து³கமாதிகாபத³வண்ணனா

1-6. ஸமானதே³ஸக்³க³ஹணானம் ஏகஸ்மிம்யேவ வத்து²ஸ்மிம் க³ஹேதப்³பா³னம், ஏகவத்து²விஸயானம் வா. அத² வா ஸமானதே³ஸானம் ஏகவத்து²கத்தா ஸமானக³ஹேதப்³ப³பா⁴வானம் ஏகுப்பாதி³தோதி அத்தோ². யே த⁴ம்மா ஹேதுஸஹக³தா, தே ஹேதூஹி ஸஹ ஸங்க³ய்ஹந்தி. யோ ச தேஸம் ஸஹேதுகபா⁴வோ, ஸோ ஸஹஜாதாதீ³ஹி ஹேதூஹி கதோதி கத்வா வுத்தம் ‘‘ஸமா…பே… ஸப்³பா⁴வ’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன சேத்த² ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னாதி³ஹேதுப்³யாபாரே பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஏகீபா⁴வூபக³மனந்தி ஏககலாபபா⁴வேன பவத்தமானானம் சித்தசேதஸிகானம் ஸம்ஸட்ட²தாய ஸமூஹக⁴னபா⁴வேன து³விஞ்ஞேய்யனானாகரணதம்யேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். த⁴ம்மனானத்தாபா⁴வேபீதி ஸபா⁴வத்த²பே⁴தா³பா⁴வேபி. பத³த்த²னானத்தேனாதி நானாபதா³பி⁴தே⁴ய்யதாபே⁴தே³ன. ஏதேன பகாரந்தராபேக்க²ம் து³கந்தரவசனந்தி த³ஸ்ஸேதி. அனேகப்பகாரா ஹி த⁴ம்மா. தேனேவ ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தீ’’தி (மஹானி. 156; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85) வுத்தம். அயஞ்ச அத்தோ² திகேஸுபி த³ட்ட²ப்³போ³. யேஸம் வினேய்யானம் யேஹி பகாரவிஸேஸேஹி த⁴ம்மானம் விபா⁴வனே கதே படிவேதோ⁴ ஹோதி, தேஸம் தப்பகாரபே⁴தே³ஹி த⁴ம்மானம் விபா⁴வனம். யேஸம் பன யேன ஏகேனேவ பகாரேன விபா⁴வனே படிவேதோ⁴ ஹோதி, தேஸம்பி தம் வத்வா த⁴ம்மிஸ்ஸரத்தா தத³ஞ்ஞனிரவஸேஸப்பகாரவிபா⁴வனஞ்ச தே³ஸனாவிலாஸோதி ஆஹ ‘‘தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரஜானன’’ந்திஆதி³. நனு ஏகேன பகாரேன ஜானந்தஸ்ஸ தத³ஞ்ஞப்பகாரவிபா⁴வனம் அப²லம் ஹோதீதி? ந ஹோதி படிஸம்பி⁴தா³ப்பபே⁴த³ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயத்தா. தே பகாரா ஏதேஸந்தி தப்பகாரா, தப்³பா⁴வோ தப்பகாரதா. இமினா த⁴ம்மானம் விஜ்ஜமானஸ்ஸேவ பகாரவிஸேஸஸ்ஸ விபா⁴வனம் தே³ஸனாவிலாஸோதி த³ஸ்ஸேதி.

அஞ்ஞத்தா²பீதி ‘‘அஹேதுகா சேவ த⁴ம்மா ந ச ஹேதூ’’திஆதீ³ஸு. யதா² பட²மது³கேகதே³ஸே க³ஹேத்வா து³தியததியது³கேஹி ஸத்³தி⁴ம் ச²ட்ட²து³கனயே யோஜனா ‘‘ஹேதூ த⁴ம்மா ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபீ’’திஆத³யோ தயோ து³கா லப்³ப⁴ந்தி, ஏவம் து³தியததியது³கேகதே³ஸே க³ஹேத்வா பட²மது³கேன ஸத்³தி⁴ம் யோஜனாய ‘‘ஸஹேதுகா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபி, அஹேதுகா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபி, ஹேதுஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபி, ஹேதுவிப்பயுத்தா த⁴ம்மா ஹேதூபி ந ஹேதூபீ’’தி சத்தாரோ து³கா லப்³ப⁴ந்தி, தே பன வுத்தனயேனேவ ஸக்கா த³ஸ்ஸேதுந்தி ந த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. அத² வா பாளியம் வுத்தேஹி சதுத்த²பஞ்சமேஹி அட்ட²கதா²யம் த³ஸ்ஸிதேஹி புரிமேஹி த்³வீஹி நின்னானாகரணதோ ஏதே ந வுத்தா. ஸன்னிவேஸவிஸேஸமத்தமேவ ஹேத்த² விஸேஸோதி. தேனேவ ஹி நின்னானத்த²த்தா பாளியம் ஆக³தது³கேஸு யதா²னித்³தா⁴ரிதது³கானம் யதா²ஸம்ப⁴வம் அவரோத⁴னேன அவுத்ததம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏதேஸு பனா’’திஆதி³மாஹ.

