1. சித்துப்பாத³கண்ட³ம்

திகமாதிகாபத³வண்ணனா

1. தேனாதி வேத³னாஸத்³தே³ன. ஸப்³ப³பதே³ஹீதி தீஹி பதே³ஹி லத்³த⁴னாமோ ஹோதி அவயவத⁴ம்மேனாபி ஸமுதா³யஸ்ஸ அபதி³ஸிதப்³ப³தோ யதா² ‘‘ஸமம் சுண்ண’’ந்தி. சோத³கோ யதா²தி⁴ப்பேதமத்த²ம் அப்படிபஜ்ஜமானோ விப⁴த்திஅந்தஸ்ஸேவ பத³பா⁴வம் ஸல்லக்கே²த்வா ‘‘நனு ஸுகா²யா’’திஆதி³னா சோதே³தி. இதரோ ‘‘அதி⁴ப்பேதப்பகாரத்த²க³மகஸ்ஸா’’திஆதி³னா அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. தேன ‘‘வாக்யம் இத⁴ பத³ந்தி வுத்த’’ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஹேதுபத³ஸஹேதுகபதா³தீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன நஹேதுபத³அஹேதுகபத³ஹேதுஸம்பயுத்தபதா³னி ஹேதுவிப்பயுத்தபத³ம்பி வா ஸங்க³ண்ஹாதி.

உப⁴யேகபத³வஸேனாதி உப⁴யபத³வஸேன ஹேதுது³கஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏகபத³வஸேன ஸஹேதுகது³கஸம்ப³ந்தோ⁴. ததா²தி உப⁴யேகபத³வஸேன. ஏத்த² ச ஸஹேதுகஹேதுஸம்பயுத்தது³காதிஆதி³னா யதா² ஹேதுகோ³ச்ச²கே பட²மது³கஸம்ப³ந்தா⁴ து³தியததியது³கா, பட²மது³கது³தியது³கஸம்ப³ந்தா⁴ சதுத்த²ச²ட்ட²து³கா, பட²மது³கததியது³கஸம்ப³ந்தோ⁴ பஞ்சமோ து³கோ, ஏவம் ஆஸவகோ³ச்ச²காதீ³ஸுபீதி நயம் த³ஸ்ஸேதி. ஸக்கா ஹி இமினாவ நயேன தேஸுபி து³கந்தரஸம்ப³ந்தோ⁴ விஞ்ஞாதும், கேவலம் பன ஆஸவகோ³ச்ச²காதீ³ஸு து³தியது³கததியது³கஸம்ப³ந்தோ⁴ ஓஸானது³கோ, கிலேஸகோ³ச்ச²கே ச து³தியசதுத்த²து³கஸம்ப³ந்தோ⁴தி. த⁴ம்மானம் ஸாவஸேஸனிரவஸேஸபா⁴வேன திகது³கானம் ஸப்பதே³ஸனிப்பதே³ஸதா வுத்தாதி யேஹி திகது³கா ஸாவஸேஸாதி பதி³ஸ்ஸந்தி அபதி³ஸ்ஸந்தி, தே அஸங்க³ஹிதத⁴ம்மாபதே³ஸோ. ஏவம் ஸதி ‘‘அஸங்க³ஹிதோ’’தி விஸேஸனம் கிமத்தி²யந்தி? ஏதஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பாகடகரணத்த²ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா பதி³ஸ்ஸதி ஏதேன ஸமுதா³யோதி பதே³ஸோ, அவயவோ. ‘‘ஸாமஞ்ஞஜோதனா விஸேஸே அவதிட்ட²தீ’’தி யதா²தி⁴ப்பேதம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஸங்க³ஹிதோ’’தி ஆஹ.

அனவஜ்ஜத்தோ² அவஜ்ஜவிரஹத்தோ². நாமம் ஸஞ்ஞா, கிரியா கரணம், பயோஜனம் ரத²ரத²ங்க³விபா⁴வனேன தேஸம் பகாரதோ யோஜனம். குஸேன ஞாணேன லாதப்³பா³தி குஸலாதி அயமத்தோ² ஞாணஸம்பயுத்தானம் தாவ ஹோது, ஞாணவிப்பயுத்தானம் கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஞாணவிப்பயுத்தானம்பீ’’திஆதி³. ஞாணவிப்பயுத்தாபி ஹி ஞாணேனேவ பவத்தியந்தி ஹிதஸுக²ஹேதுபூ⁴தாய பவத்தியா பஞ்ஞவந்தானம் படிபத்திபா⁴வதோ. ந ஹி அந்தரேன யோனிஸோமனஸிகாரம் குஸலுப்பத்தி அத்தீ²தி. ‘‘யதி³ குஸலஸ்ஸ உப⁴யபா⁴க³க³தம் ஸம்கிலேஸலவனம் பாகடம் ஸியா, குஸா விய லுனந்தீதி குஸலாதி அயமத்தோ² யுத்தோ ஸியா’’தி கோசி வதே³ய்யாதி ஆஸங்காய ஆஹ ‘‘ஸம்மப்பதா⁴னத்³வயம் வியா’’தி.

ந சாதிஆதி³னா ‘‘ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீ’’தி ஏத்த² பரமத்த²தோ கத்துகம்மஸ்ஸ ச பே⁴தோ³ நத்தி², கப்பனாஸித்³தோ⁴ ஏவ பன பே⁴தோ³தி த³ஸ்ஸேதி. தத்த² நாமவஸேன விஞ்ஞாதாவிஞ்ஞாதேதி யேஸம் ‘‘த⁴ம்மா’’தி இமினா பரியாயேன அவிஞ்ஞாதா ஸபா⁴வா, ‘‘ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீ’’தி இமினா ச பரியாயேன விஞ்ஞாதா, தேஸம் வஸேன ஏவம் வுத்தம். ஏத்த² ச பட²மோ அத்தோ² ஸங்க²தாஸங்க²தத⁴ம்மவஸேன வுத்தோ, து³தியோ ஸங்க²தவஸேன, ததியோ ஸங்க²தாஸங்க²தபஞ்ஞத்தித⁴ம்மவஸேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

குஸலபடிஸேத⁴னம் குஸலாபா⁴வோ ஏவ. அபா⁴வோ ஹி ஸத்தாபடிஸேதோ⁴தி. த⁴ம்மோதி ஸபா⁴வத⁴ம்மோ. அகுஸலவசனேன ந கோசி அத்தோ² ஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ அபோ³த⁴கத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அத² ஸியா அகுஸலவசனேன கோசி அத்தோ² அஸபா⁴வத⁴ம்மபோ³த⁴கத்தேபி ‘‘பஞ்ஞத்தித⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு விய, ஏவம் ஸதி ‘‘அனப்³யாகதா’’தி ச வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ததோ சாயம் சதுக்கோ ஆபஜ்ஜதி, ந திகோ. தஸ்மாதி யஸ்மா து³கசதுக்கபா⁴வோ அனப்³யாகதவோஹாரோ ச நத்தி², ஸோ ச வுத்தனயேன அபா⁴வமத்தவசனே ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா. ஸபா⁴வதா⁴ரணாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘தா⁴ரீயந்தி பச்சயேஹீ’’தி அயமத்தோ² ஸங்க³ஹிதோ. ஞேய்யபரியாயேன பன த⁴ம்ம-ஸத்³தே³னாயம் தோ³ஸோதி நனு அஞேய்யபரியாயேபி த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ ந கோசி தோ³ஸோதி? ந, வுத்ததோ³ஸானதிவத்தனதோ.

பாரிஸேஸேனாதி ஏத்த² நனு அயமகாரோ ந-அத்த²த்தயஸ்ஸேவ ஜோதகோ, அத² கோ² ‘‘அஹேதுகா த⁴ம்மா, அபி⁴க்கு²கோ ஆவாஸோ’’தி தம்யோக³னிவத்தியா, ‘‘அப்பச்சயா த⁴ம்மா’’தி தம்ஸம்ப³ந்தி⁴பா⁴வனிவத்தியா. பச்சயுப்பன்னஞ்ஹி பச்சயஸம்ப³ந்தீ⁴தி அப்பச்சயுப்பன்னத்தா அஸம்ப³ந்தி⁴தா ஏத்த² ஜோதீயதி. ‘‘அனித³ஸ்ஸனா த⁴ம்மா’’தி தம்ஸபா⁴வனிவத்தியா. நித³ஸ்ஸனஞ்ஹி த³ட்ட²ப்³ப³தா. அத² சக்கு²விஞ்ஞாணம் நித³ஸ்ஸனம், தக்³க³ய்ஹபா⁴வனிவத்தியா, ததா² ‘‘அனாஸவா த⁴ம்மா’’தி. ‘‘அப்படிகா⁴ த⁴ம்மா அனாரம்மணா த⁴ம்மா’’தி தம்கிச்சனிவத்தியா. ‘‘அரூபினோ த⁴ம்மா அசேதஸிகா த⁴ம்மா’’தி தப்³பா⁴வனிவத்தியா. தத³ஞ்ஞதா ஹி ஏத்த² பகாஸீயதி. ‘‘அமனுஸ்ஸோ’’தி தப்³பா⁴வமத்தனிவத்தியா. மனுஸ்ஸத்தமத்தம் நத்தி² அஞ்ஞம் ஸமானந்தி ஸதி³ஸதா ஹேத்த² ஸூசியதி. ‘‘அஸமணோ ஸமணபடிஞ்ஞோ அபுத்தோ’’தி தம்ஸம்பா⁴வனகு³ணனிவத்தியா. க³ரஹா ஹி ஏத்த² ஞாயதி. ‘‘கச்சி நு போ⁴தோ அனாமயா, அனுத³ரா கஞ்ஞா’’தி தத³ப்பபா⁴வனிவத்தியா. ‘‘அனுப்பன்னா த⁴ம்மா’’தி தம்ஸதி³ஸபா⁴வனிவத்தியா. அதீதானஞ்ஹி உப்பன்னபுப்³ப³த்தா உபாதி³த⁴ம்மானஞ்ச பச்சயேகதே³ஸனிப்ப²த்தியா ஆரத்³து⁴ப்பாத³பா⁴வதோ காலவினிமுத்தஸ்ஸ ச விஜ்ஜமானத்தா உப்பன்னானுகூலதா, பகே³வ பச்சுப்பன்னானந்தி தப்³பி³து⁴ரபா⁴வோ ஏத்த² விஞ்ஞாயதி. ‘‘அஸேக்கா² த⁴ம்மா’’தி தத³பரியோஸானனிவத்தியா. தம்னிட்டா²னஞ்ஹேத்த² பகாஸீயதீதி ஏவமனேகேஸம் அத்தா²னம் ஜோதகோ, தத்த² கிம் வுச்சதே அத்த²த்³வயமேவ வத்வா பாரிஸேஸேனாதி? இதரேஸம் ஏத்த² ஸுவிதூ³ரபா⁴வதோ. ந ஹி குஸலவிப்பயுத்தாதீ³னம் த⁴ம்மானம் அகுஸலபா⁴வோ யுஜ்ஜதி.

அகுஸலஸத்³த³ஸ்ஸ உச்சாரணானந்தரம் வினேய்யானம் குஸலபடிபக்க²பூ⁴தே அத்தே² படிபத்திபா⁴வதோ தத்த² நிருள்ஹதா த³ட்ட²ப்³பா³. ‘‘விருத்³த⁴ஸபா⁴வத்தா’’தி வுத்தம் கிச்சவிரோதா⁴தீ³னம்பி தத³ந்தோக³த⁴த்தா, விருத்³த⁴ஸபா⁴வத்தேபி வினாஸகவினாஸிதப்³ப³பா⁴வோ குஸலாகுஸலேஸு நியதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தப்பஹேய்யபா⁴வதோ’’தி ஆஹ. இதரதா² குஸலானம்பி அகுஸலேஹி பஹாதப்³ப³பா⁴வே அச்சந்தம் ஸமுச்சி²ன்னகுஸலமூலத்தா அபாயபூரகா ஏவ ஸத்தா ஸியும். யம் பன ‘‘த⁴ம்மாபி வோ, பி⁴க்க²வே, பஹாதப்³பா³’’தி (ம. நி. 1.240) வுத்தம், தம் ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹதா²’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.33) விய ததா³ரம்மணஸம்கிலேஸப்பஹானவஸேன பரியாயேன வுத்தம். யதா²ஹ ‘‘ந ஹி குஸலா அகுஸலேஹி பஹாதப்³பா³’’தி (த⁴. ஸ. மூலடீ 1).

ப²ஸ்ஸாதி³வசனேஹி தம்னித்³தே³ஸபூ⁴தேஹி. தப்³ப³சனீயபா⁴வேனாதி தேஹி ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா’’திஆதி³வசனேஹி அபி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன. யதா² அனவஜ்ஜஸுக²விபாகாதி³அத்தா² குஸலாதி³வசனேஹி, ஏவம் அவிபாகத்தா² அப்³யாகதவசனேன போ³தி⁴தா ஏவாதி ஆஹ ‘‘அப்³யாகதவசனேனேவ சா’’தி. காரணம் அவத்வாதி இத⁴ வுத்தபா⁴வேன அனுவத்தமானத்தாதி காரணம் அவத்வா. அஞ்ஞா…பே… நிவாரேதப்³போ³தி ஏதேன குஸலாகுஸலஸத்³தா³ விய குஸலாகுஸலஸபா⁴வானம் தது³ப⁴யவிபரீதஸபா⁴வானம் த⁴ம்மானம் அப்³யாகதஸத்³தோ³ போ³த⁴கோதி த³ஸ்ஸேதி. ந ஹி அவிபாகவசனம் வுத்தம், அகுஸலவசனஞ்ச அவுத்தம். யதோ அவிபாகவசனஸ்ஸ அதி⁴கதபா⁴வோ அகுஸலஸ்ஸ ச தப்³ப³சனீயபா⁴வேன அகதி²தபா⁴வோ ஸியா, தஸ்மா ந அகுஸலானம் அப்³யாகததாதி அயம் அகுஸலானம் அனப்³யாகதபா⁴வே யோஜனா.

தம் பரிஹரிதுந்தி அப்³யாகதனிவத்தனமாஹ. யதி³ ஏவம் ‘‘ஸுக²விபாகானவஜ்ஜா’’தி வத்தப்³ப³ம். அனவஜ்ஜா ஹி ப்³யபி⁴சாரிதாய விஸேஸிதப்³பா³தி? ந, ஸுக²விபாகவசனஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன அக்³க³ஹிதத்தா. ஸுக²விபாகவசனேன ஹி குஸலபா⁴வே ஸமத்தோ விஞ்ஞாயதி, அனவஜ்ஜவசனம் பனேத்த² குஸலானம் அக³ரஹிதப்³ப³தாஸங்கா²தம் கஞ்சி விஸேஸமாஹ. தேனேவ ச தஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன வுத்தஸ்ஸ பவத்திஸுக²தாதி³த³ஸ்ஸனபா⁴வம் ஸயமேவ வக்க²தீதி. மனோஸமாசாரவிஸேஸபூ⁴தா ப²லத⁴ம்மா விஸேஸேன படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴வஜ்ஜா நாம ஹோந்தீதி ஸமாசாரத்தயவஸேன தஸ்மிம் ஸுத்தே அனவஜ்ஜத⁴ம்மானம் வுத்தத்தா ச தே அனவஸேஸதோ ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விரஹிதாவஜ்ஜமத்தா’’தி வுத்தம். அவஜ்ஜவினாஸனபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ கண்ஹஸுக்கத⁴ம்மானம் வஜ்ஜ²கா⁴தகபா⁴வஸ்ஸ நியதத்தா. ஸவிபாகதா விபாகத⁴ம்மதா. ஸுகோ² விபாகோ ஏதேஸந்தி ஸுக²விபாகாதி இமினா ஸமாஸேன குஸலானம் ஸுக²விபாகவந்ததா வுத்தா. ஸா ச நேஸம் ந தம்ஸமங்கி³தாய அஸஹவத்தனதோதி தது³ப்பாத³னஸமத்த²தாதி விஞ்ஞாயதீதி வுத்தம் ‘‘ஸுக²விபாகவிபச்சனஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி. யுத்தமேதந்தி பரமத்த²தோ பே⁴தா³பா⁴வேபி யதா²வுத்தவசனவசனீயபா⁴வஸங்கா²தோ பே⁴தோ³ தஸ்மிம் அபி⁴தே⁴ய்யத்த²பூ⁴தே வத்து²ஸ்மிம் உபசாரேன ஹோதீதி யுத்தமேத்த² லக்க²ணலக்கி²தப்³ப³பா⁴வேன பே⁴த³வசனம். ப⁴வதி ஹி ஸத்³த³த்த²விஸேஸமத்தேனபி அபி⁴ன்னே வத்து²ஸ்மிம் பே⁴த³வசனம் யதா² ‘‘ஸிலாபுத்தகஸ்ஸ ஸரீர’’ந்தி.

வினாபி பா⁴வாபி⁴தா⁴யினா ஸத்³தே³ன பா⁴வப்பதா⁴னோ நித்³தே³ஸோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அனவஜ்ஜவசனேன அனவஜ்ஜத்தம் ஆஹா’’தி. ஏவஞ்சேத்த² பத³விக்³க³ஹோ க³ஹேதப்³போ³ – ந அவஜ்ஜம் அனவஜ்ஜம், அவஜ்ஜபடிபக்க²தாய அக³ரஹிதப்³ப³ஸபா⁴வோ. ஸுகோ² விபாகோ அஸ்ஸாதி ஸுக²விபாகம், ஸுக²விபாகவிபச்சனஸமத்த²தா. அனவஜ்ஜஞ்ச தம் ஸுக²விபாகஞ்சாதி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகம், தம் லக்க²ணம் ஏதேஸந்தி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா. அத² வா புப்³பே³ விய அனவஜ்ஜம், விபச்சனம் விபாகோ, ஸுக²ஸ்ஸ விபாகோ ஸுக²விபாகோ, அனவஜ்ஜஞ்ச ஸுக²விபாகோ ச அனவஜ்ஜஸுக²விபாகம் ஏகத்தவஸேன. தம் லக்க²ணம் ஏதேஸந்தி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா. கிம் பனேத்த² காரணம் பத³த்³வயபரிக்³க³ஹே, நனு ஏகேனேவ பதே³ன இட்ட²ப்பஸித்³தி⁴. யதி³பி ‘‘அவஜ்ஜரஹிதம் அனவஜ்ஜ’’ந்தி இமஸ்மிம் பன பக்கே² அப்³யாகதனிவத்தனத்த²ம் ஸுக²விபாகக்³க³ஹணம் கத்தப்³ப³ம் ஸியா, ஸுக²விபாகக்³க³ஹணே பன கதே அனவஜ்ஜக்³க³ஹணம் ந கத்தப்³ப³மேவ. ‘‘அவஜ்ஜபடிபக்கா² அனவஜ்ஜா’’தி ஏதஸ்மிம் பன பக்கே² ஸுக²விபாகக்³க³ஹணஞ்சாதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘தத்த² அனவஜ்ஜவசனேனா’’திஆதி³. தேன பவத்திஸுக²ஸுக²விபாகதாஅத்தஸுத்³தி⁴விஸுத்³த⁴விபாகதாஅகுஸலஅப்³யாகதஸபா⁴வனிவத்திரஸபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னவிஸேஸதீ³பனதோ ஏவம் விபுலப்பயோஜனத்தோ² பத³த்³வயபரிக்³க³ஹோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸுக²-ஸத்³த³ஸ்ஸ இட்ட²பரியாயதா விய ‘‘நிப்³பா³னபரமம் ஸுக²ம் (த⁴. ப. 203-204), ஸுகா² விராக³தா லோகே (உதா³. 11), தேஸம் வூபஸமோ ஸுகோ²’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.221, 272) ஸங்கா²ரது³க்கூ²பஸமபரியாயதாபி விஜ்ஜதி, தம்அவிபாகதாய பன இத⁴ ஸுக²விபாகபா⁴வோ ந ஸக்கா வத்துந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸங்கா²…பே… நத்தீ²’’தி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – தேபூ⁴மககுஸலானம்பி விவட்டஸன்னிஸ்ஸயபா⁴வேன பவத்திஸபா⁴வத்தா கிஞ்சாபி ஸப்³பே³ குஸலா ஸங்கா²ரது³க்கூ²பஸமஸுக²னிப்பா²த³கா ஸம்ப⁴வந்தி, யதா²வுத்தஸுக²ஸ்ஸ பன அவிபாகபா⁴வதோ ந ஏதேன பதே³ன குஸலானம் ஸுக²விபாகதா ஸம்ப⁴வதீதி. விபக்கபா⁴வமாபன்னேஸு அரூபத⁴ம்மேஸு நிருள்ஹத்தா விபாக-ஸத்³த³ஸ்ஸ ‘‘யதி³ பனா’’தி ஸாஸங்கம் வத³தி.

யதா²ஸம்ப⁴வந்தி ஸஹ அவஜ்ஜேனாதி ஸாவஜ்ஜா, க³ரஹிதப்³ப³பா⁴வயுத்தா. தேன நேஸம் க³ரஹிதப்³ப³ஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. அஞ்ஞேபி அத்தி² து³க்க²பா⁴வேன க³ரஹிதப்³ப³ஸபா⁴வா அகுஸலவிபாகாதி ஸாவஜ்ஜவசனமத்தேன தேஸம்பி அகுஸலதாபத்திதோ³ஸம் தி³ஸ்வா தம் பரிஹரிதும் து³க்க²விபாகவசனமாஹ. அவஜ்ஜ-ஸத்³தோ³ வா ராகா³தீ³ஸு ஏகந்தாகுஸலேஸு நிருள்ஹோதி தம்ஸஹவத்தித⁴ம்மானம் ஏவ ஸாவஜ்ஜபா⁴வே குஸலாப்³யாகதேஹி அகுஸலானம் விஸேஸோ ஸாவஜ்ஜவசனேனேவ த³ஸ்ஸிதோ. அப்³யாகதேஹி பன விஸிட்ட²ம் குஸலாகுஸலானம் ஸாதா⁴ரணம் ஸவிபாகதாலக்க²ணந்தி தஸ்மிம் லக்க²ணே விஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் து³க்க²விபாகலக்க²ணம் வுத்தம். இதோ பரம் ‘‘து³க்கோ² விபாகோ ஏதேஸந்தி து³க்க²விபாகா’’திஆதி³னா ஸுக²விபாகஅனவஜ்ஜகுஸலபதா³னம் டா²னே து³க்க²விபாகஸாவஜ்ஜஅகுஸலபதா³னி ட²பேத்வா யதா²வுத்தனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யோஜனா ச ஸாவஜ்ஜவசனேன அகுஸலானம் பவத்திது³க்க²தம் த³ஸ்ஸேதி, து³க்க²விபாகவசனேன விபாகது³க்க²தம். புரிமஞ்ஹி அத்தனோ பவத்திஸபா⁴வவஸேன லக்க²ணவசனம், பச்சி²மம் காலந்தரே விபாகுப்பாத³னஸமத்த²தாயாதி. ததா² புரிமேன அகுஸலானம் அவிஸுத்³த⁴ஸபா⁴வதம் த³ஸ்ஸேதி, பச்சி²மேன அவிஸுத்³த⁴விபாகதம். புரிமேன ச அகுஸலே குஸலஸபா⁴வதோ நிவத்தேதி, பச்சி²மேன அப்³யாகதஸபா⁴வதோ ஸவிபாகத்ததீ³பகத்தா பச்சி²மஸ்ஸ. புரிமேன வா அவஜ்ஜவந்ததாத³ஸ்ஸனதோ கிச்சட்டே²ன ரஸேன அனத்த²ஜனனரஸதம் த³ஸ்ஸேதி, பச்சி²மேன ஸம்பத்திஅத்தே²ன அனிட்ட²விபாகரஸதம். புரிமேன ச உபட்டா²னாகாரட்டே²ன பச்சுபட்டா²னேன ஸம்கிலேஸபச்சுபட்டா²னதம், பச்சி²மேன ப²லட்டே²ன து³க்க²விபாகபச்சுபட்டா²னதம். புரிமேன ச அயோனிஸோமனஸிகாரம் அகுஸலானம் பத³ட்டா²னம் பகாஸேதி. ததோ ஹி தே ஸாவஜ்ஜா ஜாதாதி. பச்சி²மேன அகுஸலானம் அஞ்ஞேஸம் பத³ட்டா²னபா⁴வம் விபா⁴வேதி. தே ஹி து³க்க²விபாகஸ்ஸ காரணம் ஹோதீதி. ஏத்த² ச து³க்க²-ஸத்³தோ³ அனிட்ட²பரியாயவசனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அனிட்ட²சதுக்க²ந்த⁴விபாகா ஹி அகுஸலா, ந து³க்க²வேத³னாவிபாகாவ. விபாக-ஸத்³த³ஸ்ஸ ப²லபரியாயபா⁴வே பன நிஸ்ஸந்த³விபாகேன அனிட்ட²ரூபேனபி து³க்க²விபாகதா யோஜேதப்³பா³. விபாகத⁴ம்மதாபடிஸேத⁴வஸேன அப்³யாகதானம் அவிபாகலக்க²ணாதி லக்க²ணம் வுத்தந்தி தத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அவிபாகாரஹஸபா⁴வா’’தி ஆஹ. ஏவம்பகாரானந்தி அபி⁴ஞ்ஞாதி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி.

ச²ஹி பதே³ஹி திகேஸு, சதூஹி து³கேஸு யதா²க்கமம் ச² சத்தாரோ அத்தா² வுத்தா. ச²க்கபா⁴வோ ந ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏதேன சதுக்கபா⁴வாபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதனயத்தா சோதி³தோயேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத்த²பே⁴தோ³ உபபஜ்ஜதீதி கஸ்மா ஏவம் வுத்தம், நனு தீஹி த⁴ம்மஸத்³தே³ஹி வுச்சமானோ ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்தே²ன அபி⁴ன்னோ ஏவ ஸோ அத்தோ²தி? ந, ஜாதிஆதி³பே⁴தே³ன பே⁴த³ஸப்³பா⁴வதோ. பே⁴த³கா ஹி ஜாதிஆத³யோ. மாஸபத³த்த²தாயாதி மாஸ-ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன. தப்³ப³சனீயபி⁴ன்னத்தா²னந்தி தேஹி காலஸத்³தா³தீ³ஹி வத்தப்³பா³னம் விஸிட்ட²த்தா²னம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ‘‘யதா² காலஸத்³தா³தி³அபி⁴தே⁴ய்யானம் காலாதி³அத்தா²னம் பி⁴ன்னஸபா⁴வானம்பி மாஸ-ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன அபே⁴தோ³, ஏவம் ஜாதிஆதி³பே⁴தே³ன பி⁴ன்னானம்பி தேஸம் திண்ணம் த்³வின்னஞ்ச அத்தா²னம் த⁴ம்ம-ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன நத்தி² பே⁴தோ³’’தி. வினி…பே… மானாதி த⁴ம்ம-ஸத்³த³ஸ்ஸ ரூபாபே⁴தே³பி பே⁴த³காரணமாஹ. பி⁴ன்னஜாதியத்த²வசனீயதாய ஹி தஸ்ஸேவத்த²பே⁴தோ³தி.

ஸாதே⁴துந்தி போ³தே⁴தும். ஹோது அஸம்ப³ந்தோ⁴, கா நோ ஹானீதி கதா³சி வதே³ய்யாதி ஆஸங்காய ஆஹ ‘‘புப்³பா³…பே… நாம ஹோந்தீ’’தி. ஸோ சாதி ஸபா⁴வதா⁴ரணபச்சயத⁴ரியமானதாஸங்கா²தோ அத்தோ² ந ஸக்கா வத்துந்தி யதா²வுத்தஸ்ஸ அபா⁴வஸ்ஸ அபேக்கா²வுத்திதாய வுத்தம். ந ஹி அபேக்கா²வுத்தினோ அந்தரேன அபேக்கி²தப்³ப³ம் லப⁴ந்தி. ஸதிபி ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்த²ஸாமஞ்ஞே குஸலஜாதிஆதி³விஸிட்ட²ஸ்ஸேவ தஸ்ஸ இத⁴ அதி⁴ப்பேதத்தா ஏகத்த²தா ந அனுஞ்ஞாதாதி வுத்தம், வசனஸிலேஸவஸேன வா. அத² வாதிஆதி³னா திண்ணம் த⁴ம்மஸத்³தா³னம் அபா⁴வத்தம் அஸம்படிச்ச²ந்தோ நானத்த²தாபா⁴வதோ³ஸம் பரிஹரதி.

ஞாபகஹேதுபா⁴வதோ உபபத்தி இத⁴ காரணந்தி வுத்தாதி ஆஹ ‘‘காரணம் நாம யுத்தீ’’தி. புனருத்தீதிஆதி³னா நனு ‘‘குஸலாதீ³னம்பி ஏகத்தம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி வுத்தத்தா ஏகத்தாபத்திபி வத்தப்³பா³தி? ஸச்சம் வத்தப்³பா³, ஸா பன அபா⁴வாபத்தியம் ஏவ அந்தோக³தா⁴ நானத்தாபா⁴வசோத³னாஸாமஞ்ஞேன. பே⁴தா³பே⁴த³னிப³ந்த⁴னத்தா விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வஸ்ஸ ஸோ அச்சந்தமபி⁴ன்னேஸு நியமேன நத்தீ²தி விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³பா⁴வேன அச்சந்தாபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதி, ந பன அச்சந்தம் அபி⁴ன்னேஸுயேவ விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³பா⁴வம். அத² வா அச்சந்தம் அபி⁴ன்னேஸு அவிவடஸத்³த³த்த²விவரணத்த²ம் பவத்தா. கஸ்மா? விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³பா⁴வதோதி ஏவம் யோஜனா காதப்³பா³. அமித்தம் அபி⁴ப⁴விதும் ஸக்குணாதீதி ஸக்கோ, இந்த³தீதி இந்தோ³, புரிமே த³தா³தீதி புரிந்த³தோ³தி ஏவம் கிரியாகு³ணாதி³பரிக்³க³ஹவிஸேஸேன.

