ரூபாவசரகுஸலம்

சதுக்கனயோ

பட²மஜ்ஜா²னகதா²வண்ணனா

160. உத்தரபத³லோபம் கத்வா ‘‘ரூபப⁴வோ ரூப’’ந்தி வுத்தோ, ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதி (ம. நி. 2.248; 3.312; த⁴. ஸ. 248; படி. ம. 1.209), ரூபராகோ³’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 363) வியாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பயோக³ஸம்பாதி³தஸ்ஸ ரூபஜ்ஜா²னஸ்ஸ ரூபப⁴வாதிக்கமஸ்ஸபி உபாயபா⁴வதோ யதா² ரூபூபபத்தியா ஏவ மக்³கோ³தி அயம் நியமோ ந யுஜ்ஜதி, ஏவம் பச்சயந்தரவிகலதாதீ³ஹி ரூபூபபத்தியா அனபி⁴னிப்பா²த³கஸ்ஸபி அத்தி²பா⁴வதோ ரூபூபபத்தியா மக்³கோ³ ஏவாதி அயம்பி நியமோ ந யுஜ்ஜதி. ஏவஞ்ச ஸதி யதே³வ ரூபூபபத்தியா நிப்பா²த³கம், தஸ்ஸேவ ஸம்பயுத்தஸ்ஸ ரூபாவசரகுஸலபா⁴வோ, ந அனபி⁴னிப்பா²த³கஸ்ஸாதி அயமத்தோ² ஆபன்னோதி சோத³னம் ஸமுட்டா²பேதி ந ஸப்³ப³ஸ்ஸ குஸலஜ்ஜா²னஸ்ஸாதிஆதி³னா. தத்த² ஸாமஞ்ஞஸத்³தோ³பி அதி⁴காரவஸேன விஸேஸனித்³தி³ட்டோ² ஹோதீதி ‘‘குஸலஜ்ஜா²னஸ்ஸ மக்³க³பா⁴வோ’’தி வுத்தம்.

ரூபூபபத்திஜனகஸபா⁴வோ ரூபப⁴வவிபச்சனஸபா⁴வோதி தஸ்ஸபி விபாகத⁴ம்மபா⁴வே ஸதிபி ஸப்³ப³குஸலாகுஸலஸாதா⁴ரணம் விபாகத⁴ம்மபா⁴வஸாமஞ்ஞம் ‘‘விபாகத⁴ம்மபா⁴வோ வியா’’தி உதா³ஹரணபா⁴வேன வுத்தம். ஸாமஞ்ஞம்பி ஹி விஸேஸதோ பி⁴ன்னம் கத்வா வோஹரீயதீதி. ஸப்³ப³ஸமானோதி ரூபூபபத்தியா நிப்பா²த³கஸ்ஸ பச்சயந்தரவிகலதாதீ³ஹி அனிப்பா²த³கஸ்ஸ ச ஸப்³ப³ஸ்ஸ யதா²தி⁴க³தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணோ. ஏதேன உத்தரபதா³வதா⁴ரணஸ்ஸ பரிக்³க³ஹிததம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘இதோ அஞ்ஞோ மக்³கோ³ நாம நத்தீ²’’தி இமினாபி ஸஜாதியா ஸாதா⁴ரணோ அஞ்ஞஜாதிவினிவத்தியா அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ இமஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ரூபூபபத்தியா உபாயபா⁴வோ வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இதரே த்³வே ஸத்³தா⁴ ஹிரீ ச. யதி³ படிபதா³ய ஸாதே⁴தப்³ப³தோ புக்³க³லபுப்³ப³ங்க³மாய தே³ஸனாய பா⁴வேந்தேன ஸமயவவத்தா²னம் கதம். படிபதா³ரஹிதேஸு கத²ந்தி ஆஹ ‘‘கேஸஞ்சீ’’திஆதி³. தத்த² கேஸஞ்சீதி ஸமத²பா⁴வனாய கதாதி⁴காரானம். தேஸஞ்ஹி மக்³கா³தி⁴க³மனதோ புப்³பே³ அனதி⁴க³தஜ்ஜா²னானம் படிஸம்பி⁴தா³த³யோ விய மக்³கா³தி⁴க³மேனேவ தானி ஸமிஜ்ஜ²ந்தி.

அஞ்ஞானீதி அரியமக்³க³ஸித்³தி⁴தோ அஞ்ஞானி. தேஸுபீதி அரியமக்³கே³ன ஸித்³த⁴த்தா படிபதா³ரஹிதேஸுபி. நனு ச அரியமக்³க³ஸித்³த⁴ஸ்ஸபி ஆக³மனவஸேன படிபதா³ உபலப்³ப⁴தியேவ. இதரதா² ‘‘ந காமாவசரம் விய வினா படிபதா³ய உப்பஜ்ஜதீ’’தி, ‘‘ப³ஹுதரம் லோகியஜ்ஜா²னம்பி ந வினா படிபதா³ய இஜ்ஜ²தீ’’தி ச வசனம் விருஜ்ஜே²ய்யாதி? ந, யேபு⁴ய்யேன க³ஹணதோ புக்³க³லவிஸேஸாபேக்க²த்தா ச. அரியமக்³க³ஸமிஜ்ஜ²னகஞ்ஹி ஜா²னம் கஸ்ஸசிதே³வ ஹோதி, தஸ்மா இதரம் ப³ஹுதரம் லோகியஜ்ஜா²னம் புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ அரியஸ்ஸ ச அகதாதி⁴காரஸ்ஸ ந வினா படிபதா³ய ஸிஜ்ஜ²தீதி தேஸம் வஸேன வுத்தம். அரியமக்³க³ஸித்³த⁴ஸ்ஸபி ஜா²னஸ்ஸ விபாகானம் விய குஸலேன அரியமக்³கே³ன ஸதி³ஸத்தாபா⁴வதோ அதப்³பி³பாகத்தா ச ந மக்³கா³க³மனவஸேன படிபதா³ யுஜ்ஜதி, ஏவமஸ்ஸ படிபதா³விரஹோ ஸித்³தோ⁴. ஏவஞ்ச கத்வா ஸுத்³தி⁴கனவகதே³ஸனாபி ஸுட்டு² நீதா ஹோதி. ததா² ச வக்க²தி லோகுத்தரகதா²யம் ‘‘லோகியஜ்ஜா²னம்பீ’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. மூலடீ. 277).

வட்டாஸயஸ்ஸ விஸேஸபச்சயபூ⁴தாய தண்ஹாய தனுகரணவஸேன விவட்டாஸயஸ்ஸ வட்³ட⁴னந்தி ஆஹ ‘‘தண்ஹாஸம்கிலேஸஸோத⁴னேன ஆஸயபோஸன’’ந்தி. ஆஸயபோஸனந்தி ச ஜா²னபா⁴வனாய பச்சயபூ⁴தா புப்³ப³யோகா³தி³வஸேன ஸித்³தா⁴ அஜ்ஜா²ஸயஸம்பதா³. ஸா பன தண்ஹுபதாபவிக³மேன ஹோதீதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாஸம்கிலேஸஸோத⁴னேனா’’தி.

தி²னமித்³தா⁴தீ³னந்தி தி²னமித்³த⁴உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சவிசிகிச்சா²னம். பஹானந்தி பஹாயகம்.

தம்ஸதி³ஸேஸூதி மஹக்³க³தபா⁴வாதி³னா பட²மஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ஸதி³ஸேஸு.

பீதிஸுக²வந்தம் ஜா²னம் பீதிஸுக²ந்தி வுத்தம் யதா² அரிஸஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பீதிஸுக²…பே… அகாரோ வுத்தோ’’தி ஆஹ. மக்³க³ஸ்ஸபி வா நிப்³பா³னாரம்மணதோ தத²லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னதா யோஜேதப்³பா³. அஸம்மோஸத⁴ம்மந்தி அவினாஸபா⁴வம்.

து³தியஜ்ஜா²னகதா²வண்ணனா

161-162. தி³ட்டா²தீ³னவஸ்ஸ தம்தம்ஜா²னக்க²ணே அனுப்பஜ்ஜனத⁴ம்மதாபாத³னம் வூபஸமனம் விரஜ்ஜனம் பஹானஞ்சாதி இதா⁴தி⁴ப்பேதவிதக்காத³யோயேவ ஜா²னங்க³பூ⁴தா ததா² கரீயந்தி, ந தம்ஸம்பயுத்தப²ஸ்ஸாத³யோதி விதக்காதீ³னம்யேவ வூபஸமாதி³வசனம் ஞாயாக³தம். யஸ்மா பன விதக்காத³யோ விய தம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி ஏதேன ஏதம் ஓளாரிகந்தி தி³ட்டா²தீ³னவா ஏவ, தஸ்மா அவிஸேஸேன விதக்காதீ³னம் தம்ஸஹஜாதானஞ்ச வூபஸமாதி³கே வத்தப்³பே³ விதக்கவிசாராதீ³னம்யேவ வூபஸமாதி³கம் வுச்சமானம் ‘‘அதி⁴கவசனமஞ்ஞமத்த²ம் போ³தே⁴தீ’’தி கிஞ்சி விஸேஸம் தீ³பேதீதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யேஹி விதக்கவிசாரேஹீ’’திஆதி³மாஹ. விஸும் விஸும் டி²தானிபி விதக்கவிசாரஸமதிக்கமவசனாதீ³னி பஹேய்யங்க³னித்³தே³ஸதாஸாமஞ்ஞேன சித்தேன ஸமூஹதோ க³ஹேத்வா அவயவேன ஸமுதா³யோபலக்க²ணம் கதந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தேஸம்…பே… தம் தீ³பகந்தி வுத்த’’ந்தி ஆஹ. இதா³னி அவயவேன ஸமுதா³யோபலக்க²ணம் வினா விதக்கவிசாரவூபஸமவசனேன பீதிவிராகா³தி³வசனானம் ஸவிஸயே ஸமானப்³யாபாரதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ.