அத² வா ‘‘ஏதேன வா க³தித³ஸ்ஸனேனா’’திஆதி³னா வக்க²மானனயேன ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா அஹேதுகா சா’’திஆதீ³னம் ஸம்ப⁴வந்தானம் து³கானம் ஸங்க³ஹே ஸதி ஏதேஸம்பி ஸங்க³ஹோ ஸியா. யதோ வா து³கதோ பத³ம் நித்³தா⁴ரேத்வா து³கந்தரம் வுச்சதி, தேன ஸதி ச நானத்தே து³கந்தரம் லப்³ப⁴தி, ந சேத்த² கோசி விஸேஸோ யதா²வுத்தது³கேஹீதி ஸம்வண்ணனாஸு ந த³ஸ்ஸிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏத்த² ச யதா² ஸஹேதுகது³கதோ ஹேதுஸம்பயுத்தது³கஸ்ஸ, ஹேதுஸஹேதுகது³கதோ ச ஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³கஸ்ஸ பத³த்த²மத்ததோ நானத்தம், ந ஸபா⁴வத்த²தோ. ஏவம் ஸந்தேபி ஸஹேதுகஹேதுஸஹேதுகது³கே வத்வா இதரேபி வுத்தா, ஏவம் ஹேதுஸம்பயுத்தஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³காதீ³ஹி ஸபா⁴வத்த²னானத்தாபா⁴வேபி பத³த்த²னானத்தஸம்ப⁴வதோ த⁴ம்மனானத்தாபா⁴வேபி பத³த்த²னானத்தேன து³கந்தரம் வுச்சதீதி வுத்தத்தா ‘‘ஹேதுஸஹக³தா த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸஹக³தா த⁴ம்மா, ஹேதுஸஹஜாதா த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸஹஜாதா த⁴ம்மா. ஹேதுஸம்ஸட்டா² த⁴ம்மா, ஹேதுவிஸம்ஸட்டா² த⁴ம்மா. ஹேதுஸமுட்டா²னா த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸமுட்டா²னா த⁴ம்மா. ஹேதுஸஹபு⁴னோ த⁴ம்மா, ந ஹேதுஸஹபு⁴னோ த⁴ம்மா’’திஆதீ³னம், ததா² ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா ஹேதுஸஹக³தா சா’’திஆதீ³னம், ‘‘ந ஹேதூ கோ² பன த⁴ம்மா ஹேதுஸஹக³தாபி, ந ஹேதுஸஹக³தாபீ’’திஆதீ³னஞ்ச ஸம்ப⁴வந்தானம் அனேகேஸம் து³கானம் ஸங்க³ஹோ அனுஞ்ஞாதோ விய தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘ஏதேன வா க³தித³ஸ்ஸனேனா’’திஆதி³. ஏவம் ஆஸவகோ³ச்ச²காதீ³ஸுபி அயமத்தோ² யதா²ஸம்ப⁴வம் வத்தப்³போ³. த⁴ம்மானம் வா ஸபா⁴வகிச்சாதி³ம் போ³தே⁴தப்³பா³காரஞ்ச யாதா²வதோ ஜானந்தேன த⁴ம்மஸாமினா யத்தகா து³கா வுத்தா, தத்தகேஸு டா²தப்³ப³ம். அத்³தா⁴ ஹி தே து³கா ந வத்தப்³பா³, யே ப⁴க³வதா ந வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். ந ஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³கோ ச²ட்ட²து³கேன நின்னானத்தோ²தி அதி⁴ப்பாயோ. தேஸூதி பட²மது³கததியது³கேஸு. யதி³ து³கந்தரேஹி து³கந்தரபதே³ஹி ச ஸமானத்த²த்தா ஏதேஸம் து³கானம் து³கந்தரபதா³னஞ்ச அவசனம், ஏவம் ஸதி ச²ட்ட²து³கே பட²மபத³ம்பி ந வத்தப்³ப³ம் சதுத்த²து³கே து³தியபதே³ன ஸமானத்த²த்தா. ததா² ச ச²ட்ட²து³கோயேவ ந ஹோதீதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘சதுத்த²து³கே’’திஆதி³. து³கபூரணத்த²ந்தி இத³ம் ஸமானத்த²தம்யேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம், தே³ஸனாவிஸேஸோ பன விஜ்ஜதியேவ. அத்த²ந்தரதாபா⁴வேபி பகாரபே⁴த³ஹேதுகம் து³கந்தரவசனந்தி த³ஸ்ஸிதோ ஹி அயமத்தோ²தி. ஏதேன க³தித³ஸ்ஸனேனாதி அத்த²விஸேஸாபா⁴வேபி ச²ட்ட²து³கபூரணஸங்கா²தேன நயத³ஸ்ஸனேன. பட²மது³கே…பே… த³ஸ்ஸிதோ பாளியம் வுத்தேஹி சதுத்த²பஞ்சமேஹி, அட்ட²கதா²யம் த³ஸ்ஸிதேஹி புரிமேஹி த்³வீஹி, இத⁴ த³ஸ்ஸிதேஹி சதூஹி. தேஸூதி து³தியததியது³கேஸு. பட²மது³கபக்கே²பேன த³ஸ்ஸிதோ பாளியம் ச²ட்ட²து³கேன இதரத்ர ச இதரது³கேஹீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

7-13. பச்சயபா⁴வமத்தேன…பே… அத்தி²தந்தி ஏதேன ந படிலத்³த⁴த்ததாஸங்கா²தா ஸஸபா⁴வதாவ அத்தி²தா, அத² கோ² படிபக்கே²ன அனிரோதோ⁴ அப்பஹீனதா அனிப்பா²தி³தப²லதா காரணாஸமுக்³கா⁴தேன ப²லனிப்³ப³த்தனாரஹதா சாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீ’’தி ஏத்த² ‘‘ஸதீ’’தி இமினா வசனேன யேன வினா யம் ந ஹோதி, தம் அதீதாதி³பி காரணம் ஸங்க³ஹிதமேவாதி. தேனேவாஹ ‘‘ந ஸஹேது…பே… காலானமேவா’’தி. ஸமே…பே… தீ³பேதி ஸமேச்ச ஸம்பூ⁴ய பச்சயேஹி கதந்தி ஸங்க²தந்தி. அயமேதேஸம் விஸேஸோதி அயம் பச்சயனிப்³ப³த்தானம் பச்சயவந்ததா அனேகபச்சயனிப்பா²தி³ததா ச து³கத்³வயே புரிமபத³த்தா²னம் பே⁴தோ³, இதரேஸம் பன புரிமபத³ஸங்க³ஹிதத⁴ம்மவிது⁴ரஸபா⁴வதாயாதி. அவினி…பே… ட²பனதோதி ‘‘ஏத்தகா’’தி பபே⁴த³பரிச்சே²த³னித்³தா⁴ரணவஸேன அபி⁴த⁴ம்மமாதிகாயம் த⁴ம்மானம் அவுத்தத்தா வுத்தம். ஸுத்தந்தமாதிகாயம் பன நித்³தா⁴ரிதஸரூபஸங்கா²விஸேஸத்தா வினிச்சி²தத்த²பரிச்சே²தா³யேவ அவிஜ்ஜாத³யோ வுத்தாதி. ‘‘பத²வீஆதி³ ரூப’’ந்தி ஏதஸ்மிம் அத்த²விகப்பே அனேகஹேதுகேஸு சித்துப்பாதே³ஸு ஹேதூனம் ஸஹேதுகபா⁴வோ விய ஸப்³பே³ஸம் பத²வீஆதீ³னம் ரூபிபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴தி ஆஹ ‘‘புரிம…பே… பஜ்ஜதீ’’தி. ந ஹி தேஸு நியதோ கத்த²சி ஸம்ஸாமிபா⁴வோதி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாய வா லுஜ்ஜதி சி²ஜ்ஜதி வினஸ்ஸதீதி க³ஹேதப்³போ³ லோகோதி தம்க³ஹணரஹிதானம் லோகுத்தரானம் நத்தி² லோகதா. தேனேவாதி து³க்க²ஸச்சபா⁴வேன பரிஞ்ஞேய்யபா⁴வேனாதி அத்தோ².