பே⁴தா³பே⁴த³வந்தேஸூதி விஸேஸஸாமஞ்ஞவந்தேஸு. நீல-ஸத்³தோ³ ஹி உப்பலஸத்³த³ஸமாயோகோ³ ரத்துப்பலஸேதுப்பலாதி³உப்பலஜாதிஸாமஞ்ஞதோ வினிவத்தேத்வா நீலகு³ணயுத்தமேவ உப்பலஜாதிவிஸேஸம் ஜோதேதி. உப்பல-ஸத்³தோ³பி நீல-ஸத்³த³ஸமாயுத்தோ ப⁴மரங்கா³ரகோகிலாதி³க³தனீலகு³ணஸாமஞ்ஞதோ அவச்சி²ந்தி³த்வா உப்பலவத்து²க³தமேவ நீலகு³ணம் பகாஸேதீதி விஸேஸத்த²ஸாமஞ்ஞத்த²யுத்ததா பத³த்³வயஸ்ஸ த³ட்ட²ப்³பா³. இமினா நயேன இதரத்ராபி பே⁴தா³பே⁴த³வந்ததா யோஜேதப்³பா³. தாய தாய அனுமதியாதி தேன தேன ஸங்கேதேன. தே தே வோஹாராதி அச்சந்தம் அபி⁴ன்னே அத்தே² பரியாயபா⁴வேன அச்சந்தம் பி⁴ன்னே யதா²ஸகம் அத்த²விவரணபா⁴வேன பே⁴தா³பே⁴த³வந்தே விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வேன தா தா ஸமஞ்ஞா பஞ்ஞத்தியோ ஸித்³தா⁴தி அத்தோ². ஸமானேதி ஏகஸ்மிம். குஸலாதி³பா⁴வந்தி குச்சி²தஸலனாதி³பா⁴வம். அபி⁴தா⁴னத்தோ²பி ஹி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகாதி³அபி⁴தே⁴ய்யத்தோ² விய ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³ஸாமஞ்ஞத்த²ம் விஸேஸேதீதி.

ஏத்தா²ஹ ‘‘கிம் பன காரணம் திகா ஏவ பட²மம் வுத்தா, ந து³கா, திகேஸுபி குஸலத்திகோவ, ந அஞ்ஞோ’’தி? வுச்சதே – ஸுக²க்³க³ஹணதோ அப்பபே⁴த³தோ ச திகா ஏவ பட²மம் வுத்தா. யஸ்மா திகேஹி போ³தி⁴தே குஸலாதி³பே⁴தே³ தப்³பி³பா⁴க³பி⁴ன்னா ஹேதுஆத³யோ வுச்சமானா ஸுவிஞ்ஞேய்யா ஹோந்தி. ததா² ஹி ‘‘தயோ குஸலஹேதூ’’திஆதி³னா குஸலாதி³முகே²ன ஹேதுஆத³யோ விப⁴த்தா, கதிபயபே⁴தா³ ச திகா த்³வாவீஸதிபரிமாணத்தா.

தேஸு பன ஸப்³ப³ஸங்க³ஹஅஸங்கரஆதி³கல்யாணபா⁴வேன பட²மம் குஸலத்திகம் வுத்தம். நிரவஸேஸா ஹி ரூபாரூபத⁴ம்மா குஸலத்திகேன ஸங்க³ஹிதா, ந ததா² வேத³னாத்திகாதீ³ஹி. நனு விபாகத்திகாதீ³ஹிபி நிரவஸேஸா த⁴ம்மா ஸங்க³ஹிதாதி? ஸச்சமேதம், தேஸு பன அனவஜ்ஜஸாவஜ்ஜத⁴ம்மா ந அஸங்கரதோ வுத்தா யதா² குஸலத்திகே. நனு ச ஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகத்திகாதீ³ஸுபி தே அஸங்கரதோ வுத்தாதி? ஏவமேதம், தே பன அகல்யாணபூ⁴தே பாபத⁴ம்மே ஆதி³ம் கத்வா வுத்தா, ந ஏவமயம். அயம் பன கல்யாணபூ⁴தே புஜ்ஜப⁴வபரினிப்³பு³தினிப்பா²த³கே புஞ்ஞத⁴ம்மே ஆதி³ம் கத்வா வுத்தோ. இதி ப⁴க³வா ஸண்ஹஸுகு²மம் ரூபாரூபதே³ஸனம் ஆரப⁴ந்தோ ஸப்³ப³ஸங்க³ஹஅஸங்கரஆதி³கல்யாணகு³ணயோக³தோ பட²மம் குஸலத்திகம் தே³ஸேதி, கிஞ்ச தத³ஞ்ஞத்திகானம் ஸுக²க்³க³ஹணதோ. ததா² ஹி குஸலத்திகமுகே²ன ‘‘காமாவசரகுஸலதோ சத்தாரோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்துப்பாதா³’’திஆதி³னா வேத³னாத்திகாத³யோ விப⁴த்தாதி.

குஸலத்திகேபி ச பதா⁴னபாஸம்ஸஉப⁴யஹிதபா⁴வதோ குஸலா த⁴ம்மா பட²மம் வுத்தா. குஸலா ஹி த⁴ம்மா ஸுக²விபாகத்தா ஸப்³ப³ஸங்க²தத⁴ம்மானம் உத்தமா அவஜ்ஜவித⁴மனதோ விஞ்ஞுப்பஸத்தா² இத⁴லோகபரலோகேஸு அத்தா²வஹா நிஸ்ஸரணாவஹா ச, தஸ்மா பதா⁴னாதி³பா⁴வேன பட²மம் வுத்தா, தப்படிபக்க²த்தா தத³னந்தரம் அகுஸலா, தது³ப⁴யவிபரீதஸபா⁴வா தத³னந்தரம் அப்³யாகதா வுத்தா. குஸலவஸேன வா அஸ்ஸாதோ³, அகுஸலவஸேன ஆதீ³னவோ, அப்³யாகதத⁴ம்மேஸு நிப்³பா³னவஸேன நிஸ்ஸரணந்தி இமினா அஸ்ஸாதா³தி³க்கமேன, குஸலேஸு பதிட்டா²ய பண்டி³தா அகுஸலே பஜஹந்தா அப்³யாகதத⁴ம்மபூ⁴தமக்³க³ப²லம் நிப்³பா³னஞ்ச ஸச்சி²கரோந்தீதி இமினா வா படிபத்திக்கமேன அயமனுபுப்³பீ³ ட²பிதாதி வேதி³தப்³பா³.

கஸ்மா பனேத்த² ஸேக்க²த்திகாதீ³ஸு விய ஸரூபதோ புரிமபத³த்³வயபடிக்கே²பவஸேன ததியபத³ம் ந வுத்தம் ‘‘நேவகுஸலா நாகுஸலா’’தி? விஸேஸதீ³பனத்த²ம். யதா² ஹி ஸேக்கா²ஸேக்க²ஸபா⁴வேஸு த⁴ம்மேஸு கோசிபி த⁴ம்மோ தது³ப⁴யஸபா⁴வேன கேனசிபி பரியாயேன கதா³சி அப்³யாகரணீயோ நாம நத்தீ²தி ஸேக்க²த்திகே பத³த்³வயபடிக்கே²பவஸேன ‘‘நேவஸேக்கா² நாஸேக்கா²’’த்வேவ வுத்தம், ந ஏவம் இத⁴. இத⁴ பன குஸலஸபா⁴வா ஏவ த⁴ம்மா அக்³க³ப²லுப்பத்தியா ததா² ந ப்³யாகரணீயா ஹோந்தீதி இமஸ்ஸ விஸேஸஸ்ஸ தீ³பனத்த²ம் ‘‘அப்³யாகதா’’தி வுத்தம். வசனமத்தே ஏவ வா இத³ம் நானாகரணம் ‘‘அப்³யாகதா நேவகுஸலா நாகுஸலா’’தி ப்³யாகத-ஸத்³தே³ன குஸலாகுஸலானம் போ³தி⁴தத்தாதி.

ஏத்த² ச அகுஸலேஸு தண்ஹாய ஸப்³பா³குஸலேஹி, தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலேஹி வா ஸமுத³யஸச்சம், தம்தம்அவஸிட்ட²தேபூ⁴மகத⁴ம்மேஹி து³க்க²ஸச்சம், லோகுத்தரகுஸலேன மக்³க³ஸச்சம், அவஸிட்ட²அப்³யாகதவிஸேஸேன நிரோத⁴ஸச்சம் த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. தத்த² ஸமுத³யேன அஸ்ஸாதோ³, து³க்கே²ன ஆதீ³னவோ, மக்³க³னிரோதே⁴ஹி நிஸ்ஸரணம். கிஞ்சாபி நாமரூபபரிச்சே²த³பா⁴வதோ ஸபா⁴வத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணபதா⁴னா அபி⁴த⁴ம்மகதா², தேஸம் பன குஸலாதி³விஸேஸே நித்³தா⁴ரிதே தஸ்ஸ உபஸம்பாதே³தப்³ப³தாதி³பி அத்த²தோ வுத்தமேவ ஹோதி. அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய ‘‘ஸப்³ப³பாபஸ்ஸ அகரணம், குஸலஸ்ஸ உபஸம்பதா³’’தி (த⁴. ப. 183; தீ³. நி. 2.90) ஏவமாதி³வசனதோ ஹி குஸலாதீ³னம் உபஸம்பாத³னாதி³த³ஸ்ஸனபரம் ப⁴க³வதோ ஸாஸனம், தஸ்மா குஸலானம் உபஸம்பாத³னம் அகுஸலானம் பஹானஞ்ச உபாயோ, அப்³யாகதவிஸேஸஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியா ப²லம், குஸலாதீ³னம் உபஸம்பாத³னாதி³அத்தா² தே³ஸனா ஆணத்தீதி அயம் தே³ஸனாஹாரோ.

ஆரோக்³யட்டே²ன அனவஜ்ஜட்டே²ன கோஸல்யஸம்பூ⁴தட்டே²ன ச குஸலா, தப்படிபக்க²தோ அகுஸலா, தது³ப⁴யவிபரீததோ அப்³யாகதா, ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்தே²ன த⁴ம்மாதி அனுபத³விசினனம் விசயோ ஹாரோ.

புஜ்ஜப⁴வப²லபரினிப்³பு³தினிப்ப²த்தி குஸலேஹீதி யுஜ்ஜதி ஸுக²விபாகத்தா, அபாயது³க்க²ஸம்ஸாரது³க்கு²ப்பத்தி அகுஸலேஹீதி யுஜ்ஜதி அனிட்ட²ப²லத்தா, தது³ப⁴யப²லானம் அனுப்பத்தி அப்³யாகதேஹீதி யுஜ்ஜதி அவிபாகத⁴ம்மத்தாதி அயம் யுத்தி ஹாரோ.

குஸலா த⁴ம்மா ஸுக²விபாகஸ்ஸ பத³ட்டா²னம், அகுஸலா து³க்க²விபாகஸ்ஸ, அப்³யாகதா குஸலாகுஸலாப்³யாகதத⁴ம்மானந்தி அயம் பத³ட்டா²னோ ஹாரோ.

குஸலக்³க³ஹணேன யே அனவஜ்ஜஸுக²விபாகா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியா…பே… அரணா த⁴ம்மா, தே போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி குஸலலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தா. ததா² அகுஸலக்³க³ஹணேன யே ஸாவஜ்ஜது³க்க²விபாகா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா ஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகா…பே… ஸரணா த⁴ம்மா, தே போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி அகுஸலலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தா. ததா² அப்³யாகதக்³க³ஹணேன யே அவிபாகாரஹா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா விபாகா த⁴ம்மா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா உபாதி³ன்னுபாதா³னியா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியா…பே… அரணா த⁴ம்மா, தே போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி அப்³யாகதலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தாதி அயம் லக்க²ணோ ஹாரோ.

‘‘குச்சி²தே பாபத⁴ம்மே ஸலயந்தீ’’திஆதி³னா நிருத்தி வேதி³தப்³பா³, குஸலாதி³முகே²ன ரூபாரூபத⁴ம்மே பரிக்³க³ஹேத்வா விஸுத்³தி⁴பரம்பராய ‘‘கத²ம் நு கோ² ஸத்தா அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னபா⁴கி³னோ ப⁴வேய்யு’’ந்தி அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ, நிதா³னம் அஸாதா⁴ரணதோ குஸலாதி³பே⁴தே³ன பு³ஜ்ஜ²னகஸத்தா. ஸாதா⁴ரணதோ பன பாகடமேவ. பட²மம் குஸலத்திகஸ்ஸ தே³ஸனா விசாரிதாயேவாதி அயம் சதுப்³யூஹோ ஹாரோ.

குஸலக்³க³ஹணேன கல்யாணமித்தபரிக்³க³ஹோ யோனிஸோமனஸிகாரபரிக்³க³ஹோ ச. தத்த² பட²மேன ஸகலம் ப்³ரஹ்மசரியமாவத்ததி, து³தியேன ச யோனிஸோமனஸிகாரமூலகா த⁴ம்மா. அகுஸலக்³க³ஹணேன வுத்தவிபரியாயேன யோஜேதப்³ப³ம். அப்³யாகதக்³க³ஹணேன பன ஸகலஸம்கிலேஸவோதா³னபக்கோ² யதா²ரஹமாவத்ததீதி அயம் ஆவத்தோ ஹாரோ.

தத்த² குஸலா பூ⁴மிதோ சதுதா⁴ விப⁴த்தா, ஸம்பயுத்தபவத்திஆகாராதி³தோ பன அனேகதா⁴. அகுஸலா பூ⁴மிதோ ஏகதா⁴ விப⁴த்தா, ஸம்பயுத்தாதி³தோ அனேகதா⁴. அப்³யாகதா பன விபாககிரியரூபனிப்³பா³னவஸேன சதுதா⁴ பூ⁴மிஸம்பயுத்தாதி³தோ அனேகதா⁴ ச விப⁴த்தாதி அயம் விப⁴த்தி ஹாரோ.

குஸலா த⁴ம்மா அகுஸலானம் தத³ங்கா³தி³ப்பஹானாய வீதிக்கமாதி³ப்பஹானாய ச ஸம்வத்தந்தி, அகுஸலா த⁴ம்மா குஸலானம் அனுபஸம்பஜ்ஜனாய, அப்³யாகதேஸு அஸங்க²ததா⁴து ஸப்³ப³ஸங்க²தனிஸ்ஸரணாயாதி அயம் பரிவத்தோ ஹாரோ.

குஸலா அனவஜ்ஜா புஞ்ஞானீதி பரியாயவசனம், அகுஸலா ஸாவஜ்ஜா அபுஞ்ஞானீதி பரியாய வசனம், அப்³யாகதா அவிபாகாரஹா நேவஆசயகா³மீ நஅபசயகா³மீனோதி பரியாயவசனந்தி அயம் வேவசனோ ஹாரோ.

குஸலாத³யோ ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’திஆதி³னா பப⁴வபூ⁴மிவேவசனபஞ்ஞத்திவஸேன யதா²ஸம்ப⁴வம் பரிஞ்ஞாதி³பஞ்ஞத்திவஸேன ச பஞ்ஞத்தாதி அயம் பஞ்ஞத்தி ஹாரோ.

அகுஸலானம் குச்சி²தானம் பாபத⁴ம்மானம் ஸலனம் குஸானம் விய குஸானம் வா ராகா³தீ³னம் லவனம் ஏவம்த⁴ம்மதாதி அயம் படிச்சஸமுப்பாத³முகே²ன அவதரணம், ததா² குஸேன லாதப்³பா³ கோஸல்லஸம்பூ⁴தா சாதி பச்சயபடிப³த்³த⁴வுத்திதாய படிச்சஸமுப்பாத³…பே… அவதரணம், பச்சயபடிப³த்³த⁴வுத்திதாய வா ஆதி³அந்தவந்தா அனிச்சந்திகா சாதி அனிச்சதாமுகே²ன அவதரணம், அனிச்சதா ஏவ உத³யப்³ப³யபடிபீளிததாய து³க்கா²தி து³க்க²தாமுகே²ன அவதரணம், நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவட்டே²ன த⁴ம்மாதி அப்³யாபாரதோ ஸுஞ்ஞதாமுகே²ன அவதரணம், ஏவம் குஸலாதி சத்தாரோ க²ந்தா⁴ த்³வாயதனானி த்³வே தா⁴துயோதிஆதி³னா க²ந்தா⁴யதனதா⁴தாதி³முகே²னபி அவதரணம் வேதி³தப்³ப³ம். இமினா நயேன அகுஸலாப்³யாகதேஸுபி அவதரணம் த³ஸ்ஸேதப்³ப³ந்தி அயம் அவதரணோ ஹாரோ.

குஸலாதி ஆரம்போ⁴, த⁴ம்மாதி பத³ஸுத்³தி⁴, நோ ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴. ததா² அகுஸலா த⁴ம்மா அப்³யாகதாதி, த⁴ம்மாதி பன பத³ஸுத்³தி⁴ ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴ சாதி அயம் ஸோத⁴னோ ஹாரோ.

த⁴ம்மாதி ஸாமஞ்ஞதோ அதி⁴ட்டா²னம், தம் அவிகப்பேத்வா விஸேஸவசனம் குஸலாகுஸலாப்³யாகதாதி. ததா² குஸலா த⁴ம்மாதி ஸாமஞ்ஞதோ அதி⁴ட்டா²னம், தம் அவிகப்பேத்வா காமாவசரம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தந்திஆதி³ விஸேஸவசனம். அகுஸலா த⁴ம்மாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோதி அயம் அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ.

குஸலானம் த⁴ம்மானம் நவமோ க²ணோ சத்தாரி ச ஸம்பத்திசக்கானி யோனிஸோமனஸிகாரோ ஏவ வா ஹேது, வுத்தவிபரியாயேன அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஹேது, குஸலாகுஸலா த⁴ம்மா யதா²ஸம்ப⁴வம் அப்³யாகதானம் த⁴ம்மானம் ஹேதூதி அயம் பரிக்கா²ரோ ஹாரோ.

குஸலாதி பரிஞ்ஞேய்யக்³க³ஹணஞ்சேவ பா⁴வேதப்³ப³க்³க³ஹணஞ்ச. அகுஸலாதி பரிஞ்ஞேய்யக்³க³ஹணஞ்சேவ பஹாதப்³ப³க்³க³ஹணஞ்ச. அப்³யாகதாதி பரிஞ்ஞேய்யக்³க³ஹணஞ்சேவ ஸச்சி²காதப்³ப³க்³க³ஹணஞ்ச. த⁴ம்மாதி பரிஞ்ஞாதீ³னம் பவத்தனாகாரக்³க³ஹணம். தேன பரிஞ்ஞேய்யப்பஹானபா⁴வனாஸச்சி²கரணானி தீ³பிதானீதி தத³ங்கா³தி³வீதிக்கமாதி³ப்பஹானானி லோகியலோகுத்தரா ச பா⁴வனா த³ஸ்ஸிதாதி அயம் ஸமாரோபனோ ஹாரோ.

காமஞ்சேதம் அவிஸேஸதோ ஸபா⁴வத⁴ம்மகத²னம், விஸேஸவந்தோ பன த⁴ம்மா விஸேஸதோ நித்³தா⁴ரிதா. ததா² ஹி சித்தேனேவ ஸமயோ நியமிதோ, தஸ்மா குஸலக்³க³ஹணேன விஸேஸதோ ஸாதி⁴ட்டா²னோ ஸமதோ² விபஸ்ஸனா ச த³ஸ்ஸிதாதி. ததா² தப்படிபக்க²தோ அகுஸலக்³க³ஹணேன ஸாதி⁴ட்டா²னா தண்ஹா அவிஜ்ஜா ச, அப்³யாகதக்³க³ஹணேன ஸபரிவாரா சேதோவிமுத்தி பஞ்ஞாவிமுத்தி சாதி அயம் நந்தி³யாவத்தஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி.

ததா² குஸலக்³க³ஹணேன மூலபா⁴வவிஸேஸதோ தீணி குஸலமூலானி, தேஸு ச அதோ³ஸேன ஸீலக்க²ந்தோ⁴, அலோபே⁴ன ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴, அமோஹேன பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ நீயதி. ததா² அகுஸலக்³க³ஹணேன தீணி அகுஸலமூலானி, தேஸு ச லோபே⁴ன ததே³கட்டா² அகுஸலா த⁴ம்மா. ததா² தோ³ஸமோஹேஹி தம்ததே³கட்டா². அப்³யாகதக்³க³ஹணேன அப்பணிஹிதானிமித்தஸுஞ்ஞதா நீயந்தீதி அயம் திபுக்க²லஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி.

ததா² குஸலக்³க³ஹணேன யதோ கோஸல்லதோ ஸம்பூ⁴தா குஸலா, தம் பஞ்ஞிந்த்³ரியம். தம்ஸஹஜாதா தது³பனிஸ்ஸயா ச ஸத்³த³ஹனுஸ்ஸஹனாபிலாபாவிக்கே²பா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³னி. தேஹி ச ஸப்³பே³ ஸத்³த⁴ம்மா போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி. அகுஸலக்³க³ஹணேன அகோஸல்லபடிச்சா²தி³தாதீ³னவேஸு காயவேத³னாசித்தத⁴ம்மேஸு ஸுப⁴ஸுக²னிச்சஅத்தாபி⁴னிவேஸபூ⁴தா சத்தாரோ விபல்லாஸா. அப்³யாகதக்³க³ஹணேன யதா²வுத்தஇந்த்³ரியபச்சயானி யதா²வுத்தவிபல்லாஸப்பஹானபூ⁴தானி ச சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி போ³தி⁴தானீதி அயம் ஸீஹவிக்கீளிதஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மீதி இமே தயோ அத்த²னயா.

தேஹி ச ஸித்³தே⁴ஹி த்³வே கம்மனயாபி ஸித்³தா⁴ ஹோந்தீதி. அயம் திகோ ஸப்³ப³த⁴ம்மஸங்க³ஹிதஸப்³ப³பா⁴கி³யோ வேதி³தப்³போ³தி இத³ம் ஸாஸனபட்டா²னம்.

அயம் தாவ நேத்தினயேன குஸலத்திகவண்ணனா.

ஏவம் வேத³னாத்திகாதீ³ஸுபி யதா²ஸம்ப⁴வம் சதுஸச்சனித்³தா⁴ரணாதி³விதி⁴னா ஸோளஸ ஹாரா பஞ்ச நயா நித்³தி³ஸிதப்³பா³, அதிவித்தா²ரப⁴யேன பன ந வித்தா²ரயாம. ஸக்கா ஹி இமினா நயேன தேஸு தேஸு திகது³கேஸு தம்தம்ஹாரனயயோஜனானுரூபத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணவஸேன தே தே ஹாரனயா விஞ்ஞுனா நித்³தி³ஸிதுந்தி.

2. தஞ்ச ஸுகி²ந்த்³ரியம் ஸுக²வேத³னா ஏவ ஹோதி ஸாமஞ்ஞஸ்ஸ பே⁴த³பரியாதா³னதோ, பே⁴த³ஸ்ஸ ச ஸாமஞ்ஞபரிச்சாக³தோதி அதி⁴ப்பாயோ. யஸ்மா பன விஸேஸஸாமஞ்ஞானி அவயவஸமுதா³யா விய அஞ்ஞமஞ்ஞதோ பி⁴ன்னானி, தஸ்மா ‘‘ந பன…பே… ஸமானத்த²த்தா’’தி வுத்தம். இதா³னி தமேவ நேஸம் பி⁴ன்னதத்வம் ‘‘அயஞ்ஹீ’’திஆதி³னா விவரதி. தந்தி ஸுக²ஹேதூனம் காரணம். தேன ஸுக²ஸ்ஸ காரணம் ஸுக²ஹேது, ஸுக²ஸ்ஸ காரணகாரணம் ஸுக²மூலந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸுக²ஹேதூனந்தி ஏத்த² ஹேது-ஸத்³தே³ன காரணபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ ஹேதுபச்சயா ஸங்க³ஹிதாதி ஆஹ ‘‘புஞ்ஞபஸ்ஸத்³தி⁴ஆதீ³ன’’ந்தி. ஏத்த² ச ஸுக²மூலஸுக²ஹேதூஸு ப²லூபசாரேன, ஸுகா²ரம்மணஸுக²பச்சயட்டா²னேஸு ஸுக²ஸஹசரியாய, அப்³யாபஜ்ஜனிப்³பா³னேஸு து³க்கா²பக³மபா⁴வேன ஸுக²பரியாயோ வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. இட்டா²ஸூதி ஸுகு²பேக்கா²னம் விபரிணாமாஞ்ஞாணஸங்கா²ரது³க்க²தாய அனிட்ட²பா⁴வோபி அத்தீ²தி விஸேஸேதி. உபேக்க²மேவ வா அபேக்கி²த்வா விஸேஸனம் கதம். ஸா ஹி அகுஸலவிபாகபூ⁴தா அனிட்டா²பி அத்தீ²தி. ஏவமாதீ³ஸூதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஸோவக்³கி³கம் ஸுக²விபாக’’ந்தி (தீ³. நி. 1.163) ஏவமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. இட்ட²பரியாயோ ஹி ஏத்த² ஸுக²-ஸத்³தோ³தி.

ஸங்கா²ரது³க்கா²தீ³ஸூதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘டி²திஸுக²ம் விபரிணாமது³க்க²ம், அகுஸலம் காயகம்மம் து³க்கு²த்³ரயம் து³க்க²விபாக’’ந்திஆதி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி. யதா²க்கமம் ஸுக²வேத³னா து³க்க²அனிட்ட²பரியாயோ ஹி ஏத்த² து³க்க²-ஸத்³தோ³தி. து³க்க²வேத³னாது³க்க²வத்து²ஆதீ³ஸு து³க்க²ஸத்³த³ப்பவத்தி வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³பா³. விபாகாவிபாகபே⁴தா³ய ஸப்³பா³யபி ஸுக²வேத³னாய வஸேன லக்க²ணஸ்ஸ வுத்தத்தா தது³ப⁴யானுகூலமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘ஸபா⁴வதோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² விபாகா ஸபா⁴வதோ இட்ட²ஸ்ஸ அனுப⁴வனலக்க²ணா. இதரா ஸபா⁴வதோ ஸங்கப்பதோ ச இட்ட²ஸ்ஸ இட்டா²காரஸ்ஸ வா அனுப⁴வனலக்க²ணாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அஸமானபச்சயேஹி ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பத்திதோ ஸமானபச்சயேஹி ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பத்தி ஸாதிஸயாதி உக்கம்ஸக³திவிஜானனவஸேன ‘‘ஸமானபச்சயேஹி ஸஹுப்பத்திகாதி அத்தோ²’’தி வுத்தம். அத² வா உப்பஜ்ஜனம் உப்பாதோ³, உப்பஜ்ஜதி ஏதஸ்மாதி உப்பாதோ³தி து³விதோ⁴பி உப்பாதோ³ ஏகுப்பாதா³தி ஏத்த² ஏகஸேஸனயேன ஸங்க³ஹிதோதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஸமா…பே… அத்தோ²’’தி வுத்தம் ஸியா. தேன தானி ஏகவத்து²கானீதி ஏதஸ்ஸ ச ‘‘கப்பேந்தஸ்ஸா’’திஆதி³னா ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² புரிமவிகப்பே ஏகம் வத்து² நிஸ்ஸயோ ஏதேஸந்தி யோஜனா, ந ஏகம்யேவ வத்தூ²தி. ஏகேகபூ⁴தஸ்ஸ பூ⁴தத்தயனிஸ்ஸிதத்தா சதுபூ⁴தனிஸ்ஸிதத்தா ச உபாதா³ரூபானம். து³தியவிகப்பே பன ஏகம்யேவ வத்து² ஏதேஸு நிஸ்ஸிதந்தி யோஜனா. நிஸ்ஸயனிஸ்ஸிததாஸங்கா²தஉபகாரோபகத்தப்³ப³பா⁴வதீ³பனம் ஏகவத்து²கவசனந்தி து³தியவிகப்பே மஹாபூ⁴தவஸேன யோஜனா கதா. இதரதா² ஏகம் வத்து² ஏதேஸூதி ஸமாஸத்த²பா⁴வேன உபாதா³ரூபானம்பி பரிக்³க³ஹோ வத்தப்³போ³ ஸியா. பஞ்சவிஞ்ஞாணஸம்படிச்ச²னானந்தி இத³ம் நித³ஸ்ஸனந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கிரியமனோதா⁴துசக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோபி ஹி ஏகாரம்மணாபி⁴ன்னவத்து²கா சாதி பாகடோயமத்தோ²தி. ஸந்தீரணாதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன வோட்ட²ப்³ப³னஜவனததா³ரம்மணானி ஸங்க³ய்ஹந்தி, ஏதானி ச ஸம்படிச்ச²னாதீ³னி சுதிஆஸன்னானி இதா⁴தி⁴ப்பேதானீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தானி ஹி தது³த்³த⁴ம் கம்மஜரூபஸ்ஸ அனுப்பத்திதோ ஏகஸ்மிம்யேவ ஹத³யவத்து²ஸ்மிம் வத்தந்தி, இதரானி பன புரிமபுரிமசித்தக்க²ணுப்பன்னே ஹத³யவத்து²ஸ்மிம் உத்தருத்தரானி பவத்தந்தீதி. ச²ஸு வா வத்தூ²ஸு ஏகம் ஹத³யவத்து²யேவ வத்து² ஏதேஸந்தி ஏவம் பன அத்தே² ஸதி சுதிஆஸன்னதோ இதரேஸம் ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் க³ஹணம் ஸியாதி ஞாதப்³ப³ம்.

ஏத்தா²ஹ – ‘‘கஸ்மா பனேத்த² குஸலத்திகானந்தரம் வேத³னாத்திகோவ வுத்தோ’’தி? கிஸ்மிம் பன வுச்சமானே அயமனுயோகோ³ ந ஸியா, அபிச அவயவானம் அனேகபே⁴த³தாத³ஸ்ஸனத்தா² திகந்தரதே³ஸனா. ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஹி குஸலத்திகேன ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் திதா⁴ விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா புன தத³வயவானம் குஸலாதீ³னம்பி அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னதம் த³ஸ்ஸேந்தேன தேஸம் வேத³னாஸம்பயோக³விபா⁴க³விபா⁴வனத்த²ம் ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா’’தி வுத்தம். குஸலா ஹி த⁴ம்மா ஸியா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா. அகுஸலா த⁴ம்மா ஸியா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ததா² அப்³யாகதா ஸம்பயோகா³ரஹாதி. ஏவம் குஸலாதி³த⁴ம்மானம் பச்சேகம் வேத³னாபே⁴தே³ன விபா⁴க³த³ஸ்ஸனத்த²ம் குஸலத்திகானந்தரம் வேத³னாத்திகம் வத்வா இதா³னி ஸுக²ஸம்பயுத்தாதீ³னம் பச்சேகம் விபாகாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னதம் த³ஸ்ஸேதும் வேத³னாத்திகானந்தரம் விபாகத்திகோ வுத்தோ. ஸுக²ஸம்பயுத்தா ஹி த⁴ம்மா ஸியா விபாகா, ஸியா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா, ஸியா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா. ததா² அது³க்க²மஸுக²ஸம்பயுத்தா, து³க்க²ஸம்பயுத்தா பன ஸியா விபாகா, ஸியா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி இமினா நயேன அவஸேஸத்திகானம் து³கானஞ்ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனந்தரவசனே பயோஜனம் விபா⁴வேதப்³ப³ம்.

3. விபாகனிருத்திஞ்ச லப⁴ந்தீதி தேஸு விபாகஸத்³த³ஸ்ஸ நிருள்ஹதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸுக்ககண்ஹாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அகண்ஹஅஸுக்கப²ஸ்ஸாதி³பா⁴வோ பரிக்³க³ஹிதோ. ஸதி பன பாக-ஸத்³த³ஸ்ஸ ப²லபரியாயபா⁴வே ரூபம் விய ந நிஹீனோ பக்கம் விய விஸிட்டோ² பாகோதி விபாகோதி ஏவம் வா ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்³யாபாரதாதி ஸஉஸ்ஸாஹதா. ஸந்தானே ஸப்³யாபாரதாதி ஏதேன சித்தப்பயோக³ஸங்கா²தேன கிரியாபா⁴வேன விபாகத⁴ம்மானம் ஸந்தானவிஸேஸமாஹ ‘‘யதோ யஸ்மிம் சித்துப்பாதே³ குஸலாகுஸலா சேதனா, தம்ஸந்தானே ஏவ தஸ்ஸா விபாகுப்பத்தீ’’தி. ஏத்த² ச ‘‘ஸப்³யாபாரதா’’தி ஏதேன ஆவஜ்ஜனத்³வயம் விபாகஞ்ச நிவத்தேதி, ‘‘அனுபச்சி²ன்னாவிஜ்ஜாதண்ஹாமானே’’தி இமினா அவஸிட்ட²ம் கிரியம் நிவத்தேதி. உப⁴யேனபி அனுஸயஸஹாயஸஉஸ்ஸாஹதாலக்க²ணா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி த³ஸ்ஸேதி. லோகுத்தரகுஸலானம்பி ஹி அனுஸயா உபனிஸ்ஸயா ஹோந்தி, யதோ ‘‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா? யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம்…பே… தஸ்மிம் ஸமயே அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா (விப⁴. 342) அரியமக்³க³சேதனாய அவிஜ்ஜாஉபனிஸ்ஸயதா படிச்சஸமுப்பாத³விப⁴ங்கே³ பகாஸிதா. நிருஸ்ஸாஹஸந்தபா⁴வலக்க²ணா விபாகா, உப⁴யவிபரீதலக்க²ணா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி.

அபி⁴ஞ்ஞாதி³குஸலானந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘அஹோஸி கம்மம் நாஹோஸி கம்மவிபாகோ’’தி (படி. ம. 1.234) இமினா திகேன ஸங்க³ஹிதம் க³திஉபதி⁴காலபயோகா³பா⁴வேன அவிபாகம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் உபபஜ்ஜவேத³னீயஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. அபராபரியவேத³னீயம் பன ஸம்ஸாரப்பவத்தியம் அஹோஸிகம்மாதி³பா⁴வம் ந ப⁴ஜதி. பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. உப⁴யம்பி ‘‘விபாகானுப்பாத³னே’’தி வசனதோ க³திஉபதி⁴காலபயோகா³பா⁴வேன அனுப்பன்னவிபாகமேவ அதி⁴ப்பேதம் பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஸ்ஸபி பவத்திவிபாகஸ்ஸ அனுஜானனதோ. யேஸம் பன பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³ அவிபாகா, தேஸம் மதேன ஆதி³-ஸத்³தே³ன த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ அஹோஸிகம்மந்தி ஏவம்பகாரஸ்ஸேவ பரிக்³க³ஹோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

4. ‘‘கத²மாதி³ன்னா’’தி அயம்பி பஞ்ஹோ லப்³ப⁴தி. ‘‘ப²லபா⁴வேனா’’தி ஹி ஆதா³னப்பகாரவசனம். கேஸஞ்சி கோ³த்ரபு⁴பச்சவேக்க²ணாதீ³னம் உபேதகிரியபூ⁴தானம் தம்கத்துபூ⁴தானஞ்ச அத்தா²னம் உபேதப்³ப³ஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வதோ தத³பி⁴தா⁴யினோபி ஸத்³தா³ ஸம்ப³ந்தா⁴ ஏவாதி ‘‘உபேதஸத்³த³ஸம்ப³ந்தி⁴னா’’தி வுத்தம். உபேதந்தி ஹி உபேதப்³ப³த்தே² வுச்சமானே அவஸ்ஸம் உபேதகிரியா உபேதா ச ஞாயதீதி. ‘‘ரூபதா⁴துயா கோ² பன, க³ஹபதி, யோ ச²ந்தோ³ யோ ராகோ³ யா நந்தீ³ யா தண்ஹா யே உபயுபாதா³னா, சேதஸோ அதி⁴ட்டா²னா அபி⁴னிவேஸா அனுஸயா’’திஆதீ³ஸு ‘‘உபயோ’’தி தண்ஹாதி³ட்டி²யோ அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘உபய…பே… தி³ட்டீ²ஹீ’’தி. யதா²ஸம்ப⁴வந்தி ‘‘ஆரம்மணகரணவஸேனா’’திஆதி³னா அட்ட²கதா²யம் வுத்தஅத்தே²ஸு யோ யோ ஸம்ப⁴வதி யோஜேதும், ஸோ ஸோதி அத்தோ². ந வசனானுபுப்³பே³னாதி ‘‘கிம் பன தம் உபேத’’ந்திஆதி³னா வுத்தவசனானுபுப்³பே³ன ந யோஜேதப்³போ³. ஸப்³ப³பச்சயுப்பன்னானந்தி ஸப்³ப³தேபூ⁴மகபச்சயுப்பன்னானம். நாபஜ்ஜதி ஸாமஞ்ஞஜோதனாய விஸேஸே அவட்டா²னதோ விஸேஸத்தி²னா ச விஸேஸோ அனுபயுஜ்ஜதீதி தம் பன விஸேஸம் வுத்தப்பகாரம் நியமேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘போ³த⁴னேய்யா’’திஆதி³ வுத்தம்.

உபேதம் தீ³பேதீதி யதா² ‘‘பாசரியோ’’தி ஏத்த² பக³தோ ஆசரியோ பாசரியோதி ப-ஸத்³தோ³ பக³தம் தீ³பேதி, ஏவம் உப-ஸத்³தோ³ உபேதம் தீ³பேதி ஏவ, ந சேத்த² க³தாதி³அத்தா²னம் ஏகந்தேன பச்சத்தவசனயோகோ³ இச்சி²தோதி. அதிஸத்³தோ³ வியாதி ச இத³ம் ஸஸாத⁴னகிரியாதீ³பனஸாமஞ்ஞேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பச்சயபா⁴வேனாதி ஏதேன புரிமனிப்³ப³த்திம் விஸேஸேதி. தேன ஸஹஜாதஸ்ஸபி உபாதா³னஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ கதோ ஹோதி. ஸஹஜாதோபி ஹி த⁴ம்மோ பச்சயபூ⁴தோ புரிமனிப்ப²ன்னோ விய வோஹரீயதி யதா² ‘‘ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்ச தயோ மஹாபூ⁴தா’’தி, ‘‘ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச தயோ க²ந்தா⁴’’தி (பட்டா². 1.1.53) ச. தா⁴துகதா²யம் பகாஸிதந்தி ‘‘உபபத்திப⁴வோ பஞ்சஹி க²ந்தே⁴ஹி ஏகாத³ஸஹாயதனேஹி ஸத்தரஸஹி தா⁴தூஹி ஸங்க³ஹிதோ. கதிஹி அஸங்க³ஹிதோ. ந கேஹிசி க²ந்தே⁴ஹி ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா அஸங்க³ஹிதோ’’தி (தா⁴து. 67) ஏவமாதி³ம் ஸந்தா⁴யாஹ. தஸ்மா ஏவாதி உபாதி³ன்னஸத்³தா³னபேக்க²த்தா ஏவ. அவிஸேஸேத்வாதி உபாதி³ன்னானுபாதி³ன்னவிஸேஸம் அகத்வா. உபாதா³னானம் ஆரம்மணபா⁴வானதிவத்தனதோ உபாதா³னேஹி உபாதா³தப்³பா³தி வா உபாதா³னியா, உபாதா³தும் வா அரஹந்தீதி உபாதா³னியா, உபாதா³னே நியுத்தாதி வா உபாதா³னியா க-காரஸ்ஸ ய-காரம் கத்வாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³தி.

5. விபா³த⁴னம் பீளனம் கிலமனம் உபதாபோ பரிளாஹோ அப்பஸ்ஸத்³தி⁴பா⁴வோ. விதூ³ஸிதா மலீனா ச யதோ கேசி அகிலேஸஸபா⁴வாபி அனிட்ட²ப²லா கா³ரய்ஹா ச ஜாதா.

6. ‘‘ஸீலமத்தகம், பரம் விய மத்தாயா’’திஆதீ³ஸு மத்தா-ஸத்³த³ஸ்ஸ பமாணவாசகதா த³ட்ட²ப்³பா³. மரியாத³வாசகோ வா மத்தா-ஸத்³தோ³. விசாரோ ஹேத்த² ஜா²னங்கே³ஸு ஹேட்டி²மமரியாதோ³, ந பட²மஜ்ஜா²னஉபசாரஜ்ஜா²னேஸு விய விதக்கோ. ஸா பன விசாரமரியாத³தா விதக்காபா⁴வேன ஏதேஸம் ஜாதாதி அவிதக்கக்³க³ஹணம் கதம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – அவிதக்கா ஹுத்வா விசாரமரியாத³ஜா²னங்கே³ஸு விசாரஹேட்டி²மகோடிகாதி. அத² வா ஈஸத³த்தோ² மத்தா-ஸத்³தோ³ ‘‘மத்தாஸுக²பரிச்சாகா³’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 290) விய. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – விதக்கரஹிதா பா⁴வனாய அதிஸுகு²மபூ⁴தவிசாரத்தா ஈஸம் விசாரா ச அவிதக்கவிசாரமத்தாதி. ந ஹி இதோ பரம் விசாரோ அத்தீ²தி. யதி³ விதக்கவிஸேஸரஹிதா விசாரமத்தா, ஏவம் ஸந்தே அவிதக்கவசனம் கிமத்தி²யந்தி ஆஹ ‘‘விசாரமத்தவசனேனா’’திஆதி³. யதி³ விசாரமத்ததோ அஞ்ஞேஸம்பி அவிதக்கானம் அத்தி²பா⁴வஜோதனத்த²ம் அவிதக்கவசனம், அவிதக்கா ச விசாரமத்தா அவிசாராதி நிவத்தேதப்³பா³ க³ஹேதப்³பா³ ச, ஏவம் ஸதி விசாரமத்தா விஸேஸனம், அவிதக்கா விஸேஸிதப்³பா³தி விசாரமத்தாவிதக்காதி வத்தப்³ப³ந்தி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ’’திஆதி³. யதா²காமந்தி வத்துஇச்சா²னுரூபம். யேன யேன ஹி பகாரேன த⁴ம்மேஸு நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³பா⁴வா லப்³ப⁴ந்தி, தேன தேன பகாரேன விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ ஸம்ப⁴வதீதி. பதா³னம் அனுக்கமோ பதா³னுக்கமோ.

அவிதக்கா ஸவிதக்கா ச ஸவிசாரா அவிசாரா சாதி அவிதக்காஸவிசாரா ஸவிதக்கா அவிசாராதி யோஜேதப்³ப³ம். உப⁴யேகதே³ஸத³ஸ்ஸனம்பி உப⁴யத³ஸ்ஸனந்தி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘யதி³ ஸவிதக்கஸவிசாரா’’திஆதி³ வுத்தம். இதரம்பி பகாஸேதுந்தி இத³ம் யதா² ஸவிதக்கஸவிசாரேஸு சித்துப்பாதே³ஸு விதக்கோ அவிதக்கஸவிசாரதாய ‘‘அவிதக்கவிசாரமத்தோ’’தி வுத்தோ, ஏவம் யதா²வுத்தசித்துப்பாதே³ஸு விசாரோ ‘‘ஸவிதக்கஅவிசாரோ’’தி ஸக்கா விஞ்ஞாதுந்தி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். விதக்காபா⁴வேன ஏதே விசாரமத்தாதி அயம்பி அத்தோ² விஸேஸனிவத்திஅத்த²ம்யேவ மத்தா-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தோ. விசாரமத்தாதி ஹி விசாரமத்தவந்தோதி விஞ்ஞாயமானத்தா தத³ஞ்ஞவிஸேஸவிரஹஸாமஞ்ஞதோ நிவத்தேத்வா விதக்கவிஸேஸவிரஹஸங்கா²தே அவிதக்க-ஸத்³தோ³ ஸன்னிதா⁴பிதோ விஸேஸேதி து³தியஜ்ஜா²னத⁴ம்மேதி. யதா²ஹ ‘‘ந விசாரதோ’’திஆதி³.

7. வேத³யமானாதி அனுப⁴வமானா. ஸுகா²காரேதி இட்டா²காரே, இட்டா²னுப⁴வனாகாரே வா. உதா³ஸினாதி நதிஅபனதிரஹிதா. ஸுக²து³க்கா²னம் அவிருத்³தா⁴ தேஸம் ப்³யவதா⁴யிகாபா⁴வதோ. ஸுக²து³க்கா²னி விய ஹி ஸுக²து³க்கா²னம் அனந்தரம் பவத்தனதோ ப்³யவதா⁴யிகாபூ⁴தா ந தேஹி விருஜ்ஜ²தி, ந பன ஸுக²து³க்கா²னி அனந்தராபவத்திதோ. ‘‘உபபத்திதோ இக்க²தீதி உபேக்கா²’’தி அயம் பனத்தோ² இத⁴ உபேக்கா²-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸப்³பு³பேக்கா²பரியாதா³னதோ ந வுத்தோ. ந ஹி லோப⁴ஸம்பயுத்தாதி³உபேக்கா² உபபத்திதோ இக்க²தீதி. தஸ்மாதி யஸ்மா பீதிஸஹக³தாயேவ ந ஸுக²ஸஹக³தா, ஸுக²ஸஹக³தாபி ந பீதிஸஹக³தா ஏவாதி பீதிஸஹக³தா ஸுக²ஸஹக³தா ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் பி⁴ன்னா, தஸ்மா. ஸதிபி ஸுக²ஸஹக³தானம் யேபு⁴ய்யேன பீதிஸஹக³தபா⁴வே யேன ஸுகே²ன ஸமன்னாக³தா ஸுக²ஸஹக³தா ஏவ ஹோந்தி, ந பீதிஸஹக³தா, தம் ஸுக²ம் நிப்பீதிகஸுக²ந்தி அயம் விஸேஸோ இமினா திகேன த³ஸ்ஸிதோதி இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘பீதிஸஹக³தாதி வத்வா’’திஆதி³மாஹ.

ஸித்³தோ⁴தி ஸாவஸேஸம் நிரவஸேஸஞ்ச ஸுக²பீதியோ ஸங்க³ஹேத்வா பவத்தேஹி பட²மது³தியபதே³ஹி யோ பீதிஸஹக³தோ த⁴ம்மவிஸேஸோ, தம் ஸுக²ம், யோ ச ஸுக²ஸஹக³தோ த⁴ம்மவிஸேஸோ, ஸா பீதீதி ஸதிபி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வே பத³ந்தரஸங்க³ஹிதபா⁴வதீ³பனதோஸித்³தோ⁴ ஞாதோ விதி³தோதி அத்தோ². ‘‘சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸுக²ம் அதிபணீதஸுக²ந்தி ஓளாரிகங்க³தோ நீஹரித்வா தஸ்ஸ பணீதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் அயம் திகோ வுத்தோ’’தி கேசி வத³ந்தி, ததே³தம் ஸப்³பே³ஸம் ஸுக²வேத³னாஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் இத⁴ ‘‘ஸுக²ஸஹக³தா’’தி வுத்தத்தா விசாரேதப்³ப³ம். ததா² ஹி ‘‘ஸுக²பூ⁴மியம் காமாவசரே’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1283) ‘‘காமாவசரகுஸலதோ சத்தாரோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்துப்பாதா³’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1598) ச நித்³தே³ஸோ பவத்தோதி.

8. நிப்³பா³னாரம்மணதம் ஸந்தா⁴யாஹ, ந நிப்³பா³னபடிவிஜ்ஜ²னம், இதரதா² கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வாபத்தி அசோத³னீயா ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ. நனு ச தி³ஸ்வா கத்தப்³ப³கிச்சகரணேன ஸோதாபத்திமக்³கோ³வ த³ஸ்ஸனந்தி உக்கம்ஸக³திவிஜானனேன நிப்³பா³னஸ்ஸ படிவிஜ்ஜ²னமேவ த³ஸ்ஸனந்தி கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வாபத்தி ந சோதே³தப்³பா³வாதி? ந, த³ஸ்ஸனஸாமஞ்ஞஸ்ஸேவ ஸுய்யமானத்தா த³ஸ்ஸனகத்தப்³ப³கிச்சகரணானஞ்ச பே⁴தே³ன வுத்தத்தா. தத்த² யதி³பி ‘‘பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.182) விய அபி⁴ன்னகாலஸ்ஸபி பி⁴ன்னகாலஸ்ஸ விய பே⁴தோ³பசாரத³ஸ்ஸனதோ பே⁴த³வசனம் யுத்தம், த³ஸ்ஸனவிஸேஸே பன அதி⁴ப்பேதே த³ஸ்ஸனஸாமஞ்ஞவசனம் ந கத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸனஸாமஞ்ஞமத்தம் க³ஹேத்வா சோத³னா கதாதி ‘‘நிப்³பா³னாரம்மணதம் ஸந்தா⁴யாஹா’’தி வுத்தம். து³தியததியமக்³கா³னம்பி த⁴ம்மசக்கு²பரியாயஸப்³பா⁴வதோ ‘‘பா⁴வனாபா⁴வம் அப்பத்த’’ந்தி வுத்தம். தத்த² பா⁴வனா வட்³ட⁴னா. ஸா ச ப³ஹுலம் உப்பத்தியா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘புனப்புனம் நிப்³ப³த்தனேனா’’தி. ததா² ஹி ஸதீதி ‘‘உப⁴யபடிக்கே²பவஸேனா’’தி பத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபடிக்கே²பவஸேனாதி அத்தே² ஸதி. நனு லோகியஸமத²விபஸ்ஸனாபி யதா²ப³லம் காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் பஹாயகா, தத்ர கத²மித³ம் வுத்தம், ந ச அஞ்ஞோ பஹாயகோ அத்தீ²தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அஞ்ஞேஹீ’’திஆதி³.

9. அப்பஹாதப்³ப³ஹேதுமத்தேஸூதி அப்பஹாதப்³ப³ஹேதுகமத்தேஸு. ஸப்³போ³ குஸலாப்³யாகதத⁴ம்மோ யதா²தி⁴ப்பேதத்தோ². ஸமாஸோ ந உபபஜ்ஜதி அஸமத்த²பா⁴வதோ. யேஸந்தி யே ததியராஸிபா⁴வேன வுத்தா த⁴ம்மா, அத்தோ² தேஸம். உபி⁴ன்னந்தி விஸும் விஸும் யோஜேதப்³ப³தாய த்³வே பஹாதப்³ப³ஹேதுஸத்³தா³தி கத்வா வுத்தம். ஏதந்தி ‘‘நேவத³ஸ்ஸனேன நபா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸம் அத்தீ²’’தி ஏதம் வசனம். தேஹி த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபதே³ஹி யுத்தேன பஹாதப்³ப³ஹேதுகபதே³ன. ஏவஞ்ச கத்வாதி ஏவம் த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபதே³ஹி பஹாதப்³ப³ஹேதுகபத³ஸ்ஸ விஸும் விஸும் யோஜனதோ. ஏவஞ்ஹி புரிமபத³த்³வய…பே… த³ஸ்ஸனமேதம் ஹோதீதி. ஏவந்தி த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி நபஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸந்தி ஏவம் அத்தே² ஸதி. ‘‘ஹேது…பே… ஸியா’’தி ஏதஸ்ஸ ‘‘புரிமஸ்மிஞ்ஹி அத்தே²’’திஆதி³னா அஹேதுகானம் அக்³க³ஹிதபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேன அத்த²ம் வத்வா இதா³னி ‘‘அத² வா’’திஆதி³னா து³தியஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ யுத்தபா⁴வம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘க³ஹேதப்³ப³த்த²ஸ்ஸேவா’’திஆதி³மாஹ. ஸோ ஹி ‘‘ஏவமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³’’தி வுத்தத்தா க³ஹேதப்³ப³த்தோ².

10. அஞ்ஞதா²தி ஆரம்மணகரணமத்தே அதி⁴ப்பேதே. கத²ம் பனேதம் ஜானிதப்³ப³ம் ‘‘ஆரம்மணம் கத்வாதி ஏதேன சதுகிச்சஸாத⁴கம் ஆரம்மணகரணம் வுச்சதீ’’தி? ஸாமஞ்ஞஜோதனாய விஸேஸே அவட்டா²னதோ அரியமக்³க³த⁴ம்மானம்யேவ ச அபசயகா³மிபா⁴வதோ. ‘‘சத்தாரோ மக்³கா³ அபரியாபன்னா அபசயகா³மினோ’’தி (த⁴. ஸ. 1021) ஹி வுத்தம். தேனேவாஹ ‘‘அரியமக்³கா³னம் ஏதம் அதி⁴வசன’’ந்தி. ஏதேனேவ வா விஸேஸுபலக்க²ணஹேதுபூ⁴தேன வசனேன யதா²வுத்தோ ஆரம்மணகரணவிஸேஸோ விஞ்ஞாயதி. உக்கம்ஸக³திவிஜானனேன வா அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. பச்சவேக்க²ணாதீ³னந்தி வோதா³னாத³யோ ஸங்க³ண்ஹாதி. ஹேதுபா⁴வேனாதி ஸம்பாபகஹேதுபா⁴வேன. ஞாபகோ காரகோ ஸம்பாபகோதி திவிதோ⁴ ஹி ஹேது, ததா² ஞாபேதப்³பா³தி³பா⁴வேன ப²லம். யதா² நிரயாதி³மனுஸ்ஸபா⁴வாதி³கா³மிபடிபதா³பா⁴வதோ அகுஸலலோகியகுஸலசித்துப்பாதா³ ‘‘ஆசயகா³மினோ த⁴ம்மா’’தி வுத்தா, ந மிச்சா²தி³ட்டி²ஆதி³லோகியஸம்மாதி³ட்டி²ஆதி³த⁴ம்மா ஏவ, ஏவம் நிப்³பா³னகா³மிபடிபதா³பா⁴வதோ லோகுத்தரகுஸலசித்துப்பாதா³ ‘‘அபசயகா³மினோ’’தி த³ட்ட²ப்³பா³, ந அரியமக்³க³த⁴ம்மா ஏவாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘புரிமபச்சி²மான’’ந்திஆதி³. தத்த² அரியமக்³க³ஸ்ஸேவ நிப்³பா³னகா³மிபடிபதா³பா⁴வோ பரிப்³யத்தோதி தஸ்ஸேவ அபசயகா³மிபா⁴வோ யுத்தோ, தத³னுவத்தகத்தா பன ஸேஸத⁴ம்மே ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தம். அபசயே து³க்க²பரிஜானனாதி³னா ஸாதிஸயம் க³மனம் யேஸந்தே அபசயகா³மினோதி ‘‘மக்³கா³ ஏவ அபசயகா³மினோ’’தி வுத்தம். புரிமபச்சி²மானந்தி ச இமஸ்மிம் திகே பட²மபத³து³தியபத³ஸங்க³ஹிதானம் அத்தா²னந்தி அத்தோ². ‘‘ஜயம் வேரம் பஸவதி (த⁴. ப. 201), சரம் வா யதி³ வா திட்ட²’’ந்திஆதீ³ஸு (இதிவு. 86, 110; ஸு. நி. 195) விய ஸானுனாஸிகோ ஆசய-ஸத்³தோ³தி ‘‘அனுனாஸிகலோபோ கதோ’’தி வுத்தம். ஏத்த² ச ‘‘ஆசின’’ந்தி வத்தப்³பே³ ‘‘ஆசய’’ந்தி ப்³யத்தயவஸேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆசயா ஹுத்வா க³ச்ச²ந்தீதி ஏதேன அபசினந்தீதி அபசயா, அபசயா ஹுத்வா க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதி அயமத்தோ² நயதோ த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

11. லோகியேஸு அஸேக்க²பா⁴வானாபத்தி த³ட்ட²ப்³பா³தி கஸ்மா ஏவம் வுத்தம், நனு –

‘‘ஸிக்க²தீதி கோ² பி⁴க்கு² தஸ்மா ஸேக்கோ²தி வுச்சதி. கிஞ்ச ஸிக்க²தி, அதி⁴ஸீலம்பி ஸிக்க²தி அதி⁴சித்தம்பி ஸிக்க²தி அதி⁴பஞ்ஞம்பி ஸிக்க²தி. ஸிக்க²தீதி கோ² பி⁴க்கு² தஸ்மா ஸேக்கோ²தி வுச்சதி (அ. நி. 3.86). யோபி கல்யாணபுது²ஜ்ஜனோ அனுலோமபடிபதா³ய பரிபூரகாரீ ஸீலஸம்பன்னோ இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஜாக³ரியானுயோக³மனுயுத்தோ புப்³ப³ரத்தாபரரத்தம் போ³தி⁴பக்கி²யானம் த⁴ம்மானம் பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தோ விஹரதி ‘அஜ்ஜ வா ஸ்வே வா அஞ்ஞதரம் ஸாமஞ்ஞப²லம் அதி⁴க³மிஸ்ஸாமீ’தி, ஸோபி ஸிக்க²தீதி ஸேக்கோ²’’தி –

வசனதோ யதா²வுத்தகல்யாணபுது²ஜ்ஜனஸ்ஸபி ஸீலாதி³த⁴ம்மா ஸேக்கா²தி வுச்சந்தீதி? ந, பரியாயபா⁴வதோ. நிப்பரியாயேன ஹி ஸேக்கா²ஸேக்க²பா⁴வோ யதா²ஸம்ப⁴வம் மக்³க³ப²லத⁴ம்மேஸு ஏவாதி லோகியேஸு ஸேக்க²பா⁴வாஸங்காபா⁴வதோ அஸேக்க²பா⁴வானாபத்தி வுத்தா. தேனேவாஹ ‘‘ஸீலஸமாதீ⁴’’திஆதி³. அரஹத்தப²லத⁴ம்மாபி ஸிக்கா²ப²லபா⁴வேன பவத்தனதோ ஹேட்டி²மப²லத⁴ம்மா விய ஸிக்கா²ஸு ஜாதாதிஆதி³அத்தே²ஹி ஸேக்கா² ஸியும், ஹேட்டி²மப²லத⁴ம்மாபி வா ஸிக்கா²ப²லபா⁴வேன பவத்தனதோ அரஹத்தப²லத⁴ம்மா விய அஸேக்கா²தி சோத³னம் மனஸிகத்வா ‘‘பரினிட்டி²தஸிக்கா²கிச்சத்தா’’தி வுத்தம், ததா² ‘‘ஹேட்டி²மப²லேஸு பனா’’திஆதி³. ‘‘தம் ஏவ ஸாலிம் பு⁴ஞ்ஜாமி, ஸா ஏவ தித்திரீ, தானி ஏவ ஓஸதா⁴னீ’’திஆதீ³ஸு தம்ஸதி³ஸேஸு தப்³போ³ஹாரோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏதேன ச ஸேக்க²ஸதி³ஸா அஸேக்கா² யதா² ‘‘அமனுஸ்ஸோ’’தி வுத்தம் ஹோதீதி அஞ்ஞே. அஞ்ஞத்த² ‘‘அரிட்ட²’’ந்திஆதீ³ஸு வுத்³தி⁴அத்தே²பி அ-காரோ தி³ஸ்ஸதீதி வுத்³தி⁴ப்பத்தா ஸேக்கா² அஸேக்கா²தி அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ.

12. கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தாயாதி இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். விதக்காதி³விக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தாபி ஹேத்த² லப்³ப⁴தீதி. அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனரஸத்தா வா குஸலானம் தத்த² ஸாதிஸயகிச்சயுத்ததம் பரித்தத⁴ம்மேஹி மஹக்³க³தானம் பகாஸேதும் ‘‘கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தாயா’’தி வுத்தம். விபாககிரியேஸு தீ³க⁴ஸந்தானதாவ, ந கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தா விபுலப²லதா சாதி அத்தோ². ‘‘விபுலம் ப²லம் விபுலப²ல’’ந்தி ஏவம் பன அத்தே² க³ய்ஹமானே விபாகேஸுபி விபுலப²லதா லப்³ப⁴தேவ. ஸோபி ஏகஸேஸனயேன அட்ட²கதா²யம் வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³. மஹந்தேஹி க³தா படிபன்னாதி அயம் பனத்தோ² திண்ணம்பி ஸாதா⁴ரணோதி. கு³ணதோ அயம் ஏத்தகோதி ஸத்தானம் பமாணம் கரோந்தா விய பவத்தந்தீதி ஓளாரிகா கிலேஸா ‘‘பமாணகரா’’தி வுத்தா. தேஹி பரிதோ க²ண்டி³தா பரிச்சி²ன்னாதி பரித்தா. ஸதிபி கேஹிசி பரிச்சி²ன்னத்தே மஹாபமாணபா⁴வேன க³தா பவத்தாதி மஹக்³க³தா. பரிச்சே²த³கரானம் கிலேஸானம் ஸுகு²மானம்பி அகோ³சரபா⁴வதோ தேஹி ந கத²ஞ்சிபி பரிச்சி²ன்னா வீதிக்கந்தாதி அபரிச்சி²ன்னா அப்பமாணா, யதோ தே ‘‘அபரியாபன்னா’’திபி வுச்சந்தி.

14. தித்திம் ந ஜனேந்தி ஸந்ததரதாய அஸேசனகபா⁴வதோ. ஏத்த² ச ‘‘பமாணகரேஹீ’’திஆதி³கோ அத்த²விகப்போ ‘‘அதப்பகத்தே²னா’’திஆதி³காய ஹீனத்திகபத³வண்ணனாய பரதோ ப³ஹூஸு போத்த²கேஸு லிகீ²யதி, யதா²டா²னே ஏவ பன ஆனேத்வா வத்தப்³போ³.

15. லோகியஸாது⁴ஜனேஹிபி அதிஜிகு³ச்ச²னீயேஸு ஆனந்தரியகம்மனத்தி²கவாதா³தீ³ஸு பவத்தி வினா விபல்லாஸப³லவபா⁴வேன ந ஹோதீதி ‘‘விபரியாஸத³ள்ஹதாயா’’தி வுத்தம். ஏதேனாதி ‘‘விபாகதா³னே ஸதீ’’திஆதி³னா ஸதிபி காலனியமே விபாகுப்பாத³னே ஸாஸங்கவசனேன. தஸ்மாதி யஸ்மா யதா²வுத்தனயேன நியததாய அதிப்பஸங்கோ³ து³ன்னிவாரோ, தஸ்மா. ப³லவதா…பே… பவத்தீதி ஏதேன அஸமானஜாதிகேன அனிவத்தனீயவிபாகதம், ஸமானஜாதிகேன ச விபாகானுப்பாத³னேபி அனந்தரம் விபாகுப்பாத³னஸமத்த²தாய அவிஹந்தப்³ப³தம் அனந்தரிகானம் த³ஸ்ஸேதி. யதோ தேஸம் விபாகத⁴ம்மதா விய ஸபா⁴வஸித்³தா⁴ நியதானந்தரியதா. அஞ்ஞஸ்ஸ…பே… தா³னதோதி இமினாபி அஸமானஜாதிகாதீ³ஹி அனிவத்தனீயப²லதம் ஏவ விபா⁴வேதி.

சோத³கோ அதி⁴ப்பாயம் அஜானந்தோ ‘‘நனூ’’திஆதி³னா அதிப்பஸங்க³மேவ சோதே³தி. இதரோ ‘‘நாபஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. ஏகந்தேதி அவஸ்ஸம்பா⁴வினி. ஸன்னியதத்தாதி ஸம்பாத³னே ஜனனே நியதபா⁴வதோ. உபரதா அவிபச்சனஸபா⁴வாஸங்கா யேஸு தானி உபரதாவிபச்ச…பே… ஸங்கானி, தப்³பா⁴வோ உப…பே… ஸங்கத்தம், தஸ்மா. ‘‘ந ஸமத்த²தாவிகா⁴தத்தாதி ப³லவதாபி ஆனந்தரியேன அனுபஹந்தப்³ப³தம் ஆஹ. உபத்த²ம்ப⁴கானி அனுப³லப்பதா³யகானி ஹோந்தி உப்பத்தியா ஸந்தானஸ்ஸ விஸேஸிதத்தா. தேன நேஸம் விபாகானுப்பாத³னேபி அமோக⁴வுத்திதம் ஆஹ.

16. மக்³க³கிச்சம் பரிஞ்ஞாதி³. அட்ட²ங்கி³கமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²மக்³க³ஸம்பயுத்தாலோபா⁴தோ³ஸஸங்கா²தேஹி மக்³க³ஹேதூஹி மக்³க³ஸம்பயுத்தக²ந்த⁴ஸேஸமக்³க³ங்க³ஸம்மாதி³ட்டீ²னம் ஸஹேதுகபா⁴வத³ஸ்ஸனதோ திண்ணம் நயானம் அஸங்க³ஹிதஸங்க³ண்ஹனவஸேனாதி வுத்தம். ஹேதுப³ஹுதாவஸேனாதி ப³ஹுஹேதுகஸ்ஸ பட²மனயஸ்ஸ அனந்தரம் ப³ஹுஹேதுகதாஸாமஞ்ஞேன நிக்கே²பகண்ட³பாளியம் ததியம் வுத்தனயோ இத⁴ அட்ட²கதா²யம் து³தியம் வுத்தோ. யதா²ஸகம் பச்சயேஹி பவத்தமானேஸு நிரீஹகேஸு த⁴ம்மேஸு கேஸஞ்சி அனுவத்தனீயபா⁴வோ ந கேவலம் த⁴ம்மஸபா⁴வதோயேவ, அத² கோ² புரிமத⁴ம்மானம் பவத்திவிஸேஸேனபி ஹோதீதி ஆஹ ‘‘புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேனா’’தி. பவத்திவிஸேஸோ ஹி புரிமபுரிமானம் சித்தசேதஸிகானம் உத்தருத்தரேஸு விஸேஸாதா⁴னம் பா⁴வனாபுப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோதி. அனுவத்தயமானோதி க³ருகாரயமானோ. உதா³ஹரணவஸேனாதி நித³ஸ்ஸனவஸேன, ந நிரவஸேஸத³ஸ்ஸனவஸேன. யஸ்மா பனாதிஆதி³னா யதா²வுத்தம் அத்த²ம் பாட²ந்தரேன ஸாதே⁴தி. தத்த² ஹி அதி⁴பதிபச்சயஸ்ஸ பச்சனீயே டி²தத்தா மக்³கோ³ அதி⁴பதி மக்³கா³தி⁴பதீதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி. ஸமானஸத்³த³த்த²வஸேனாதி ஸதிபி அஞ்ஞபத³த்த²ஸமானாதி⁴கரணஸமாஸத்த²பே⁴தே³ மக்³கா³தி⁴பதிஸத்³த³த்த²பே⁴தா³பா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

17. உப்பன்ன-ஸத்³தோ³ உப்பாதா³தி³ம் படிபஜ்ஜமானோ, பத்வா விக³தோ சாதி து³விதே⁴ஸு அத்தே²ஸு உப⁴யேஸம்பி வாசகோ, ந புரிமானம்யேவாதி தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுப்பன்னா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² உப்பன்னபா⁴வோ உப்பாதா³தி³ப்பத்ததா. தேன அதீதாபி ஸங்க³ஹிதா ஹோந்தி. தேனேவாஹ ‘‘ஸப்³போ³ உப்பன்னபா⁴வோ’’தி. உப்பன்னத⁴ம்மபா⁴வோ ‘‘உப்பன்னா த⁴ம்மா’’தி பதே³ன க³ஹிதத⁴ம்மபா⁴வோ, வத்தமானத⁴ம்மபா⁴வோதி அத்தோ². யோ வா உப்பாதா³தி³ப்பத்தோ அத்தனோ ச ஸபா⁴வம் தா⁴ரேதி பச்சயேஹி ச தா⁴ரீயதி, ஸோ உப்பன்னத⁴ம்மோதி பச்சுப்பன்னபா⁴வோ உப்பன்னத⁴ம்மபா⁴வோதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. உப்பன்னத⁴ம்மே வத்வா ‘‘அனுப்பன்னா’’தி வசனம் ந யதா²தி⁴க³தபடிஸேத⁴னந்தி கத²மித³ம் பச்சேதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘யதி³ ஹீ’’திஆதி³. கேசி பனேத்த² ‘‘உப்பன்னாதி பதே³ன அதீதாபி ஸங்க³ஹிதா. யதி³ ந ஸங்க³ஹிதா, நிப்³பா³னம் விய தேபி நவத்தப்³பா³தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந ச ததா² வுத்த’’ந்தி வத³ந்தி, தம் பன தேஸம் மதிமத்தமேவ. அயம் பன திகோ த்³வின்னம் அத்³தா⁴னம் வஸேன பூரேத்வா த³ஸ்ஸிதோதி அட்ட²கதா²யம் வக்க²தீதி. ஏவம் ஸந்தே கஸ்மா அதீதா நவத்தப்³பா³தி ந வுத்தாதி? த⁴ம்மவஸேன அஸங்க³ஹிதத்தாபா⁴வதோ. த⁴ம்மவஸேன ஹி அஸங்க³ஹிதம் நிப்³பா³னம் தத்த² நவத்தப்³ப³ம் ஜாதம், ந ச நியோக³தோ அதீதா நாம த⁴ம்மா கேசி அத்தி², யே இத⁴ அஸங்க³ஹிதத்தா நவத்தப்³பா³ ஸியுந்தி. ப²லனிப்³ப³த்திதோ காரணஸ்ஸ புரேதரம் நிப்³ப³த்தி இத⁴ பரினிட்டி²தஸத்³தே³ன வுச்சதி, ந தஸ்ஸ ஹுத்வா விக³தபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘அனாக³தே வா’’தி. யதோ மேத்தேய்யஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உப்பஜ்ஜனகப²லம்பி ‘‘உப்பாதீ³’’தி வுச்சதி.

20. யஸ்ஸ ஜா²னா வுட்ட²ஹித்வாதிஆதி³னா ‘‘தேனானந்தா³’’திஆதி³பாளியா ஹேட்டா²பாளிம் அத்த²வஸேன த³ஸ்ஸேதி. அயஞ்ஹி தத்த² பாளி –

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதி ஸன்னிஸாதே³தி ஏகோதி³ம் கரோதி ஸமாத³ஹதி. இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் கோ²…பே… ஸமாத³ஹதி. ஸோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி…பே… முச்சதி. ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் ஸம்பஜானாதி அஜ்ஜ²த்தம் கோ² மே ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி…பே… முச்சதீதி, இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. ஸோ ப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம்…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம்…பே… ஸோ ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜம் மனஸிகரோதோ ஆனேஞ்ஜாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி…பே… முச்சதீதி, இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. தேனானந்த³, பி⁴க்கு²னா’’தி (ம. நி. 3.188).

தத்த² அஜ்ஜ²த்தஸுஞ்ஞதாதீ³ஸூதி அஜ்ஜ²த்தம் ப³ஹித்³தா⁴ அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ச ஸுஞ்ஞதாய ஆனேஞ்ஜே ச. பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴னிமித்தேதி பாத³கபூ⁴தபட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴னிமித்தே. அபகு³ணபாத³கஜ்ஜா²னதோ வுட்டி²தஸ்ஸ ஹி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ தத்த² சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி. ததோ ‘‘பரஸ்ஸ ஸந்தானே நு கோ² கத²’’ந்தி ப³ஹித்³தா⁴ மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ததோ ‘‘காலேன அத்தனோ ஸந்தானே, காலேன பரஸ்ஸ ஸந்தானே நு கோ² கத²’’ந்தி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ததோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதுகாமோ ‘‘அரூபஸமாபத்தியம் நு கோ² கத²’’ந்தி ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ‘‘இதா³னி மே சித்தம் ந பக்க²ந்த³தீ’’தி விஸ்ஸட்ட²வீரியேன ந ப⁴விதப்³ப³ம், பாத³கஜ்ஜா²னமேவ பன ஸாது⁴கம் புனப்புனம் மனஸி காதப்³ப³ம், ஏவமஸ்ஸ ருக்க²ம் சி²ந்த³தோ ப²ரஸும்ஹி அவஹந்தே புனப்புனம் நிஸிதனிஸிதம் காரேத்வா சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ சி²ஜ்ஜே ப²ரஸு விய கம்மட்டா²னே மனஸிகாரோ வஹதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மிம்யேவா’’திஆதி³ வுத்தந்தி.

அத்த²தோ ச அஸமானத்தாதி இத³ம் கஸ்மா வுத்தம். நனு யேஸு அத்தே²ஸு அஜ்ஜ²த்த-ஸத்³தோ³ வத்ததி, தே ஸப்³பே³ த³ஸ்ஸேத்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதத்த²னித்³தா⁴ரணத்த²ம் அத்து²த்³தா⁴ரவஸேனேதம் வுத்தம். சக்கா²தீ³ஸு ச அஜ்ஜ²த்திக-ஸத்³தோ³ அஜ்ஜ²த்தானம் அப்³ப⁴ந்தரதாவிஸேஸமுபாதா³ய பவத்ததி, யதோ தே அஜ்ஜ²த்தஅஜ்ஜ²த்தாதி வுச்சந்தி. அபிச ‘‘ச² அஜ்ஜ²த்திகானீ’’தி இத³ம் அஜ்ஜ²த்திக-ஸத்³த³ஸ்ஸ சக்கா²தீ³னம் அஜ்ஜ²த்தபா⁴வவிபா⁴வனஸப்³பா⁴வதோ இத⁴ உதா³ஹரணவஸேன வுத்தம். தேனேவ ஹி அட்ட²கதா²யம் அஜ்ஜ²த்திகது³கே ‘‘அஜ்ஜ²த்தாவ அஜ்ஜ²த்திகா’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ச ஸதி ந ஏத்த² ஸத்³த³தோ அஸமானதாபி ஸியா, தஸ்மாயேவ யதா²வுத்தசோத³னம் விஸோதே⁴ந்தோ ‘‘அயம் பனேத்தா²’’திஆதி³மாஹ. தேனாதி தஸ்மா. தம்வாசகஸ்ஸாதி அஜ்ஜ²த்தஜ்ஜ²த்தவாசகஸ்ஸ ஸக்கா வத்தும் தத³த்த²ஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தபா⁴வஸப்³பா⁴வதோ.

‘‘ந கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஸோப⁴தி ஸங்க³ணிகாராமோ ஸங்க³ணிகாரதோ ஸங்க³ணிகாராமதம் அனுயுத்தோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.186) பப்³ப³ஜிதாஸாருப்பஸ்ஸ நேக்க²ம்மஸுகா²தி³னிகாமலாபி⁴தாய அபா⁴வஸ்ஸ ச த³ஸ்ஸனேன ஸங்க³ணிகாராமதாய, ‘‘நாஹம், ஆனந்த³, ஏகம் ரூபம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி, யத்த² ரத்தஸ்ஸ யதா²பி⁴ரதஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ விபரிணாமஞ்ஞதா²பா⁴வா ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரி…பே… உபாயாஸா’’தி (ம. நி. 3.186) ஏவம் ரூபாதி³ரதியா ச ஆதீ³னவம் வத்வா ஸசே கோசி து³ப்பஞ்ஞஜாதிகோ பப்³ப³ஜிதோ வதே³ய்ய ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ கே²த்தே பவிட்டா² கா³வியோ விய அம்ஹேயேவ க³ணதோ நீஹரதி, ஏகீபா⁴வே நியோஜேதி, ஸயம் பன ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³ஹி பரிவுதோ விஹரதீ’’தி, தஸ்ஸ வசனோகாஸுபச்சே²த³னத்த²ம் சக்கவாளபரியந்தாய பரிஸாய மஜ்ஜே² நிஸின்னோபி ததா²க³தோ ஏககோவாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அயம் கோ² பனா’’தி தே³ஸனா ஆரத்³தா⁴தி ஆஹ ‘‘தப்படிபக்க²விஹாரத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி. தத்த² ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபாதீ³னம் ஸங்க²தனிமித்தானம். அஜ்ஜ²த்தந்தி விஸயஜ்ஜ²த்தம். ஸுஞ்ஞதந்தி அனத்தானுபஸ்ஸனானுபா⁴வனிப்³ப³த்தப²லஸமாபத்திம். தேனேவாஹ ‘‘அஜ்ஜ²த்த’’ந்திஆதி³. தத்த² து³தியே விகப்பே டா²ன-ஸத்³தோ³ காரணபரியாயோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸச்சகஸுத்தேனாதி மஹாஸச்சகஸுத்தேன. தத்த² ஹி –

‘‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதா, அபிஸ்ஸு மம் ஏகமேகோ ஏவம் மஞ்ஞதி ‘மமேவாரப்³ப⁴ ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’தி. ந கோ² பனேதம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். யாவதே³வ விஞ்ஞாபனத்தா²ய ததா²க³தோ பரேஸம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தஸ்ஸாயேவ கதா²ய பரியோஸானே தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேமி ஸன்னிஸாதே³மி, ஏகோதி³ம் கரோமி, ஸமாத³ஹாமி ‘யேன ஸுத³ம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’தி (ம. நி. 1.387) –

ஆக³தந்தி.

22. அஞ்ஞேஹி அனித³ஸ்ஸனேஹி அஞ்ஞம் விய கத்வா யதா² ‘‘ஸிலாபுத்தகஸ்ஸ ஸரீர’’ந்தி. த⁴ம்மஸபா⁴வஸாமஞ்ஞேனாதிஆதி³னா கிஞ்சாபி ரூபாயதனதோ அஞ்ஞோ நித³ஸ்ஸனபா⁴வோ நாம நத்தி², த⁴ம்மஸபா⁴வோ பன அத்தி². ததோ ச ரூபாயதனஸ்ஸ விஸேஸோ நித³ஸ்ஸனபா⁴வேன கதோதி தத³ஞ்ஞத⁴ம்மவிஸேஸகரோ நித³ஸ்ஸனபா⁴வோ ரூபாயதனதோ அனஞ்ஞோபி அஞ்ஞோ விய கத்வா உபசரிதோதி த³ஸ்ஸேதி. அத்த²விஸேஸோ ஸாமஞ்ஞவிஸேஸத்த²பே⁴தோ³. ஸயம் ஸம்பத்தானம் போ²ட்ட²ப்³ப³த⁴ம்மானம், நிஸ்ஸயவஸேன ஸம்பத்தானம் கா⁴னஜிவ்ஹாகாயானம் க³ந்த⁴ரஸானஞ்ச, இதரேஸம் அஸம்பத்தானம். அஞ்ஞமஞ்ஞபதனம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ யோக்³யதே³ஸே அவட்டா²னம், யேன படிஹனனபா⁴வேன. ப்³யாபாராதீ³தி சித்தகிரியாவாயோதா⁴துவிப்பா²ரவஸேன அக்கி²படலாதீ³னம் ஹேட்டா² உபரி ச ஸம்ஸீத³னலங்க⁴னாதி³ப்பவத்திமாஹ. விகாருப்பத்தி விஸதி³ஸுப்பத்தி, விஸயஸ்ஸ இட்டா²னிட்ட²பா⁴வேன அனுக்³க³ஹோ உபகா⁴தோ சாதி அத்தோ².

திகமாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

து³கமாதிகாபத³வண்ணனா

1-6. ஸமானதே³ஸக்³க³ஹணானம் ஏகஸ்மிம்யேவ வத்து²ஸ்மிம் க³ஹேதப்³பா³னம், ஏகவத்து²விஸயானம் வா. அத² வா ஸமானதே³ஸானம் ஏகவத்து²கத்தா ஸமானக³ஹேதப்³ப³பா⁴வானம் ஏகுப்பாதி³தோதி அத்தோ². யே த⁴ம்மா ஹேதுஸஹக³தா, தே ஹேதூஹி ஸஹ ஸங்க³ய்ஹந்தி. யோ ச தேஸம் ஸஹேதுகபா⁴வோ, ஸோ ஸஹஜாதாதீ³ஹி ஹேதூஹி கதோதி கத்வா வுத்தம் ‘‘ஸமா…பே… ஸப்³பா⁴வ’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன சேத்த² ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னாதி³ஹேதுப்³யாபாரே பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஏகீபா⁴வூபக³மனந்தி ஏககலாபபா⁴வேன பவத்தமானானம் சித்தசேதஸிகானம் ஸம்ஸட்ட²தாய ஸமூஹக⁴னபா⁴வேன து³விஞ்ஞேய்யனானாகரணதம்யேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். த⁴ம்மனானத்தாபா⁴வேபீதி ஸபா⁴வத்த²பே⁴தா³பா⁴வேபி. பத³த்த²னானத்தேனாதி நானாபதா³பி⁴தே⁴ய்யதாபே⁴தே³ன. ஏதேன பகாரந்தராபேக்க²ம் து³கந்தரவசனந்தி த³ஸ்ஸேதி. அனேகப்பகாரா ஹி த⁴ம்மா. தேனேவ ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தீ’’தி (மஹானி. 156; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85) வுத்தம். அயஞ்ச அத்தோ² திகேஸுபி த³ட்ட²ப்³போ³. யேஸம் வினேய்யானம் யேஹி பகாரவிஸேஸேஹி த⁴ம்மானம் விபா⁴வனே கதே படிவேதோ⁴ ஹோதி, தேஸம் தப்பகாரபே⁴தே³ஹி த⁴ம்மானம் விபா⁴வனம். யேஸம் பன யேன ஏகேனேவ பகாரேன விபா⁴வனே படிவேதோ⁴ ஹோதி, தேஸம்பி தம் வத்வா த⁴ம்மிஸ்ஸரத்தா தத³ஞ்ஞனிரவஸேஸப்பகாரவிபா⁴வனஞ்ச தே³ஸனாவிலாஸோதி ஆஹ ‘‘தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரஜானன’’ந்திஆதி³. நனு ஏகேன பகாரேன ஜானந்தஸ்ஸ தத³ஞ்ஞப்பகாரவிபா⁴வனம் அப²லம் ஹோதீதி? ந ஹோதி படிஸம்பி⁴தா³ப்பபே⁴த³ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயத்தா. தே பகாரா ஏதேஸந்தி தப்பகாரா, தப்³பா⁴வோ தப்பகாரதா. இமினா த⁴ம்மானம் விஜ்ஜமானஸ்ஸேவ பகாரவிஸேஸஸ்ஸ விபா⁴வனம் தே³ஸனாவிலாஸோதி த³ஸ்ஸேதி.

அஞ்ஞத்தா²பீதி ‘‘அஹேதுகா சேவ த⁴ம்மா ந ச ஹேதூ’’திஆதீ³ஸு. யதா² பட²மது³கேகதே³ஸே க³ஹேத்வா து³தியததியது³கேஹி ஸத்³தி⁴ம் ச²ட்ட²து³கனயே யோஜனா ‘‘ஹேதூ த⁴ம்மா ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபீ’’திஆத³யோ தயோ து³கா லப்³ப⁴ந்தி, ஏவம் து³தியததியது³கேகதே³ஸே க³ஹேத்வா பட²மது³கேன ஸத்³தி⁴ம் யோஜனாய ‘‘ஸஹேதுகா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபி, அஹேதுகா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபி, ஹேதுஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபி, ஹேதுவிப்பயுத்தா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபீ’’தி சத்தாரோ து³கா லப்³ப⁴ந்தி, தே பன வுத்தனயேனேவ ஸக்கா த³ஸ்ஸேதுந்தி ந த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. அத² வா பாளியம் வுத்தேஹி சதுத்த²பஞ்சமேஹி அட்ட²கதா²யம் த³ஸ்ஸிதேஹி புரிமேஹி த்³வீஹி நின்னானாகரணதோ ஏதே ந வுத்தா. ஸன்னிவேஸவிஸேஸமத்தமேவ ஹேத்த² விஸேஸோதி. தேனேவ ஹி நின்னானத்த²த்தா பாளியம் ஆக³தது³கேஸு யதா²னித்³தா⁴ரிதது³கானம் யதா²ஸம்ப⁴வம் அவரோத⁴னேன அவுத்ததம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏதேஸு பனா’’திஆதி³மாஹ.

அத² வா ‘‘ஏதேன வா க³தித³ஸ்ஸனேனா’’திஆதி³னா வக்க²மானனயேன ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா அஹேதுகா சா’’திஆதீ³னம் ஸம்ப⁴வந்தானம் து³கானம் ஸங்க³ஹே ஸதி ஏதேஸம்பி ஸங்க³ஹோ ஸியா. யதோ வா து³கதோ பத³ம் நித்³தா⁴ரேத்வா து³கந்தரம் வுச்சதி, தேன ஸதி ச நானத்தே து³கந்தரம் லப்³ப⁴தி, ந சேத்த² கோசி விஸேஸோ யதா²வுத்தது³கேஹீதி ஸம்வண்ணனாஸு ந த³ஸ்ஸிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏத்த² ச யதா² ஸஹேதுகது³கதோ ஹேதுஸம்பயுத்தது³கஸ்ஸ, ஹேதுஸஹேதுகது³கதோ ச ஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³கஸ்ஸ பத³த்த²மத்ததோ நானத்தம், ந ஸபா⁴வத்த²தோ. ஏவம் ஸந்தேபி ஸஹேதுகஹேதுஸஹேதுகது³கே வத்வா இதரேபி வுத்தா, ஏவம் ஹேதுஸம்பயுத்தஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³காதீ³ஹி ஸபா⁴வத்த²னானத்தாபா⁴வேபி பத³த்த²னானத்தஸம்ப⁴வதோ த⁴ம்மனானத்தாபா⁴வேபி பத³த்த²னானத்தேன து³கந்தரம் வுச்சதீதி வுத்தத்தா ‘‘ஹேதுஸஹக³தா த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸஹக³தா த⁴ம்மா, ஹேதுஸஹஜாதா த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸஹஜாதா த⁴ம்மா. ஹேதுஸம்ஸட்டா² த⁴ம்மா, ஹேதுவிஸம்ஸட்டா² த⁴ம்மா. ஹேதுஸமுட்டா²னா த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸமுட்டா²னா த⁴ம்மா. ஹேதுஸஹபு⁴னோ த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸஹபு⁴னோ த⁴ம்மா’’திஆதீ³னம், ததா² ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா ஹேதுஸஹக³தா சா’’திஆதீ³னம், ‘‘ந ஹேதூ கோ² பன த⁴ம்மா ஹேதுஸஹக³தாபி, ந ஹேதுஸஹக³தாபீ’’திஆதீ³னஞ்ச ஸம்ப⁴வந்தானம் அனேகேஸம் து³கானம் ஸங்க³ஹோ அனுஞ்ஞாதோ விய தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘ஏதேன வா க³தித³ஸ்ஸனேனா’’திஆதி³. ஏவம் ஆஸவகோ³ச்ச²காதீ³ஸுபி அயமத்தோ² யதா²ஸம்ப⁴வம் வத்தப்³போ³. த⁴ம்மானம் வா ஸபா⁴வகிச்சாதி³ம் போ³தே⁴தப்³பா³காரஞ்ச யாதா²வதோ ஜானந்தேன த⁴ம்மஸாமினா யத்தகா து³கா வுத்தா, தத்தகேஸு டா²தப்³ப³ம். அத்³தா⁴ ஹி தே து³கா ந வத்தப்³பா³, யே ப⁴க³வதா ந வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். ந ஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³கோ ச²ட்ட²து³கேன நின்னானத்தோ²தி அதி⁴ப்பாயோ. தேஸூதி பட²மது³கததியது³கேஸு. யதி³ து³கந்தரேஹி து³கந்தரபதே³ஹி ச ஸமானத்த²த்தா ஏதேஸம் து³கானம் து³கந்தரபதா³னஞ்ச அவசனம், ஏவம் ஸதி ச²ட்ட²து³கே பட²மபத³ம்பி ந வத்தப்³ப³ம் சதுத்த²து³கே து³தியபதே³ன ஸமானத்த²த்தா. ததா² ச ச²ட்ட²து³கோயேவ ந ஹோதீதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘சதுத்த²து³கே’’திஆதி³. து³கபூரணத்த²ந்தி இத³ம் ஸமானத்த²தம்யேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம், தே³ஸனாவிஸேஸோ பன விஜ்ஜதியேவ. அத்த²ந்தரதாபா⁴வேபி பகாரபே⁴த³ஹேதுகம் து³கந்தரவசனந்தி த³ஸ்ஸிதோ ஹி அயமத்தோ²தி. ஏதேன க³தித³ஸ்ஸனேனாதி அத்த²விஸேஸாபா⁴வேபி ச²ட்ட²து³கபூரணஸங்கா²தேன நயத³ஸ்ஸனேன. பட²மது³கே…பே… த³ஸ்ஸிதோ பாளியம் வுத்தேஹி சதுத்த²பஞ்சமேஹி, அட்ட²கதா²யம் த³ஸ்ஸிதேஹி புரிமேஹி த்³வீஹி, இத⁴ த³ஸ்ஸிதேஹி சதூஹி. தேஸூதி து³தியததியது³கேஸு. பட²மது³கபக்கே²பேன த³ஸ்ஸிதோ பாளியம் ச²ட்ட²து³கேன இதரத்ர ச இதரது³கேஹீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

7-13. பச்சயபா⁴வமத்தேன…பே… அத்தி²தந்தி ஏதேன ந படிலத்³த⁴த்ததாஸங்கா²தா ஸஸபா⁴வதாவ அத்தி²தா, அத² கோ² படிபக்கே²ன அனிரோதோ⁴ அப்பஹீனதா அனிப்பா²தி³தப²லதா காரணாஸமுக்³கா⁴தேன ப²லனிப்³ப³த்தனாரஹதா சாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீ’’தி ஏத்த² ‘‘ஸதீ’’தி இமினா வசனேன யேன வினா யம் ந ஹோதி, தம் அதீதாதி³பி காரணம் ஸங்க³ஹிதமேவாதி. தேனேவாஹ ‘‘ந ஸஹேது…பே… காலானமேவா’’தி. ஸமே…பே… தீ³பேதி ஸமேச்ச ஸம்பூ⁴ய பச்சயேஹி கதந்தி ஸங்க²தந்தி. அயமேதேஸம் விஸேஸோதி அயம் பச்சயனிப்³ப³த்தானம் பச்சயவந்ததா அனேகபச்சயனிப்பா²தி³ததா ச து³கத்³வயே புரிமபத³த்தா²னம் பே⁴தோ³, இதரேஸம் பன புரிமபத³ஸங்க³ஹிதத⁴ம்மவிது⁴ரஸபா⁴வதாயாதி. அவினி…பே… ட²பனதோதி ‘‘ஏத்தகா’’தி பபே⁴த³பரிச்சே²த³னித்³தா⁴ரணவஸேன அபி⁴த⁴ம்மமாதிகாயம் த⁴ம்மானம் அவுத்தத்தா வுத்தம். ஸுத்தந்தமாதிகாயம் பன நித்³தா⁴ரிதஸரூபஸங்கா²விஸேஸத்தா வினிச்சி²தத்த²பரிச்சே²தா³யேவ அவிஜ்ஜாத³யோ வுத்தாதி. ‘‘பத²வீஆதி³ ரூப’’ந்தி ஏதஸ்மிம் அத்த²விகப்பே அனேகஹேதுகேஸு சித்துப்பாதே³ஸு ஹேதூனம் ஸஹேதுகபா⁴வோ விய ஸப்³பே³ஸம் பத²வீஆதீ³னம் ரூபிபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴தி ஆஹ ‘‘புரிம…பே… பஜ்ஜதீ’’தி. ந ஹி தேஸு நியதோ கத்த²சி ஸம்ஸாமிபா⁴வோதி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாய வா லுஜ்ஜதி சி²ஜ்ஜதி வினஸ்ஸதீதி க³ஹேதப்³போ³ லோகோதி தம்க³ஹணரஹிதானம் லோகுத்தரானம் நத்தி² லோகதா. தேனேவாதி து³க்க²ஸச்சபா⁴வேன பரிஞ்ஞேய்யபா⁴வேனாதி அத்தோ².

து³கப³ஹுதா ஆபஜ்ஜதீதி கஸ்மா வுத்தம், நனு வீஸதி து³கா விப⁴த்தா, ‘‘அவுத்தோபி யதா²லாப⁴வஸேன வேதி³தப்³போ³’’தி ச வக்க²தீதி து³கப³ஹுதா இச்சி²தா ஏவாதி? ஸச்சமேதம், தம்யேவ பன து³கப³ஹுதம் அனிச்ச²ந்தோ ஏவமாஹ. அபிச து³கப³ஹுதா ஆபஜ்ஜதி, ஸா ச கோ² விஞ்ஞாணபே⁴தா³னுஸாரினீ, தத்ராபி காமாவசரகுஸலதோ ஞாணஸம்பயுத்தானி, ததா² மஹாகிரியதோ மனோத்³வாராவஜ்ஜனந்தி ஏவம்பகாரானம் ஸப்³ப³த⁴ம்மாரம்மணவிஞ்ஞாணானம் அனாமஸனதோ ந ப்³யாபினீதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘து³கப³ஹுதா’’திஆதி³னா. அப்³யாபிபா⁴வே பன தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததா² ச…பே… ஸியா’’தி ஆஹ. நித்³தே³ஸேன ச விருத்³த⁴ந்தி ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா’’திஆதி³னா ரூபாயதனாதீ³னம் பச்சேகசக்கு²விஞ்ஞாணாதி³னா கேனசி விஞ்ஞேய்யதம், ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³னா கேனசி நவிஞ்ஞேய்யதஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தேன நிக்கே²பராஸினித்³தே³ஸேன ‘‘த்³வின்னம்பி பதா³னம் அத்த²னானத்ததோ து³கோ ஹோதீ’’தி இத³ம் வசனம் விருத்³த⁴ம், ததா² அத்து²த்³தா⁴ரனித்³தே³ஸேனபி அத்த²தோ ந ஸமேதீதி அத்தோ². தத்தா²தி தஸ்ஸம் நிக்கே²பராஸிஸம்வண்ணனாயம். யோ ச படிஸேதோ⁴ கதோ அத்த²னானத்ததோ து³கம் த³ஸ்ஸேதுந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி ஸம…பே… ஸேதே⁴துந்தி ஏதேன ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா’’தி ஏத்தகேஸு நித்³தே³ஸபதே³ஸு து³கபத³த்³வயப்பவத்தி பாளிதோ ஏவ விஞ்ஞாயதீதி த³ஸ்ஸேதி.

ததே²வாதி உபி⁴ன்னம் கேசின-ஸத்³தா³னம் அனியமதோ சக்கு²ஸோதாதி³னிஸ்ஸயவோஹாரேன சக்கு²ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³கோ பி⁴ன்னஸபா⁴வோயேவ த⁴ம்மோ அத்தோ²தி த³ஸ்ஸனவஸேன. ரூபாயதனமேவ ஹி சக்கு²ஸோதவிஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யாவிஞ்ஞேய்யபா⁴வதோ ‘‘கேனசி விஞ்ஞேய்யம் கேனசி நவிஞ்ஞேய்ய’’ந்தி ச வுச்சதீதி. யதி³ ஏவம் இமஸ்மிம்பி பக்கே² து³கப³ஹுதா ஆபஜ்ஜதீதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘ந சேத்தா²’’திஆதி³. விஞ்ஞாதப்³ப³பே⁴தே³னாதி விஞ்ஞாதப்³ப³விஸேஸேன, விஞ்ஞேய்யேகதே³ஸேனாதி அத்தோ². து³கபே⁴தோ³தி து³கவிஸேஸோ, கேனசி விஞ்ஞேய்யது³கோ, தப்பபே⁴தோ³யேவ வா. ஸமத்தோ பரியத்தோ பரிபுண்ணோதி அத்தோ². யத்தகா விஞ்ஞாதப்³பா³ தத்தகா து³காதி து³கபே⁴தா³பஜ்ஜனப்பகாரத³ஸ்ஸனம். ஏவஞ்ச ஸதீதிஆதி³னா இமிஸ்ஸா ஸம்வண்ணனாய லத்³த⁴கு³ணம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா’’தி ரூபாயதனஸ்ஸேவ வுத்தத்தா அத்த²பே⁴தா³பா⁴வதோ கத²மயம் து³கோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘விஞ்ஞாணனானத்தேனா’’திஆதி³. யதி³ பன ஸப்³ப³விஞ்ஞாதப்³ப³ஸங்க³ஹே து³கோஸமத்தோ ஹோதி, நிக்கே²பராஸினித்³தே³ஸோ கத²ம் நீயதீதி ஆஹ ‘‘ஏதஸ்ஸ பனா’’திஆதி³.

ஏத்த² பன யதா² விஞ்ஞாணனானத்தேன விஞ்ஞாதப்³ப³ம் பி⁴ந்தி³த்வா து³கே வுச்சமானே ஸதிபி விஞ்ஞாதப்³பா³னம் ப³ஹுபா⁴வே யத்தகா விஞ்ஞாதப்³பா³, தத்தகா து³காதி நத்தி² து³கப³ஹுதா து³கஸங்க³ஹிதத⁴ம்மேகதே³ஸேஸு து³கபத³த்³வயப்பவத்தித³ஸ்ஸனபா⁴வதோ. ஏவம் த்³வின்னம்பி பதா³னம் அத்த²னானத்தேன து³கே வுச்சமானேபி யத்தகானி விஞ்ஞாணானி, தத்தகா து³காதி நத்தி² து³கப³ஹுதா து³கஸங்க³…பே… பா⁴வதோ ஏவ. ந ஹி ஏகம்யேவ விஞ்ஞாணம் ‘‘கேனசி கேனசீ’’தி வுத்தம், கிந்து அபரம்பீதி ஸப்³ப³விஞ்ஞாணஸங்க³ஹே து³கோ ஸமத்தோ ஹோதி, ந ச கத்த²சி து³கஸ்ஸ பச்சே²தோ³ அத்தி² இந்த்³ரியவிஞ்ஞாணானம் விய மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸபி விஸயஸ்ஸ பி⁴ன்னத்தா. ந ஹி அதீதாரம்மணம் விஞ்ஞாணம் அனாக³தாதி³ஆரம்மணம் ஹோதி, அனாக³தாரம்மணம் வா அதீதாதி³ஆரம்மணம், தஸ்மா யதா²லத்³த⁴விஸேஸேன விஸிட்டே²ஸு மனோவிஞ்ஞாணபே⁴தே³ஸு தஸ்ஸ தஸ்ஸ விஸயஸ்ஸ ஆலம்ப³னானாலம்ப³னவஸேன து³கபத³த்³வயப்பவத்தி ந ஸக்கா நிவாரேதும். தேனேவ ச அட்ட²கதா²யம் ‘‘மனோவிஞ்ஞாணேன பன கேனசி விஞ்ஞேய்யஞ்சேவ அவிஞ்ஞேய்யஞ்சாதி அயமத்தோ² அத்தி², தஸ்மா ஸோ அவுத்தோபி யதா²லாப⁴வஸேன வேதி³தப்³போ³’’தி பூ⁴மிபே⁴த³வஸேன யதா²லாப⁴ம் த³ஸ்ஸேஸ்ஸதி. ‘‘வவத்தா²னாபா⁴வதோ’’தி இத³ம்பி அனாமட்ட²விஸேஸம் மனோவிஞ்ஞாணஸாமஞ்ஞமேவ க³ஹேத்வா வுத்தம். பாளி பன இந்த்³ரியவிஞ்ஞாணேஹி நயத³ஸ்ஸனவஸேன ஆக³தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவஞ்ச கத்வா இமிஸ்ஸாபி அத்த²வண்ணனாய ‘‘கேனசீ’’தி பத³ம் அனியமேன ஸப்³ப³விஞ்ஞாணஸங்கா³ஹகந்தி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி, நித்³தே³ஸேன ச ந கோசி விரோதோ⁴. சக்கு²விஞ்ஞேய்யனஸோதவிஞ்ஞேய்யபா⁴வேஹி து³கபத³த்³வயப்பவத்தி த³ஸ்ஸிதா, ந பன சக்கு²விஞ்ஞேய்யாசக்கு²விஞ்ஞேய்யபா⁴வேஹி விஸேஸகாரணாபா⁴வதோ. கிஞ்ச ‘‘யே வா பனா’’தி பத³ந்தரஸம்பிண்ட³னதோபி ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா…பே… ந தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா’’தி (த⁴. ஸ. 1101) ஏத்தாவதா து³கபத³த்³வயப்பவத்தி த³ஸ்ஸிதாதி விஞ்ஞாயதி. பத³ந்தரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்தோ² ஹி யேவாபன-ஸத்³தோ³ யதா² ‘‘யே கேசி குஸலா த⁴ம்மா, ஸப்³பே³ தே குஸலமூலா. யே வா பன குஸலமூலா, ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா குஸலா’’திஆதீ³ஸு (யம. 1.மூலயமக.1). அஞ்ஞதா² ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா. யே தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா’’தி பாளி அப⁴விஸ்ஸ. யம் பன வத³ந்தி ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா…பே… ந தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யாதி இமினா அத்த²தோ த்³வே து³கா வுத்தா ஹோந்தீ’’தி, தத³பி சக்கு²விஞ்ஞேய்யாசக்கு²விஞ்ஞேய்யதம் ஸோதவிஞ்ஞேய்யாஸோதவிஞ்ஞேய்யதஞ்ச ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந பன ‘‘சக்கு²விஞ்ஞேய்யனஸோதவிஞ்ஞேய்யதம் ஸோதவிஞ்ஞேய்யனசக்கு²விஞ்ஞேய்யதஞ்சா’’தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏதேன பாளிபடிஸேத⁴னஞ்ச நிவாரிதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் படிஸேத⁴னஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. ததா² யஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ விஜானனபா⁴வேன யோ அத்தோ² வுச்சமானோ அனியமத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘கேனசீ’’தி வுத்தோ, ஸோயேவ ததோ அஞ்ஞஸ்ஸ அவிஜானனபா⁴வேன வுச்சமானோ அனியமத³ஸ்ஸனத்த²ம் புன ‘‘கேனசீ’’தி வுத்தோதி தத³த்த²த³ஸ்ஸனே தேனேவாதி அயம் பத³த்தோ² ந ஸம்ப⁴வதீதி ந ஸக்கா வத்துந்தி. ஏவமேத்த² யதா² அட்ட²கதா² அவட்டி²தா, ததா² அத்தோ² யுஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

14-19. ஸந்தானஸ்ஸ அஜஞ்ஞமலீனபா⁴வகரணதோ கண்ஹகம்மவிபாகஹேதுதோ ச அபரிஸுத்³த⁴த்தா ‘‘அஸுசிபா⁴வேன ஸந்த³ந்தீ’’தி வுத்தம். தத்தா²தி வணே. பக்³க⁴ரணக…பே… ஸத்³தோ³தி ஏதேன ஆஸவோ விய ஆஸவோதி அயம்பி அத்தோ² த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கோ³த்ரபு⁴…பே… வுத்தானீதி ஏதேன கோ³த்ரபு⁴க்³க³ஹணம் உபலக்க²ணம் யதா² ‘‘காகேஹி ஸப்பி ரக்கி²தப்³ப³’’ந்தி த³ஸ்ஸேதி. கோ³த்ரபு⁴ஸதி³ஸா கோ³த்ரபூ⁴தி பன அத்தே² ஸதி கு³ணப்பதா⁴னத்தா²னம் ஏகேன ஸத்³தே³ன அவசனீயத்தா வோதா³னாத³யோவ வுத்தா ப⁴வேய்யும். அத² வா கோ³த்ரபூ⁴தி ஏகஸேஸேன ஸாமஞ்ஞேன வா அயம் நித்³தே³ஸோதி வேதி³தப்³ப³ம். அபி⁴விதி⁴விஸயம் அவதி⁴ந்தி விப⁴த்திம் பரிணாமேத்வா வத்தப்³ப³ம்.

ஸம்பயுத்தேஹி ஆஸவேஹி தம்ஸஹிததா ஆஸவஸஹிததா. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² ஸஹேதுகானம் ஸம்பயுத்தேஹி ஹேதூஹி ஸஹேதுகதா, ந ஏவம் ஸாஸவாதி வுத்தத⁴ம்மானம் ஸம்பயுத்தேஹி ஆஸவேஹி ஸாஸவதா, அத² கோ² விப்பயுத்தேஹீதி. து³கந்தரே அவுத்தபத³பா⁴வோயேவேத்த² து³கயோஜனாய ஞாயாக³ததா. யதி³ ஏவம் ஹேதுகோ³ச்ச²கே கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஹேதுகோ³ச்ச²கே பனா’’திஆதி³. பட²மே து³கே து³தியஸ்ஸ பக்கே²பே ஏகோதி சதுத்த²து³கமாஹ. பட²மே து³கே ததியஸ்ஸ பக்கே²பே த்³வேதி ‘‘ஆஸவா சேவ த⁴ம்மா ஆஸவவிப்பயுத்தா ச, ஆஸவவிப்பயுத்தா சேவ த⁴ம்மா நோ ச ஆஸவா’’தி இமினா ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமது³கமாஹ. பட²மஸ்ஸ து³தியே து³கே பக்கே²பே ஏகோதி ‘‘நோ ஆஸவா த⁴ம்மா ஸாஸவாபி அனாஸவாபீ’’தி அயமேகோ. ததியே பட²மஸ்ஸ பக்கே²பே த்³வேதி ‘‘ஆஸவா த⁴ம்மா ஆஸவஸம்பயுத்தாபி ஆஸவவிப்பயுத்தாபி, நோ ஆஸவாத⁴ம்மா ஆஸவஸம்பயுத்தாபி ஆஸவவிப்பயுத்தாபீ’’தி இமே த்³வே. ததியே து³தியஸ்ஸ பக்கே²பே ஏகோதி ‘‘ஸாஸவா த⁴ம்மா ஆஸவஸம்பயுத்தாபி ஆஸவவிப்பயுத்தாபீ’’தி ஏகோ. து³தியே ததியஸ்ஸ பக்கே²பே ஏகோதி ச²ட்ட²து³கமாஹ. தீஹீதி சதுத்த²பஞ்சமச²ட்டே²ஹி. இதரேதி தத³வஸிட்டா² பஞ்ச. தே பன பட²மே ததியது³கது³தியபத³பக்கே²பே ஏகோ, து³தியே பட²மது³கது³தியபத³பக்கே²பே ஏகோ, ததியே பட²மஸ்ஸ ஏகேகபத³பக்கே²பே த்³வே, ததியே து³தியது³கபட²மபத³பக்கே²பே ஏகோதி ஏவம் வேதி³தப்³பா³. ‘‘ஸாஸவா த⁴ம்மா ஆஸவாபி நோ ஆஸவாபி. ஆஸவஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா ஆஸவாபி நோ ஆஸவாபி. ஆஸவவிப்பயுத்தா த⁴ம்மா ஆஸவாபி நோ ஆஸவாபீ’’தி ஏதேஸம்பி, ‘‘ஆஸவஸஹக³தா த⁴ம்மா நோ ஆஸவஸஹக³தா த⁴ம்மா’’தி ஏவமாதீ³னஞ்ச அக்³க³ஹணே காரணம் க³ஹணனயோ ச புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏஸ நயோதி யோ ஏஸ பட²மது³கே து³தியது³கபக்கே²பாதி³கோ உபாயோ இத⁴ ஆஸவகோ³ச்ச²கே வுத்தோ, ஏஸ நயோ ஸம்யோஜனகோ³ச்ச²காதீ³ஸு து³கந்தரனித்³தா⁴ரணேதி அத்தோ². தத்த² பாளியம் அனாக³தது³கா ஸம்யோஜனகோ³ச்ச²கே தாவ ‘‘ஸம்யோஜனா சேவ த⁴ம்மா ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தா ச, ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தா சேவ த⁴ம்மா நோ ச ஸம்யோஜனா, ஸம்யோஜனா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனஸம்பயுத்தாபி ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தாபி, நோ ஸம்யோஜனா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனஸம்பயுத்தாபி ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தாபி, நோ ஸம்யோஜனா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனியாபி அஸம்யோஜனியாபி, ஸம்யோஜனியா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனஸம்பயுத்தாபி ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தாபீ’’தி பஞ்ச. ஏவம் க³ந்த²ஓக⁴யோக³உபாதா³னகோ³ச்ச²கேஸு பச்சேகம் பஞ்ச. நீவரணகோ³ச்ச²கே பன நீவரணானம் நீவரணவிப்பயுத்தபா⁴வாபா⁴வதோ ‘‘நோ நீவரணா த⁴ம்மா நீவரணியாபி அனீவரணியாபி, நோ நீவரணா த⁴ம்மா நீவரணஸம்பயுத்தாபி நீவரணவிப்பயுத்தாபி, நீவரணியா த⁴ம்மா நீவரணஸம்பயுத்தாபி நீவரணவிப்பயுத்தாபீ’’தி தயோ. ததா² பராமாஸகோ³ச்ச²கே ‘‘நோ பராமாஸா த⁴ம்மா பராமட்டா²பி அபராமட்டா²பி, நோ பராமாஸா த⁴ம்மா பராமாஸஸம்பயுத்தாபி பராமாஸவிப்பயுத்தாபி, பராமட்டா² த⁴ம்மா பராமாஸஸம்பயுத்தாபி பராமாஸவிப்பயுத்தாபீ’’தி. கிலேஸகோ³ச்ச²கே ‘‘நோ கிலேஸா த⁴ம்மா ஸம்கிலேஸிகாபி அஸம்கிலேஸிகாபி, நோ கிலேஸா த⁴ம்மா ஸம்கிலிட்டா²பி அஸம்கிலிட்டா²பி, நோ கிலேஸா த⁴ம்மா கிலேஸஸம்பயுத்தாபி கிலேஸவிப்பயுத்தாபி, ஸம்கிலேஸிகா த⁴ம்மா ஸம்கிலிட்டா²பி அஸம்கிலிட்டா²பி, ஸம்கிலேஸிகா த⁴ம்மா கிலேஸஸம்பயுத்தாபி கிலேஸவிப்பயுத்தாபி, அஸம்கிலிட்டா² த⁴ம்மா ஸம்கிலேஸிகாபி அஸம்கிலேஸிகாபீ’’தி ச² து³காதி ஏவம் வேதி³தப்³பா³. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

20-25. பச்சயபா⁴வேனாதி ஸம்யோஜனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. யதா²ஸகம் பச்சயபா⁴வோ ஏவ ஹி காமராகா³தீ³னம் வட்டஸம்யோஜனந்தி. யதி³ ஏவம் கத²ம் காமராகா³தீ³னம்யேவ ஸம்யோஜனபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸதிபீ’’திஆதி³. அஞ்ஞேஸந்தி ஸம்யோஜனேஹி அஞ்ஞேஸம் கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம். தப்பச்சயபா⁴வேதி தேஸம் கிலேஸகம்மவிபாகவட்டானம் பச்சயபா⁴வே. ஓரம்பா⁴கி³யுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யபா⁴வேன ஸங்க³ஹிதா பரிச்சி²ன்னா ஓர…பே… ஸங்க³ஹிதா, தேஹி காமராகா³தீ³ஹி விஸேஸபச்சயபூ⁴தேஹி. காமகம்மப⁴வாதீ³னம் காமூபபத்திப⁴வாதி³னிப்பா²த³னேபி நியமோதி கத்வா ஆஹ ‘‘தம்தம்…பே… ஹோதீ’’தி. தேன ஸம்யோஜனானம் பா⁴வே யதா²வுத்தனியமானம் கம்மூபபத்திப⁴வானம் பா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா தத³பா⁴வே அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந சா’’திஆதி³மாஹ. ப³ந்த⁴னம் அஸேரிபா⁴வகரணம் அந்து³ப³ந்த⁴னாத³யோ விய. க³ந்த²கரணம் அவச்சி²ன்னதாகரணம். சக்கலகம் பாத³புஞ்ச²னரஜ்ஜுமண்ட³லம். ந சோதே³தப்³ப³ந்தி பஞ்ஞாசக்கு²னா பசுரஜனஸ்ஸ பஸ்ஸிதும் அஸக்குணேய்யத்தா யதா²வுத்தவிஸேஸஸ்ஸ ஸத்³தே⁴ய்யதம் ஆஹ. திவிதோ⁴ ஹி அத்தோ² கோசி பச்சக்க²ஸித்³தோ⁴ யோ ரூபாதி³த⁴ம்மானம் பச்சத்தவேத³னீயோ அனித்³தி³ஸிதப்³பா³காரோ, ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வலக்க²ணந்தி வுத்தம் ஹோதி. கோசி அனுமானஸித்³தோ⁴ யோ க⁴டாதீ³ஸு படாதீ³ஸு ச பஸித்³தே⁴ன பச்சயாயத்தபா⁴வேன க⁴டபட-ஸத்³தா³தீ³னம் அனிச்சதாதி³ஆகாரோ, கோசி ஓகப்பனஸித்³தோ⁴ யோ பசுரஜனஸ்ஸ அச்சந்தமதி³ட்டோ² ஸத்³தா⁴விஸயோ ஸக்³க³னிப்³பா³னாதி³. தத்த² யஸ்ஸ ஸத்து²னோ வசனம் பச்சக்க²ஸித்³தே⁴ அனுமானஸித்³தே⁴ ச அத்தே² ந விஸம்வாதே³தி அவிபரீதப்பவத்தியா, தஸ்ஸ வசனேன ஸத்³தே⁴ய்யத்த²ஸித்³தீ⁴தி ததா²ரூபோ ச ப⁴க³வாதி ‘‘த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வ…பே… ந சோதே³தப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி ஏவரூபேஸு.

26-37. யதா² ஸரபே⁴ஹி அதிக்கமிதப்³பா³ பப்³ப³தராஜி ஸரப⁴னியா, ஏவம் ஓக⁴னியாதி ஸத்³த³ஸித்³தீ⁴தி ஆஹ ‘‘தேனா’’திஆதி³.

50-54. விபரியேஸக்³கா³ஹோ பராமஸனந்தி ‘‘பரதோ’’தி ஏத்த² ந த⁴ம்மஸபா⁴வதோ அஞ்ஞதா²மத்தம் பரந்தி அதி⁴ப்பேதம், அத² கோ² தப்³பி³பரியாயோதி ஆஹ ‘‘பரதோதி நிச்சாதி³தோ’’தி.

55-68. யதி³ ஸபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானம், கத²மாரம்மணபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘விசித்தஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஞித’’ந்தி, பரிகப்பனாமத்தஸித்³த⁴ந்தி அத்தோ². து³விஞ்ஞேய்யனானத்ததாய நிரந்தரபா⁴வூபக³மனம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வோதி ‘‘ஸுவிஞ்ஞேய்யனானத்தத்தா ந ஸம்ஸட்ட²தா’’தி வுத்தம். தேஸம் அரூபக்க²ந்தா⁴னம். இதரேஹி ரூபனிப்³பா³னேஹி. கிம் பன காரணம் ஸமானுப்பாத³னிரோதா⁴னம் ஏககலாபபூ⁴தானம் அரூபத⁴ம்மானமேவ அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸட்ட²தா வுச்சதி, ந பன ததா²பூ⁴தானம்பி ரூபத⁴ம்மானந்தி ஆஹ ‘‘ஏஸ ஹி தேஸம் ஸபா⁴வோ’’தி. தேன யதி³பி கேசி அரூபத⁴ம்மா விஸும் ஆரம்மணம் ஹோந்தி, த³ந்த⁴ப்பவத்திகத்தா பன ரூபத⁴ம்மானம்யேவ ஸுவிஞ்ஞேய்யனானத்தம், ந அரூபத⁴ம்மானந்தி தேஸம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வோ தத³பா⁴வோ ச இதரேஸம் ஸபா⁴வஸித்³தோ⁴தி த³ஸ்ஸேதி. ஸமூஹக⁴னதாய வா து³ப்³பி³பா⁴க³தரத்தா நத்தி² அரூபத⁴ம்மானம் விஸும் ஆரம்மணபா⁴வோதி து³விஞ்ஞேய்யனானத்தத்தா தேஸம்யேவ ஸம்ஸட்ட²தா. அமுஞ்சித்வா தத³தீ⁴னவுத்திதாய க³ஹேதப்³ப³தோ பு³த்³தி⁴யா.

83-100. காமதண்ஹா காமோ உத்தரபத³லோபேன யதா² ரூபப⁴வோ ரூபம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி. ஆரம்மணகரணவஸேனாதி ஏதேன காமரூபாரூபதண்ஹானம் விஸயபா⁴வோ யதா²க்கமம் காமரூபாரூபாவசரதாய காரணந்தி த³ஸ்ஸேதி. அவஸ்ஸஞ்சேதமேவம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² காமாவசராதி³பா⁴வோ அபரிபுண்ணவிஸயோ ஸியா. யதி³ ஹி ஆலம்பி³தப்³ப³த⁴ம்மவஸேன பூ⁴மிபரிச்சே²தோ³, ஏவம் ஸதி அனாரம்மணானம் ஸங்க³ஹோ ந ஸியா. அத² விபாகதா³னவஸேன, ஏவம்பி அவிபாகானம் ஸங்க³ஹோ ந ஸியா, தஸ்மா ஆரம்மணகரணவஸேன பரியாபன்னானம் பூ⁴மிபரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³. ஏவஞ்ஹி ஸதி காமாவசராதி³பா⁴வோ பரிபுண்ணவிஸயோ ஸியா. தேனேவாஹ ‘‘ஏவஞ்ஹி ஸதீ’’திஆதி³. அபரியாபன்னானம் பன லோகதோ உத்திண்ணபா⁴வேன அனுத்தரபூ⁴மிதா. அகாமாவசராதி³தா நாபஜ்ஜதீதி அப்³யாபிததோ³ஸம் பரிஹரதி, காமாவசராதி³தா நாபஜ்ஜதீதி அதிப்³யாபிததோ³ஸம். நனு ச இமஸ்மிம் பக்கே² காமதண்ஹா கதமா, காமாவசரத⁴ம்மாரம்மணா தண்ஹா, காமாவசரத⁴ம்மா கதமே, காமதண்ஹாவிஸயாதி இதரீதரனிஸ்ஸயதா தோ³ஸோதி? ந, அவீசிஆதி³ஏகாத³ஸோகாஸனின்னதாய கிஞ்சி தண்ஹம் காமதண்ஹாபா⁴வேன க³ஹேத்வா தம்ஸபா⁴வாய விஸயபா⁴வேன காமாவசரத⁴ம்மானம் உபலக்கே²தப்³ப³த்தா.

இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் பாடே²ன ஸமத்தே²ந்தோ ‘‘நிக்கே²பகண்டே³பீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஹி காமதண்ஹாய ஆலம்பி³தப்³ப³த்தா காமதா⁴துபரியாபன்னத⁴ம்மா ச காமப⁴வஸங்கா²தே காமே ஓகா³ள்ஹா ஹுத்வா சரந்தி, நாஞ்ஞத்தா²தி ஏத்தா²வசராதி வுத்தந்தி. விஸேஸத்தி²னா விஸேஸோ அனுபயுஜ்ஜதீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘லோகஸ்ஸ வஸேன பரியாபன்னனிச்ச²யதோ’’தி. தேன லோகியத⁴ம்மேஸு பரியாபன்ன-ஸத்³த³ஸ்ஸ நிருள்ஹதம் த³ஸ்ஸேதி ப⁴க³வதோ தது³ச்சாரணானந்தரம் வினேய்யானம் தத³த்த²படிபத்திதோ. பரிச்சே²த³காபேக்கா² பரிச்சி²ன்னதாதி ‘‘பரிச்சே²த³காரிகாய தண்ஹாயா’’தி வுத்தம். ஸா ஹி த⁴ம்மானம் காமாவசராதி³பா⁴வம் பரிச்சி²ந்த³தி. பரி-ஸத்³தோ³ சேத்த² ‘‘உபாதி³ன்னா’’திஆதீ³ஸு உப-ஸத்³தோ³ விய ஸஸாத⁴னம் கிரியம் தீ³பேதீதி அயமத்தோ² வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

நிய்யானகரணஸீலா நிய்யானிகா யதா² ‘‘அபூபப⁴க்க²னஸீலோ ஆபூபிகோ’’தி, நிய்யானஸீலா ஏவ வா. ராக³தோ³ஸமோஹாவ க³ஹிதாதி ஞாயதி, இதரதா² பஹானேகட்ட²தாவசனம் நிப்பயோஜனம் ஸியா. ‘‘ரணோஹதா ந ஜோதந்தி, சந்த³ஸூரியா ஸதாரகா’’திஆதீ³ஸு ரண-ஸத்³த³ஸ்ஸ ரேணுபரியாயதா த³ட்ட²ப்³பா³. ஸம்பஹாரபரியாயத்தா யுத்³த⁴-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்பஹாரோ ச பஹரிதப்³பா³தா⁴ரோதி அகுஸலஸேனாவ ‘‘ஸரணா’’தி வுத்தா. து³க்கா²தீ³னந்தி ப²லபூ⁴தானம் து³க்க²விகா⁴தஉபாயாஸபரிளாஹானம் ஸபா⁴க³பூ⁴தாய ச மிச்சா²படிபதா³ய. தன்னிப்³ப³த்தகஸபா⁴வானம் அகுஸலானந்தி ஏதேன ஸப்³பே³ஸம்பி அகுஸலானம் ஸரணதம் த³ஸ்ஸேதி.

அபி⁴த⁴ம்மது³கமாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸுத்தந்திகது³கமாதிகாபத³வண்ணனா

101-108. விஜ்ஜாஸபா⁴க³தாய, ந ஸங்கப்பாத³யோ விய விஜ்ஜாய உபகாரகபா⁴வதோ. ‘‘அபே⁴ஜ்ஜம்…பே… ருஹதீ’’தி உப⁴யம்பி அனவஸேஸப்பஹானமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கிஞ்சாபி ஹி ஹேட்டி²மமக்³கே³ஹிபி பஹீயமானா கிலேஸா தேன தேன ஓதி⁴னா அனவஸேஸமேவ பஹீயந்தி, யே பன அவஸிட்டா² பி⁴ந்தி³தப்³பா³, தே லோபா⁴தி³கிலேஸபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ புன விருள்ஹா விய ஹோந்தி. அரஹத்தமக்³கே³ பன உப்பன்னே ந ஏவம் அவஸிட்டா²பா⁴வதோ. தது³பசாரேன நிஸ்ஸயவோஹாரேன. குஸலேஹி தாபேதப்³பா³தி வா தபனியா, தத³ங்கா³தி³வஸேன பா³தி⁴தப்³பா³ பஹாதப்³பா³தி அத்தோ². ஸமானத்தா²னி அதி⁴வசனாதீ³னம் ஸங்கா²தி³பா⁴வதோ. ‘‘ஸப்³பே³வ த⁴ம்மா அதி⁴வசனபதா²’’திஆதி³னா அதி⁴வசனாதீ³னம் விஸயபா⁴வே ந கோசி த⁴ம்மோ வஜ்ஜிதோ, வசனபா⁴வோ ஏவ ச அதி⁴வசனாதீ³னம் வக்க²மானேன நயேன யுஜ்ஜதீதி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ச வசனம் அதி⁴வசனாதி³பா⁴வம் ப⁴ஜதீ’’தி.

109-118. அஞ்ஞம் அனபேக்கி²த்வா ஸயமேவ அத்தனோ நாமகரணஸபா⁴வோ நாமகரணட்டோ²தி, தேன அரூபத⁴ம்மானம் விய ஓபபாதிகனாமதாய பத²வீஆதீ³னம்பி நாமபா⁴வோ ஸியாதி ஆஸங்காய நிவத்தனத்த²ம் ‘‘நாமந்தரானாபஜ்ஜனதோ’’தி ஆஹ. ந ஹி வினா பத²வீஆதி³னாமேனபி ரூபத⁴ம்மா விய கேஸாதி³னாமேஹி வினா வேத³னாதி³னாமேஹி அஞ்ஞேன நாமேன அரூபத⁴ம்மா பிண்டா³காரதோ வோஹரீயந்தீதி. யம் பன பரஸ்ஸ நாமம் கரோதி, தஸ்ஸ அஞ்ஞாபேக்க²ம் நாமகரணந்தி நாமகரணஸபா⁴வதா நத்தீ²தி ஸாமஞ்ஞனாமாதி³கரணானம் நாமபா⁴வோ நாபஜ்ஜதி. யஸ்ஸ சஞ்ஞேஹி நாமம் கரீயதி, தஸ்ஸ நாமகரணஸபா⁴வதாய அபா⁴வோயேவாதி நத்தி² நாமபா⁴வோ. யே பன அனாபன்னனாமந்தரா ஸபா⁴வஸித்³த⁴னாமா ச, தே வேத³னாத³யோவ நாமம் நாமாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத்தனாவா’’திஆதி³மாஹ. ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ஆரம்மணாபி⁴முக²தா தம் அக்³க³ஹேத்வா அப்பவத்தியேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அவினாபா⁴வதோ’’தி வுத்தம். அதி⁴வசனஸம்ப²ஸ்ஸோ மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஸோ நாமமந்தரேன க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யதாய பாகடோதி நித³ஸ்ஸனபா⁴வேன வுத்தோ. ருப்பனஸபா⁴வேனாதி நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். பகாஸகபகாஸிதப்³ப³பா⁴வேனபி ஹி வினாபி நாமேன ரூபத⁴ம்மா பாகடா ஹோந்தீதி. அத² வா பகாஸகபகாஸிதப்³ப³பா⁴வோ விஸயிவிஸயபா⁴வோ சக்கு²ரூபாதீ³னம் ஸபா⁴வோ, ஸோ ருப்பனஸபா⁴வே ஸாமஞ்ஞே அந்தோக³தோ⁴தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

119-123. இதோ புப்³பே³ பரிகம்மந்திஆதி³னா ஸமாபத்திவுட்டா²னகுஸலதா விய ஸமாபத்திகுஸலதாபி ஜா²னலாபீ⁴னம்யேவ ஹோதீதி வுத்தம் விய தி³ஸ்ஸதி. ‘‘இதரேஸம்பி அனுஸ்ஸவவஸேன ஸமாபத்தீனம் அப்பனாபரிச்சே²த³பஞ்ஞா லப்³ப⁴தீ’’தி வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் ஸீலவிஸோத⁴னாதி³னா ஸமாபத்திம் அப்பேதீதி ஜானனகபஞ்ஞா ஸஹ பரிகம்மேன அப்பனாபரிச்சே²த³ஜானனகபஞ்ஞா’’தி கேசி. வுட்டா²னே குஸலபா⁴வோ வுட்டா²னவஸிதா. புப்³பே³தி ஸமாபஜ்ஜனதோ புப்³பே³.

124-134. ஸோப⁴னே ரதோ ஸுரதோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோரச்சந்தி ஆஹ ‘‘ஸோப⁴னகம்மரததா’’தி. ஸுட்டு² வா ஓரதோ விரதோ ஸோரதோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோரச்சந்தி. அயம் பனத்தோ² அட்ட²கதா²யம் வுத்தோ ஏவ. அப்படிஸங்கா²னம் மோஹோ. குஸலபா⁴வனா போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் வட்³ட⁴னா. ஸஞ்ஞாணம் உபலக்க²ணம். ஸவிக்³க³ஹம் ஸபி³ம்ப³கம். உபலக்கே²தப்³பா³காரம் த⁴ம்மஜாதம், ஆரம்மணம் வா. அவிக்கே²போதி சித்தவிக்கே²பபடிபக்கோ². உஜுவிபச்சனீகதாய ஹி பஹானவுட்டா²னேன ச அவிக்கே²போ விக்கே²பம் படிக்கி²பதி, பவத்திதும் ந தே³தீதி.

135-142. காரணஸீலம் லோகியம். ப²லஸீலம் லோகுத்தரம் தேன ஸிஜ்ஜ²தீதி கத்வா, லோகியஸ்ஸபி வா ஸீலஸ்ஸ காரணப²லபா⁴வோ புப்³பா³பரபா⁴வேன த³ட்ட²ப்³போ³. ஸம்பன்னஸமுதா³யஸ்ஸ பரிபுண்ணஸமூஹஸ்ஸ. அகுஸலா ஸீலா அகுஸலா ஸமாசாரா. ஸீலஸம்பதா³ ஸீலஸம்பத்தி ஸீலகு³ணாதி அத்தோ². ஸஹோத்தப்பம் ஞாணந்தி ஓத்தப்பஸ்ஸ ஞாணப்பதா⁴னதம் ஆஹ, ந பன ஞாணஸ்ஸ ஓத்தப்பஸஹிததாமத்தம். ந ஹி ஓத்தப்பரஹிதம் ஞாணம் அத்தீ²தி. அதி⁴முத்ததா அபி⁴ரதிவஸேன நிராஸங்காபவத்தி. நிஸ்ஸடதா விஸம்யுத்ததா. ஏத்த² ச அதி⁴முத்ததானிஸ்ஸடதாவசனேஹி தது³ப⁴யபரியாயா த்³வே விமுத்தியோ ஏகஸேஸனயேன இத⁴ ‘‘விமுத்தீ’’தி வுத்தாதி த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘சித்தஸ்ஸ ச அதி⁴முத்தி நிப்³பா³னஞ்சா’’தி. உப்பஜ்ஜதி ஏதேனாதி உப்பாதோ³, ந உப்பாதோ³தி அனுப்பாதோ³, தப்³பூ⁴தே அனுப்பாத³பரியோஸானே விமோக்க²ந்தே அனுப்பாத³ஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ கிலேஸானம் வா அனுப்பஜ்ஜனஸ்ஸ பரியோஸானேதி டா²னப²லேஹி அரியப²லமேவ உபலக்கீ²யதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

மாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

காமாவசரகுஸலபத³பா⁴ஜனீயவண்ணனா

1. அப்பேதுந்தி நிக³மேதும். ‘‘பத³பா⁴ஜனீயம் ந வுத்த’’ந்தி பத³பா⁴ஜனீயாவசனேன அப்பனாவரோத⁴ம் ஸாதே⁴த்வா பத³பா⁴ஜனீயாவசனஸ்ஸ காரணம் வத³ந்தோ ‘‘ஸரூபேனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ப²ஸ்ஸோ ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு ஹோதி-ஸத்³தோ³ அத்தி²-ஸத்³தே³ன அனானத்தோ²தி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம் ‘‘து³தியேன ஹோதி-ஸத்³தே³னா’’தி. புப்³பே³ அட்ட²கதா²தி⁴ப்பாயேன வத்வா யதா²வுத்தஸ்ஸ பாளிப்பதே³ஸஸ்ஸ அப்பனாவரோதோ⁴ ஸமத்தி²தோதி அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸங்கே²பேனா’’திஆதி³மாஹ.

ஞாதும் இச்சி²தோதி லக்க²ணஸ்ஸ புச்சா²விஸயதம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யேன கேனசீதி த³ஸ்ஸனாதி³விஸேஸயுத்தேன, இதரேன வா. அவத்தா²விஸேஸோ ஹி ஞாணஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதுலனதீரணானி. ‘‘அதி³ட்ட²த’’ந்திஆதீ³ஸு ஆஹாதி யோஜேதப்³ப³ம், ஸப்³ப³த்த² ச லக்க²ணஸ்ஸாதி. தஞ்ஹேத்த² அதி⁴கதந்தி. அதி³ட்ட²ம் ஜோதீயதி ஏதாயாதி ஏதேன தி³ட்ட²ம் ஸம்ஸந்த³தி ஏதாயாதி தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னா. விமதிம் சி²ந்த³தி ஏதாயாதி விமதிச்சே²த³னாதி ஏதாஸம்பி ஸத்³த³த்தோ² நயதோ த³ஸ்ஸிதோ, அத்த²தோ பன ஸப்³பா³பி ததா²பவத்தம் வசனம், தது³ப்பாத³கோ வா சித்துப்பாதோ³தி வேதி³தப்³ப³ம்.

அஞ்ஞமஞ்ஞதோ பபி⁴ஜ்ஜதீதி பபே⁴தோ³, விஸேஸோ, தேன பபே⁴தே³ன. த⁴ம்மானம் தே³ஸனந்தி கிஞ்சாபி ஸமயபூ⁴மிஜாதிஆரம்மணஸபா⁴வாதி³வஸேன அனவஸேஸப்பபே⁴த³பரிக்³க³ஹதோ நித்³தே³ஸதே³ஸனாவ வத்தும் யுத்தா, ததா²பி குஸலாதி³மாதிகாபத³ஸங்க³ஹிதவிஸேஸோயேவ இத⁴ பபே⁴தோ³தி அதி⁴ப்பேதோதி வுத்தம் ‘‘பபே⁴த³…பே… தே³ஸனம் ஆஹா’’தி. தேனேவாஹ அட்ட²கதா²யம் ‘‘குஸல…பே… தீ³பேத்வாதி ப²ஸ்ஸோ ஹோதி…பே… அவிக்கே²போ ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². த⁴ம்முத்³தே³ஸவார ப²ஸ்ஸபஞ்சமகராஸிவண்ணனா). ‘‘ப²ஸ்ஸோ பு²ஸனா’’திஆதி³னா ச பபே⁴த³வந்தோவ ஸாதிஸயம் நித்³தி³ட்டா², ந பன மாதிகாயம் வுத்தப்பபே⁴தோ³தி பபே⁴த³வந்தத³ஸ்ஸனம் நித்³தே³ஸோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதீதிஆதி³னா ‘‘பபே⁴தே³…பே… த³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி இமஸ்ஸ வாக்யஸ்ஸ பிண்ட³த்த²மாஹ. யதி³ த⁴ம்மா ஏவ புச்சி²தப்³பா³ விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³பா³ ச, கஸ்மா குஸலாதி பபே⁴த³வசனந்தி ஆஹ ‘‘தே பனா’’திஆதி³. ந ஹி பபே⁴தே³ஹி வினா பபே⁴த³வந்தோ அத்தீ²தி. ‘‘இமே த⁴ம்மா குஸலா’’தி ஏதேன ‘‘ப²ஸ்ஸோ ஹோதீ’’தி, ‘‘ப²ஸ்ஸோ பு²ஸனா’’தி ச ஆதி³னா உத்³தி³ட்ட²னித்³தி³ட்டா²னம் த⁴ம்மானம் குஸலபா⁴வோ விஸ்ஸஜ்ஜிதோ ஹோதீதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன ‘‘இமே த⁴ம்மா குஸலாதி விஸ்ஸஜ்ஜனேபீ’’தி ஆஹ. இமஸ்மிஞ்ஹீதி ஹி-ஸத்³தோ³ காரணத்தோ². தேன யஸ்மா த⁴ம்மாவ தே³ஸேதப்³பா³, தே ச குஸலா…பே… பே⁴தா³ தே³ஸேதப்³பா³, தஸ்மாதி ஏவம் வா யோஜனா. த⁴ம்மானமேவாதி அவதா⁴ரணப²லம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘அவோஹாரதே³ஸனாதோ’’தி. அத்தா²னஞ்சாதி ச-ஸத்³தே³ன ‘‘ப²ஸ்ஸோ பு²ஸனா’’தி ஏவமாதி³ஸபா⁴வனிருத்திம் யதா²வுத்தத⁴ம்மாதி³ஞாணஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. ‘‘இதி ஏவம் அயம் பவத்தேதப்³போ³ நிவத்தேதப்³போ³ சா’’தி ததா² ததா² விதே⁴தப்³ப³பா⁴வோ இதிகத்தப்³ப³தா, தாய யுத்தோ இதி…பே… யுத்தோ, தஸ்ஸ விதே⁴தப்³ப³ஸ்ஸாதி அத்தோ², விஸேஸனத்தா பபே⁴த³ஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ.

இதிகத்தப்³ப³தாயுத்தஸ்ஸ விஸேஸிதப்³ப³த்தா உத்³தே³ஸோ த⁴ம்மப்பதா⁴னோ, தஸ்மா தத்த² த⁴ம்மஸ்ஸ விஸேஸிதப்³ப³த்தா ‘‘குஸலா த⁴ம்மா’’தி அயம் பதா³னுக்கமோ கதோ. புச்சா² ஸம்ஸயிதப்பதா⁴னா அனிச்சி²தனிச்ச²யனாய பவத்தேதப்³ப³த்தா. தேன ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு ஸமுக்³கா⁴டிதவிசிகிச்சா²னுஸயானம்பி புச்சா² தே³ஸேதப்³ப³புக்³க³லக³தஸம்ஸயாபத்திம் அத்தனி ஆரோபேத்வா ஸம்ஸயாபன்னேஹி விய பவத்தீயதீதி த³ஸ்ஸேதி. காமாவசராதி³பே⁴தோ³ விய குஸலாதி³பா⁴வேன குஸலாதி³பே⁴தோ³ த⁴ம்மபா⁴வேன நியதோதி த⁴ம்மாதி வுத்தே நிச்ச²யாபா⁴வதோ ‘‘குஸலா நு கோ² அகுஸலா நு கோ²’’திஆதி³னா ஸம்ஸயோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘குஸலாதி³பே⁴தோ³ பன ஸம்ஸயிதோ’’தி. த⁴ம்மபா⁴வோ பன குஸலாதீ³ஸு ஏகந்திகத்தா நிச்சி²தோயேவாதி வுத்தம் ‘‘ந ச த⁴ம்மபா⁴வோ ஸம்ஸயிதோ’’தி. தேன ஸம்ஸயிதோ நிச்சே²தப்³ப³பா⁴வேன பதா⁴னோ ஏத்த² குஸலபா⁴வோ, ந ததா² த⁴ம்மபா⁴வோதி த⁴ம்மா குஸலாதி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி.

சித்துப்பாத³ஸமயேதி சித்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனஸமயே. ‘‘அத² விஜ்ஜமானே’’தி ஏத்த² அத²-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²மாஹ ‘‘பச்சா²’’தி. போ⁴ஜனக³மனாதீ³ஹி ஸமயேகதே³ஸனானத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா அவஸேஸனானத்தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸமவாயாதீ³’’தி வுத்தம். விஸேஸிதாதி ஏதேன ‘‘நியமிதா’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ம் விவரதி, தஸ்மா யதா²வுத்தசித்தவிஸேஸிதப்³ப³தோ ஸமயதோதி அத்தோ². யதா²தி⁴ப்பேதானந்தி காமாவசராதி³விஸேஸயுத்தானம். ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’தி சித்துப்பத்தியா விஸேஸிதப்³போ³பி ஸமயோ யேன சித்தேன உப்பஜ்ஜமானேன விஸேஸீயதி, தஸ்ஸேவ சித்தஸ்ஸ ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’தி ஏத்த² ஸயம் விஸேஸனபா⁴வம் ஆபஜ்ஜதி. ததா² ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’தி ஏத்த² விஸேஸனபூ⁴தம் சித்தம் அத்தனா விஸேஸிதப்³ப³ஸமயஸ்ஸ உபகாரத்த²ம் ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே…பே… சித்த’’ந்தி விஸேஸிதப்³ப³பா⁴வம் ஆபஜ்ஜதி. உபகாரோதி ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவச்சே²த³காவச்சி²ந்தி³தப்³ப³பா⁴வோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். புரிமத⁴ம்மானம் ப⁴ங்க³ஸமகாலம், ப⁴ங்கா³னந்தரமேவ வா பச்சி²மத⁴ம்மானம் உப்பத்தி புரிமபச்சி²மானம் நிரந்தரதா கேனசி அனந்தரிததா. யாய பா⁴வபக்க²ஸ்ஸ ப³லவபா⁴வேன படிச்சா²தி³தோ விய ஹுத்வா அபா⁴வபக்கோ² ந பஞ்ஞாயதீதி ததே³வேதந்தி க³ஹணவஸேன பசுரஜனோ விபரியேஸிதோ, ஸோயமத்தோ² அலாதசக்கேன ஸுபாகடோ ஹோதி. தேனேவாஹ ‘‘ஏகீபூ⁴தானமிவா’’தி. ஏகஸமூஹவஸேன ஏகீபூ⁴தானமிவ பவத்தி ஸமூஹக⁴னதா, து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யகிச்சபே⁴த³வஸேன ஏகீபூ⁴தானமிவ பவத்தி கிச்சக⁴னதாதி யோஜனா. ஏத்த² ச பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வேன பவத்தமானானம் அனேகேஸம் த⁴ம்மானம் காலஸபா⁴வப்³யாபாராரம்மணேஹி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யபே⁴த³தாய ஏகீபூ⁴தானமிவ க³ஹேதப்³ப³தா யதா²க்கமம் ஸந்ததிக⁴னதாத³யோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸஹகாரீகாரணஸன்னிஜ்ஜ²ம் ஸமேதீதி ஸமயோ, ஸமவேதீதி அத்தோ²தி ஸமய-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸமவாயத்த²தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பச்சயஸாமக்³கி³’’ந்தி ஆஹ. ஸமேதி ஸமாக³ச்ச²தி ஏத்த² மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம் ததா³தா⁴ரபுக்³க³லேஹீதி ஸமயோ, க²ணோ. ஸமேந்தி ஏத்த², ஏதேன வா, ஸமாக³ச்ச²ந்தி த⁴ம்மா ஸஹஜாதத⁴ம்மேஹி உப்பாதா³தீ³ஹி வாதி ஸமயோ, காலோ. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய அத்த²தோ அபூ⁴தோபி ஹி காலோ த⁴ம்மப்பவத்தியா அதி⁴கரணம் கரணம் விய ச பரிகப்பனாமத்தஸித்³தே⁴ன ரூபேன வோஹரீயதீதி. ஸமம், ஸஹ வா அவயவானம் அயனம் பவத்தி அவட்டா²னந்தி ஸமயோ, ஸமூஹோ யதா² ‘‘ஸமுதா³யோ’’தி. அவயவஸஹாவட்டா²னமேவ ஹி ஸமூஹோ. பச்சயந்தரஸமாக³மே ஏதி ப²லம் ஏதஸ்மா உப்பஜ்ஜதி பவத்ததி சாதி ஸமயோ, ஹேது யதா² ‘‘ஸமுத³யோ’’தி. ஸமேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஏதி ஸவிஸயே பவத்ததி, ஸம்ப³ந்தா⁴ வா அயந்தி ஏதேனாதி ஸமயோ, தி³ட்டி². தி³ட்டி²ஸம்யோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸமயனம் ஸங்க³தி ஸமோதா⁴னந்தி ஸமயோ, படிலாபோ⁴. ஸமஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ யானம், ஸம்மா வா யானம் அபக³மோ அப்பவத்தீதி ஸமயோ, பஹானம். அபி⁴முக²பா⁴வேன ஸம்மா ஏதப்³போ³ அபி⁴ஸமேதப்³போ³ அதி⁴க³ந்தப்³போ³தி அவிபரீதோ ஸபா⁴வோ அபி⁴ஸமயோ. அபி⁴முக²பா⁴வேன ஸம்மா வா ஏதி க³ச்ச²தி பு³ஜ்ஜ²தீதி அபி⁴ஸமயோ, அவிராதே⁴த்வா த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வாவபோ³தோ⁴. ஏத்த² ச உபஸக்³கா³னம் ஜோதகமத்தத்தா தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வாசகோ ஸமய-ஸத்³தோ³ ஏவாதி ஸஉபஸக்³கோ³பி வுத்தோ. தானேவாதி பீளனாதீ³னேவ. விப்பா²ரிகதா ஸேரிபா⁴வேன கிரியாஸு உஸ்ஸாஹனபரினிப்ப²ன்னோ.

கேஸுசீதி அகுஸலவிபாகாதீ³ஸு. க²ணஸ்ஸ அஸம்ப⁴வோ தேன வினாபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘நனூ’’திஆதி³. த⁴ம்மேனேவாதி விஸேஸந்தரரஹிதேன. தம்யேவ ஹி அவதா⁴ரணேன நிவத்திதம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ந தஸ்ஸ பவத்தித்தா²’’திஆதி³னா. யதா² வா ததா² வாதி காலேன லோகோ பவத்ததி நிவத்ததீதி வா காலோ நாம பா⁴வோ வத்தனலக்க²ணோ பா⁴வானம் பவத்திஓகாஸதா³யகோதி வா யேன தேன பகாரேன. இத⁴ உத்தமஹேதுனோ ஸம்ப⁴வோ ஏவ நத்தீ²தி ஹேதுஹேதுஸாதா⁴ரணஹேதூயேவ படிஸேதே⁴தி. தப்பச்சயதம் அனேகபச்சயதம்.

பகதிஸ்ஸரவாத³க்³க³ஹணம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். பஜாபதிபுரிஸகாலவாதா³த³யோபி ‘‘ஏககாரணவாதோ³’’தி. வா-ஸத்³தே³ன வா தேஸம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. அவயவ…பே… தா³யோ வுத்தோ அவயவத⁴ம்மேன ஸமுதா³யஸ்ஸ அபதி³ஸிதப்³ப³த்தா, யதா² ‘‘ஸமம் சுண்ணம், அலங்கதோ தே³வத³த்தோ’’தி ச. அனிப்பா²த³னம் நிப்பா²த³னாபா⁴வோ அஹேதுபா⁴வோ. நிப்பா²தே³தும் அஸமத்த²ஸ்ஸ பன பச்சயந்தரானம் ஸஹஸ்ஸேபி ஸமாக³தே நத்தே²வ ஸமத்த²தாதி ஆஹ ‘‘நிப்பா²த³னஸமத்த²ஸ்ஸா’’தி. ஏத்த² ச ஸஹகாரீகாரணாயத்தா ப²லுப்பாத³னா பச்சயத⁴ம்மானம் அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்கா²தி வுத்தாதி அபேக்கா² வியாதி அபேக்கா² த³ட்ட²ப்³பா³.

நிப்³யாபாரேஸு அப்³யாவடேஸு. ஏகேகஸ்மிந்தி அட்ட²கதா²யம் ஆமேடி³தவசனஸ்ஸ லுத்தனித்³தி³ட்ட²தம் த³ஸ்ஸேதி. ஸதி ச ஆமேடி³தே ஸித்³தோ⁴ ப³ஹுபா⁴வோதி. அந்த⁴ஸதம் பஸ்ஸதீதி ச பச்சத்தவசனம் நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மவஸேன பரிணாமேத்வா ‘‘அந்த⁴ஸதே’’தி ஆஹ. ததா² ஏகேகஸ்மிந்தி இமினா விஸும் அஸமத்த²தா ஜோதிதாதி அந்த⁴ஸதம் பஸ்ஸதீதி ஸமுதி³தம் பஸ்ஸதீதி அத்த²தோ அயமத்தோ² ஆபன்னோதி ஆஹ ‘‘அந்த⁴ஸதம் ஸஹிதம் பஸ்ஸதீதி அதி⁴ப்பாயோ’’தி. அஞ்ஞதா²தி யதா²ருதவஸேன அத்தே² க³ய்ஹமானே. யஸ்மா அஸா…பே… ஸித்³தோ⁴ ஸிவிகுப்³ப³ஹனாதீ³ஸு, தஸ்மா நாயமத்தோ² ஸாதே⁴தப்³போ³. இதா³னி தஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ ஸுபாகடபா⁴வேன அஸாதே⁴தப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘விஸு’’ந்திஆதி³மாஹ.

ஏதேனுபாயேனாதி யோயம் க²ணஸங்கா²தோ ஸமயோ குஸலுப்பத்தியா து³ல்லப⁴பா⁴வம் தீ³பேதி. அத்தனோ து³ல்லப⁴தாயாதி ஏத்த² க²ணத்தோ² வா ஸமய-ஸத்³தோ³ க²ணஸங்கா²தோ ஸமயோதி அத்தோ² வுத்தோ. ஏதேன உபாயபூ⁴தேன நயபூ⁴தேன. யோஜனா காதப்³பா³தி ஏத்தா²யம் யோஜனா – ஸமவாய…பே… வுத்திம் தீ³பேதி ஸயம் பச்சயஸாமக்³கி³பா⁴வதோ, ஸமவாயத்தோ² வா ஸமய-ஸத்³தோ³ ஸமவாயஸங்கா²தோ ஸமயோ. ஸோ யாய பச்சயஸாமக்³கி³யா ஸதீதி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பகாஸனவஸேன த⁴ம்மானம் அனேகஹேதுதோ வுத்திம் தீ³பேதி. கால…பே… பரித்ததம் தீ³பேதி அத்தனோ அதிபரித்ததாய. ஸமூஹ…பே… ஸஹுப்பத்திம் தீ³பேதி ஸயம் த⁴ம்மானம் ஸமுதா³யபா⁴வதோ. ஹேது…பே… வுத்திதம் தீ³பேதி ஸதி ஏவ அத்தனி அத்தனோ ப²லானம் ஸம்ப⁴வதோதி. அத்த²பக்கே² ச ஸத்³த³பக்கே² ச யஸ்மிம் அதிபரித்தே காலே யஸ்மிம் த⁴ம்மஸமுதா³யே யம்ஹி ஹேதும்ஹி ஸதீதி ஏதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஞாபனவஸேன ததா³தா⁴ராய தத³தீ⁴னாய ச குஸலத⁴ம்மப்பவத்தியா து³ப்படிவிஜ்ஜ²தம் அனேகேஸம் ஸஹுப்பத்திம் பராதீ⁴னப்பத்திஞ்ச தீ³பேதீதி.

த³ள்ஹத⁴ம்மா த⁴னுக்³க³ஹாதி த³ள்ஹத⁴னுனோ இஸ்ஸாஸா. த³ள்ஹத⁴னு நாம த்³விஸஹஸ்ஸதா²மம் வுச்சதி. த்³விஸஹஸ்ஸதா²மந்தி ச யஸ்ஸ ஆரோபிதஸ்ஸ ஜியாப³த்³தோ⁴ லோஹஸீஸாதீ³னம் பா⁴ரோ த³ண்டே³ க³ஹேத்வா யாவ கண்ட³ப்பமாணா உக்கி²த்தஸ்ஸ பத²விதோ முச்சதி. ஸிக்கி²தாதி த³ஸத்³வாத³ஸவஸ்ஸானி ஆசரியகுலே உக்³க³ஹிதஸிப்பா. கதஹத்தா²தி த⁴னுஸ்மிம் சிண்ணவஸீபா⁴வா. கோசி ஸிப்பமேவ உக்³க³ண்ஹாதி, கதஹத்தோ² ந ஹோதி, இமே பன ந ததா²தி த³ஸ்ஸேதி. கதுபாஸனாதி ராஜகுலாதீ³ஸு த³ஸ்ஸிதஸிப்பா. சதுத்³தி³ஸா டி²தா அஸ்ஸூதி ஏகஸ்மிம்யேவ பதே³ஸே த²ம்ப⁴ம் வா ருக்க²ம் வா யம் கிஞ்சி ஏகம்யேவ நிஸ்ஸாய சதுத்³தி³ஸாபி⁴முகா² டி²தா ஸியுந்தி அத்தோ². ஏவம் வுத்தஜவனபுரிஸஸ்ஸாதி ந ஏவரூபோ புரிஸோ கோசி பூ⁴தபுப்³போ³ அஞ்ஞத்ர போ³தி⁴ஸத்தேன. ஸோ ஹி ஜவனஹம்ஸகாலே ஏவரூபமகாஸி. ஸுத்தே பன அபூ⁴தபரிகப்பனவஸேன உபமாமத்தம் ஆஹடம். தப்பரபா⁴வாதி தப்பரபா⁴வதோ ஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமயஸ்ஸ பராயத்தவுத்திதீ³பனே ஏகந்தப்³யாவடஸபா⁴வதோதி அத்தோ². யே பன ‘‘தப்பரபா⁴வோ’’தி பட²ந்தி, தேஸம் பச்சயாயத்தவுத்திதீ³பனதோ தப்பரபா⁴வோ ஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமயஸ்ஸ, தஸ்மா தஸ்ஸ பராயத்தவுத்திதீ³பனதா வுத்தாதி யோஜனா. ஸமுதா³யாயத்ததாதீ³பனே தப்பரோ, ததே³கதே³ஸாயத்ததாதீ³பனே தப்பரோ ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அதப்பரபா⁴வதோ’’தி.

நனு ச தம் தம் உபாதா³ய பஞ்ஞத்தோ காலோ வோஹாரமத்தகோ, ஸோ கத²ம் ஆதா⁴ரோ தத்த² வுத்தத⁴ம்மானந்தி ஆஹ ‘‘காலோபி ஹீ’’திஆதி³. யதி³ கிரியாய கிரியந்தரலக்க²ணம் பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணம், கா பனேத்த² லக்க²ணகிரியாதி ஆஹ ‘‘இஹாபீ’’திஆதி³. லக்க²ணபூ⁴தபா⁴வயுத்தோதி இதி-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யஸ்மா ஸத்தாஸங்கா²தாய லக்க²ணகிரியாய யுத்தோ ஸமயோ, தஸ்மா தத்த² பூ⁴மினித்³தே³ஸோதி.

உத்³தா³னதோதி யதி³ ஸங்கே²பதோதி அத்தோ². நனு ச அவஸிட்ட²கிலேஸாத³யோ விய கிலேஸகாமோபி அஸ்ஸாதே³தப்³ப³தாய வத்து²காமே ஸமவருத்³தோ⁴ ஞாணம் விய ஞேய்யேதி ஸங்கே²பதோ ஏகோயேவ காமோ ஸியாதி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘கிலேஸகாமோ’’திஆதி³. ஸஹிதஸ்ஸாதி விஸயவிஸயிபா⁴வேன அவட்டி²தஸ்ஸ. ‘‘உத்³தா³னதோ த்³வே காமா’’தி கிஞ்சாபி ஸப்³பே³ காமா உத்³தி³ட்டா², ‘‘சதுன்னம் அபாயான’’ந்திஆதி³னா பன விஸயஸ்ஸ விஸேஸிதத்தா ஓரம்பா⁴கி³யகிலேஸபூ⁴தோ காமராகோ³ இத⁴ கிலேஸகாமோதி க³ஹிதோதி ‘‘தேனா’’திஆதி³மாஹ. சோத³கோ தஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயம் அஜானந்தோ ‘‘நனு சா’’திஆதி³னா அனுயுஞ்ஜதி. இதரோ பன ‘‘ப³ஹலகிலேஸஸ்ஸா’’திஆதி³னா அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் விவரதி.

காமாவசரத⁴ம்மேஸு விமானகப்பருக்கா²தி³ப்பகாரேஸு பரித்தகுஸலாதீ³ஸு வா. நனு ச ‘‘சதுன்னம் அபாயான’’ந்தி விஸயஸ்ஸ விஸேஸிதத்தா ரூபாரூபதா⁴துக்³க³ஹணஸ்ஸ அஸம்ப⁴வோயேவாதி? ந, ‘‘உத்³தா³னதோ த்³வே காமா’’தி நிரவஸேஸதோ காமானம் உத்³தி³ட்ட²த்தா. உத்³தி³ட்டே²பி ஹி காமஸமுதா³யே யதா² ததே³கதே³ஸோவ க³ய்ஹதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து³விதோ⁴’’திஆதி³மாஹ. காமராகோ³ பஞ்சகாமகு³ணிகோ ராகோ³. காமதண்ஹா காமாவசரத⁴ம்மவிஸயா தண்ஹா. நிரோத⁴தண்ஹா உச்சே²த³தி³ட்டி²ஸஹக³தோ ராகோ³. இதா⁴தி ஏகாத³ஸவிதே⁴ பதே³ஸே. யதி³ அனவஸேஸப்பவத்தி அதி⁴ப்பேதா, ‘‘து³விதோ⁴பேஸோ’’தி ந வத்தப்³ப³ம் வத்து²காமேகதே³ஸஸ்ஸ இத⁴ அப்பவத்தனதோதி அனுயோகே³ன யேபு⁴ய்யபா⁴வதோ அனவஸேஸோ விய அனவஸேஸோதி வா அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வத்து²காமோபீ’’திஆதி³மாஹ. அனவஸேஸஸதி³ஸதா சேத்த² ஸபா⁴வபி⁴ன்னஸ்ஸ கஸ்ஸசி அனவஸேஸதோ. ஏவஞ்ச கத்வாதி கிலேஸகாமவத்து²காமானம் அனவஸேஸபரிபுண்ணபா⁴வேன அபி⁴லக்கி²தத்தாதி அத்தோ². சாஸத்³த³ஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் கதந்தி காமாவசரஸத்³தே³ ஹேதுகத்துஅத்தோ² அந்தோனீதோதி த³ஸ்ஸேதி.

விஸயேதி வத்து²ஸ்மிம் அபி⁴தே⁴ய்யத்தே²தி அத்தோ². நிமித்தவிரஹேதி ஏதேன ருள்ஹீஸு கிரியா விபா⁴க³கரணாய, ந அத்தகிரியாயாதி த³ஸ்ஸேதி. குஸலபா⁴வந்தி ஜாதகபா³ஹிதிகஸுத்தஅபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன கதி²தம் குஸலத்தம். தஸ்ஸாதி ஸுக²விபாகபா⁴வஸ்ஸ. தஸ்ஸ பச்சுபட்டா²னதம் வத்துகாமதாயாதி ஏதேன ‘‘அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ண’’ந்தி ஏத்த² ஸுக²ஸத்³தோ³ இட்ட²பரியாயோ வுத்தோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸஞ்ஞாபஞ்ஞாகிச்சம் ஸஞ்ஞாணகரணபடிவிஜ்ஜ²னானி, தது³ப⁴யவிது⁴ரா ஆரம்மணூபலத்³தி⁴ ‘‘விஜானாதீ’’தி இமினா வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘ஸஞ்ஞா…பே… க³ஹண’’ந்தி. நனு ச ப²ஸ்ஸாதி³கிச்சதோபி விஸிட்ட²கிச்சம் சித்தந்தி? ஸச்சமேதம், ஸோ பன விஸேஸோ ந ததா² து³ரவபோ³தோ⁴, யதா² ஸஞ்ஞாபஞ்ஞாவிஞ்ஞாணானந்தி ஸஞ்ஞாபஞ்ஞாகிச்சவிஸிட்ட²லக்க²ணதாய விஞ்ஞாணலக்க²ணமாஹ. அனந்தரத⁴ம்மானம் பகு³ணப³லவபா⁴வஸ்ஸ காரணபா⁴வேன பவத்தமானோ ஸந்தானம் சினோதி நாம. ததா²பவத்தி ச ஆஸேவனபச்சயபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஆஸேவனபச்சயபா⁴வேன சினோதீ’’தி.

சித்தகதமேவாதி அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணகதமேவ. நானத்தாதீ³னம் வவத்தா²னந்தி ஏத்த² வவத்தா²னம் பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். வவத்தா²னம் பரிச்சே²தோ³ அஸங்கரபா⁴வோ. தேன ச த⁴ம்மோ நிச்சி²தோ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘நிச்சி²ததா’’தி. லிங்க³னானத்தாதீ³னீதி ஏத்த² இத்தி²புரிஸஸண்டா²னவஸேன லிங்க³னானத்தம். தே³வமனுஸ்ஸதிரச்சா²னாதி³வஸேன இத்தி²லிங்க³ஸ்ஸ புது²த்தம், ததா² புரிஸலிங்க³ஸ்ஸ. தே³வாதி³பே⁴தே³ இத்தி²லிங்கே³ பச்சேகம் நானத்தகாயதாஸங்கா²தஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸதி³ஸஸபா⁴வஸ்ஸ தே³ஸாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னஸ்ஸ ச விஸேஸஸ்ஸ வஸேன பபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. ததா² புரிஸலிங்கே³. லிங்க³னிப்³ப³த்தகஸ்ஸ வா கம்மஸ்ஸ யதா²வுத்தனானத்தாதி³வஸேன லிங்க³ஸ்ஸ நானத்தாதீ³னி யோஜேதப்³பா³னி. லிங்க³னானத்தாதீ³ஸு பவத்தத்தா ஸஞ்ஞாதீ³னம் நானத்தாதீ³னி. தேனேவாஹ ‘‘கம்மனானத்தாதீ³ஹி நிப்³ப³த்தானி ஹி தானீ’’தி. அபதா³தி³னானாகரணத³ஸ்ஸனேன லிங்க³னானத்தம் த³ஸ்ஸிதம். தஸ்மிஞ்ச த³ஸ்ஸிதே ஸஞ்ஞானானத்தாத³யோ த³ஸ்ஸிதா ஏவாதி ஆவத்ததி ப⁴வசக்கந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அனாக³…பே… க⁴டேந்தோ’’தி. இத்தி²லிங்க³புரிஸலிங்கா³தி³ விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தஸ்ஸ ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸன்னிவேஸவிஸேஸோ. ஸஞ்ஞாஸீஸேன சத்தாரோ க²ந்தா⁴ வுத்தா. வோஹாரவசனேன ச பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் வோஹரிதப்³ப³பா⁴வேன பவத்தி தீ³பிதா, யா ஸா தண்ஹாதி³ட்டி²அபி⁴னிவேஸஹேதூதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘லிங்கா³தி³…பே… யோஸானானீ’’தி ஆஹ.

‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா அகுஸலா அகுஸலபா⁴கி³யா, ஸப்³பே³தே மனோபுப்³ப³ங்க³மா’’தி (அ. நி. 1.56-57), ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ப. 1, 2) ச ஏவமாதி³வசனதோ சித்தஹேதுகம் கம்மந்தி ஆஹ ‘‘கம்மஞ்ஹி சித்ததோ நிப்³ப³த்த’’ந்தி. யதா²ஸங்க்²யந்தி கம்மதோ லிங்க³ம் லிங்க³தோ ஸஞ்ஞாதி அத்தோ². ந புரிமவிகப்பே விய கம்மதோ லிங்க³ஸஞ்ஞா லிங்க³தோ லிங்க³ஸஞ்ஞாதி உப⁴யதோ உப⁴யப்பவத்தித³ஸ்ஸனவஸேன. ‘‘பே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி இத்தா²யம் புரிஸோதி வா’’தி பே⁴த³ஸ்ஸ விஸேஸிதத்தா இத்தா²தி³பா⁴வேன வோஹரிதப்³ப³பா⁴வோ இத⁴ பே⁴தோ³தி ‘‘இத்தி²புரிஸாதி³வோஹாரம் க³ச்ச²ந்தீ’’தி வுத்தம். அத்³த⁴த்³வயவஸேனாதி அதீதபச்சுப்பன்னத்³த⁴த்³வயவஸேன. கு³ணாபி⁴ப்³யாபனம் கித்தீதி ஆஹ ‘‘பத்த²டயஸத’’ந்தி. கம்மனானாகரணேன வினா கம்மனிப்³ப³த்தனானாகாரணாபா⁴வதோ ‘‘கம்மஜேஹி…பே… நானாகரண’’ந்தி வுத்தம். அவிபச்சனோகாஸோ அட்டா²னபூ⁴தா, க³திகாலோபி வா. காமாவசரம் அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணம் ரூபதா⁴துயா சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ம் ஜனேத்வா அனோகாஸதாய ததா³ரம்மணம் அஜனேந்தம் ஏத்த² நித³ஸ்ஸேதப்³ப³ம். ஏகச்சசித்தகரணஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா சக்கா²தி³வேகல்லேன சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் அஜனகம் கம்மவிஞ்ஞாணம் அவஸேஸபச்சயவிகலே அனோக³த⁴ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தத³பி காலக³திபயோகா³தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதந்தி. ஏத்த² ச ‘‘ஸஹகாரீகாரணவிகலம் விபாகஸ்ஸ அச்சந்தம் ஓகாஸமேவ ந லப⁴தி, இதரம் விபாகேகதே³ஸஸ்ஸ லத்³தோ⁴காஸந்தி, இத³மேதேஸம் நானத்த’’ந்தி வத³ந்தி, தம் விபாகஸ்ஸ ஓகாஸலாபே⁴ ஸதி ஸஹாயகாரணவிகலதாவ நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம்.

ப⁴வது தாவ ப⁴வித்வா அபக³தம் பூ⁴தாபக³தம், அனுப⁴வித்வா அபக³தம் பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘அனுபூ⁴தபூ⁴தா’’திஆதி³. தேன அனுபூ⁴த-ஸத்³தே³ன யோ அத்தோ² வுச்சதி, தஸ்ஸ பூ⁴த-ஸத்³தோ³யேவ வாசகோ, ந அனு-ஸத்³தோ³, அனு-ஸத்³தோ³ பன ஜோதகோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸாகா²ப⁴ங்க³ஸதி³ஸா ஹி நிபாதோபஸக்³கா³தி. கிரியாவிஸேஸகத்தஞ்ச உபஸக்³கா³னம் அனேகத்த²த்தா தா⁴துஸத்³தா³னம் தேஹி வத்தப்³ப³விஸேஸஸ்ஸ ஜோதனபா⁴வேனேவ அவச்சி²ந்த³னந்தி யத்தகா தா⁴துஸத்³தே³ன அபி⁴தா⁴தப்³பா³ அத்த²விஸேஸா, தேஸம் யம் ஸாமஞ்ஞம் அவிஸேஸோ, தஸ்ஸ விஸேஸே அவட்டா²பனம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ விஸேஸஸ்ஸ ஜோதனமேவாதி ஆஹ ‘‘ஸாமஞ்ஞ…பே… விஸேஸீயதீ’’தி. அனுபூ⁴த-ஸத்³தோ³ ப³ஹுலம் கம்மத்தே² ஏவ தி³ஸ்ஸதீதி தஸ்ஸ இத⁴ கத்துஅத்த²வாசிதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுபூ⁴தஸத்³தோ³ சா’’திஆதி³மாஹ. ஸதிபி ஸப்³பே³ஸம் சித்துப்பாதா³னம் ஸவேத³யிதபா⁴வதோ ஆரம்மணானுப⁴வனே, ஸவிபல்லாஸே பன ஸந்தானே சித்தாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன பவத்திதோ அப்³யாகதேஹி விஸிட்டோ² குஸலாகுஸலானம் ஸாதிஸயோ விஸயானுப⁴வனாகாரோதி அயமத்தோ² இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வத்தும் அதி⁴ப்பாயவஸேனா’’தி ஆஹ. பூ⁴தாபக³தபா⁴வாபி⁴தா⁴னாதி⁴ப்பாயேனாதி குஸலாகுஸலஸ்ஸ ஆகட்³ட⁴னுபாயமாஹ.

உப்பதிதகிச்சனிப்பா²த³னதோ உப்பதிதஸதி³ஸத்தா ‘‘உப்பதித’’ந்தி வுத்தம். உப்பஜ்ஜிதும் ஆரத்³தோ⁴தி அனாக³தஸ்ஸபி தஸ்ஸேவ உப்பன்ன-ஸத்³தே³ன வுத்ததாய காரணமாஹ. ஏத்த² ச ரஜ்ஜனாதி³வஸேன ஆரம்மணரஸானுப⁴வனம் ஸாதிஸயந்தி அகுஸலஞ்ச குஸலஞ்ச உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³த⁴தாஸாமஞ்ஞேன ‘‘ஸப்³ப³ஸங்க²தம் பூ⁴தாபக³த’’ந்தி வுத்தம். ஸம்மோஹவினோத³னியம் பன ‘‘விபாகானுப⁴வனவஸேன ததா³ரம்மணம். அவிபக்கவிபாகஸ்ஸ ஸப்³ப³தா² அவிக³தத்தா ப⁴வித்வா விக³ததாமத்தவஸேனகம்மஞ்ச பூ⁴தாபக³த’’ந்தி வுத்தம். தேனேவ தத்த² ஓகாஸகதுப்பன்னந்தி விபாகமேவாஹ. இத⁴ பன கம்மம்பீதி. ஆரம்மணகரணவஸேன ப⁴வதி ஏத்த² கிலேஸஜாதந்தி பூ⁴மீதி வுத்தா உபாதா³னக்க²ந்தா⁴. அக்³கி³ஆஹிதோ வியாதி பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வத்தப்³ப³தாய உபாயம் த³ஸ்ஸேதி. ஏதேனாதி கம்மம். ஏதஸ்ஸாதி விபாகோ வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அவிக்க²ம்பி⁴தத்தாதி அவினோதி³தத்தா. ஸபூ⁴மியந்தி ஸகபூ⁴மியம். விச்சி²ந்தி³த்வாதி புன உப்பஜ்ஜிதும் அத³த்வா. க²ணத்தயேகதே³ஸக³தம் க²ணத்தயக³தந்தி வுத்தந்தி யதா²வுத்தஸ்ஸ உதா³ஹரணஸ்ஸ உபசாரபா⁴வமாஹ. தேன உப்பன்னா த⁴ம்மா பச்சுப்பன்னா த⁴ம்மாதி இத³மேத்த² உதா³ஹரணம் யுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. பதா⁴னேனாதி பதா⁴னபா⁴வேன. தே³ஸனாய சித்தம் புப்³ப³ங்க³மந்தி லோகியத⁴ம்மே தே³ஸேதப்³பே³ சித்தம் புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா தே³ஸனா ப⁴க³வதா உசிதாதி த³ஸ்ஸேதி. த⁴ம்மஸபா⁴வம் வா ஸந்தா⁴யாதி லோகியத⁴ம்மானம் அயம் ஸபா⁴வோ யதி³த³ம் தே சித்தஜேட்ட²கா சித்தபுப்³ப³ங்க³மா பவத்தந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. தேன தேஸம் ததா²தே³ஸனாய காரணமாஹ, ஸப்³பே³ அகுஸலா த⁴ம்மா சித்தவஜ்ஜாதி அத்தோ². கேசீதி பத³காரா. ப²ஸ்ஸாத³யோபீதி பி-ஸத்³தே³ன ராகா³த³யோ ஸம்பிண்டே³தி. காலபே⁴தா³பா⁴வேபி பச்சயபா⁴வேன அபேக்கி²தோ த⁴ம்மோ புரிமனிப்ப²ன்னோ விய வோஹரீயதீதி ஆஹ ‘‘பட²மம் உப்பன்னோ வியா’’தி. அனுபசரிதமேவஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனந்தரபச்சயமன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ‘‘கீ²ணா ப⁴வனேத்தீ’’திஆதி³வசனதோ (தீ³. நி. 2.155; நேத்தி. 114) நேத்திபூ⁴தாய தண்ஹாய யுத்தம் சித்தம் நாயகந்தி ஆஹ ‘‘தண்ஹாஸம்பயுத்தம் வா’’தி.

‘‘யம் தஸ்மிம் ஸமயே சேதஸிகம் ஸாத’’ந்தி நித்³தி³ட்ட²த்தா ஸோமனஸ்ஸவேத³னா ஸாதஸபா⁴வாதி ஆஹ ‘‘ஸபா⁴வவஸேன வுத்த’’ந்தி. நிப்பரியாயேன மது⁴ர-ஸத்³தோ³ ரஸவிஸேஸபரியாயோ, இட்ட²பா⁴வஸாமஞ்ஞேன இத⁴ உபசாரேன வுத்தோதிஆஹ ‘‘மது⁴ரம் வியா’’தி. பரமத்த²தோ தண்ஹாவினிமுத்தோ நந்தி³ராகோ³ நந்தி³ராக³பா⁴வோ வா நத்தீ²தி ‘‘ந ஏத்த² ஸம்பயோக³வஸேன ஸஹக³தபா⁴வோ அத்தீ²’’தி, ‘‘நந்தி³ராக³ஸஹக³தா’’தி ச வுச்சதி. தேன விஞ்ஞாயதி ‘‘ஸஹக³தஸத்³தோ³ தண்ஹாய நந்தி³ராக³பா⁴வம் ஜோதேதீ’’தி. அவத்தா²விஸேஸவாசகோ வா ஸஹ-ஸத்³தோ³ ‘‘ஸனித³ஸ்ஸனா’’திஆதீ³ஸு விய, ஸப்³பா³ஸுபி அவத்தா²ஸு நந்தி³ராக³ஸபா⁴வாவிஜஹனதீ³பனவஸேன நந்தி³ராக³பா⁴வம் க³தா நந்தி³ராக³ஸஹக³தாதி தண்ஹா வுத்தா. க³த-ஸத்³த³ஸ்ஸ வா ‘‘தி³ட்டி²க³த’’ந்திஆதீ³ஸு விய அத்த²ந்தராபா⁴வதோ நந்தி³ராக³ஸபா⁴வா தண்ஹா ‘‘நந்தி³ராக³ஸஹக³தா’’தி வுத்தா, நந்தி³ராக³ஸபா⁴வாதி அத்தோ². இதா⁴பீதி இமிஸ்ஸம் அட்ட²கதா²யம். இமஸ்மிம்பி பதே³தி ‘‘ஸோமனஸ்ஸஸஹக³த’’ந்தி ஏதஸ்மிம்பி பதே³. அயமேவத்தோ²தி ஸம்ஸட்டோ² ஏவ. யதா²த³ஸ்ஸிதஸம்ஸட்ட²ஸத்³தோ³தி அத்து²த்³தா⁴ரப்பஸங்கே³ன பாளிதோ அட்ட²கதா²ய ஆக³தஸம்ஸட்ட²ஸத்³தோ³. ஸஹஜாதேதி ஸஹஜாதத்தே².

காலவிஸேஸானபேக்கோ² கம்மஸாத⁴னோ ஆப⁴ட்ட²-ஸத்³தோ³ பா⁴ஸிதபரியாயோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அபா⁴ஸிதப்³ப³தா அனாப⁴ட்ட²தா’’தி. பாளியந்தி இமிஸ்ஸா பட²மசித்துப்பாத³பாளியம். அபா⁴ஸிதத்தா ஏவாதி அஸங்கா²ரிகபா⁴வஸ்ஸ அவுத்தத்தா ஏவ. காரணபரியாயத்தா வத்து²ஸத்³த³ஸ்ஸ பச்சயபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ த்³வாரபூ⁴தத⁴ம்மானம்பி ஸியா வத்து²பரியாயோதி ஆஹ ‘‘த்³வாரம் வத்தூ²தி வுத்த’’ந்தி. தேன வத்து² விய வத்தூ²தி த³ஸ்ஸேதி. மனோத்³வாரபூ⁴தா த⁴ம்மா யேபு⁴ய்யேன ஹத³யவத்து²னா ஸஹ சரந்தீதி த்³வாரேன…பே… ஹத³யவத்து² வுத்தந்தி ஆஹ யதா² ‘‘குந்தா பசரந்தீ’’தி. ஸகிச்சபா⁴வேனாதி அத்தனோ கிச்சபா⁴வேன, கிச்சஸஹிததாய வா. அஞ்ஞாஸாதா⁴ரணோதி ஸ-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²மாஹ. ஸகோ ஹி ரஸோ ஸரஸோதி.

அனந்தரசித்தஹேதுகத்தா சித்தஸ்ஸ ஏகஸமுட்டா²னதா வுத்தா, ஸஹஜாதசித்தப²ஸ்ஸஹேதுகத்தா சேதஸிகானம் த்³விஸமுட்டா²னதா. ‘‘சித்தஸமுட்டா²னா த⁴ம்மா, பு²ட்டோ² பி⁴க்க²வே வேதே³தி, பு²ட்டோ² ஸஞ்ஜானாதி, பு²ட்டோ² சேதேதீ’’தி (ஸம். நி. 4.93) ஹி வுத்தம்.

ஸுகு²மரஜாதி³ரூபந்தி அணுதஜ்ஜாரிரூபமாஹ. பரமாணுரூபே பன வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². வத்து²பரித்ததாயாதி ஏதேன அனேககலாபக³தானி ப³ஹூனியேவ ரூபாயதனானி ஸமுதி³தானி ஸம்ஹச்சகாரிதாய ஸிவிகுப்³ப³ஹனஞாயேன சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயோ, ந ஏகம் கதிபயானி வாதி த³ஸ்ஸேதி. நனு ச ஏவம் ஸந்தே சக்கு²விஞ்ஞாணம் ஸமுதா³யாரம்மணம் ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி ஸமுதா³யஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. ந ஹி பரமத்த²தோ ஸமுதா³யோ நாம கோசி அத்தி². வண்ணாயதனமேவ ஹி யத்தகம் யோக்³யதே³ஸே அவட்டி²தம், ஸதி பச்சயந்தரஸமாயோகே³ தத்தகம் யதா²வுத்தேன ஞாயேன சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயோ ஹோதி அவிகப்பகத்தா தஸ்ஸ. தத³பி⁴னிஹடம் பன மனோவிஞ்ஞாணம் அனேகக்க²த்தும் உப்பஜ்ஜமானம் புரிமஸித்³த⁴கப்பனாவஸேன ஸமூஹாகாரேன ஸண்டா²னாதி³ஆகாரேன ச பவத்ததீதி கிம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஏகம் வண்ணாயதனம் ஆரம்மணம், உதா³ஹு அனேகானீதி ந சோதே³தப்³ப³மேதம். ந ஹி பச்சக்க²விஸயே யுத்திமக்³க³னா யுத்தா. கிஞ்ச பி⁴ய்யோ அச்ச²ராஸங்கா⁴தக்க²ணேன அனேககோடிஸங்கா²ய சித்துப்பத்தியா பவத்தனதோ சித்தஸ்ஸ லஹுபரிவத்திதாய ஸமானேபி க⁴டஸராவாதி³வண்ணானம் யோக்³யதே³ஸாவட்டா²னே புரிமமனஸிகாரானுரூபம் ‘‘க⁴டோ’’தி வா ‘‘ஸராவோ’’தி வா பட²மம் தாவ ஏகோ மனோவிஞ்ஞாணஸந்தானேன பரிச்சி²ஜ்ஜதி, பச்சா² இதரோ சக்கு²விஞ்ஞாணவீதி²யா ப்³யவஹிதேனாதி அவிஸேஸவிது³தாய பன க⁴டஸராவாதி³பு³த்³தி⁴யா அபே⁴தா³பத்திபரிகப்பனாதி. ஈதி³ஸீபேத்த² சோத³னா அசோத³னாதி த³ட்ட²ப்³பா³. க²ணபரித்ததாயாதி பப³ந்த⁴க்க²ணஸ்ஸ இத்தரதாய. பப³ந்த⁴வஸேன ஹி பச்சேகம் ரூபாரூபத⁴ம்மா விரோதி⁴அவிரோதி⁴பச்சயஸமாயோகே³ லஹும் த³ந்த⁴ஞ்ச நிருஜ்ஜ²னதோ பரித்தகாலா தீ³க⁴காலா ச ஹோந்தி, ஸபா⁴வலக்க²ணவஸேன பன ஏகபரிச்சே²தா³ ஏவாதி. யதா² ச ரூபாயதனம், ஏவம் இதரானிபி. ஸத்³தா³த³யோபி ஹி வத்து²பரித்ததாதி³பா⁴வேன லப்³ப⁴ந்தீதி. அச்சாஸன்னாதி³தாயாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அனாவஜ்ஜனம் கேனசி படிச்ச²ன்னதாதி ஏவமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. விஸயித⁴ம்மம் விஸேஸதோ ஸினோதி ப³ந்த⁴தீதி விஸயோதி அனஞ்ஞத்த²பா⁴வாபேக்கோ² விஸயோதி ஆஹ ‘‘விஸயோ அனஞ்ஞத்த²பா⁴வேனா’’தி. ந ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோ ரூபாயதனாதி³தோ அஞ்ஞஸ்மிம் ஆரம்மணே பவத்தந்தீதி. கா³வோ சரந்தி ஏத்தா²தி கோ³சரோ, கோ³சரோ வியாதி கோ³சரோதி ஸம்ப³ஹுலசாரிதாபேக்கோ² கோ³சரோதி ஆஹ ‘‘கோ³சரோ தத்த² சரணேனா’’தி. ப³ஹுலஞ்ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஹி ரூபாத³யோ க³ய்ஹந்தி, ந ததா² மனோவிஞ்ஞாணேனாதி. தேஸந்தி மனோவிஞ்ஞாணேன க³ய்ஹமானானம் ரூபாயதனாதீ³னம். ‘‘வசனஸ்ஸ அனுபபத்திதோ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு பஞ்சத்³வாரே பவத்தமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தும் ஸந்தா⁴ய தேஸம் கோ³சரவிஸயம் பச்சனுபோ⁴தீதி வசனம் உபபஜ்ஜதியேவாதி? ந, நியமாபா⁴வதோ. ந ஹி பஞ்சத்³வாராபி⁴னிஹடம்யேவ மனோ இத⁴ ‘‘மனோ’’தி வுத்தந்தி நியமஹேது அத்தீ²தி, ஏதம்யேவ வா சோத³னம் மனஸி கத்வா தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணாதி³க்³க³ஹணம் கதம். ஏவம்வண்ணோதிஆதி³வசனதோ புப்³பே³னிவாஸஅதீதானாக³தம்ஸஞாணாத³யோபி இத⁴ ஸம்ப⁴வந்தி. இதரதா²தி ரூபம் ஸத்³த³ந்திஆதி³னா.

போ⁴ஜன …பே… உஸ்ஸாஹாதீ³ஹீதி இத³ம் யாய கம்மஞ்ஞதாய ரூபகாயஸ்ஸ கல்லதா ஹோதி, தஸ்ஸா பச்சயனித³ஸ்ஸனம். போ⁴ஜனே ஹி ஸம்மாபரிணதே ஸப்பாயே ச உதுபோ⁴ஜனே ஸம்முபயுத்தே ஸம்மாபயோக³ஸங்கா²தே காயிகசேதஸிகவீரியே ச ஸமாரத்³தே⁴ லஹுதாதி³ஸப்³பா⁴வேன காயோ கம்மக்க²மோ ஹோதி ஸப்³ப³கிரியானுகூலோதி. அத² வா போ⁴ஜன…பே… உஸ்ஸாஹாதீ³ஹீதி இத³ம் காயஸ்ஸ கல்யதாய விய உபத்³து³ததாயபி காரணவசனம். விஸமபோ⁴ஜனாபரிணாமாதி³தோ ஹி காயஸ்ஸ உபத்³த³வகரா வாதாத³யோ உப்பஜ்ஜந்தீதி. அனுவத்தந்தஸ்ஸாதி பத³ம் ‘‘ஜயம் வேரம் பஸவதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 201) விய ஹேதுஅத்த²வஸேன வேதி³தப்³ப³ம். ஜாக³ரணனிமித்தஞ்ஹி இத⁴ அனுவத்தனம் அதி⁴ப்பேதந்தி. அத² வா அனுவத்தந்தஸ்ஸாதி இத³ம் பகதியா தி³ட்டா²தி³வஸேன ஆபாத²க³மனுபனிஸ்ஸயானம் கல்யதாதி³னிப்³ப³த்தானம் காயிகஸுகா²தீ³னம் ஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனம். காயகல்யதாதி³ம் அனனுவத்தந்தஸ்ஸ ஹி யதா²வுத்தஉபனிஸ்ஸயாபோ⁴கா³பா⁴வேன வுத்தப்பகாரம் ஆபாத²க³மனம் ந ஸியாதி. யதா²னுபூ⁴தே ரூபாதி³விஸயே சித்தஸ்ஸ ட²பனம் ஆவஜ்ஜனம் சித்தபணித³ஹனம். யதா²னுபூ⁴தேன ரூபாதி³னா ஸதி³ஸம் அஸதி³ஸம் ஸம்ப³ந்த⁴ஞ்ச ஸதி³ஸாஸதி³ஸஸம்ப³ந்த⁴ம், தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனாதி³ ஸதி³ஸாஸதி³ஸஸம்ப³ந்த⁴த³ஸ்ஸனாதி³, சித்தபணித³ஹனஞ்ச ஸதி³ஸாஸதி³ஸ…பே… த³ஸ்ஸனாதி³ ச சித்த…பே… த³ஸ்ஸனாத³யோ தே பச்சயாதி யோஜேதப்³ப³ம். தா⁴துக்கோ²பா⁴தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன தே³வதூபஸம்ஹாராதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தம்ஸதி³ஸதா தி³ட்ட²ஸுதஸதி³ஸதா. தம்ஸம்பயுத்ததா தி³ட்ட²ஸுதபடிப³த்³த⁴தா. கேனசி வுத்தேதி இமினா ஸத்³தா⁴ய அனுஸ்ஸவனிப்³ப³த்ததம் ஆஹ. ஆகாரவிசாரணந்தி தேஸம் தேஸம் அத்தா²னம் உபட்டா²னாகாரவிசாரணம். கத்த²சி அத்தே².

நியமிதஸ்ஸாதி குஸலமேவ மயா உப்பாதே³தப்³ப³ந்தி ஏவம் நியமிதஸ்ஸ. பஸாத³ஸினேஹாபா⁴வோ தோ³ஸப³ஹுலதாய ஹோதீதி லூக²புக்³க³லா தோ³ஸப³ஹுலாதி ஆஹ.

ஆயதனபா⁴வதோதி காரணபா⁴வதோ.

விஜ்ஜமானவத்து²ஸ்மிந்தி ஏதேன ‘‘வினாபி தே³ய்யத⁴ம்மபரிச்சாகே³ன சித்துப்பாத³மத்தேனேவ தா³னமயம் குஸலம் உபசிதம் ஹோதீ’’தி கேஸஞ்சி அதிதா⁴வனம் நிவத்திதம் ஹோதீதி.

த⁴ம்மஸவனஸ்ஸ கோ⁴ஸனம் த⁴ம்மஸவனகோ⁴ஸனம். தஸ்ஸாதி ‘‘ஸத்³த³தா³னம் த³ஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்³த³வத்தூ²னம் டா²னகரணபே⁴ரிஆதீ³னம் ஸஸத்³த³ப்பவத்திகரணஸ்ஸ. சிந்தனம் ததா² ததா² சித்துப்பாத³னம். அஞ்ஞத்தா²தி ஸுத்தேஸு. அபரத்தா²தி அபி⁴த⁴ம்மபதே³ஸு. அபரியாபன்னாதி பத³ஸ்ஸ அத்த²வண்ணனா ‘‘பரிபோ⁴க³ரஸோ’’திஆதி³காய அத்த²வண்ணனாய பரதோ ப³ஹூஸு போத்த²கேஸு லிகீ²யதி, யதா²டா²னேயேவ பன ஆனேத்வா வத்தப்³பா³. தத்த² பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானத்தா லக்க²ணபஞ்ஞத்தியோ அஞ்ஞாயதனத்தா ச² அஜ்ஜ²த்திகாயதனானி அஸங்க³ஹிதா த⁴ம்மாயதனேனாதி யோஜேதப்³ப³ம்.

‘‘ஏகத்³வாரிககம்மம் அஞ்ஞஸ்மிம் த்³வாரே உப்பஜ்ஜதீ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு ரூபாதீ³ஸு ஏகாரம்மணம் சித்தம் யதா² ந அஞ்ஞாரம்மணம் ஹோதி சித்தவிஸேஸஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா, ஏவம் கம்மவிஸேஸே அதி⁴ப்பேதே காயத்³வாராதீ³ஸு ஏகத்³வாரிககம்மம் அஞ்ஞஸ்மிம் த்³வாரே ந உப்பஜ்ஜதி தத்தே²வ பரியோஸிதத்தா, அத² கம்மஸாமஞ்ஞம் அதி⁴ப்பேதம், ரூபாதீ³ஸு ஏகாரம்மணந்தி இத³ம் உதா³ஹரணம் ந ஸியாதி? ந, அஸதி³ஸபா⁴வவிபா⁴வனவஸேன உதா³ஹடத்தா, இதரதா² மனோவிஞ்ஞாணபூ⁴தம் இத³ம் சித்தம் ச²ஸுபி விஸயேஸு பவத்தனதோ அனிப³த்³தா⁴ரம்மணந்தி ஆரம்மணம் ஸதி³ஸூதா³ஹரணபா⁴வேன வுச்சேய்ய ஆரம்மணம் விய த்³வாரம்பி அனிப³த்³த⁴ந்தி. யஸ்மா பன ஸதிபி கம்மானம் த்³வாரந்தரசரணே யேபு⁴ய்யேன வுத்தியா தப்³ப³ஹுலவுத்தியா ச த்³வாரகம்மானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் வவத்தா²னம் வக்க²தி, தஸ்மா பாணாதிபாதாதி³பா⁴வஸாமஞ்ஞேன கம்மம் ஏகத்தனயவஸேன க³ஹேத்வா தஸ்ஸ வசீத்³வாராதீ³ஸு பவத்திஸப்³பா⁴வதோ கம்மஸ்ஸ அனிப³த்³த⁴த்தாதி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘காயத்³வாராதீ³ஸு ஏகத்³வாரிககம்மம் அஞ்ஞஸ்மிம் த்³வாரே ந நுப்பஜ்ஜதீ’’தி. ரூபாதீ³ஸு பன ஏகாரம்மணம் சித்தம் தேனேவாரம்மணேன பரிச்சி²ன்னந்தி விஸிட்ட²மேவ க³ஹிதந்தி ஆரம்மணமேவ நிப³த்³த⁴ந்தி வுத்தந்தி சித்தவிஸேஸோ ஏவ க³ஹிதோ, ந சித்தஸாமஞ்ஞம். ‘‘நனு ச ரூபாரம்மணம் வா…பே… த⁴ம்மாரம்மணம் வா யம் யம் வா பனா’’தி ஆரம்மணம்பி அனியமேனேவ வுத்தந்தி? ஸச்சமேதம், தத்த² பன யம் ரூபாதீ³ஸு ஏகாரம்மணம் சித்தம், தம் தேன வினா நப்பவத்ததி, கம்மம் பன காயத்³வாரிகாதி³பே⁴த³ம் வசீத்³வாராதீ³ஸு ந நப்பவத்ததீதி இமஸ்ஸ விஸேஸஸ்ஸ ஜோதனத்த²ம் பாளியம் ஆரம்மணமேவ க³ஹிதம், த்³வாரம் ந க³ஹிதந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஆரம்மணமேவ நிப³த்³த⁴’’ந்திஆதி³னா. வசீத்³வாரே உப்பஜ்ஜமானம்பி பாணாதிபாதாதீ³தி அத்தோ².

காமாவசரகுஸலம்

காயகம்மத்³வாரகதா²வண்ணனா

கம்மத்³வாரானந்திஆதி³னா பகாஸேதப்³ப³ஸ்ஸ ஸரூபம் பகாஸனுபாயஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. நியதரூபரூபவஸேனாதி த⁴ம்மஸங்க³ஹே நித்³தி³ட்ட²னியதரூபரூபவஸேன. அஞ்ஞதா² கம்மஸமுட்டா²னிககாயே ஹத³யவத்து²பி க³ஹேதப்³ப³ம் ஸியா. ஏகஸந்ததிபரியாபன்னோ உபாதி³ன்னககாயோ இத⁴ க³ஹிதோதி சக்கா²யதனாதீ³தி வுத்தேஸு ஏகோ பா⁴வோ ஹத³யவத்து² ச க³ஹிதந்தி ந ஸக்கா வத்தும் ‘‘சக்கா²யதனாதீ³னி ஜீவிதபரியந்தானீ’’தி ஸன்னிவேஸஸ்ஸ விபா⁴விதத்தா.

விப்ப²ந்த³மானவண்ணக்³க³ஹணானந்தரம் விஞ்ஞத்திக்³க³ஹணஸ்ஸ இச்சி²தத்தா சலனாகாராவ வாயோதா⁴து விஞ்ஞத்திவிகாரஸஹிதாதி கதா³சி ஆஸங்கேய்யாதி தன்னிவத்தனத்த²ம் ‘‘பட²மஜவனஸமுட்டி²தா’’தி ஆஹ. தே³ஸந்தருப்பத்திஹேதுபா⁴வேன சாலேதுந்தி ஏதேன தே³ஸந்தருப்பத்தி சலனம், தம்னிமித்தே ச கத்துபா⁴வோ உபசரிதோதி த³ஸ்ஸேதி, அஞ்ஞதா² க²ணிகதா அப்³யாபாரதா ச த⁴ம்மானம் ந ஸம்ப⁴வேய்யாதி. தத³பி⁴முக²பா⁴வவிகாரவதீதி தம்தி³ஸமபி⁴முகோ² தத³பி⁴முகோ², தஸ்ஸ பா⁴வோ தத³பி⁴முக²பா⁴வோ, ஸோ ஏவ விகாரோ, தம்ஸமங்கி³னீ வாயோதா⁴து தத³பி⁴முக²பா⁴வவிகாரவதீ. இதா³னி தத³பி⁴முக²பா⁴வவிகா ரஸ்ஸ விஞ்ஞத்திபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அதி⁴ப்பாயஸஹபா⁴வீ’’திஆதி³. ஏவஞ்ச கத்வாதிஆதி³னா இமிஸ்ஸா அத்த²வண்ணனாய லத்³த⁴கு³ணம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஆவஜ்ஜனஸ்ஸாதி மனோத்³வாராவஜ்ஜனஸ்ஸ. யதோ பா³த்திம்ஸாதிஆதி³னா தஸ்ஸ விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகதா ந ஸக்கா படிஸேதே⁴துந்தி த³ஸ்ஸேதி.

பச்சயோ ப⁴விதும் ஸமத்தோ²தி ஏதேன யதா²வுத்தவாயோதா⁴துயா த²ம்ப⁴னசலனஸங்கா²தகிச்சனிப்பா²த³னே தஸ்ஸ ஆகாரவிஸேஸஸ்ஸ ஸஹகாரீகாரணபா⁴வமாஹ. அனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴தாத³யோ விய மஹாபூ⁴தானம் அவத்தா²விஸேஸமத்தம் ஸோ ஆகாரவிஸேஸோதி பரமத்த²தோ ந கிஞ்சி ஹோதீதி ‘‘பரமத்த²தோ அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி ஆஹ. பரமத்த²தோ சித்தஸமுட்டா²னபா⁴வோ படிஸேதி⁴தோ. கம்மஸமுட்டா²னாதி³பா⁴வஸ்ஸ பன ஸம்ப⁴வோயேவ நத்தீ²தி யதா²வுத்தவிகாரஸ்ஸ பரமத்த²தோ ஸப்³பா⁴வே நகுதோசிஸமுட்டி²தத்தா அப்பச்சயத்தம் ஆபன்னம். ந ஹி ரூபம் அப்பச்சயம் அத்தி², அப்பச்சயத்தே ச ஸதி நிச்சபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதி, ந ச நிப்³பா³னவஜ்ஜோ அத்தோ² ஸபா⁴வத⁴ம்மோ நிச்சோ அத்தி². சித்தஸமுட்டா²னபா⁴வோ வியாதி விஞ்ஞத்தியா சித்தஸமுட்டா²னஉபாதா³ரூபபா⁴வோ உபசாரஸித்³தோ⁴தி த³ஸ்ஸேதி.

விஞ்ஞத்தியா கரணபூ⁴தாய. யம் கரணந்தி யம் சித்தகிரியம் சித்தப்³யாபாரம். விஞ்ஞத்தியா விஞ்ஞாதத்தந்தி இத³மேஸ காரேதீதி யதே³தம் அதி⁴ப்பாயவிபா⁴வனம், ஏதம் விஞ்ஞத்திவிகாரரஹிதேஸு ருக்க²சலனாதீ³ஸு ந தி³ட்ட²ம், ஹத்த²சலனாதீ³ஸு பன தி³ட்ட²ம், தஸ்மா விப்ப²ந்த³மானவண்ணவினிமுத்தோ கோசி விகாரோ அத்தி² காயிககரணஸங்கா²தஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயஸ்ஸ ஞாபகோதி விஞ்ஞாயதி. ஞாபகோ ச ஹேது ஞாபேதப்³ப³மத்த²ம் ஸயம் ஞாதோயேவ ஞாபேதி, ந ஸப்³பா⁴வமத்தேனாதி வண்ணக்³க³ஹணானந்தரம் விகாரக்³க³ஹணம்பி விஞ்ஞாயதி. ததா² ஹி விஸயபா⁴வமாபன்னோ ஏவ ஸத்³தோ³ அத்த²ம் பகாஸேதி, நேதரோ. தேனேவாஹ ‘‘ந ஹி விஞ்ஞத்தீ’’திஆதி³. யதி³ பன சித்தஜரூபானம் சலனாகாரோ விஞ்ஞத்தி, சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ விப்ப²ந்த³மானவண்ணாரம்மணத்தா தேனபி ஸா க³ஹிதா ஸியாதி ஆஸங்காய நிவத்தனத்த²ம் ஆஹ ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸா’’திஆதி³.

தாலபண்ணாதி³ரூபானீதிஆதி³னாபி விஞ்ஞத்தியா விஞ்ஞாதப்³ப³தம் மனோவிஞ்ஞாணேனேவ ச விஞ்ஞாதப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதி. ஸஞ்ஜானாதி ஏதேனாதி ஸஞ்ஞாணம், தஸ்ஸ உத³காதி³னோ ஸஞ்ஞாணம் தம்ஸஞ்ஞாணம், தஸ்ஸ ஆகாரோ தம்ஸஞ்ஞாணாகாரோ, உத³காதி³ஸஹசாரிப்பகாரோ ச ஸோ தம்ஸஞ்ஞாணாகாரோ சாதி உத³கா…பே… காரோ, தம் க³ஹேத்வா ஜானித்வா. ததா³காரஸ்ஸாதி உத³காதி³ஞாபனாகாரஸ்ஸ. யதி³ யதா²வுத்தவிகாரக்³க³ஹணம்யேவ காரணம் அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணஸ்ஸ, அத² கஸ்மா அக்³க³ஹிதஸங்கேதஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணம் ந ஹோதீதி? ந கேவலம் விகாரக்³க³ஹணமேவ அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணஸ்ஸ காரணம், கிஞ்சரஹீதி ஆஹ ‘‘ஏதஸ்ஸ பனா’’திஆதி³.

அத² பனாதிஆதி³னா விஞ்ஞத்தியா அனுமானேன க³ஹேதப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதி. ஸாதி⁴ப்பாய…பே… நந்தரந்தி அதி⁴ப்பாயஸஹிதவிகாரேன ஸஹஜாதவண்ணாயதனக்³க³ஹணஸங்கா²தஸ்ஸ சக்கு²த்³வாரிகவிஞ்ஞாணஸந்தானஸ்ஸ அனந்தரம். அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயவவத்தா²பகஸ்ஸ ததியவாரே ஜவனஸ்ஸ. அதி⁴ப்பாயஸஹபூ⁴ விகாராபா⁴வே அபா⁴வதோதி ஏதேன யதா²வுத்தவிகாரம் அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணேன அனுமினோதி. ஏவம் ஸதீதிஆதி³னா யதா²னுமிதமத்த²ம் நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேதி. தத்த² உத³காதி³க்³க³ஹணேனேவாதி தாலபண்ணாதீ³னம் வண்ணக்³க³ஹணானந்தரேன புரிமஸித்³த⁴ஸம்ப³ந்தா⁴னுக்³க³ஹிதேன உத³காதீ³னம் தத்த² அத்தி²பா⁴வவிஜானனேனேவ. யதா² தாலபண்ணாதீ³னம் உத³காதி³ஸஹசாரிப்பகாரதம் ஸஞ்ஞாணாகாரோ விஞ்ஞாதோயேவ ஹோதி நானந்தரியகத்தா, ஏவம் விப்ப²ந்த³மானவண்ணக்³க³ஹணானந்தரேன புரிமஸித்³த⁴ஸம்ப³ந்தா⁴னுக்³க³ஹிதேன க³ந்துகாமதாதி³அதி⁴ப்பாயவிஜானனேனேவ விஞ்ஞத்தி விஞ்ஞாதா ஹோதி தத³பா⁴வே அபா⁴வதோதி உபமாயோஜனா.

ஸபா⁴வபூ⁴தந்தி அன்வத்த²பூ⁴தம். த்³விதா⁴தி விஞ்ஞாபனதோ விஞ்ஞேய்யதோ ச. காயவிஞ்ஞத்தியா ததா²பவத்தமானாய சேதனாஸங்கா²தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ காயகம்மபா⁴வோ நிப்ப²ஜ்ஜதி தாய உபலக்கி²தப்³ப³த்தா, ந பன சதுவீஸதியா பச்சயேஸு கேனசி பச்சயபா⁴வதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்மிம் த்³வாரே ஸித்³தா⁴’’திஆதி³மாஹ. தேன வசீத்³வாருப்பன்னாபி பாணாதிபாதாத³யோ ஸங்க³ஹிதாதி தேஸம் ஸங்க³ஹிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. அத² வா காயத்³வாருப்பன்னாய காயகம்மபூ⁴தாய சேதனாய வஸேன ‘‘தேன த்³வாரேன விஞ்ஞாதப்³ப³பா⁴வதோ’’தி வுத்தம், தஸ்ஸாயேவ த்³வாரந்தருப்பன்னாய வஸேன ‘‘தேன த்³வாரேன நாமலாப⁴தோ’’தி. மனோத்³வாராவஜ்ஜனஸ்ஸபி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகபா⁴வோ நிச்சி²தோதி ‘‘ஏகாத³ஸன்னம் கிரியசித்தான’’ந்தி ஆஹ.

த்³வாரந்தரசாரினோதி த்³வாரந்தரபா⁴வேன பவத்தனகா. த்³வாரஸம்பே⁴தா³தி த்³வாரானம் ஸங்கரணதோ. த்³வாரானஞ்ஹி த்³வாரந்தரபா⁴வப்பத்தியா ஸதி காயத்³வாரஸ்ஸ வசீத்³வாராதி³பா⁴வோ, வசீத்³வாரஸ்ஸ ச காயத்³வாராதி³பா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி தம்தம்த்³வாருப்பன்னகம்மானம்பி ஸங்கரோ ஸியா. தேனாஹ ‘‘கம்மஸம்பே⁴தோ³பீ’’தி. ஏவம் ஸதி காயகம்மம்…பே… வவத்தா²னம் ந ஸியா. யதி³ கம்மானி கம்மந்தரசாரீனி ஹோந்தி, காயகம்மாதி³கஸ்ஸ வசீகம்மாதி³கபா⁴வாபத்திதோ ‘‘கம்மஸம்பே⁴தா³ த்³வாரஸம்பே⁴தோ³பீ’’தி காயகம்மம் காயகம்மத்³வாரந்தி அஞ்ஞமஞ்ஞவவத்தா²னம் ந ஸியாதி இமமத்த²மாஹ ‘‘கம்மானம்பி கம்மந்தரசரணே ஏஸேவ நயோ’’தி. கம்மந்தரசரணம் கம்மந்தரூபலக்க²ணதா. தேனேவாஹ ‘‘த்³வாரபா⁴வேனா’’தி. த்³வாரந்தரசரணம் த்³வாரந்தருப்பத்தி. த்³வாரேதி அத்தனோ த்³வாரே. அஞ்ஞஸ்மிந்தி த்³வாரந்தரே. கம்மானீதி தம்தம்த்³வாரிககம்மானி. அஞ்ஞானீதி அஞ்ஞத்³வாரிககம்மானி. த்³வாரே த்³வாரானி ந சரந்தீதி த்³வாரந்தரபா⁴வேன நப்பவத்தந்தி, த்³வாரந்தரம் வா ந ஸங்கமந்தி. கிஞ்சாபி விஞ்ஞத்தியா சதுவீஸதியா பச்சயேஸு யேன கேனசி பச்சயேன சேதனாய பச்சயபா⁴வோ நத்தி², ததா² பன விஞ்ஞத்தியா பவத்தமானாய ஏவ பாணாதிபாதாதி³ ஹோதி, நாஞ்ஞதா²தி ஸியா விஞ்ஞத்தியா ஹேதுபா⁴வோ சேதனாயாதி வுத்தம் ‘‘த்³வாரேஹி காரணபூ⁴தேஹீ’’தி. காயகம்மம் வசீகம்மந்தி கம்மவவத்தா²னஸ்ஸேவ வா காரணபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘த்³வாரேஹி காரணபூ⁴தேஹீ’’தி வுத்தம். யதி³பி ‘‘த்³வாரேஹி கம்மானீ’’தி வுத்தம், ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞம் வவத்தி²தா’’தி பன வுத்தத்தா கம்மேஹிபி த்³வாரானி வவத்தி²தானீதி அயமத்தோ²பி ஸித்³தோ⁴யேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந கேவல’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அத்³வாரசாரீஹீதி த்³வாரானம் ஸயம் வவத்தி²தபா⁴வமாஹ, ந பன அவவத்தா²னம், வவத்தா²னமேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. இதா³னி தம் வவத்தா²னம் விபா⁴வேதி கம்மானபேக்கா²திஆதி³னா. தத்த² ஸமயனியமிதேன சித்தேன ஸமயோ விய த்³வாரனியமிதேஹி கம்மேஹி த்³வாரானி நியமிதானீதி அயம் ஸங்கே²பத்தோ².

ஏவம்ஸபா⁴வத்தாதி த்³வாரபூ⁴தேஹி காயாதீ³ஹி உபலக்க²ணீயஸபா⁴வத்தா. ஆணத்தி…பே… மானஸ்ஸாதி காயவசீகம்மானம் வசீகாயவிஞ்ஞத்தீஹி பகாஸேதப்³ப³தம் ஆஹ. காயாதீ³ஹீதி காயவசீவிஞ்ஞத்தீஹி. தஸ்மாதி யஸ்மா த்³வாரந்தரே சரந்தானிபி கம்மானி ஸகேன த்³வாரேன உபலக்கி²தானேவ சரந்தி, தஸ்மா. நாபி கம்மம் த்³வாரஸ்ஸாதி யஸ்மிம் த்³வாரந்தரே கம்மம் சரதி, தஸ்ஸ த்³வாரஸ்ஸ அனத்தனியஸ்ஸ. தம்தம்த்³வாரமேவாதி ஸகத்³வாரமேவ. கம்மஸ்ஸாதி ஸகஸககம்மஸ்ஸ. யதி³ கம்மேஹி த்³வாரானி வவத்தி²தானி, ‘‘கம்மஸ்ஸ அனிப³த்³த⁴த்தா’’தி இத³ம் கத²ம் நீயதீதி ஆஹ ‘‘புப்³பே³ பனா’’திஆதி³.

ஸாதி விஞ்ஞத்தி. தஸ்ஸாதி கம்மஸ்ஸ. கேனசி பகாரேனாதி சதுவீஸதியா பச்சயப்பகாரேஸு கேனசி பகாரேன. தம்ஸஹஜாதாதி ஏதேன காயவிஞ்ஞத்தியா ஸப்³பா⁴வேயேவ காயகம்மஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வோ, நாஞ்ஞதா²தி பரியாயேன விஞ்ஞத்தியா கம்மஸ்ஸ காரணபா⁴வம் விபா⁴வேதி. தேனேவாஹ ‘‘உப்பத்திட்டா²னபா⁴வேன வுத்தா’’தி. யதா²வுத்தனியமேனாதிஆதி³னா கம்மஸ்ஸ உப்பத்திட்டா²னபா⁴வே ப்³யபி⁴சாராபா⁴வமாஹ. தத்த² யதா²வுத்தனியமேனாதி அட்ட²கதா²யம் வுத்தப்பகாரேன வவத்தா²னயுத்திஸங்கா²தேன நியமேன. த்³வாரசரணேதி அஞ்ஞத்³வாரசரணே.

காயகம்மத்³வாரகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

வசீகம்மத்³வாரகதா²வண்ணனா

சதூஹி அங்கே³ஹீதி ஏத்த² ‘‘ஸுபா⁴ஸிதம்யேவ பா⁴ஸதி, நோ து³ப்³பா⁴ஸிதம். த⁴ம்மம்யேவ, பியம்யேவ, ஸச்சம்யேவ பா⁴ஸதி, நோ அலிக’’ந்தி (ஸம். நி. 1.213; ஸு. நி. ஸுபா⁴ஸிதஸுத்த) யானி அங்கா³னி ஸுத்தே வுத்தானி, தேஸம் சேதனாஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுபா⁴ஸிதபா⁴ஸனா’’திஆதி³ வுத்தம். ததா²பவத்தாதி ஸுபா⁴ஸிதபா⁴ஸனாதி³பா⁴வேன பவத்தா. ஸஹ ஸம்பூ⁴தத்தாதி ஸஹேவ உப்பன்னத்தா. ந ஹி வசீவிஞ்ஞத்தி ஸத்³த³ரஹிதா அத்தி². ததா² ஹி ‘‘யா தாய வாசாய விஞ்ஞத்தீ’’தி வுத்தம். ‘‘வாசாகி³ரா ப்³யபதோ²’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 636) நாதிஸுகு²மம்யேவ ஸத்³த³வாசம் வத்வா ‘‘யா தாய வாசாய விஞ்ஞத்தீ’’தி, தாய ஸத்³தி⁴ம் யோஜேத்வா வசீவிஞ்ஞத்தியா வுத்தத்தா ரூபாயதனம் விய வத்து²பரித்ததாதி³னா ஸத்³தா³யதனம்பி அனிந்த்³ரியகோ³சரோ அத்தீ²தி ச அதி⁴ப்பாயேன ‘‘யா தாய…பே… விஞ்ஞாயதீ’’தி ஆஹ.

இதா³னி அவிஸேஸேன சித்தஸமுட்டா²னஸத்³த³ஸ்ஸ ஸோதவிஞ்ஞாணாரம்மணதா பாளியம் வுத்தாதி விதக்கவிப்பா²ரஸத்³தோ³ ந ஸோதவிஞ்ஞேய்யோதி மஹாஅட்ட²கதா²வாத³ஸ்ஸ பாளியா விரோத⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சித்தஸமுட்டா²ன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் ஸங்க³ஹகாரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயே ட²த்வா மஹாஅட்ட²கதா²வாத³ஸ்ஸ படிஸேதே⁴தப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அத்தனோ அதி⁴ப்பாயே ட²த்வா தம் பரிஹரிதும் ‘‘மஹாஅட்ட²கதா²யம் பனா’’திஆதி³மாஹ. ஸங்க⁴ட்டனாகாரேன பவத்தானம் பூ⁴தானம் ஸத்³த³ஸ்ஸ நிஸ்ஸயபா⁴வதோ ஸங்க⁴ட்டனேன ஸஹேவ ஸத்³தோ³ உப்பஜ்ஜதி. தப்பச்சயபா⁴வோதி உபாதி³ன்னகக⁴ட்டனஸ்ஸ பச்சயபா⁴வோ. சித்தஜபத²வீதா⁴துயா உபாதி³ன்னகக⁴ட்டனே பச்சயோ ப⁴விதும் ஸமத்தோ² சித்தஸமுட்டா²னமஹாபூ⁴தானம் ஏகோ ஆகாரவிஸேஸோ அத்தி². ததா³காரத்தா ஹி தேஸம் பத²வீதா⁴து உபாதி³ன்னகம் க⁴ட்டேதீதி இமமத்த²ம் வுத்தானுஸாரேன வேதி³தப்³ப³த்தா ‘‘வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³’’தி வத்வா தமேவ வுத்தனயம் ‘‘தப்³பி³காரான’’ந்திஆதி³னா விபா⁴வேதி. தத்த² அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ பச்சயபா⁴வோ தப்பச்சயபா⁴வோ வுத்தோதி அத்தோ². அஞ்ஞம்பி ஸப்³ப³ம் விதா⁴னந்தி ‘‘ந சித்தஸமுட்டா²னாதி ஏதேன பரமத்த²தோ அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீ’’திஆதி³னா அத்தனா வுத்தவிதா⁴னம். அட்ட²கதா²யம் பன வுத்தவிதா⁴னம் ‘‘ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³’’ந்தி அட்ட²கதா²யம் வுத்தமேவாதி.