தஸ்மிம் த³ஸ்ஸிதேதி ‘‘யா ஸத்³தா⁴ ஸத்³த³ஹனா’’திஆதி³னா ஜா²னவிப⁴ங்கே³ ஸம்பஸாத³னே த³ஸ்ஸிதே. ஸமானாதி⁴கரணனித்³தே³ஸேனேவாதி தத்தே²வ விப⁴ங்கே³ உத்³தே³ஸபது³த்³தா⁴ராதீ³ஸு ஸத்³தா⁴ஜா²னானம் ‘‘ஸம்பஸாத³ன’’ந்தி ஏகாதி⁴கரணதாவசனேனேவ.

ஓளாரிகங்க³முகே²ன ‘‘தத³னுத⁴ம்மதா ஸதீ’’தி வுத்தாய தம்தம்ஜா²னனிகந்தியா விக்க²ம்ப⁴னம் விதக்கவிசாரவூபஸமவசனாதீ³ஹி பகாஸிதந்தி ஆஹ ‘‘தண்ஹாப்பஹானம் ஏதேஸம் வூபஸமன’’ந்தி (விப⁴. 799). யதோ விதக்கவிசாரேஸு விரத்தபா⁴வதீ³பகம் விதக்கவிசாரவூபஸமவசனந்தி தது³ப⁴யாபா⁴வதீ³பனம் புன கதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யே சா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ததியஜ்ஜா²னகதா²வண்ணனா

163. வீரியம் உபேக்கா²தி வுத்தம் ‘‘பக்³க³ஹனிக்³க³ஹேஸு ப்³யாபாராகரணேன உபேக்கி²யதீ’’தி. க³ஹணே மஜ்ஜ²த்தபா⁴வேன ஸங்கா²ரே உபேக்க²தீதி ஸங்கா²ருபேக்கா², ததா²பவத்தா விபஸ்ஸனா பஞ்ஞா. தஸ்ஸா பன விஸயதோ பபே⁴தோ³ ‘‘அட்ட² ஸங்கா²ருபேக்கா²’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.57) யஸ்ஸம் பாளியம் வுத்தோ, தம் பாளிஸேஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பட²மஜ்ஜா²ன’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² உப்பாத³ந்தி புரிமகம்மபச்சயா இத⁴ உப்பத்திம். பவத்தந்தி ததா² உப்பன்னஸ்ஸ பவத்திம். நிமித்தந்தி ஸப்³ப³ம்பி ஸங்கா²ரக³தம் நிமித்தபா⁴வேன உபட்டா²னதோ. ஆயூஹனந்தி ஆயதிம் படிஸந்தி⁴ஹேதுபூ⁴தம் கம்மம். படிஸந்தி⁴ந்தி ஆயதிம் உபபத்திம். க³திந்தி யாய க³தியா ஸா படிஸந்தி⁴ ஹோதி. நிப்³ப³த்திந்தி க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தனம். உபபத்திந்தி ‘‘ஸமாபன்னஸ்ஸ வா உபபன்னஸ்ஸ வா’’தி ஏவம் வுத்தம் விபாகப்பவத்திம். ஜாதிந்தி ஜராதீ³னம் பச்சயபூ⁴தம் ப⁴வபச்சயா ஜாதிம். ஜராமரணாத³யோ பாகடா ஏவ. ஏத்த² ச உப்பாதா³த³யோ பஞ்சேவ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணஸ்ஸ விஸயவஸேன வுத்தா, ஸேஸா தேஸம் வேவசனவஸேன. ‘‘நிப்³ப³த்தி ஜாதீ’’தி இத³ஞ்ஹி த்³வயம் உப்பாத³ஸ்ஸ சேவ படிஸந்தி⁴யா ச வேவசனம். ‘‘க³தி உபபத்தி சா’’தி இத³ம் த்³வயம் பவத்தஸ்ஸ. ஜராத³யோ நிமித்தஸ்ஸாதி.

பூ⁴தஸ்ஸாதி க²ந்த⁴பஞ்சகஸ்ஸ. ஏதேஹீதி ஜா²னசித்தஸமுட்டி²தரூபேஹி.

சதுக்கனயவண்ணனா நிட்டி²தா.

பஞ்சகனயவண்ணனா

167. ஆகாரபே⁴த³ந்தி ஆகாரவிஸேஸம். அனேகாகாரா ஹி த⁴ம்மா, தே ச நிரவஸேஸம் யாதா²வதோ ப⁴க³வதா அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴. யதா²ஹ – ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தீ’’தி (மஹானி. 156; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85; படி. 3.5). து³தியஜ்ஜா²னபக்கி²கம் ந பட²மஜ்ஜா²னபக்கி²கந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தேனேவாஹ ‘‘பட²மஜ்ஜா²னமேவ ஹீ’’திஆதி³. அத்த²தோ ஹி சதுக்கபஞ்சகனயா அஞ்ஞமஞ்ஞானுப்பவேஸினோ. பஞ்சகனயே து³தியஜ்ஜா²னம் கிம் ஸவிசாரதாய பட²மஜ்ஜா²னபக்கி²கம் உதா³ஹு அவிதக்கதாய து³தியஜ்ஜா²னபக்கி²கந்தி ஸியா ஆஸங்காதி ததா³ஸங்கானிவத்தனத்த²மித³ம் வுத்தம். கஸ்மாதிஆதி³னா தத்த² காரணமாஹ. ஸுத்தந்ததே³ஸனாஸு ச து³தியஜ்ஜா²னமேவ ப⁴ஜந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ச-ஸத்³தே³ன ந கேவலம் இதே⁴வ, அத² கோ² ஸுத்தந்ததே³ஸனாஸுபீதி தே³ஸனந்தரேபி யதா²வுத்தஜ்ஜா²னஸ்ஸ பட²மஜ்ஜா²னபக்கி²கத்தாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. இதா³னி ப⁴ஜனம்பி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விதக்கவூபஸமா’’திஆதி³ வுத்தம். தேன ஸுத்தந்தேபி பஞ்சகனயஸ்ஸ லப்³ப⁴மானதம் த³ஸ்ஸேதி.

நனு ச ஸுத்தந்தே சத்தாரியேவ ஜா²னானி விப⁴த்தானீதி பஞ்சகனயோ நத்தி²யேவாதி? ந, ‘‘ஸவிதக்கஸவிசாரோ ஸமாதீ⁴’’திஆதி³னா ஸமாதி⁴த்தயாபதே³ஸேன பஞ்சகனயஸ்ஸ லப்³ப⁴மானத்தா. சதுக்கனயனிஸ்ஸிதோ பன கத்வா பஞ்சகனயோ விப⁴த்தோதி தத்தா²பி பஞ்சகனயோ நித்³தா⁴ரேதப்³போ³. விதக்கவிசாரானம் வூபஸமாதி ஹி விதக்கஸ்ஸ விசாரஸ்ஸ விதக்கவிசாரானஞ்ச விதக்கவிசாரானந்தி ஸக்கா வத்தும். ததா² அவிதக்கஅவிசாரானந்தி ச வினா ஸஹ ச விசாரேன விதக்கப்பஹானேன அவிதக்கம் ஸஹ வினா ச விதக்கேன விசாரப்பஹானேன அவிசாரந்தி அவிதக்கம் அவிசாரம் அவிதக்கஅவிசாரஞ்சாதி வா திவித⁴ம்பி ஸக்கா ஸங்க³ண்ஹிதும்.

து³தியந்தி ச விதக்கரஹிதே விதக்கவிசாரத்³வயரஹிதே ச ஞாயாக³தா தே³ஸனா. து³தியம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³த்தா விசாரமத்தரஹிதேபி த்³வயப்பஹானாதி⁴க³தஸமானத⁴ம்மத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா பஞ்சகனயனித்³தே³ஸே து³தியே வூபஸந்தோபி விதக்கோ தம்ஸஹாயவிசாராவூபஸமேன ந ஸம்மாவூபஸந்தோதி விதக்கவிசாரத்³வயரஹிதே விய விசாரவூபஸமேனேவ தது³பஸமம் ஸேஸத⁴ம்மஸமானதஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி ததியம் சதுக்கனயே து³தியேன நிப்³பி³ஸேஸம் விப⁴த்தம். து³வித⁴ஸ்ஸபி ஸஹாயவிரஹேன அஞ்ஞதா² ச விதக்கப்பஹானேன அவிதக்கத்தம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²த்தஞ்ச ஸமானந்தி ஸமானத⁴ம்மத்தாபி து³தியந்தி நித்³தே³ஸோ. விசாரமத்தம்பி ஹி விதக்கவிசாரத்³வயரஹிதம் விய ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே ரூபூபபத்தியா மக்³க³ம் பா⁴வேதி அவிதக்கவிசாரமத்தம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி அவிதக்கம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ந்தி விப⁴த்தம். பட²மஜ்ஜா²னே வா ஸஹசாரீஸு விதக்கவிசாரேஸு ஏகம் அதிக்கமித்வா து³தியம்பி தத்ரட்ட²மேவ தோ³ஸதோ தி³ஸ்வா உப⁴யம்பி ஸஹாதிக்கமந்தஸ்ஸ பஞ்சகனயே ததியம் வுத்தம் ததியம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³த்தா. பட²மதோ அனந்தரபா⁴வேன பனஸ்ஸ து³தியபா⁴வோ ச உப்பஜ்ஜதி. கஸ்மா பனேத்த² ஸரூபதோ பஞ்சகனயோ ந விப⁴த்தோதி? வினேய்யஜ்ஜா²ஸயதோ. யதா²னுலோமதே³ஸனா ஹி ஸுத்தந்ததே³ஸனாதி.

படிபதா³சதுக்காதி³வண்ணனா

176-180. தத³னுரூபதாதி தஸ்ஸ பட²மாதி³ஜ்ஜா²னஸ்ஸ அனுரூபஸபா⁴வா. யதா²லத்³த⁴ஜ்ஜா²னம் ஸந்ததோ பணீததோ தி³ஸ்வா அஸ்ஸாத³யமானா நிகந்தி தம்ஸம்பயுத்தா க²ந்தா⁴ வா ததா³ரக்க²பூ⁴தா ஸதியேவ வா தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ அனுச்ச²விகதாய ‘‘தத³னுத⁴ம்மதா ஸதீ’’தி வுத்தாதி. கதா³சீதி யதா³ பட²மம் அதி⁴க³ந்த்வா யதா²னிஸின்னோயேவ வினா பயோக³ந்தரம் து³தியாதீ³னி அதி⁴க³ச்ச²தி, ஈதி³ஸே காலேதி அத்தோ².

186. குஸலஜ்ஜா²னஸ்ஸ அதி⁴க³தத்தா ‘‘ஸேக்கா²’’தி வுத்தம். ந ஹி தே உப்பாதே³ந்தி நாமாதி அரியமக்³க³க்க²ணே ரூபாவசரஜ்ஜா²னானம் அனுப்பஜ்ஜமானதம் ஸந்தா⁴யாஹ.

கஸிணகதா²வண்ணனா

203. ஆருப்பபாத³கதா ச த³ஸ்ஸிதா வினா அபா⁴வதோ. ந ஹி தேஸம் ஆருப்பபாத³கதாய வினா நிரோத⁴பாத³கதா அத்தீ²தி. நிம்மினிதும் இச்சி²தஸ்ஸ வத்து²னோ நிம்மானவஸேன கி²ப்பம் நிஸந்தி நிஸாமனம் ஆலோசனம் அதி⁴க³மோ ஏதஸ்ஸாதி கி²ப்பனிஸந்தி. தப்³பா⁴வோ ‘‘கி²ப்பனிஸந்திபா⁴வோ’’தி ஆஹ ‘‘கி²ப்பத³ஸ்ஸனம் கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞதா’’தி.

கஸிணகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

அபி⁴பா⁴யதனகதா²வண்ணனா

204. படிபா⁴க³னிமித்தபூ⁴தம் கஸிணாரம்மணஸங்கா²தம் ஆயதனம் காரணம் ஏதஸ்ஸாதி கஸிணாயதனம், ஜா²னம். அத² வா ஆரம்மணஸ்ஸ அனவஸேஸப²ரணட்டே²ன கஸிணஞ்ச தம் ஆயதனஞ்ச யோகி³னோ ஸுக²விஸேஸானம் அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ மனாயதனத⁴ம்மாயதனபா⁴வதோ சாதி ஸஸம்பயுத்தம் ஜா²னம் கஸிணாயதனம். தேனேவாஹ ‘‘ஸதிபி அபி⁴பா⁴யதனானம் கஸிணாயதனத்தே’’தி. பா⁴வனாய நிமித்தம் பா⁴வனானிமித்தம், ஆரம்மணஸ்ஸ பரித்தப்பமாணதா ஸுவிஸுத்³த⁴னீலாதி³தா ச, ததே³வ நானத்தம். பா⁴வனா ஏவ வா புப்³ப³பா⁴க³பூ⁴தா பா⁴வனானிமித்தம், தஸ்ஸ நானத்தம் பா⁴வனானிமித்தனானத்தம். புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வனா ஹி யதா²வுத்தவிஸேஸே ஆரம்மணே பவத்திஆகாரவிஸேஸதோ நானாஸபா⁴வாதி. கஸிணனிமித்தஸ்ஸ அபி⁴ப⁴வனகபா⁴வனானிமித்தனானத்தம் கஸிண…பே… நானத்தம், ததோதி யோஜேதப்³ப³ம்.

ஏத்த² ச புரிமானி சத்தாரி அபி⁴பா⁴யதனானி பூ⁴தகஸிணாரம்மணானி, பூ⁴தகஸிணேஸு ச யம் ஸுவண்ணம் து³ப்³ப³ண்ணந்தி ச ந ஸக்கா வத்தும். தத்த² பவத்திதானி ஸப்³ப³த்த² வா வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதேன பவத்திதானி பட²மததியாபி⁴பா⁴யதனானீதி து³தியசதுத்தா²னி வண்ணகஸிணாரம்மணானி. யதி³ ஏவம் து³தியசதுத்தே²ஹி பஞ்சமாதீ³னம் கோ விஸேஸோதி ‘‘பஞ்சமாதீ³னி வண்ணதோ ரமணீயதரானி, ந ததா² இதரானீ’’தி வத³ந்தி. புரிமானிபி சத்தாரி அட்ட² கஸிணாரம்மணானேவ, தஸ்மா தம் நேஸம் மதிமத்தம் ‘‘அட்ட²ஸு கஸிணேஸூ’’தி வுத்தத்தா. விமோக்கே²ஸு ச பட²மது³தியவிமோக்கா² அட்ட² கஸிணாரம்மணா. ததியோ வண்ணகஸிணாரம்மணோ. பட²மது³தியாபி வா வண்ணகஸிணாரம்மணா ஏவ ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ நீலகஸிணாதி³ரூபானி ஜா²னசக்கு²னா பஸ்ஸதீ’’தி வுத்தத்தா. ஆரம்மணமனுஞ்ஞதாய ஹி தத்த² அனிக்³க³திதபா⁴வேன தேஸம் பவத்தீதி. ஏவம் ஸந்தே ததியஸ்ஸ இதரேஹி கோ விஸேஸோதி? ஸுபா⁴காராபோ⁴கோ³. ததியோ ஏவ ஹி ஸுப⁴ந்தி ஆபு⁴ஜனவஸேன பவத்ததி, ந இதரேதி.

ஞாணம் அப்பனாபஞ்ஞா. விஜ்ஜமானேபீதி அபி-ஸத்³தே³ன அவிஜ்ஜமானேபீதி த³ஸ்ஸேதி. பரித்தப்பமாணதா அபி⁴ப⁴வனஸ்ஸ காரணம் இமேஸு சதூஸு அபி⁴பா⁴யதனேஸூதி அதி⁴ப்பாயோ. நனு ச ஸப்³ப³த்த² ‘‘ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’தி வசனதோ வண்ணாபோ⁴க³ஸஹிதானியேவ க³ஹிதானீதி? ந க³ஹிதானீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத்த² சா’’திஆதி³மாஹ. தத்தா²தி ஆக³மேஸு. ததா² அப்பமாணானீதி வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதானி ச ஸப்³பா³னி அப்பமாணானி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீதி அத்தோ². யதி³ ஏவம் கத²ம் விஸிட்டா²னம் வண்ணாபோ⁴கே³ன ரஹிதானம் ஸஹிதானஞ்ச ஏகஜ்ஜ²ம் மனஸி கரோதி? ந ஏகஜ்ஜ²ம், விஸும்யேவ பன தேஸு மனஸிகாரோ. யதி³ விஸும் கத²மேகந்தி? பரித்தபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ. யதி³ ஏவம் ‘‘ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணக்³க³ஹணம் அதிரிச்ச²தீ’’தி, நாதிரிச்ச²தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத்தி² ஹி ஏஸோ பரியாயோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யதி³த³ம் வண்ணாபோ⁴க³ஜனிதம் விஸேஸம் அக்³க³ஹேத்வா பரித்தஸாமஞ்ஞேன ஏகத்தம் நேத்வா ‘‘பரித்தானி அபி⁴பு⁴ய்யா’’தி வத்வா புன தத³ந்தோக³த⁴த⁴ம்மப்பபே⁴த³ம் வினேய்யவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தானி சே கதா³சி வண்ணவஸேன ஆபு⁴ஜிதானி ஹோந்தி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானி அபி⁴பு⁴ய்யா’’தி வத்தப்³ப³தாய வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதானி ஸஹிதானி ச விஸும் மனஸி கத்வா உப⁴யத்தா²பி வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதபரித்தாபி⁴ப⁴வனே தம் ஸஹிதபரித்தாபி⁴ப⁴வனே ச பரித்தாபி⁴ப⁴வனஸ்ஸ ஸாமஞ்ஞம் க³ஹேத்வா ஏகந்தி வசனம், ஏஸோ பரியாயோ விஜ்ஜதீதி அயமதி⁴ப்பாயோ.

ஏவம் ஸுத்தந்தாபி⁴த⁴ம்மபாட²விஸேஸதோ அட்ட²கதா²ய விரோதா⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸுத்தந்தாபி⁴த⁴ம்மபாடா²னம் அவிரோத⁴ம் அதி⁴ப்பாயவிபா⁴வனேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த²சா’’திஆதி³மாஹ. ஏவம் அபி⁴த⁴ம்மே வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதானி ஸஹிதானி ச விஸும் வுத்தானி. ஸுத்தந்தே பன ‘‘உப⁴யானி ஏகஜ்ஜ²’’ந்தி வுத்தம், தம் கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘ததே³த’’ந்திஆதி³. தத்த² ஆக³தஸ்ஸாதி ஸுத்தந்தே ஆக³தஸ்ஸ. தத்த² ஹி ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ’’தி ஆக³தம். அவசனதோதி அபி⁴த⁴ம்மே அவசனதோ. யதி³பி விமோக்கா² விஸும் தே³ஸிதா, கஸிணாயதனபா⁴வோ விய பன அபி⁴பா⁴யதனானம் விமோக்க²கிச்சதாபி அத்தீ²தி அபி⁴பா⁴யதனவிமோக்கா²னம் இதா⁴பி ஸங்கரோ து³ன்னிவாரோதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³விமோக்க²கிச்சஸாதா⁴ரணவசனபா⁴வதோ’’தி. தேன யதா² அபி⁴பா⁴யதனதே³ஸனாயம் அபி⁴பா⁴யதனகிச்சானி நிரவஸேஸதோ வுத்தானி, ஏவம் விமோக்க²தே³ஸனாயம் விமோக்க²கிச்சானீதி இத⁴ தேஸம் அஸங்கரோயேவாதி த³ஸ்ஸேதி.

யே ச யதா²வுத்தம் வவத்தா²னம் ந ஸம்படிச்ச²ந்தி, தேஹி ஸுத்தந்தாபி⁴த⁴ம்மபாட²பே⁴தே³ அஞ்ஞம் காரணம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா. கிமேத்த² வத்தப்³ப³ம், நனு அட்ட²கதா²யம் ‘‘கஸ்மா பன யதா² ஸுத்தந்தே’’திஆதி³ம் வத்வா ‘‘அஜ்ஜ²த்தரூபானம் அனபி⁴ப⁴வனீயதோ’’தி காரணம் வுத்தந்தி. ந தம் தஸ்ஸ காரணவசனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஜ்ஜ²த்தரூபான’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² யந்தி இத⁴ ஸுத்தந்தே ச ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’தி (அ. நி. 8.65) வுத்தவசனம் ஸந்தா⁴யாஹ. ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானியேவ ஹி அபி⁴ப⁴வனீயானீதி. அஞ்ஞஹேதுகந்தி தே³ஸனாவிலாஸதோ அஞ்ஞம் அபி⁴ப⁴வனீயஹேது ஏதஸ்ஸாதி அஞ்ஞஹேதுகம். அஜ்ஜ²த்தஅரூபஸஞ்ஞிதாய ஏவ, ந ஸுத்தந்தே விய அஜ்ஜ²த்தரூபஸஞ்ஞிதாய சாதி அத்தோ². அவிபூ⁴தத்தாதி இத³ம் ஞாணுத்தரானம் ஸஹ நிமித்துப்பாத³னேன அப்பனானிப்³ப³த்தனம் ஆரம்மணஸ்ஸ அபி⁴ப⁴வோ ந ஸுட்டு² விபூ⁴தபா⁴வமந்தரேன ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா வுத்தம். நனு ச அட்ட²கதா²யம் பாட²த்³வயவிஸேஸஸ்ஸ தே³ஸனாவிலாஸோ காரணபா⁴வேன வுத்தோதி ஆஹ ‘‘தே³ஸனாவிலாஸோ ச யதா²வுத்தவவத்தா²னவஸேன வேதி³தப்³போ³’’தி. தே³ஸனாவிலாஸோ ஹி நாம வினேய்யஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் விஜ்ஜமானஸ்ஸேவ பரியாயஸ்ஸ விபா⁴வனம் ந யஸ்ஸ கஸ்ஸசீதி. தத்த² ச ‘‘பரியாயதே³ஸனத்தா’’திஆதி³னா வுத்தப்பகாரவவத்தா²னம் தே³ஸனாவிலாஸனிப³ந்த⁴னமாஹ. ததா² சேவ ஹி புரதோ தே³ஸனாவிலாஸோ விபா⁴விதோ.

அபி⁴பா⁴யதனகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

விமோக்க²கதா²வண்ணனா

248. தந்தி ‘‘ஸஸந்ததிபரியாபன்னரூப’’ந்தி வுத்தகேஸாதி³வண்ணமாஹ. தம் பன யஸ்மா க²லமண்ட³லாதி³ விய பரம்பராய ஜா²னஸ்ஸ காரணம், தஸ்மா ‘‘ஜா²னஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வேனா’’தி ஆஹ. யேனாதி யதா²வுத்தரூபவிஸேஸேன. விஸிட்டே²னாதி அதிஸயப்பத்தேன ‘‘ரூபூபபத்தியா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 160 ஆத³யோ; விப⁴. 625) விய உத்தரபத³லோபேன ‘‘ரூப’’ந்தி வுத்தேன ரூபஜா²னேன. ‘‘விஸிட்டே²னா’’தி இமினா ஹி அதிஸயரூபயுத்தோ ரூபீதி வுத்தோதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி பத²வீகஸிண’’ந்திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 499) ஜா²னானமேவ கஸிணபா⁴வேன பவத்தா. ஸுத்தே ஆரம்மணானம் கஸிணபா⁴வேன பவத்தா ‘‘பத²வீகஸிணமேகோ ஸஞ்ஜானாதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 3.360; அ. நி. 10.25).

விமோக்க²கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

ப்³ரஹ்மவிஹாரகதா²வண்ணனா

251. அஞ்ஞாணஸம்பயுத்தாபி வா உபேக்கா²வேத³னா அஞ்ஞாணுபேக்கா², உபேக்கா²தி அஞ்ஞாணஸம்பயுத்தா உபேக்கா²வேத³னா, அஞ்ஞாணுபேக்கா²திபி ஏதாஸம்யேவ நாமந்தி (விப⁴. அட்ட². 947) ஹி ஸம்மோஹவினோத³னியம் வக்க²தீதி. அப்படிபா⁴க³னிமித்தத்தேபி ஏகம் கதிபயே வா ஸத்தே ஓதி³ஸ்ஸ பவத்தா பரிச்சி²ன்னரூபாதி³உபாதா³னவிஸயே பவத்தத்தா கத²மப்பமாணகோ³சராதி ஆஹ ‘‘ந ச ஸம்முதிஸச்சவஸேனா’’திஆதி³. ஏவம்பி யதா² நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகாதி ஸத்தவஸேன பவத்தாயபி மிச்சா²தி³ட்டி²யா ஸங்கா²ராரம்மணதா வுச்சதி உபாதா³னவஸேன, ஏவம் ஸத்தவஸேன பவத்தானம்பி மேத்தாதீ³னம் ஸங்கா²ராரம்மணதாபி ஸியாதி சே? ந, அபராமஸனவஸேன பவத்தானம் மேத்தாதீ³னம் ஸஉபாதா³னக்³க³ஹணாஸம்ப⁴வதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அபராமாஸா’’திஆதி³.

ப்³ரஹ்மவிஹாரகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

அஸுப⁴கதா²வண்ணனா

263. ‘‘ஏகாஹமதம் வா த்³வீஹமதம் வா’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.379; ம. நி. 1.112) வுத்தாஸு நவஸு ஸிவதி²காஸு வண்ணவஸேன பவத்தஜ்ஜா²னம் ஸிவதி²காவண்ணஜ்ஜா²னம். நனு சேதஸ்ஸ வண்ணகஸிணேஹி க³ஹணம் யுத்தம், ந அஸுபே⁴ஹீதி? ந, ஸிவதி²காவண்ணம் உபமம் கத்வா அத்தனோ காயே படிகூலத்தம் அமுஞ்சித்வாவ வண்ணவஸேன பவத்தனதோ. தேனேவாஹ ‘‘படிகூலமனஸிகாரஸாமஞ்ஞேனா’’தி. அயமத்தோ² ஸிவதி²காவண்ணஜ்ஜா²னஸ்ஸாதி ஏத்தா²பி யோஜேதப்³போ³தி விபா⁴வேந்தோ ‘‘தம்பீ’’திஆதி³மாஹ.

அஸுப⁴கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

ரூபாவசரகுஸலவண்ணனா நிட்டி²தா.

அரூபாவசரகுஸலகதா²வண்ணனா

265. ரூபனிமித்தந்தி ரூபஹேது ரூபாதி⁴கரணம். ரூபாரூபனிமித்தேஸூதி ரூபத⁴ம்மேஸு ச பத²வீகஸிணாதி³னிமித்தேஸு ச. ததா³ரம்மணஜ்ஜா²னேஸூதி ஏத்த² தம்-ஸத்³தே³ன ரூபனிமித்தம் பச்சாமஸதி ரூபம்பி வா ரூபத⁴ம்மாரம்மணானம்பி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானம் ஸம்ப⁴வதோ. ரூபாதீ³ஸூதி ரூபாரூபனிமித்தததா³ரம்மணஜ்ஜா²னேஸு ரூபபடிப³த்³த⁴த⁴ம்மேஸு ச. அனாவஜ்ஜிதுகாமதாதி³னாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அஸமாபஜ்ஜிதுகாமதாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

சுதிதோ உத்³த⁴ம் உப்பத்திரஹானம்…பே… அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னேன ஸமதிக்கமோதி ஏதேன ஸமதிக்கமிதப்³ப³த்தேன ரூபாவசரகுஸலானம் ரூபாவசரவிபாககிரியேஹி விஸேஸாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி அனதி⁴க³தபா⁴வதோ. யேஸஞ்ஹி ரூபஸஞ்ஞாதீ³னம் அரூபபா⁴வனாய ஸமதிக்கமாதி³கோ லப்³ப⁴தி, தே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அரூபபா⁴வனாய அபா⁴வே சுதிதோ உத்³த⁴ம் உப்பத்திரஹான’’ந்தி வுத்தந்தி. யாதி ஏகந்தரூபனிஸ்ஸிதா அவஸிட்ட²பரித்தவிபாகஸஞ்ஞாத³யோ.

ஆனேஞ்ஜஸந்தஸமாபத்திஸுகா²னுப⁴வனப⁴வவிஸேஸூபபஜ்ஜனாத³யோ ஆருப்பஸமாபத்தீனம் அத்தா²தி ஆஹ ‘‘ரூபஸஞ்ஞா…பே… ந அத்தோ²’’தி.

இத⁴ உக்³கா⁴டிதகஸிணவஸேன பரித்தானந்ததா ஹோதி நிப்பரியாயதே³ஸனத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. யதி³ ஏவம் பரித்தகஸிணுக்³கா⁴டிதே கத²மாகாஸானஞ்சாயதனவசனந்தி? தத்தா²பி அனந்தப²ரணஸப்³பா⁴வதோ. தேனேவாஹ ‘‘அனந்தப²ரணதாஸப்³பா⁴வே’’தி. யதி³ ஸப்³ப³த்த² அனந்தப²ரணதா அத்தி², அத² கஸ்மா ‘‘அனந்தோ ஆகாஸோ’’தி ந வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஸமயவவத்தா²பனா’’திஆதி³. தத்த² படிபத்தீதி ஜா²னபா⁴வனாகாரமாஹ.

266. உக்³கா⁴டபா⁴வோ உக்³கா⁴டிமம். யதா² பாகிமம்.

268. ஆகாஸே பவத்திதவிஞ்ஞாணாதிக்கமதோ ததியாதி பது³த்³தா⁴ரம் கத்வா யுத்திதோ ஆக³மதோ ச தத³த்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘தத³திக்கமதோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. ஆருப்பஸமாபத்தீனம் ஆரம்மணாதிக்கமேன பத்தப்³ப³த்தா விஸேஸதோ ஆரம்மணே தோ³ஸத³ஸ்ஸனம் ததே³வ அதிக்கமிதப்³ப³ந்தி அயம் யுத்தி, ஆரம்மணே பன அதிக்கந்தே ததா³ரம்மணம் ஜா²னம்பி அதிக்கந்தமேவ ஹோதி. பா⁴வனாய ஆரம்மணஸ்ஸ விக³மனம் அபனயனம் விபா⁴வனா. பாளியந்தி விப⁴ங்கே³. நனு ச பாளியம் ‘‘தஞ்ஞேவ விஞ்ஞாண’’ந்தி அவிஸேஸேன வுத்தம் ‘‘ந ஆகாஸானஞ்சாயதனவிஞ்ஞாண’’ந்தி. ‘‘ந தஞ்ஞேவவிஞ்ஞாணந்தி விஸேஸவசனேன அயமத்தோ² ஸித்³தோ⁴’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘விஞ்ஞாணஞ்சாயதன’’ந்திஆதி³மாஹ.

அரூபாவசரகுஸலகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

தேபூ⁴மககுஸலவண்ணனா

269. ஸத்தஹி மஹாவாரேஹீதி படிச்சஸஹஜாதபச்சயனிஸ்ஸயஸம்ஸட்ட²ஸம்பயுத்தபஞ்ஹாவாரேஹி அனுலோமபச்சனீயஅனுலோமபச்சனீயபச்சனீயானுலோமாதி³னயா அனுலோமாதி³னயா. பா⁴ரத்³வாஜகோ³தமாத³யோ அட்ட²சத்தாலீஸ லோகே கோ³த்தானி மூலபூ⁴தானி, ததா² கட்ட²கலாபாத³யோ அட்ட²சத்தாலீஸேவ சரணானீதி ஆஹ ‘‘அட்ட²சத்தாலீஸ’’ந்திஆதி³. தத்த² தேஸந்தி ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பா³னம். த்³வாரஸீஸேன த்³வாரவந்தானி க³ய்ஹந்தீதி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘தம்தம்த்³வாரானி வா காயாதீ³னீ’’தி. அசித்தீகாரேன வா கதம் ஹீனம், அஜ்ஜு²பேக்க²னேன கதம் மஜ்ஜி²மம், ஸக்கச்சகதம் பணீதம். ஆமிஸகிஞ்ஜக்கா²தி³ஹேது வா கதம் ஹீனம், புஞ்ஞப²லகாமதாய கதம் மஜ்ஜி²மம், கத்தப்³ப³மிச்சேவ அரியபா⁴வே டி²தேன கதம் பணீதம். ப⁴வஸம்பத்திலோபே⁴ன வா பவத்திதம் ஹீனம், அலோப⁴ஜ்ஜா²ஸயேன பவத்திதம் மஜ்ஜி²மம், பரஹிதாய பவத்திதம் பணீதம். பரித்தகதம் வா ஹீனம், மத்தஸோ கதம் மஜ்ஜி²மம், அதி⁴மத்தஸோ கதம் பணீதம். மஹக்³க³தேஸு பன படிலத்³த⁴மத்தம் ஹீனம், நாதிஸுபா⁴விதம் மஜ்ஜி²மம், ஸுபா⁴விதம் வஸிப்பத்தம் பணீதம். இமேஸுபி ஏகேகஸ்ஸ ஹீனாதி³கஸ்ஸ ஆயூஹனனானத்தாதி³வஸேன ஹீனாதி³பே⁴தோ³ லப்³ப⁴தியேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் வஸேனாதி யோ சித்தப்பபா⁴விதோ சித்தஸம்பயுத்தானம் சித்தாதி⁴பதேய்யபா⁴வோ, ஸோ தம்னிமித்தே சித்தே உபசரிதோதி ஏவம் வா ஏத்த² அத்தோ².

தேபூ⁴மககுஸலவண்ணனா நிட்டி²தா.

லோகுத்தரகுஸலவண்ணனா

277. ‘‘கேனட்டே²ன லோகுத்தர’’ந்திஆதி³ படிஸம்பி⁴தா³வசனம் (படி. ம. 2.43) அட்ட²கதா²ய ஆப⁴தம், தஸ்மா தத்த² ‘‘திவிதோ⁴பி அனுத்தரத⁴ம்மோ லோகம் தரதீ’’திஆதி³னா ஸங்க³ஹிதோதி தம் தீஹி பதே³ஹி யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘லோகம் தரதீதி ஏதேனா’’திஆதி³மாஹ. ஏகேகஸ்மிம் யோஜேதப்³போ³ லோகஸ்ஸ அந்தக³மனாதி³தாய மக்³கா³தீ³ஸுபி லப்³ப⁴மானத்தா. மக்³கே³யேவ வா திவிதோ⁴பி அத்தோ² யோஜேதப்³போ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அனதிவத்தனாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன இந்த்³ரியானம் ஏகரஸதா தது³பக³வீரியவாஹனம் ஆஸேவனாதி இமே தயோ பா⁴வனாவிஸேஸே ஸங்க³ண்ஹாதி. யஸ்மா சேதே பா⁴வனாவிஸேஸா ஸம்கிலேஸவோதா³னேஸு வட்டவிவட்டேஸு ச தம்தம்ஆதீ³னவானிஸம்ஸத³ஸ்ஸனபூ⁴தாய புப்³ப³பா⁴க³பஞ்ஞாய ஸம்பாதி³தேன ஞாணவிஸேஸேன நிப்ப²ஜ்ஜந்தி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞம்…பே… வட்³டே⁴தீ’’தி.

நிஸ்ஸயோ ஹோதீதி ருக்கோ² விய ஸாகா²ய ஆதா⁴ரபா⁴வேன வோஹரீயதீதி அத்தோ². ப²லஞாணப²லங்கா³னம் நிஸ்ஸயவசனம் நிஸ்ஸயபச்சயத்தா. ததோயேவ நிஸ்ஸயபா⁴வதோ பதிட்டா²பா⁴வதோ. அரியப²லஸன்னிஸ்ஸயேன ஹி அரியா கதகிச்சா ஸுட்டு² நிப்³பி³ன்னஸப்³ப³ப⁴வாபி சிரதரம் லோகே பரஹிதாய திட்ட²ந்தி. கிலேஸானம் ஓதி⁴ஸோ பஜஹனகாபி அரியமக்³கா³ அவிஸேஸேன ஸப்³பா³குஸலானம் ஸப்³ப³குஸலபடிபக்க²தாய அஞ்ஞமக்³க³ப்பஹாதப்³பே³ஸுபி கேனசி பஹானாகாரேன பவத்தந்தீதி தம் பஹானாகாரம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதரேஸம் விஜ்ஜுதோபா⁴ஸேன விய தமஸ்ஸா’’தி ஆஹ. யேன பாளியம் ஹேட்டி²மமக்³க³ஞாணானம் விஜ்ஜூபமதா த³ஸ்ஸிதா. யதி³ ஏவம் உபரிமக்³க³வஜ்ஜா² கிலேஸா இதரேதி இதா⁴தி⁴ப்பேதா. ந தேஸம் ஸமுச்சே²த³வசனம் யுத்தம். ந ஹி பா⁴வனாய பஹாதப்³பே³ த³ஸ்ஸனமக்³கோ³ ஸமுச்சி²ந்தி³தும் ஸக்கோதி. ததா² ச ஸதி த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³ ஏவ தே ஸியும். அத² தத³ங்க³ப்பஹானம் அதி⁴ப்பேதம், யேன ‘‘விஜ்ஜுதோபா⁴ஸேன விய தமஸ்ஸா’’தி வுத்தம், தம் புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனாய ஏவ ஸித்³த⁴ம் ந ச யுத்தம் லோகுத்தரமக்³கோ³ தத³ங்க³வஸேன கிலேஸே பஜஹதீதி. விக்க²ம்ப⁴னேபி ஏஸேவ நயோ, அனுலோமஞாணேனேவ தஸ்ஸ ஸாதிஸயம் ஸாதி⁴தத்தா. அத² பன பட²மமக்³க³வஜ்ஜா² ஏவ கிலேஸா இதரேதி அதி⁴ப்பேதா, ஏவம் ஸந்தே தேஸம் இதரபா⁴வோவ ந ஸியா, ந ச அனபாயக³மனீயா நாம கிலேஸா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³ அத்தி², நாபி பட²மமக்³க³வஜ்ஜா² கிலேஸா தேன விஜ்ஜுதோபா⁴ஸேன விய தமோ ஸமுச்சி²ந்தி³தப்³பா³தி வத்தும் யுத்தந்தி உபபரிக்கி²தப்³போ³யம் ‘‘இதரேஸம்…பே… ஸமுச்சே²தோ³’’தி. லோகியஜ்ஜா²னம்பி ந வினா படிபதா³ய இஜ்ஜ²தீதி இத³ம் அதி⁴ப்பாயவஸேன நேதப்³ப³ம் நேய்யத்த²த்தாதி தம் அதி⁴ப்பாயம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘அகதாதி⁴காரஸ்ஸா’’தி ஆஹ. தேன யதா²வுத்தவசனஸ்ஸ ச ஸப்பதே³ஸதம் த³ஸ்ஸேதி. நனு ச கதாதி⁴காரஸ்ஸ அரியஸ்ஸ மக்³கே³ன ஸமிஜ்ஜ²மானம்பி ஜா²னம் மக்³க³படிபதா³வஸேன படிபதா³ஸஹிதமேவாதி. ந வினா படிபதா³ய இஜ்ஜ²தீதி ஸக்கா வத்தும், தேனேதம் வசனம் நிப்பதே³ஸமேவாதி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘கதாதி⁴காரஸ்ஸ பனா’’திஆதி³. இதா³னி தஸ்ஸ வசனஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயவஸேன க³ஹேதப்³ப³த்த²தா பாளிதோபி விஞ்ஞாயதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யதா²வுத்த…பே… கதா’’தி.

‘‘யோ கோசீதி அவிஸேஸவசன’’ந்தி தஸ்ஸ அபவாத³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸகிம் த்³விக்க²த்து’’ந்தி ஆதி³மாஹ. பரிச்சி²ந்தி³த்வா க³ஹணம் பரிஜானனம். நாமரூபவவத்தா²பனாதீ³னந்தி நாமரூபவவத்தா²பனபச்சயபரிக்³க³ஹலக்க²ணபடிவேத⁴னிகந்திபரியாதா³னானம். கிச்ச²ஸித்³தி⁴தோதி நாமரூபவவத்தா²பனாதீ³னம் கேஸஞ்சி ஸப்³பே³ஸம்பி வா கிச்ச²ஸித்³தி⁴தோ. ஏஸ நயோ து³தியவாராதீ³ஸுபி யதா²ஸம்ப⁴வம். ஸுக²ஸித்³தி⁴யம்பீதி நாமரூபவவத்தா²பனாதீ³னம் கிச்ச²ஸித்³தி⁴ மக்³க³பாதுபா⁴வத³ந்த⁴பா⁴வஸ்ஸ காரணபா⁴வே அனேகந்திகா. விபஸ்ஸனாஸஹக³திந்த்³ரியானம் பன மந்த³தா தஸ்ஸ ஏகந்தகாரணந்தி த³ஸ்ஸேதி.

ஏதத³ந்தத்தா படிபதா³யாதி ஏதேன நிப்பரியாயதோ படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ஸங்கா²தாய விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய சிராசிரப்பவத்திவஸேன மக்³க³ஸ்ஸ கி²ப்பத³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞதா வுத்தாதி த³ஸ்ஸேதி. புரிமானந்தி புரிமவாரானம், லக்க²ணபடிவேதா⁴தீ³னம்யேவ வா. ஹேட்டி²மகோடியா திக்க²த்தும் கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னே ஸதி து³க்கா²படிபதா³பா⁴வோ, ந ததோ ஹேட்டா²தி நிச்சி²தத்தா ஆஹ ‘‘திக்க²த்தும் விக்க²ம்ப⁴னவாரதாவஸேனா’’தி. தஸ்ஸ ஸுகா²படிபதா³ வேதி³தப்³பா³ உக்கம்ஸவஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ.

யஸ்மிம் புக்³க³லே விஸம்வாத³னபே⁴த³னானிட்டா²னத்த²னியோஜனானம் பவத்தி, தத்த² ஸினேஹவிரஹேனேவ தேஸம் பவத்தி, ஸோ ச புக்³க³லோ அஸங்க³ஹிதோ ஹோதீதி முஸாவாதா³தீ³னம் விஸம்வாத³னாதி³கிச்சதாய லூக²தா ச அபரிக்³க³ஹதா ச வுத்தா. தப்படிபக்க²விருத்³த⁴ஸபா⁴வத்தா ஸம்மாவாசாய ஸினித்³த⁴பா⁴வதா பரிக்³கா³ஹகஸபா⁴வதா. ஸத்³தா⁴விஸேஸயோக³தோ வா தஸ்ஸா ஸினித்³த⁴பா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸமுட்டா²பேதீதி பவத்தேதி. ஜீவமானோ வா ஸத்தோ, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா வா வோதா³யந்தி ஏதேன ஸயம் வா வோதா³யதீதி வோதா³னம்.

285. தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி பதிட்டா²னம். அவஸேஸகிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரேஹி ஆயூஹனா. ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா பதிட்டா²னம். உச்சே²த³தி³ட்டி²யா ஆயூஹனா. லீனவஸேன பதிட்டா²னம். உத்³த⁴ச்சவஸேன ஆயூஹனா. காமஸுகா²னுயோக³வஸேன பதிட்டா²னம். அத்தகிலமதா²னுயோக³வஸேன ஆயூஹனா. ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன பதிட்டா²னம். ஸப்³ப³லோகியகுஸலாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆயூஹனாதி ஓக⁴தரணஸுத்தவண்ணனாயம் வுத்தேஸு பகாரந்தரேஸு இத⁴ அவுத்தானம் வஸேனபி பதிட்டா²னாயூஹனா வேதி³தப்³பா³.

அத² வா கிலேஸக்³க³ஹணேன தண்ஹாஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஸப்³பா³குஸலாபி⁴ஸங்கா²ரா க³ஹிதா தம்ஸபா⁴க³தாய ததே³கட்ட²தாய ச. ததா² அபி⁴ஸங்கா²ரக்³க³ஹணேன அவஸேஸகிலேஸஉச்சே²த³தி³ட்டி²ஸப்³ப³லோகியகுஸலாபி⁴ஸங்கா²ரா. லீனுத்³த⁴ச்சகாமஸுக²த்தகிலமதா²னுயோகா³னம் விஸும் வுத்தத்தா தேஹி ந யோஜேதப்³ப³ந்தி கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன பதிட்டா²னாயூஹனே வத்வா தண்ஹாதி³ட்டீ²னம் தத்த² விஸேஸபச்சயதம் தீ³பேதும் தது³ப⁴யவஸேனபி யோஜனா கதா. நயத³ஸ்ஸனம் வா ஏதம் தத்த² த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமிதரேபி பகாரா யோஜேதப்³பா³தி. ‘‘சதூஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ புக்³க³லோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 4.112, 114) அங்க³-ஸத்³த³ஸ்ஸ காரணத்த²தா த³ட்ட²ப்³பா³.

299. முஸாவாதா³தீ³னி பா⁴ஸமானோ கரோதி நாம கிம் வக்க²மானம் கிரியம், கா பன ஸாதி? முஸாவாதா³தி³கிரியாதி விதி³தோவாயமத்தோ². ஏவம் வா ஏத்த² யோஜனா த³ட்ட²ப்³பா³.

301. நிப்பா²தி³தபச்சயானந்தி சீவராதி³பச்சயானம். குஹனவத்தூ²னீதி பாபிச்ச²தம் நிஸ்ஸாய லூக²சீவராதி³ஸேவனவஸேன ‘‘யோ தே விஹாரே வஸதி, ஸோ அரஹா’’திஆதி³னா (பாரா. 224) அத்தானம் அரியகு³ணஸாமந்தம் கத்வா ப⁴ணனவஸேன விஸேஸலாபி⁴னோ விய அத்தனோ பரிஹரணவஸேன ச பவத்தா அகுஸலசித்துப்பாதா³ பரேஸம் விம்ஹாபனகாரணானி குஹனவத்தூ²னி.

343. ஸதிபி ஸகு³ணாரம்மணேஹி மக்³க³ஸ்ஸ அனிமித்தனாமலாபே⁴ ந நிப்பரியாயேன விபஸ்ஸனா அனிமித்தனாமிகாதி ஆக³மனதோ மக்³கோ³ அனிமித்தனாமம் ந லப⁴தீதி ஆஹ ‘‘ந பன ஸகு³ணாரம்மணேஹி…பே… ஸித்³த⁴ம் ஹோதீ’’தி. யஸ்மா பன ஆக³மனதோ ஸுஞ்ஞதம் அப்பணிஹிதந்தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஸகு³ணதோ ஆரம்மணதோ ச தம்னாமாபா⁴வோ ந கதா³சிபி அத்தி², தஸ்மா நாமத்தயபாரிபூரிஹேதுஆக³மனதோ நாமலாபோ⁴தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘பரிபுண்ணனாமஸித்³தி⁴ஹேதுத்தா’’தி. ஸப்³பே³ஸந்தி ஸப்³ப³விமோக்க²முகா²க³தானம்பி மக்³கா³னம். நாமத்தயயோகோ³தி ஸுஞ்ஞதாபணிஹிதானிமித்தனாமயோகோ³. வவத்தா²னம் அஸங்கரோ.

350. நிமித்தத⁴ம்மா ஸங்கா²ரா தேஹி ஸனிமித்தா ஸவிக்³க³ஹா விய உபட்ட²ஹந்தீதி தேஸம் அபா⁴விதபா⁴வனஸ்ஸ பா⁴விதபா⁴வனஸ்ஸ ச உபட்ட²ஹனாகாரம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸமூஹாதீ³’’திஆதி³மாஹ. தேன ச ‘‘விமோக்கே²ன ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 350) வுத்தம், ந ‘‘தஸ்மிம் விமோக்கே²’’தி, தஸ்மா ‘‘அனிமித்தவிமோக்கோ²தி அனிச்சானுபஸ்ஸனம் ஆஹா’’தி வுத்தம். இதரத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அனிமித்தஸ்ஸ அனிமித்தபா⁴வாபா⁴வோ நத்தீ²தி கஸ்மா வுத்தம், நனு ச அனிச்சானுபஸ்ஸனாய அனிமித்தவிமோக்க²பா⁴வோ பரியாயேனாதி நிப்பரியாயதே³ஸனாய தஸ்ஸா அனிமித்தபா⁴வாபா⁴வோ அத்தி² ஏவ, ஏவஞ்ச ஸதி ‘‘அனிமித்தஸ்ஸ அனிமித்தனாமதா³னாபா⁴வோ’’தி ச ந ந ஸக்கா வத்துந்தி உபமாஸம்ஸந்த³னம் ஸுட்டு²தரம் யுஜ்ஜதி, ததா² அனிமித்தேன மக்³க³ஸ்ஸ அனிமித்தபா⁴வோ ந யுஜ்ஜதியேவ. தேனாஹ ‘‘பரமத்த²தோ நாமம் தா³தும் ந ஸக்கோதீ’’தி? ஸச்சமேதம், பரியாயஸித்³த⁴ம்யேவ பன அனிச்சானுபஸ்ஸனாய அனிமித்தபா⁴வம் க³ஹேத்வா மக்³க³ஸோத⁴னவஸேனாயமனுயோகோ³ கதோ ‘‘அனிமித்தவிமோக்க²ஸ்ஸ அனிமித்தபா⁴வாபா⁴வோ நத்தீ²திவிருத்³த⁴ம் விய ஹோதீ’’தி. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘அனிமித்தம்…பே… தீ³பிதோ ஹோதீ’’தி ஸயமேவ வக்க²தீதி. ஸாமஞ்ஞந்தி உபமோபமிதப்³பா³னம் ஸம்ப³ந்த⁴மாஹ. ந மக்³கா³தி⁴பதீதி மக்³கோ³ அதி⁴பதி மக்³கா³தி⁴பதீதி ச²ந்த³சித்தானம் அயம் ஸமஞ்ஞா நத்தீ²தி அத்தோ². ந ச தேஹி மக்³க³ஸ்ஸாதி ச²ந்த³சித்தேஹி மக்³கோ³ அதி⁴பதி ஏதஸ்ஸாதி மக்³கா³தி⁴பதீதி அயம் ஸமஞ்ஞா மக்³க³ஸ்ஸ நத்தி². கஸ்மா? தேஸம் ச²ந்த³சித்தானம் அமக்³க³ங்க³த்தா.

ஜா²னஸ்ஸ ஸுஞ்ஞதாதி³னாமகத்தாதி ஏதேன இந்த்³ரியப³லாதீ³னம்பி மக்³க³ஸம்பயோக³தோ ஸுஞ்ஞதாதி³னாமகதா த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸதிபி பச்சனீகாமஸனே ந தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ தம் பரிப்³யத்தம் யதா² ஸரஸதாதி ஆஹ ‘‘ஸரஸப்பதா⁴னோ’’தி. த்³வீஹீதி ஸரஸபச்சனீகேஹி. அஞ்ஞனிரபேக்கே²ஹீதி ஆக³மனனிரபேக்கே²ஹி. தஸ்மாதி யஸ்மா ஸரஸதோவ நாமலாபே⁴ அவவத்தா²னாபத்தி ஸப்³ப³ஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஸப்³ப³னாமபா⁴வாபத்தி ஹோதி, தஸ்மா. அத்தாபி⁴…பே… மக்³கா³தி தேன ஆக³மனதோ நாமலாப⁴ஸ்ஸ பச்சனீகதோ நாமலாப⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸரஸந்தரேதி அனிமித்தபா⁴வாதி³கே. பச்சனீகஸஹிதேன ஸரஸேனாதி ஸுஞ்ஞதாப்பணிஹிதபா⁴வேஹி ததா³க³மனேஹி. நிமித்தக்³க³ஹணானிவாரணாதி ஸங்கா²ரனிமித்தக்³கா³ஹஸ்ஸ அனிஸேத⁴னதோ. ஸுஞ்ஞதாப்பணிஹிதஸ்ஸேவ மக்³க³ஸ்ஸ வுத்தத்தா அனிச்சதோ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ மக்³கோ³ இத⁴ அஸங்க³ஹிதோ ஸியாதி ஆஸங்கித்வா ஆஹ ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனா’’திஆதி³. ஸங்கா²ரேஹி வுட்டா²னம் ந ஸியா, லக்க²ணேஹி ஏவ வுட்டா²னம் ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ, லக்க²ணபடிவேதோ⁴ ந ஸியா அததா³ரம்மணத்தாதி அத்தோ². ஸங்கா²ரானஞ்ஹி ஹுத்வா அபா⁴வஉத³யப்³ப³யபடிபீளனாவஸவத்தனாகாரேஸு அனிச்சதாதி³லக்க²ணவோஹாரோ.

ஆகாரவந்தேஸு க³ஹிதேஸு ததா³காரோபி க³ஹிதோயேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘லக்க²ணானிபி படிவித்³தா⁴னி ஹோந்தி ததா³காரஸங்கா²ரக்³க³ஹணதோ’’தி. யதா²வுத்தாதி⁴ப்பாயேனாதி ‘‘அனிச்ச’’ந்திஆதி³னா ‘‘ஸங்கா²ரேஸூ’’திஆதி³னாவ வுத்தப்பகாராதி⁴ப்பாயேன. விஸுந்தி ஸங்கா²ரேஹி வினிவத்தேத்வா.

லோகுத்தரகுஸலம்

பகிண்ணககதா²வண்ணனா

பஞ்சதா⁴ உத்³தி³ஸதி பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ அஜ்ஜ²த்தது³கவஸேன ரூபது³கவஸேன ச பி⁴ந்தி³த்வா அபி⁴ந்தி³த்வா ச நிமித்தவசனேனேவ உத்³தி³ஸதி பவத்தஸ்ஸபி ஸங்கா²ரனிமித்தபா⁴வானதிவத்தனதோ வுட்டா²தப்³ப³தாஸாமஞ்ஞதோ ச. தேனேவ உபாதி³ன்னானுபாதி³ன்னவஸேன பவத்தம் த்³விதா⁴ கத்வா நித்³தி³ஸித்வாபி ‘‘அயம் தாவ நிமித்தே வினிச்ச²யோ’’தி நிமித்தவஸேனேவ நிக³மேதி. ஏத்த² ச நிமித்தம் அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴, பவத்தம் பன அஜ்ஜ²த்தமேவாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி³விஸேஸந்தி போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஜா²னங்க³மக்³க³ங்கா³னம் அஸதி³ஸதம். அஸமாபஜ்ஜிதுகாமதாஸங்கா²தா விதக்காதி³விராக³பா⁴வனா அஸமாபஜ்ஜிதுகாமதாவிராக³பா⁴வனா. இதரஸ்ஸாதி பாத³கஜ்ஜா²னாதி³கஸ்ஸ. அதப்³பா⁴வதோதி யதா²வுத்தவிராக³பா⁴வனாபா⁴வஸ்ஸ அபா⁴வதோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² மக்³கா³ஸன்னாய விபஸ்ஸனாய ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தத்தே மக்³க³ஸ்ஸ பட²மாதி³ஜ்ஜா²னிகதா ச உபேக்கா²ஸஹக³தத்தே பஞ்சமஜ்ஜா²னிகதா ஏவ ச தப்³ப³ஸேன ச போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தீ³னம் விஸேஸோதி தேஸம் நியமே ஆஸன்னகாரணம் பதா⁴னகாரணஞ்ச வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனா, ந ஏவம் பாத³கஜ்ஜா²னாத³யோதி.

இதா³னி அபாத³கபட²மஜ்ஜா²னபாத³கானம் பகிண்ணகஸங்கா²ரபட²மஜ்ஜா²னானி ஸம்மஸித்வா நிப்³ப³த்திதானஞ்ச மக்³கா³னம் ஏகந்தேன பட²மஜ்ஜா²னிகபா⁴வதோ விபஸ்ஸனானியமோயேவேத்த² ஏகந்திகோ பதா⁴னஞ்சாதி இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘விபஸ்ஸனானியமேனேவா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² இதரேதி து³தியஜ்ஜா²னிகாதி³மக்³கா³. பாத³கஜ்ஜா²னாதிக்கந்தானம் அங்கா³னம் அஸமாபஜ்ஜிதுகாமதாவிராக³பா⁴வனாபூ⁴தா வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனா அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தேன பாத³கஜ்ஜா²னேன ஆஹிதவிஸேஸா மக்³க³ஸ்ஸ ஜா²னங்கா³தி³விஸேஸனியாமிகா ஹோதீதி ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னவிபஸ்ஸனானியமேஹீ’’தி வுத்தம். யதா² ச அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தேன பாத³கஜ்ஜா²னேன, ஏவம் ஆரம்மணபூ⁴தேன ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னேன உப⁴யஸப்³பா⁴வே அஜ்ஜா²ஸயவஸேன ஆஹிதவிஸேஸா விபஸ்ஸனா நியமேதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் ஸேஸவாதே³ஸுபி…பே… யோஜேதப்³போ³’’தி.

பாத³கஜ்ஜா²னஸங்கா²ரேஸூதி பட²மஜ்ஜா²னஸங்கா²ரேஸு. ‘‘பட²மஜ்ஜா²னம் பாத³கம் கத்வா’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 350) ஹி வுத்தம். தம்தம்விராகா³விராக³பா⁴வனாபா⁴வேனாதி விதக்காதீ³னம் விரஜ்ஜனாவிரஜ்ஜனபா⁴வனாபா⁴வேன. தேன ஆரம்மணஜ்ஜா²னஸ்ஸபி விபஸ்ஸனாய விஸேஸாதா⁴னம் உபனிஸ்ஸயதமாஹ.

பாத³கஜ்ஜா²னஸம்மஸிதஜ்ஜா²னானியேவ போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி³விஸேஸானம் உபனிஸ்ஸயோ காரணந்தி பாத³கஜ்ஜா²னஸம்மஸிதஜ்ஜா²னுபனிஸ்ஸயோ, தஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வே. தத³பா⁴வாபா⁴வதோதி தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ அபா⁴வாபா⁴வதோ.

சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஆருப்பே அரூபஜ்ஜா²னமேவ பாத³கம் ஸியாதி ஆஹ ‘‘சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகவஜ்ஜான’’ந்தி. அரியமக்³க³ஸ்ஸ ஓளாரிகங்கா³திக்கமனூபனிஸ்ஸயா விபஸ்ஸனாய அதி⁴ட்டா²னாரம்மணபூ⁴தா து³தியஜ்ஜா²னாத³யோ. பஞ்சஹி அங்கே³ஹீதி பஞ்சஹி ஜா²னங்கே³ஹி. ‘‘தம்தம்வாதே³ஹி பஞ்ஞாபியமானானி பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னி வாத³ஸஹசாரிதாய ‘வாதா³’தி வுச்சந்தீ’’தி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘தயோபேதே வாதே³’’தி ஆஹ. வத³ந்தி ஏதேஹீதி வா வாத³கரணபூ⁴தானி பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னி வாதா³.

விபாகஸந்தானஸ்ஸ…பே… ஸுஸங்க²தத்தாதி ஏதேன யஸ்மிம் ஸந்தானே கம்மம் உப்பஜ்ஜதி, தத்த² உப்பஜ்ஜமானமேவ கிஞ்சி விஸேஸாதா⁴னம் கரோதீதி தீ³பேதி. யதோ தஸ்மிம்யேவ ஸந்தானே தஸ்ஸ விபாகோ, நாஞ்ஞத்த².

புரிமானுலோமம் விய தந்தி யதா² கோ³த்ரபு⁴ட்டா²னே உப்பன்னானுலோமதோ புரிமஅனுலோமஞாணம் தம் கோ³த்ரபு⁴ட்டா²னே உப்பன்னானுலோமம் அனுப³ந்த⁴தி, ஏவம். தத³பீதி கோ³த்ரபு⁴ட்டா²னே உப்பன்னானுலோமஞாணம்பி அஞ்ஞம் அனுலோமஞாணமேவ அனுப³ந்தே⁴ய்ய, தஸ்ஸ அனந்தரம் உப்பஜ்ஜேய்ய. ஸா பூ⁴மீதி ஸா பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்த⁴ஸங்கா²தா கிலேஸானம் உப்பத்திட்டா²னதாய பூ⁴மி. ஏகோ ப⁴வோதி க³ஹேத்வா வுத்தந்தி ஏதேன ஸத்த ப⁴வே த்³வே ப⁴வேதி இத³ம்பி அதி⁴ப்பாயவஸேன நேதப்³ப³த்த²ம், ந யதா²ருதவஸேனாதி த³ஸ்ஸேதி. தத்தா²யம் அதி⁴ப்பாயோ – ஏகவாரம் காமாவசரதே³வேஸு ஏகவாரம் மனுஸ்ஸேஸூதி ஏவம்பி மிஸ்ஸிதூபபத்திவஸேன தேஸு ஏகிஸ்ஸா ஏவ உபபத்தியா அயம் பரிச்சே²தோ³. யம் பன ‘‘ந தே ப⁴வம் அட்ட²மமாதி³யந்தீ’’தி (கு². பா. 6.9; ஸு. நி. 232) வுத்தம், தம்பி காமாவசரப⁴வம்யேவ ஸந்தா⁴யாஹ. மஹக்³க³தப⁴வானம் பரிச்சே²தோ³ நத்தீ²தி வத³ந்தி. ததா² ‘‘ட²பேத்வா த்³வே ப⁴வே’’தி ஏத்தா²பி காமாவசரதே³வமனுஸ்ஸப⁴வானம் மிஸ்ஸகவஸேனேவ, தஸ்மா காமதா⁴துயம் யே த்³வே ப⁴வாதி காமாவசரதே³வமனுஸ்ஸவஸேன யே த்³வே ப⁴வாதி அத்தோ². புரிமவிகப்பேஸு புக்³க³லபே⁴தே³ன படிபதா³ பி⁴ந்தி³த்வா கஸ்ஸசி சலதீதி, கஸ்ஸசி ந சலதீதி கத்வா ‘‘சலதி ஏவா’’தி அவதா⁴ரணமந்தரேன அத்தோ² வுத்தோ. யஸ்மா பன அட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 350 லோகுத்தரகுஸலபகிண்ணககதா²) ‘‘யதா² ச படிபதா³, ஏவம் அதி⁴பதிபி சலதி ஏவா’’தி வுத்தம், தஸ்மா ஸப்³பே³ஸம்பி படிபதா³ஸு அபே⁴தே³ன க³ஹிதாஸு ஏகந்தேன சலனம் ஸம்ப⁴வதீதி ‘‘சலதிச்சேவ வுத்தம், ந ந சலதீ’’தி ததியவிகப்போ சலனாவதா⁴ரணோ வுத்தோ.

லோகுத்தரகுஸலபகிண்ணககதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

பட²மமக்³க³வீஸதிமஹானயவண்ணனா

357. ஜா²னமக்³கா³தி³பரியாயேஹி கதி²தே போ³ஜ்ஜ²னகாதி அதி⁴ப்பேதா, விஸேஸதோ புப்³ப³பா⁴கே³ ‘‘ஜா²னம் பா⁴வேமி மக்³க³ம் பா⁴வேமீ’’தி பவத்தஜ்ஜா²ஸயா ஹோந்தீதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘யஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³’’திஆதி³மாஹ.

358. உபனிஸ்ஸயவஸேனாதி ததா² சித்தப்பவத்திஸங்கா²தேன புப்³ப³பா⁴கா³பி⁴ஸங்கா²ரேன. தேனேவாஹ ‘‘யஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. தத³னுரூபப³லாதி அதி⁴பதிபச்சயலாபே⁴ன ஸத்திவிஸேஸயோக³மாஹ. யதி³ புப்³ப³பா⁴கா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ச²ந்தா³தீ³னம் அதி⁴பதிபா⁴வோ, கிமத்த²மேதேயேவ ஏவம் வுத்தா, நனு ஸத்³தா⁴தீ³னம்பி புப்³ப³பா⁴கா³பி⁴ஸங்கா²ரோ லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘ஸேஸத⁴ம்மான’’ந்திஆதி³. அதம்ஸபா⁴வத்தாதி ஸம்பயுத்தேஹி ஸாதிஸயமனுவத்திதப்³ப³பா⁴வரஹிதத்தா. கிஞ்சாபி ஹி ஸத்³தா⁴த³யோபி இந்த்³ரியபச்சயதாய ஸம்பயுத்தேஹி அனுவத்தயந்தி, ஏகஸ்மிம் பன சித்துப்பாதே³ ஸமது⁴ரேன அஞ்ஞேன வினா ஸம்பயுத்தேஹி அனுவத்தனீயபா⁴வோ ந தேஸம் யதா² ச²ந்தா³தீ³னந்தி தேயேவ அதி⁴பதிபா⁴வேன வுத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா இந்த்³ரியஸஹஜாதாதி⁴பதிபச்சயானம் விஸேஸோ பரிப்³யத்தோ ஹோதி.

சதுமக்³க³னயஸஹஸ்ஸவண்ணனா

362. மானஸ்ஸ தி³ட்டி²ஸதி³ஸா பவத்தி. ததா² ஹி ஸோ அதி⁴பதி விய அஞ்ஞாதி⁴பதினா தி³ட்டி²யா ஸஹ நப்பவத்ததீதி. ஏகதே³ஸ…பே… உபமா ஹோதி, ந ஸப்³ப³ஸாமஞ்ஞேன, இதரதா² ஸூரியத்த²ங்க³மனே அந்த⁴காராவத்த²ரணம் விய அக்³க³மக்³க³திரோதா⁴னே ஸச்சபடிச்சா²த³கதமப்பவத்தி ஆபஜ்ஜேய்யாதி அதி⁴ப்பாயோ. அஞ்ஞமஞ்ஞந்தி அஞ்ஞே அஞ்ஞே. ‘‘ஆனீதம் இத³ம் ஸுத்த’’ந்தி விப⁴த்தி பரிணாமேதப்³பா³. யதா²வுத்தனயேனாதி இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²யம் வுத்தனயேன. ந உபமாய வுத்தத்தாதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே ந உபமாய வுத்தபா⁴வதோ. யதா²வுத்தனயேனாதி வா ஏதஸ்மிம் ஸுத்தே வுத்தப்பகாரேன நயேன இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²யம் உபமாய ந வுத்தத்தா. அவயவா விய ஹோந்தி, யேன தே சேதஸி நியுத்தா, சித்தஸ்ஸ ஏதேதி ச சேதஸிகாதிஆதி³னா வுச்சந்தி, ந பன ‘‘ப²ஸ்ஸிகா’’திஆதி³னாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

குஸலகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.