து³கப³ஹுதா ஆபஜ்ஜதீதி கஸ்மா வுத்தம், நனு வீஸதி து³கா விப⁴த்தா, ‘‘அவுத்தோபி யதா²லாப⁴வஸேன வேதி³தப்³போ³’’தி ச வக்க²தீதி து³கப³ஹுதா இச்சி²தா ஏவாதி? ஸச்சமேதம், தம்யேவ பன து³கப³ஹுதம் அனிச்ச²ந்தோ ஏவமாஹ. அபிச து³கப³ஹுதா ஆபஜ்ஜதி, ஸா ச கோ² விஞ்ஞாணபே⁴தா³னுஸாரினீ, தத்ராபி காமாவசரகுஸலதோ ஞாணஸம்பயுத்தானி, ததா² மஹாகிரியதோ மனோத்³வாராவஜ்ஜனந்தி ஏவம்பகாரானம் ஸப்³ப³த⁴ம்மாரம்மணவிஞ்ஞாணானம் அனாமஸனதோ ந ப்³யாபினீதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘து³கப³ஹுதா’’திஆதி³னா. அப்³யாபிபா⁴வே பன தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததா² ச…பே… ஸியா’’தி ஆஹ. நித்³தே³ஸேன ச விருத்³த⁴ந்தி ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா’’திஆதி³னா ரூபாயதனாதீ³னம் பச்சேகசக்கு²விஞ்ஞாணாதி³னா கேனசி விஞ்ஞேய்யதம், ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³னா கேனசி நவிஞ்ஞேய்யதஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தேன நிக்கே²பராஸினித்³தே³ஸேன ‘‘த்³வின்னம்பி பதா³னம் அத்த²னானத்ததோ து³கோ ஹோதீ’’தி இத³ம் வசனம் விருத்³த⁴ம், ததா² அத்து²த்³தா⁴ரனித்³தே³ஸேனபி அத்த²தோ ந ஸமேதீதி அத்தோ². தத்தா²தி தஸ்ஸம் நிக்கே²பராஸிஸம்வண்ணனாயம். யோ ச படிஸேதோ⁴ கதோ அத்த²னானத்ததோ து³கம் த³ஸ்ஸேதுந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி ஸம…பே… ஸேதே⁴துந்தி ஏதேன ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா’’தி ஏத்தகேஸு நித்³தே³ஸபதே³ஸு து³கபத³த்³வயப்பவத்தி பாளிதோ ஏவ விஞ்ஞாயதீதி த³ஸ்ஸேதி.

ததே²வாதி உபி⁴ன்னம் கேசின-ஸத்³தா³னம் அனியமதோ சக்கு²ஸோதாதி³னிஸ்ஸயவோஹாரேன சக்கு²ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³கோ பி⁴ன்னஸபா⁴வோயேவ த⁴ம்மோ அத்தோ²தி த³ஸ்ஸனவஸேன. ரூபாயதனமேவ ஹி சக்கு²ஸோதவிஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யாவிஞ்ஞேய்யபா⁴வதோ ‘‘கேனசி விஞ்ஞேய்யம் கேனசி நவிஞ்ஞேய்ய’’ந்தி ச வுச்சதீதி. யதி³ ஏவம் இமஸ்மிம்பி பக்கே² து³கப³ஹுதா ஆபஜ்ஜதீதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘ந சேத்தா²’’திஆதி³. விஞ்ஞாதப்³ப³பே⁴தே³னாதி விஞ்ஞாதப்³ப³விஸேஸேன, விஞ்ஞேய்யேகதே³ஸேனாதி அத்தோ². து³கபே⁴தோ³தி து³கவிஸேஸோ, கேனசி விஞ்ஞேய்யது³கோ, தப்பபே⁴தோ³யேவ வா. ஸமத்தோ பரியத்தோ பரிபுண்ணோதி அத்தோ². யத்தகா விஞ்ஞாதப்³பா³ தத்தகா து³காதி து³கபே⁴தா³பஜ்ஜனப்பகாரத³ஸ்ஸனம். ஏவஞ்ச ஸதீதிஆதி³னா இமிஸ்ஸா ஸம்வண்ணனாய லத்³த⁴கு³ணம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா’’தி ரூபாயதனஸ்ஸேவ வுத்தத்தா அத்த²பே⁴தா³பா⁴வதோ கத²மயம் து³கோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘விஞ்ஞாணனானத்தேனா’’திஆதி³. யதி³ பன ஸப்³ப³விஞ்ஞாதப்³ப³ஸங்க³ஹே து³கோஸமத்தோ ஹோதி, நிக்கே²பராஸினித்³தே³ஸோ கத²ம் நீயதீதி ஆஹ ‘‘ஏதஸ்ஸ பனா’’திஆதி³.

ஏத்த² பன யதா² விஞ்ஞாணனானத்தேன விஞ்ஞாதப்³ப³ம் பி⁴ந்தி³த்வா து³கே வுச்சமானே ஸதிபி விஞ்ஞாதப்³பா³னம் ப³ஹுபா⁴வே யத்தகா விஞ்ஞாதப்³பா³, தத்தகா து³காதி நத்தி² து³கப³ஹுதா து³கஸங்க³ஹிதத⁴ம்மேகதே³ஸேஸு து³கபத³த்³வயப்பவத்தித³ஸ்ஸனபா⁴வதோ. ஏவம் த்³வின்னம்பி பதா³னம் அத்த²னானத்தேன து³கே வுச்சமானேபி யத்தகானி விஞ்ஞாணானி, தத்தகா து³காதி நத்தி² து³கப³ஹுதா து³கஸங்க³…பே… பா⁴வதோ ஏவ. ந ஹி ஏகம்யேவ விஞ்ஞாணம் ‘‘கேனசி கேனசீ’’தி வுத்தம், கிந்து அபரம்பீதி ஸப்³ப³விஞ்ஞாணஸங்க³ஹே து³கோ ஸமத்தோ ஹோதி, ந ச கத்த²சி து³கஸ்ஸ பச்சே²தோ³ அத்தி² இந்த்³ரியவிஞ்ஞாணானம் விய மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸபி விஸயஸ்ஸ பி⁴ன்னத்தா. ந ஹி அதீதாரம்மணம் விஞ்ஞாணம் அனாக³தாதி³ஆரம்மணம் ஹோதி, அனாக³தாரம்மணம் வா அதீதாதி³ஆரம்மணம், தஸ்மா யதா²லத்³த⁴விஸேஸேன விஸிட்டே²ஸு மனோவிஞ்ஞாணபே⁴தே³ஸு தஸ்ஸ தஸ்ஸ விஸயஸ்ஸ ஆலம்ப³னானாலம்ப³னவஸேன து³கபத³த்³வயப்பவத்தி ந ஸக்கா நிவாரேதும். தேனேவ ச அட்ட²கதா²யம் ‘‘மனோவிஞ்ஞாணேன பன கேனசி விஞ்ஞேய்யஞ்சேவ அவிஞ்ஞேய்யஞ்சாதி அயமத்தோ² அத்தி², தஸ்மா ஸோ அவுத்தோபி யதா²லாப⁴வஸேன வேதி³தப்³போ³’’தி பூ⁴மிபே⁴த³வஸேன யதா²லாப⁴ம் த³ஸ்ஸேஸ்ஸதி. ‘‘வவத்தா²னாபா⁴வதோ’’தி இத³ம்பி அனாமட்ட²விஸேஸம் மனோவிஞ்ஞாணஸாமஞ்ஞமேவ க³ஹேத்வா வுத்தம். பாளி பன இந்த்³ரியவிஞ்ஞாணேஹி நயத³ஸ்ஸனவஸேன ஆக³தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவஞ்ச கத்வா இமிஸ்ஸாபி அத்த²வண்ணனாய ‘‘கேனசீ’’தி பத³ம் அனியமேன ஸப்³ப³விஞ்ஞாணஸங்கா³ஹகந்தி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி, நித்³தே³ஸேன ச ந கோசி விரோதோ⁴. சக்கு²விஞ்ஞேய்யனஸோதவிஞ்ஞேய்யபா⁴வேஹி து³கபத³த்³வயப்பவத்தி த³ஸ்ஸிதா, ந பன சக்கு²விஞ்ஞேய்யாசக்கு²விஞ்ஞேய்யபா⁴வேஹி விஸேஸகாரணாபா⁴வதோ. கிஞ்ச ‘‘யே வா பனா’’தி பத³ந்தரஸம்பிண்ட³னதோபி ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா…பே… ந தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா’’தி (த⁴. ஸ. 1101) ஏத்தாவதா து³கபத³த்³வயப்பவத்தி த³ஸ்ஸிதாதி விஞ்ஞாயதி. பத³ந்தரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்தோ² ஹி யேவாபன-ஸத்³தோ³ யதா² ‘‘யே கேசி குஸலா த⁴ம்மா, ஸப்³பே³ தே குஸலமூலா. யே வா பன குஸலமூலா, ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மா குஸலா’’திஆதீ³ஸு (யம. 1.மூலயமக.1). அஞ்ஞதா² ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா. யே தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா’’தி பாளி அப⁴விஸ்ஸ. யம் பன வத³ந்தி ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா…பே… ந தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யாதி இமினா அத்த²தோ த்³வே து³கா வுத்தா ஹோந்தீ’’தி, தத³பி சக்கு²விஞ்ஞேய்யாசக்கு²விஞ்ஞேய்யதம் ஸோதவிஞ்ஞேய்யாஸோதவிஞ்ஞேய்யதஞ்ச ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந பன ‘‘சக்கு²விஞ்ஞேய்யனஸோதவிஞ்ஞேய்யதம் ஸோதவிஞ்ஞேய்யனசக்கு²விஞ்ஞேய்யதஞ்சா’’தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏதேன பாளிபடிஸேத⁴னஞ்ச நிவாரிதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் படிஸேத⁴னஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. ததா² யஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ விஜானனபா⁴வேன யோ அத்தோ² வுச்சமானோ அனியமத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘கேனசீ’’தி வுத்தோ, ஸோயேவ ததோ அஞ்ஞஸ்ஸ அவிஜானனபா⁴வேன வுச்சமானோ அனியமத³ஸ்ஸனத்த²ம் புன ‘‘கேனசீ’’தி வுத்தோதி தத³த்த²த³ஸ்ஸனே தேனேவாதி அயம் பத³த்தோ² ந ஸம்ப⁴வதீதி ந ஸக்கா வத்துந்தி. ஏவமேத்த² யதா² அட்ட²கதா² அவட்டி²தா, ததா² அத்தோ² யுஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

14-19. ஸந்தானஸ்ஸ அஜஞ்ஞமலீனபா⁴வகரணதோ கண்ஹகம்மவிபாகஹேதுதோ ச அபரிஸுத்³த⁴த்தா ‘‘அஸுசிபா⁴வேன ஸந்த³ந்தீ’’தி வுத்தம். தத்தா²தி வணே. பக்³க⁴ரணக…பே… ஸத்³தோ³தி ஏதேன ஆஸவோ விய ஆஸவோதி அயம்பி அத்தோ² த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கோ³த்ரபு⁴…பே… வுத்தானீதி ஏதேன கோ³த்ரபு⁴க்³க³ஹணம் உபலக்க²ணம் யதா² ‘‘காகேஹி ஸப்பி ரக்கி²தப்³ப³’’ந்தி த³ஸ்ஸேதி. கோ³த்ரபு⁴ஸதி³ஸா கோ³த்ரபூ⁴தி பன அத்தே² ஸதி கு³ணப்பதா⁴னத்தா²னம் ஏகேன ஸத்³தே³ன அவசனீயத்தா வோதா³னாத³யோவ வுத்தா ப⁴வேய்யும். அத² வா கோ³த்ரபூ⁴தி ஏகஸேஸேன ஸாமஞ்ஞேன வா அயம் நித்³தே³ஸோதி வேதி³தப்³ப³ம். அபி⁴விதி⁴விஸயம் அவதி⁴ந்தி விப⁴த்திம் பரிணாமேத்வா வத்தப்³ப³ம்.

ஸம்பயுத்தேஹி ஆஸவேஹி தம்ஸஹிததா ஆஸவஸஹிததா. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² ஸஹேதுகானம் ஸம்பயுத்தேஹி ஹேதூஹி ஸஹேதுகதா, ந ஏவம் ஸாஸவாதி வுத்தத⁴ம்மானம் ஸம்பயுத்தேஹி ஆஸவேஹி ஸாஸவதா, அத² கோ² விப்பயுத்தேஹீதி. து³கந்தரே அவுத்தபத³பா⁴வோயேவேத்த² து³கயோஜனாய ஞாயாக³ததா. யதி³ ஏவம் ஹேதுகோ³ச்ச²கே கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஹேதுகோ³ச்ச²கே பனா’’திஆதி³. பட²மே து³கே து³தியஸ்ஸ பக்கே²பே ஏகோதி சதுத்த²து³கமாஹ. பட²மே து³கே ததியஸ்ஸ பக்கே²பே த்³வேதி ‘‘ஆஸவா சேவ த⁴ம்மா ஆஸவவிப்பயுத்தா ச, ஆஸவவிப்பயுத்தா சேவ த⁴ம்மா நோ ச ஆஸவா’’தி இமினா ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமது³கமாஹ. பட²மஸ்ஸ து³தியே து³கே பக்கே²பே ஏகோதி ‘‘நோ ஆஸவா த⁴ம்மா ஸாஸவாபி அனாஸவாபீ’’தி அயமேகோ. ததியே பட²மஸ்ஸ பக்கே²பே த்³வேதி ‘‘ஆஸவா த⁴ம்மா ஆஸவஸம்பயுத்தாபி ஆஸவவிப்பயுத்தாபி, நோ ஆஸவாத⁴ம்மா ஆஸவஸம்பயுத்தாபி ஆஸவவிப்பயுத்தாபீ’’தி இமே த்³வே. ததியே து³தியஸ்ஸ பக்கே²பே ஏகோதி ‘‘ஸாஸவா த⁴ம்மா ஆஸவஸம்பயுத்தாபி ஆஸவவிப்பயுத்தாபீ’’தி ஏகோ. து³தியே ததியஸ்ஸ பக்கே²பே ஏகோதி ச²ட்ட²து³கமாஹ. தீஹீதி சதுத்த²பஞ்சமச²ட்டே²ஹி. இதரேதி தத³வஸிட்டா² பஞ்ச. தே பன பட²மே ததியது³கது³தியபத³பக்கே²பே ஏகோ, து³தியே பட²மது³கது³தியபத³பக்கே²பே ஏகோ, ததியே பட²மஸ்ஸ ஏகேகபத³பக்கே²பே த்³வே, ததியே து³தியது³கபட²மபத³பக்கே²பே ஏகோதி ஏவம் வேதி³தப்³பா³. ‘‘ஸாஸவா த⁴ம்மா ஆஸவாபி நோ ஆஸவாபி. ஆஸவஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா ஆஸவாபி நோ ஆஸவாபி. ஆஸவவிப்பயுத்தா த⁴ம்மா ஆஸவாபி நோ ஆஸவாபீ’’தி ஏதேஸம்பி, ‘‘ஆஸவஸஹக³தா த⁴ம்மா நோ ஆஸவஸஹக³தா த⁴ம்மா’’தி ஏவமாதீ³னஞ்ச அக்³க³ஹணே காரணம் க³ஹணனயோ ச புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏஸ நயோதி யோ ஏஸ பட²மது³கே து³தியது³கபக்கே²பாதி³கோ உபாயோ இத⁴ ஆஸவகோ³ச்ச²கே வுத்தோ, ஏஸ நயோ ஸம்யோஜனகோ³ச்ச²காதீ³ஸு து³கந்தரனித்³தா⁴ரணேதி அத்தோ². தத்த² பாளியம் அனாக³தது³கா ஸம்யோஜனகோ³ச்ச²கே தாவ ‘‘ஸம்யோஜனா சேவ த⁴ம்மா ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தா ச, ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தா சேவ த⁴ம்மா நோ ச ஸம்யோஜனா, ஸம்யோஜனா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனஸம்பயுத்தாபி ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தாபி, நோ ஸம்யோஜனா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனஸம்பயுத்தாபி ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தாபி, நோ ஸம்யோஜனா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனியாபி அஸம்யோஜனியாபி, ஸம்யோஜனியா த⁴ம்மா ஸம்யோஜனஸம்பயுத்தாபி ஸம்யோஜனவிப்பயுத்தாபீ’’தி பஞ்ச. ஏவம் க³ந்த²ஓக⁴யோக³உபாதா³னகோ³ச்ச²கேஸு பச்சேகம் பஞ்ச. நீவரணகோ³ச்ச²கே பன நீவரணானம் நீவரணவிப்பயுத்தபா⁴வாபா⁴வதோ ‘‘நோ நீவரணா த⁴ம்மா நீவரணியாபி அனீவரணியாபி, நோ நீவரணா த⁴ம்மா நீவரணஸம்பயுத்தாபி நீவரணவிப்பயுத்தாபி, நீவரணியா த⁴ம்மா நீவரணஸம்பயுத்தாபி நீவரணவிப்பயுத்தாபீ’’தி தயோ. ததா² பராமாஸகோ³ச்ச²கே ‘‘நோ பராமாஸா த⁴ம்மா பராமட்டா²பி அபராமட்டா²பி, நோ பராமாஸா த⁴ம்மா பராமாஸஸம்பயுத்தாபி பராமாஸவிப்பயுத்தாபி, பராமட்டா² த⁴ம்மா பராமாஸஸம்பயுத்தாபி பராமாஸவிப்பயுத்தாபீ’’தி. கிலேஸகோ³ச்ச²கே ‘‘நோ கிலேஸா த⁴ம்மா ஸம்கிலேஸிகாபி அஸம்கிலேஸிகாபி, நோ கிலேஸா த⁴ம்மா ஸம்கிலிட்டா²பி அஸம்கிலிட்டா²பி, நோ கிலேஸா த⁴ம்மா கிலேஸஸம்பயுத்தாபி கிலேஸவிப்பயுத்தாபி, ஸம்கிலேஸிகா த⁴ம்மா ஸம்கிலிட்டா²பி அஸம்கிலிட்டா²பி, ஸம்கிலேஸிகா த⁴ம்மா கிலேஸஸம்பயுத்தாபி கிலேஸவிப்பயுத்தாபி, அஸம்கிலிட்டா² த⁴ம்மா ஸம்கிலேஸிகாபி அஸம்கிலேஸிகாபீ’’தி ச² து³காதி ஏவம் வேதி³தப்³பா³. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

20-25. பச்சயபா⁴வேனாதி ஸம்யோஜனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. யதா²ஸகம் பச்சயபா⁴வோ ஏவ ஹி காமராகா³தீ³னம் வட்டஸம்யோஜனந்தி. யதி³ ஏவம் கத²ம் காமராகா³தீ³னம்யேவ ஸம்யோஜனபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸதிபீ’’திஆதி³. அஞ்ஞேஸந்தி ஸம்யோஜனேஹி அஞ்ஞேஸம் கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம். தப்பச்சயபா⁴வேதி தேஸம் கிலேஸகம்மவிபாகவட்டானம் பச்சயபா⁴வே. ஓரம்பா⁴கி³யுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யபா⁴வேன ஸங்க³ஹிதா பரிச்சி²ன்னா ஓர…பே… ஸங்க³ஹிதா, தேஹி காமராகா³தீ³ஹி விஸேஸபச்சயபூ⁴தேஹி. காமகம்மப⁴வாதீ³னம் காமூபபத்திப⁴வாதி³னிப்பா²த³னேபி நியமோதி கத்வா ஆஹ ‘‘தம்தம்…பே… ஹோதீ’’தி. தேன ஸம்யோஜனானம் பா⁴வே யதா²வுத்தனியமானம் கம்மூபபத்திப⁴வானம் பா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா தத³பா⁴வே அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந சா’’திஆதி³மாஹ. ப³ந்த⁴னம் அஸேரிபா⁴வகரணம் அந்து³ப³ந்த⁴னாத³யோ விய. க³ந்த²கரணம் அவச்சி²ன்னதாகரணம். சக்கலகம் பாத³புஞ்ச²னரஜ்ஜுமண்ட³லம். ந சோதே³தப்³ப³ந்தி பஞ்ஞாசக்கு²னா பசுரஜனஸ்ஸ பஸ்ஸிதும் அஸக்குணேய்யத்தா யதா²வுத்தவிஸேஸஸ்ஸ ஸத்³தே⁴ய்யதம் ஆஹ. திவிதோ⁴ ஹி அத்தோ² கோசி பச்சக்க²ஸித்³தோ⁴ யோ ரூபாதி³த⁴ம்மானம் பச்சத்தவேத³னீயோ அனித்³தி³ஸிதப்³பா³காரோ, ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வலக்க²ணந்தி வுத்தம் ஹோதி. கோசி அனுமானஸித்³தோ⁴ யோ க⁴டாதீ³ஸு படாதீ³ஸு ச பஸித்³தே⁴ன பச்சயாயத்தபா⁴வேன க⁴டபட-ஸத்³தா³தீ³னம் அனிச்சதாதி³ஆகாரோ, கோசி ஓகப்பனஸித்³தோ⁴ யோ பசுரஜனஸ்ஸ அச்சந்தமதி³ட்டோ² ஸத்³தா⁴விஸயோ ஸக்³க³னிப்³பா³னாதி³. தத்த² யஸ்ஸ ஸத்து²னோ வசனம் பச்சக்க²ஸித்³தே⁴ அனுமானஸித்³தே⁴ ச அத்தே² ந விஸம்வாதே³தி அவிபரீதப்பவத்தியா, தஸ்ஸ வசனேன ஸத்³தே⁴ய்யத்த²ஸித்³தீ⁴தி ததா²ரூபோ ச ப⁴க³வாதி ‘‘த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வ…பே… ந சோதே³தப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி ஏவரூபேஸு.

26-37. யதா² ஸரபே⁴ஹி அதிக்கமிதப்³பா³ பப்³ப³தராஜி ஸரப⁴னியா, ஏவம் ஓக⁴னியாதி ஸத்³த³ஸித்³தீ⁴தி ஆஹ ‘‘தேனா’’திஆதி³.

50-54. விபரியேஸக்³கா³ஹோ பராமஸனந்தி ‘‘பரதோ’’தி ஏத்த² ந த⁴ம்மஸபா⁴வதோ அஞ்ஞதா²மத்தம் பரந்தி அதி⁴ப்பேதம், அத² கோ² தப்³பி³பரியாயோதி ஆஹ ‘‘பரதோதி நிச்சாதி³தோ’’தி.

55-68. யதி³ ஸபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானம், கத²மாரம்மணபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘விசித்தஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஞித’’ந்தி, பரிகப்பனாமத்தஸித்³த⁴ந்தி அத்தோ². து³விஞ்ஞேய்யனானத்ததாய நிரந்தரபா⁴வூபக³மனம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வோதி ‘‘ஸுவிஞ்ஞேய்யனானத்தத்தா ந ஸம்ஸட்ட²தா’’தி வுத்தம். தேஸம் அரூபக்க²ந்தா⁴னம். இதரேஹி ரூபனிப்³பா³னேஹி. கிம் பன காரணம் ஸமானுப்பாத³னிரோதா⁴னம் ஏககலாபபூ⁴தானம் அரூபத⁴ம்மானமேவ அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸட்ட²தா வுச்சதி, ந பன ததா²பூ⁴தானம்பி ரூபத⁴ம்மானந்தி ஆஹ ‘‘ஏஸ ஹி தேஸம் ஸபா⁴வோ’’தி. தேன யதி³பி கேசி அரூபத⁴ம்மா விஸும் ஆரம்மணம் ஹோந்தி, த³ந்த⁴ப்பவத்திகத்தா பன ரூபத⁴ம்மானம்யேவ ஸுவிஞ்ஞேய்யனானத்தம், ந அரூபத⁴ம்மானந்தி தேஸம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வோ தத³பா⁴வோ ச இதரேஸம் ஸபா⁴வஸித்³தோ⁴தி த³ஸ்ஸேதி. ஸமூஹக⁴னதாய வா து³ப்³பி³பா⁴க³தரத்தா நத்தி² அரூபத⁴ம்மானம் விஸும் ஆரம்மணபா⁴வோதி து³விஞ்ஞேய்யனானத்தத்தா தேஸம்யேவ ஸம்ஸட்ட²தா. அமுஞ்சித்வா தத³தீ⁴னவுத்திதாய க³ஹேதப்³ப³தோ பு³த்³தி⁴யா.

83-100. காமதண்ஹா காமோ உத்தரபத³லோபேன யதா² ரூபப⁴வோ ரூபம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி. ஆரம்மணகரணவஸேனாதி ஏதேன காமரூபாரூபதண்ஹானம் விஸயபா⁴வோ யதா²க்கமம் காமரூபாரூபாவசரதாய காரணந்தி த³ஸ்ஸேதி. அவஸ்ஸஞ்சேதமேவம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² காமாவசராதி³பா⁴வோ அபரிபுண்ணவிஸயோ ஸியா. யதி³ ஹி ஆலம்பி³தப்³ப³த⁴ம்மவஸேன பூ⁴மிபரிச்சே²தோ³, ஏவம் ஸதி அனாரம்மணானம் ஸங்க³ஹோ ந ஸியா. அத² விபாகதா³னவஸேன, ஏவம்பி அவிபாகானம் ஸங்க³ஹோ ந ஸியா, தஸ்மா ஆரம்மணகரணவஸேன பரியாபன்னானம் பூ⁴மிபரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³. ஏவஞ்ஹி ஸதி காமாவசராதி³பா⁴வோ பரிபுண்ணவிஸயோ ஸியா. தேனேவாஹ ‘‘ஏவஞ்ஹி ஸதீ’’திஆதி³. அபரியாபன்னானம் பன லோகதோ உத்திண்ணபா⁴வேன அனுத்தரபூ⁴மிதா. அகாமாவசராதி³தா நாபஜ்ஜதீதி அப்³யாபிததோ³ஸம் பரிஹரதி, காமாவசராதி³தா நாபஜ்ஜதீதி அதிப்³யாபிததோ³ஸம். நனு ச இமஸ்மிம் பக்கே² காமதண்ஹா கதமா, காமாவசரத⁴ம்மாரம்மணா தண்ஹா, காமாவசரத⁴ம்மா கதமே, காமதண்ஹாவிஸயாதி இதரீதரனிஸ்ஸயதா தோ³ஸோதி? ந, அவீசிஆதி³ஏகாத³ஸோகாஸனின்னதாய கிஞ்சி தண்ஹம் காமதண்ஹாபா⁴வேன க³ஹேத்வா தம்ஸபா⁴வாய விஸயபா⁴வேன காமாவசரத⁴ம்மானம் உபலக்கே²தப்³ப³த்தா.

இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் பாடே²ன ஸமத்தே²ந்தோ ‘‘நிக்கே²பகண்டே³பீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஹி காமதண்ஹாய ஆலம்பி³தப்³ப³த்தா காமதா⁴துபரியாபன்னத⁴ம்மா ச காமப⁴வஸங்கா²தே காமே ஓகா³ள்ஹா ஹுத்வா சரந்தி, நாஞ்ஞத்தா²தி ஏத்தா²வசராதி வுத்தந்தி. விஸேஸத்தி²னா விஸேஸோ அனுபயுஜ்ஜதீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘லோகஸ்ஸ வஸேன பரியாபன்னனிச்ச²யதோ’’தி. தேன லோகியத⁴ம்மேஸு பரியாபன்ன-ஸத்³த³ஸ்ஸ நிருள்ஹதம் த³ஸ்ஸேதி ப⁴க³வதோ தது³ச்சாரணானந்தரம் வினேய்யானம் தத³த்த²படிபத்திதோ. பரிச்சே²த³காபேக்கா² பரிச்சி²ன்னதாதி ‘‘பரிச்சே²த³காரிகாய தண்ஹாயா’’தி வுத்தம். ஸா ஹி த⁴ம்மானம் காமாவசராதி³பா⁴வம் பரிச்சி²ந்த³தி. பரி-ஸத்³தோ³ சேத்த² ‘‘உபாதி³ன்னா’’திஆதீ³ஸு உப-ஸத்³தோ³ விய ஸஸாத⁴னம் கிரியம் தீ³பேதீதி அயமத்தோ² வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

நிய்யானகரணஸீலா நிய்யானிகா யதா² ‘‘அபூபப⁴க்க²னஸீலோ ஆபூபிகோ’’தி, நிய்யானஸீலா ஏவ வா. ராக³தோ³ஸமோஹாவ க³ஹிதாதி ஞாயதி, இதரதா² பஹானேகட்ட²தாவசனம் நிப்பயோஜனம் ஸியா. ‘‘ரணோஹதா ந ஜோதந்தி, சந்த³ஸூரியா ஸதாரகா’’திஆதீ³ஸு ரண-ஸத்³த³ஸ்ஸ ரேணுபரியாயதா த³ட்ட²ப்³பா³. ஸம்பஹாரபரியாயத்தா யுத்³த⁴-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்பஹாரோ ச பஹரிதப்³பா³தா⁴ரோதி அகுஸலஸேனாவ ‘‘ஸரணா’’தி வுத்தா. து³க்கா²தீ³னந்தி ப²லபூ⁴தானம் து³க்க²விகா⁴தஉபாயாஸபரிளாஹானம் ஸபா⁴க³பூ⁴தாய ச மிச்சா²படிபதா³ய. தன்னிப்³ப³த்தகஸபா⁴வானம் அகுஸலானந்தி ஏதேன ஸப்³பே³ஸம்பி அகுஸலானம் ஸரணதம் த³ஸ்ஸேதி.

அபி⁴த⁴ம்மது³கமாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸுத்தந்திகது³கமாதிகாபத³வண்ணனா

101-108. விஜ்ஜாஸபா⁴க³தாய, ந ஸங்கப்பாத³யோ விய விஜ்ஜாய உபகாரகபா⁴வதோ. ‘‘அபே⁴ஜ்ஜம்…பே… ருஹதீ’’தி உப⁴யம்பி அனவஸேஸப்பஹானமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கிஞ்சாபி ஹி ஹேட்டி²மமக்³கே³ஹிபி பஹீயமானா கிலேஸா தேன தேன ஓதி⁴னா அனவஸேஸமேவ பஹீயந்தி, யே பன அவஸிட்டா² பி⁴ந்தி³தப்³பா³, தே லோபா⁴தி³கிலேஸபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ புன விருள்ஹா விய ஹோந்தி. அரஹத்தமக்³கே³ பன உப்பன்னே ந ஏவம் அவஸிட்டா²பா⁴வதோ. தது³பசாரேன நிஸ்ஸயவோஹாரேன. குஸலேஹி தாபேதப்³பா³தி வா தபனியா, தத³ங்கா³தி³வஸேன பா³தி⁴தப்³பா³ பஹாதப்³பா³தி அத்தோ². ஸமானத்தா²னி அதி⁴வசனாதீ³னம் ஸங்கா²தி³பா⁴வதோ. ‘‘ஸப்³பே³வ த⁴ம்மா அதி⁴வசனபதா²’’திஆதி³னா அதி⁴வசனாதீ³னம் விஸயபா⁴வே ந கோசி த⁴ம்மோ வஜ்ஜிதோ, வசனபா⁴வோ ஏவ ச அதி⁴வசனாதீ³னம் வக்க²மானேன நயேன யுஜ்ஜதீதி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ச வசனம் அதி⁴வசனாதி³பா⁴வம் ப⁴ஜதீ’’தி.

109-118. அஞ்ஞம் அனபேக்கி²த்வா ஸயமேவ அத்தனோ நாமகரணஸபா⁴வோ நாமகரணட்டோ²தி, தேன அரூபத⁴ம்மானம் விய ஓபபாதிகனாமதாய பத²வீஆதீ³னம்பி நாமபா⁴வோ ஸியாதி ஆஸங்காய நிவத்தனத்த²ம் ‘‘நாமந்தரானாபஜ்ஜனதோ’’தி ஆஹ. ந ஹி வினா பத²வீஆதி³னாமேனபி ரூபத⁴ம்மா விய கேஸாதி³னாமேஹி வினா வேத³னாதி³னாமேஹி அஞ்ஞேன நாமேன அரூபத⁴ம்மா பிண்டா³காரதோ வோஹரீயந்தீதி. யம் பன பரஸ்ஸ நாமம் கரோதி, தஸ்ஸ அஞ்ஞாபேக்க²ம் நாமகரணந்தி நாமகரணஸபா⁴வதா நத்தீ²தி ஸாமஞ்ஞனாமாதி³கரணானம் நாமபா⁴வோ நாபஜ்ஜதி. யஸ்ஸ சஞ்ஞேஹி நாமம் கரீயதி, தஸ்ஸ நாமகரணஸபா⁴வதாய அபா⁴வோயேவாதி நத்தி² நாமபா⁴வோ. யே பன அனாபன்னனாமந்தரா ஸபா⁴வஸித்³த⁴னாமா ச, தே வேத³னாத³யோவ நாமம் நாமாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத்தனாவா’’திஆதி³மாஹ. ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ஆரம்மணாபி⁴முக²தா தம் அக்³க³ஹேத்வா அப்பவத்தியேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அவினாபா⁴வதோ’’தி வுத்தம். அதி⁴வசனஸம்ப²ஸ்ஸோ மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஸோ நாமமந்தரேன க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யதாய பாகடோதி நித³ஸ்ஸனபா⁴வேன வுத்தோ. ருப்பனஸபா⁴வேனாதி நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். பகாஸகபகாஸிதப்³ப³பா⁴வேனபி ஹி வினாபி நாமேன ரூபத⁴ம்மா பாகடா ஹோந்தீதி. அத² வா பகாஸகபகாஸிதப்³ப³பா⁴வோ விஸயிவிஸயபா⁴வோ சக்கு²ரூபாதீ³னம் ஸபா⁴வோ, ஸோ ருப்பனஸபா⁴வே ஸாமஞ்ஞே அந்தோக³தோ⁴தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

119-123. இதோ புப்³பே³ பரிகம்மந்திஆதி³னா ஸமாபத்திவுட்டா²னகுஸலதா விய ஸமாபத்திகுஸலதாபி ஜா²னலாபீ⁴னம்யேவ ஹோதீதி வுத்தம் விய தி³ஸ்ஸதி. ‘‘இதரேஸம்பி அனுