரிச்சி²ன்னத்தா வுத்தம், தஸ்மா சுதிசித்தேன பரிச்சே²த³கேன பரிச்சி²ன்னம் ஹோதீதி அத்தோ².

17. திட்டே²ய்யாதி ந உபக³ச்சே²ய்ய. டா²னஞ்ஹி க³தினிவத்தி. தேன வுத்தம் ‘‘நப்பவத்தேய்யா’’தி.

18. பயிருபாஸனாய ப³ஹூபகாரத்தா பயிருபாஸிதப்³ப³த்தா.

20. அக்³க³விஜ்ஜா யஸ்ஸ அனதி⁴க³தவிஜ்ஜாத்³வயஸ்ஸ ஹோதி, ஸோ சே பச்சா² விஜ்ஜாத்³வயம் அதி⁴க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ பட²மம் அதி⁴க³தவிஜ்ஜாத்³வயஸ்ஸ விய அதேவிஜ்ஜதாபா⁴வா யதி³பி நிப்பரியாயதா தேவிஜ்ஜதா, பட²மம் அதி⁴க³தவிஜ்ஜாத்³வயஸ்ஸ பன ஸா ஸவிஸேஸாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யாய கதகிச்சதா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அக்³க³விஜ்ஜாதி ஆஸவக்க²யஞாணம், அக்³க³மக்³க³ஞாணமேவ வா வேதி³தப்³ப³ம். ஸா ச தேவிஜ்ஜதாதி யோஜனா.

22. தத்தே²வாதி ஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தே⁴ ஏவ.

24. தந்தி நிரோத⁴ஸமாபத்திலாபி⁴னோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்ததாவசனம். வுத்தலக்க²ணூபபத்திகோதி த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி ஏவம் வுத்தலக்க²ணேன உபபத்திதோ யுத்திதோ ஸமன்னாக³தோ. ஏஸேவ நயோதி யதா² சதுன்னம் அரூபஸமாபத்தீனம் ஏகேகதோ நிரோத⁴தோ ச வுட்டா²ய அரஹத்தம் பத்தானம் வஸேன பஞ்ச உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா வுத்தா, ததா² ஸேக்க²பா⁴வம் பத்தானம் வஸேன பஞ்ச காயஸக்கி²னோ ஹோந்தீதி கத்வா வுத்தம்.

த³ஸ்ஸனகாரணாதி இமினா ‘‘தி³ஸ்வா’’தி ஏத்த² த்வா-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ²தி த³ஸ்ஸேதி யதா² ‘‘ஸீஹம் தி³ஸ்வா ப⁴யம் ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு. த³ஸ்ஸனே ஸதி பரிக்க²யோ, நாஸதீதி ஆஹ ‘‘த³ஸ்ஸனாயத்தபரிக்க²யத்தா’’தி. புரிமகிரியாதி ஆஸவானம் க²யகிரியாய புரிமகிரியா. ஸமானகாலத்தேபி ஹி காரணகிரியா ப²லகிரியாய புரிமஸித்³தா⁴ விய வோஹரீயதி. ததோ நாமகாயதோ முச்சனதோ. யதோ ஹி யேன முச்சிதப்³ப³ம், தம் நிஸ்ஸிதோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘நாமனிஸ்ஸிதகோ’’தி. தஸ்ஸாதி காயத்³வயவிமுத்தியா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வஸ்ஸ. அரூபலோகே ஹி டி²தாரஹந்தவஸேனாயமத்தோ² வுத்தோ. தேனாஹ ‘‘ஸுத்தே ஹீ’’திஆதி³.

த்³வீஹி பா⁴கே³ஹீதி விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³பா⁴கே³ஹி. த்³வே வாரேதி கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சி²ந்த³னவஸேன த்³விக்க²த்தும். கிலேஸேஹி விமுத்தோதி இத³ம் பட²மததியவாதா³னம் வஸேன வுத்தம், இதரம் து³தியவாத³ஸ்ஸ. அரூபஜ்ஜா²னம் யதி³பி ரூபஸஞ்ஞாதீ³ஹி விமுத்தம் தம்ஸமதிக்கமாதி³னா பத்தப்³ப³த்தா, பவத்தினிவாரகேஹி பன காமச்ச²ந்தா³தீ³ஹியேவஸ்ஸ விமுத்தி ஸாதிஸயாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நீவரணஸங்கா²தனாமகாயதோ விமுத்த’’ந்தி ஆஹ. யஞ்சாபி அரூபஜ்ஜா²னம் ரூபலோகே விவேகட்ட²தாவஸேனபி ரூபகாயதோ விமுத்தம், தம் பன ரூபபடிப³ந்த⁴ச²ந்த³ராக³விக்க²ம்ப⁴னேனேவ ஹோதீதி விக்க²ம்ப⁴னமேவ பதா⁴னந்தி வுத்தம் ‘‘ரூபதண்ஹாவிக்க²ம்ப⁴னேன ரூபகாயதோ ச விமுத்தத்தா’’தி. ஏகதே³ஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தம் நாம ஹோதி ஸமுச்சே²த³விமுத்தியா அபா⁴வா.

25. ‘‘ஸத்திஸயோ’’தி விய ஸமுதா³யே பவத்தோ வோஹாரோ அவயவேபி தி³ஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அட்ட²விமோக்கே²கதே³ஸேன…பே… வுச்சதீ’’தி.

26. பு²ட்டா²னந்தி ப²ஸ்ஸிதானம், அதி⁴க³தானந்தி அத்தோ². அந்தோதி அந்தஸதி³ஸோ ப²ஸ்ஸனாய பரகாலோ. தத³னந்தரோ ஹி தப்பரியோஸானோ விய ஹோதீதி. காலவிஸயோ சாயம் அந்த-ஸத்³தோ³, ந பன காலத்தோ². தேனாஹ ‘‘அதி⁴ப்பாயோ’’தி. நாமகாயேகதே³ஸதோதி நீவரணஸங்கா²தனாமகாயேகதே³ஸதோ. ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி விப³ந்த⁴விக்க²ம்ப⁴னேன ஆலோசனே பகாஸனே ஸமத்த²ஸ்ஸ ஞாணசக்கு²னோ அதி⁴ட்டா²னஸமுப்பாத³னதோ. ந து விமுத்தோதி விமுத்தோதி ந வுச்சதேவ.

28. இமம் பன நயந்தி ‘‘அபிச தேஸ’’ந்திஆதி³னா ஆக³தவிதி⁴ம். யேன விஸேஸேனாதி யேன காரணவிஸேஸேன. ஸோதி தி³ட்டி²ப்பத்தஸத்³தா⁴விமுத்தானம் யதா²வுத்தோ பஞ்ஞாய விஸேஸோ. படிக்கே²போ கதோ காரணஸ்ஸ அவிபா⁴விதத்தா. உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ விய, பஞ்ஞாவிமுத்தோ விய வா ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸ ஸாவஸேஸவிமுத்தியம்பி தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ விய பஞ்ஞாய ஸாதிஸயாய அபா⁴வதோ ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி இத³ம் ஆக³மனவஸேன ஸத்³தா⁴ய அதி⁴கபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், மக்³கா³தி⁴க³மதோ பனஸ்ஸ பச்சக்க²மேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம்.

31. ‘‘ஸோதோதி அரியமக்³க³ஸ்ஸ நாம’’ந்தி நிப்பரியாயேன தம்ஸமங்கீ³ ஸோதாபன்னோதி அதி⁴ப்பாயேன சோத³கோ ‘‘அபி-ஸத்³தோ³ கஸ்மா வுத்தோ’’தி சோத³னம் உட்டா²பேத்வா ‘‘நனூ’’திஆதி³னா அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. இதரோ ‘‘நாபன்ன’’ந்திஆதி³னா பரிஹரதி. ஸமன்னாக³தோ ஏவ நாம லோகுத்தரத⁴ம்மானம் அகுப்பஸபா⁴வத்தா. இதரேஹீதி து³தியமக்³க³ட்டா²தீ³ஹி. ஸோ ஏவாதி பட²மப²லட்டோ² ஏவ. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸத்தக்க²த்துபரமனித்³தே³ஸே. ஸோதம் வா அரியமக்³க³ம் ஆதி³தோ பன்னோ அதி⁴க³தோதி ஸோதாபன்னோதி வுச்சமானே து³தியமக்³க³ட்டா²தீ³னம் நத்தே²வ ஸோதாபன்னபா⁴வாபத்தி. ஸுத்தே பன ஸோதம் அரியமக்³க³ம் ஆதி³தோ மரியாத³ம் அமுஞ்சித்வாவ பன்னோ படிபஜ்ஜதீதி கத்வா மக்³க³ஸமங்கீ³ ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வுத்தோ. பரியாயேன இதரோபி தஸ்ஸ அபரிஹானத⁴ம்மத்தா ஸோதாபன்னோதி வேதி³தப்³ப³ம். பஹீனாவஸிட்ட²கிலேஸபச்சவேக்க²ணாய ஸமுத³யஸச்சம் விய து³க்க²ஸச்சம்பி பச்சவேக்கி²தம் ஹோதி ஸச்சத்³வயபரியாபன்னத்தா கிலேஸானந்தி ஆஹ ‘‘சதுஸச்சபச்சவேக்க²ணாதீ³ன’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ப²லபச்சவேக்க²ணஉபரிமக்³க³ப²லத⁴ம்மே ச ஸங்க³ண்ஹாதி.

32. மஹாகுலமேவாதி உளாரகுலமேவ வுச்சதி ‘‘குலீனோ குலபுத்தோ’’திஆதீ³ஸு விய.

33. ஸஜ்ஜா²னகோ அபரிஹீனஜ்ஜா²னோ காலகதோ ப்³ரஹ்மலோகூபகோ³ ஹுத்வா வட்டஜ்ஜா²ஸயோ சே, உபரூபரி நிப்³ப³த்தித்வா நிப்³பா³யதீதி ஆஹ ‘‘அனாகா³மிஸபா⁴கோ³’’தி. யதோ ஸோ ஜா²னானாகா³மீதி வுச்சதி. தேனாஹ ‘‘அனாவத்தித⁴ம்மோ’’தி.

36. பரயோகே³ த்வா-ஸத்³தோ³ தத³ந்தோ ஹுத்வா ‘‘பரஸத்³த³யோகே³’’தி வுத்தோ, அப்பத்வாதி வுத்தம் ஹோதீதி ‘‘அப்பத்தம் ஹுத்வா’’தி இமினா வுச்சதி.

37. தேனாதி ‘‘உபஹச்சா’’தி பதே³ன. நனு ச வேமஜ்ஜா²திக்கமோ ‘‘அதிக்கமித்வா வேமஜ்ஜ²’’ந்தி இமினா பகாஸிதோ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

40. தண்ஹாவட்டஸோதா தண்ஹாவட்டப³ந்தா⁴. தஸ்ஸாதி ஸோதஸ்ஸ. ஸம்ப³ந்தே⁴ சேதம் ஸாமிவசனம். உத்³த⁴ம்ஸோதஸ்ஸ உபரிப⁴வூபக³தா ஏகம்ஸிகாதி ஆஹ ‘‘யத்த² வா தத்த² வா க³ந்த்வா’’தி. தஸ்ஸாதி உத்³த⁴ம்ஸோதஸ்ஸ. தத்தா²தி அவிஹேஸு. லஹுஸாலஹுஸக³திகாதி லஹுகாலஹுகாயுக³திகா, லஹுகாலஹுகஞாணக³திகா வா. உப்பஜ்ஜித்வாவ நிப்³பா³யனகாதீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஆகாஸம் லங்கி⁴த்வா நிப்³பா³யதீ’’திஆதி³னா வுத்தா திஸ்ஸோ உபமா ஸங்க³ண்ஹாதி. அந்தராஉபஹச்சபரினிப்³பா³யீஹி அதி⁴மத்ததா, உத்³த⁴ம்ஸோததோ அனதி⁴மத்ததா ச அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீனம் ந வேதி³தப்³பா³தி யோஜனா. தே ஏவாதி அந்தராஉபஹச்சபரினிப்³பா³யிஉத்³த⁴ம்ஸோதா ஏவ. யதி³ ஏவம் அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீனம் உபமாவசனேன ததோ மஹந்ததரேஹி கஸ்மா வுத்தந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ததோ மஹந்த…பே… த³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி.

தேனாதி ‘‘நோ சஸ்ஸ, நோ ச மே ஸியா’’தி வசனேன. தேனாதி வா யதா²வுத்தேன தஸ்ஸ அத்த²வசனேன. இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸாதி இமஸ்ஸ ஸம்பதி வத்தமானஸ்ஸ விஞ்ஞாணாதி³து³க்க²ஸ்ஸ. உத³யத³ஸ்ஸனம் ஞாணம். சதூஹிபீதி ‘‘நோ சஸ்ஸா’’தி சதூஹி பதே³ஹி. யம் அத்தீ²தி யம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜதி. தேனாஹ ‘‘பூ⁴தந்தி ஸஸபா⁴வ’’ந்தி, பூ⁴தந்தி க²ந்த⁴பஞ்சகந்தி அத்தோ². யதா²ஹ ‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸமனுபஸ்ஸதா²’’தி. விவட்டமானஸோ விவிச்சமானஹத³யோ தண்ஹாதி³ஸோததோ நிவத்தஜ்ஜா²ஸயோ. உபேக்க²கோ ஹோதீதி சத்தப⁴ரியோ விய புரிஸோ ப⁴யம் நந்தி³ஞ்ச பஹாய உதா³ஸினோ ஹோதி.

அவிஸிட்டே²தி ஹீனே. விஸிட்டே²தி உத்தமே. ‘‘ப⁴வே’’தி வத்வா ‘‘ஸம்ப⁴வே’’தி வுச்சமானம் அவுத்தவாசகம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பச்சுப்பன்னோ’’திஆதி³மாஹ. பூ⁴தமேவ வுச்சதீதி யம் பூ⁴தந்தி வுச்சதி, ததே³வ ப⁴வோதி ச வுச்சதி, ப⁴வதி அஹோஸீதி வா. ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மாதி ஸம்ப⁴வோ. ததா³ஹாரோ தஸ்ஸ ப⁴வஸ்ஸ பச்சயோ. அனுக்கமேன மக்³க³பஞ்ஞாயாதி விபஸ்ஸனானுக்கமேன லத்³தா⁴ய அரியமக்³க³பஞ்ஞாய. தேனாதி ஸேக்கே²ன.

ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. து³கனித்³தே³ஸவண்ணனா

63. கஸ்ஸசீதி கஸ்ஸசிபி. கத²ஞ்சீதி கேனசி பகாரேன, விக்க²ம்ப⁴னமத்தேனாபீதி வுத்தம் ஹோதி. அஜ்ஜ²த்தக்³க³ஹணஸ்ஸாதி அத்தானம் அதி⁴கிச்ச உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தக்³கா³ஹஸ்ஸ.

83. புரிமக்³க³ஹிதந்தி ‘‘கரிஸ்ஸதி மே’’திஆதி³னா சித்தேன பட²மம் க³ஹிதம். தம் கதந்தி தம் தாதி³ஸம் உபகாரம். புஞ்ஞப²லம் உபஜீவந்தோ கதஞ்ஞுபக்கே² திட்ட²தீதி வுத்தம் ‘‘புஞ்ஞப²லம் அனுபஜீவந்தோ’’தி.

90. கு³ணபாரிபூரியா பரிபுண்ணோ யாவத³த்தோ² இத⁴ தித்தோதி ஆஹ ‘‘நிட்டி²தகிச்சதாய நிருஸ்ஸுக்கோ’’தி.

து³கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. திகனித்³தே³ஸவண்ணனா

91. ஸேஸஸம்வரபே⁴தே³னாதி காயிகவாசஸிகவீதிக்கமதோ ஸேஸேன ஸம்வரவினாஸேன. ஸோ பன த்³வாரவஸேன வுச்சமானோ மனோத்³வாரிகோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘மனோஸம்வரபே⁴தே³னா’’தி. இதா³னி தம் பகாரபே⁴தே³ன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸதிஸம்வராதி³பே⁴தே³ன வா’’தி ஆஹ, முட்ட²ஸச்சாதி³ப்பவத்தியாதி அத்தோ². யம் கிஞ்சி ஸபா⁴வபூ⁴தம் சரிதம்பி ‘‘ஸீல’’ந்தி வுச்சதீதி அகுஸலஸ்ஸபி ஸீலபரியாயோ வுத்தோ.

94. ஸமானவிஸயானந்தி பட²மப²லாதி³கோ ஸமானோ ஏவரூபோ விஸயோ ஏதேஸந்தி ஸமானவிஸயா, தேஸம்.

107. தத³த்தோ² தப்பயோஜனோ லோகுத்தரஸாத⁴கோதி அத்தோ². தஸ்ஸ பரமத்த²ஸாஸனஸ்ஸ. மூலேகதே³ஸத்தாதி மூலபா⁴வேன ஏகதே³ஸத்தா.

118. உன்னளோ உக்³க³ததுச்ச²மானோ.

123. ஸீலஸ்ஸ அனுக்³க³ண்ஹனம் அபரிஸுத்³தி⁴யம் ஸோத⁴னம் அபாரிபூரியம் பூரணஞ்சாதி ஆஹ ‘‘ஸோதே⁴தப்³பே³ ச வட்³டே⁴தப்³பே³ சா’’தி. அதி⁴ஸீலம் நிஸ்ஸாயாதி அதி⁴ஸீலம் நிஸ்ஸயம் கத்வா உப்பன்னபஞ்ஞாய.

124. கூ³த²ஸதி³ஸத்தமேவ த³ஸ்ஸேதி, ந கூ³த²கூபஸதி³ஸத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. கூ³த²வஸேனேவ ஹி கூபஸ்ஸபி ஜிகு³ச்ச²னீயதாதி. அயஞ்ச அத்தோ² கூ³த²ராஸியேவ கூ³த²கூபோதி இமஸ்மிம் பக்கே² நவத்தப்³போ³ ஸியா.

130. ஸரப⁴ங்க³ஸத்தா²ராத³யோ ரூபப⁴வாதி³காமாதி³பரிஞ்ஞம் கத்வா பஞ்ஞபேந்தோ லோகியம் பரிஞ்ஞம் ஸம்மதே³வ பஞ்ஞபேந்தீதி ஆஹ ‘‘யேபு⁴ய்யேன ந ஸக்கோந்தீ’’தி. அஸமத்த²பா⁴வம் வா ஸந்தா⁴ய நோ ச பஞ்ஞாபேதும் ஸக்கோந்தீதி வுத்தந்தி யோஜனா.

திகனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. சதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா

133. பரேனாதி அஞ்ஞேன, ஆணத்தேனாதி அத்தோ². ஆணத்தியா அத்தனா சாதி ஆணாபகஸ்ஸ ஆணத்தியா, அத்தனா ச ஆணத்தேன கதம் தஞ்ச தஸ்ஸ ஆணாபகஸ்ஸ யம் வசீபயோகே³ன கதந்தி யோஜனா. ஆணத்தியா பாபஸ்ஸாதி ஆணாபனவஸேன பஸுதபாபஸ்ஸ.

148. தே³ஸனாய கரணபூ⁴தாய. த⁴ம்மானந்தி தே³ஸனாய யதா²போ³தே⁴தப்³பா³னம் ஸீலாதி³த⁴ம்மானம்.

152. அனந்தரந்தி ஞாணஸ்ஸ உபட்டி²தந்தி அனந்தரம் வுத்தம். கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘வசன’’ந்தி. லுஜ்ஜதீதி இத³ம் யேன காரணேன லோக-ஸத்³தோ³ தத³த்தே² பவத்தோ, தம் த³ஸ்ஸேதீதி ஆஹ ‘‘காரணயுத்த’’ந்தி.

156. ஸஹிதாஸஹிதஸ்ஸாதி குஸலஸத்³த³யோகே³ன ஸாமிவசனம் பு⁴ம்மத்தே²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸஹிதாஸஹிதேதி அத்தோ²’’தி. ஸஹிதபா⁴ஸனேன தே³ஸகஸம்பத்தி, ஸஹிதாஸஹிதகோஸல்லேன ஸாவகஸம்பத்தி வேதி³தப்³பா³. பரிஸஸம்பத்திபி ஞாணஸம்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மகதி²கஸ்ஸ படிபா⁴னஸம்பதா³ய காரணம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸாவகஸம்பத்தியா போ³தே⁴தும் ஸமத்த²தாயா’’தி.

157. குஸலத⁴ம்மேஹீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாத⁴ம்மேஹி. சதுத்தோ² வுத்தோ, யோ நேவ ஸங்க⁴ம் நிமந்தேதி, ந தா³னம் தே³தி.

166. யமித³ம் ‘‘காலேனா’’தி வுத்தந்தி ‘‘யோ தத்த² அவண்ணோ, தம்பி ப⁴ணதி காலேன. யோபி தத்த² வண்ணோ, தம்பி ப⁴ணதி காலேனா’’தி யம் இத³ம் பாளியம் வுத்தம், தத்ர தஸ்மிம் வசனே வாக்யே யோ புக்³க³லோ ‘‘காலேன ப⁴ணதீ’’தி வுத்தோ, ஸோ கீதி³ஸோதி விசாரணாய தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘காலஞ்ஞூ ஹோதீ’’திஆதி³ பாளியம் வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஸங்க³ஹே ஆஹாதி யோஜனா.

168. புப்³பு³ப்பன்னபச்சயவிபத்தீதி தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே பட²முப்பன்னபச்சயவிபத்தி. தேஸம் விபத்தி பவத்தப்பச்சயவிபத்தீதி யோஜனா.

173. தேஸந்தி பஹீனாவஸிட்ட²கிலேஸானம். விமுத்தித³ஸ்ஸனமேவ ஹோதி விமுத்திஅத்த²த்தா தம்த³ஸ்ஸனஸ்ஸ.

174. தந்தாவுதானம் வத்தா²னந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம்.

178. நாமகாயோதி நாமஸமூஹோ. இத³மேவ ச த்³வயந்தி ஸீலஸம்வரபூரணம், ஸாஜீவாவீதிக்கமனஞ்சாதி இத³மேவ த்³வயம். ததோதி ஸாஜீவாவீதிக்கமனதோ. கதா²ய ஹலித்³த³ராகா³தி³ஸதி³ஸதாதி யோஜனா. தேனாஹ ‘‘ந புக்³க³லஸ்ஸா’’தி.

179. இதி-ஸத்³தே³னாதி ‘‘தா³ருமாஸகோ’’தி ஏத்த² வுத்தஇதி-ஸத்³தே³ன. ஏவம்பகாரேதி இமினாபி ஸலாகாதி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி.

181. அவிஸடஸுக²ந்தி அவிக்கே²பஸுக²ம்.

187. க²ந்த⁴த⁴ம்மேஸூதி ஸங்க²தத⁴ம்மேஸு. தத³லாபே⁴னாதி மக்³க³ப²லாலாபே⁴ன. அத்தே²னாதி ஸீலாதி³அத்தே²ன.

சதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. பஞ்சகனித்³தே³ஸவண்ணனா

191. யதா² தேஸு படிபஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி தேஸு பஞ்சஸு புக்³க³லேஸு யதா²ரஹம் உபமேய்யோபமாத³ஸ்ஸனமுகே²ன ஹிதூபதே³ஸபடிபத்தியா யதா² அஞ்ஞேஹி படிபஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி அத்தோ². கிரியாவாசீ ஆரம்ப⁴-ஸத்³தோ³ அதி⁴ப்பேதோ, ந ‘‘ஆரம்ப⁴கத்துஸ்ஸ கஸாவபுச்சா²’’திஆதீ³ஸு விய த⁴ம்மவாசீதி ஆஹ ‘‘ஆரம்ப⁴கிரியாவாசகோ ஸத்³தோ³’’தி. ‘‘நிருஜ்ஜ²ந்தீ’’தி வுத்தத்தா ‘‘மக்³க³கிச்சவஸேனா’’தி வுத்தம்.

192. க³ஹணம் ‘‘ஏவமேத’’ந்தி ஸம்படிச்ச²னம்.

199. ந ஏவம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ அஸமானஜாதிகத்தா.

பஞ்சகனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ச²க்கனித்³தே³ஸவண்ணனா

202. இத³ம் ஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தா⁴தி³கம் ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி ப²லஸ்ஸ ஹேதுனா அவினாபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘ஸாம’’ந்திஆதி³. அனாசரியகேன அத்தனா உப்பாதி³தேனாதி இத³ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே விஜ்ஜமானகு³ணகத²னம், ந தப்³பி³து⁴ரத⁴ம்மந்தரனிவத்தனம் ததா²ரூபஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தேனஸ்ஸ ஸாசரியகதா, பரதோ ச உப்பத்தி படிக்கி²த்தாதி இமமத்த²மாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³னா. தத்த² ஸாசரியகத்தம் பரூபதே³ஸஹேதுகதா, பரதோ உப்பத்தி உபதே³ஸேன வினாபி ஸன்னிஸ்ஸாய நிப்³ப³த்தீதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

ச²க்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸத்தகனித்³தே³ஸவண்ணனா

203. குஸலேஸு த⁴ம்மேஸூதி ஆதா⁴ரே பு⁴ம்மம், ந விஸயேதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு அந்தோக³தா⁴’’தி ஆஹ. இதா³னி விஸயலக்க²ணம் ஏதம் பு⁴ம்மந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஸு வா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘தது³பகாரதாயா’’தி இத³ம் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸாதே⁴தப்³பே³ஸூதி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். உம்முஜ்ஜனபஞ்ஞாயாதி உம்முஜ்ஜாபனபஞ்ஞாய, உம்முஜ்ஜனாகாரேன வா பவத்தபஞ்ஞாய. தேனேவாதி உம்முஜ்ஜனமத்தத்தா ஏவ. யதா² ஹி ஞாணுப்பாதோ³ ஸம்கிலேஸபக்க²தோ உம்முஜ்ஜனம், ஏவம் ஸத்³து⁴ப்பாதோ³பீதி ஆஹ ‘‘ஸத்³தா⁴ஸங்கா²தமேவ உம்முஜ்ஜன’’ந்தி. சித்தவாரோதி சித்தப்பப³ந்த⁴வாரோ. பச்சேகம் டா²னவிபஸ்ஸனாபதரணபதிகா³த⁴ப்பத்தினிட்ட²த்தா தேஸம் புக்³க³லானம் ‘‘அனேகே புக்³க³லா’’தி வுத்தம். கஸ்மா? தேனத்தபா⁴வேன அரஹத்தஸ்ஸ அக்³க³ஹணதோ. ததியபுக்³க³லாதி³பா⁴வந்தி உம்முஜ்ஜித்வா டி²தபுக்³க³லாதி³பா⁴வம்.

ஸத்தகனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. த³ஸகனித்³தே³ஸவண்ணனா

209. ஸோதாபன்னாத³யோதி வுத்தவிஸேஸயுத்தா ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மிஜா²னானாகா³மினோ. அஸா…பே… பனாதி ஏத்த² பன-ஸத்³தோ³ விஸேஸத்த²தீ³பனோ. தேன ‘‘அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனானம் ஸமுச்சி²ன்னத்தா’’தி இத³ம் விஸேஸம் தீ³பேதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

த³ஸகனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

புக்³க³லபஞ்ஞத்திபகரண-அனுடீகா ஸமத்தா.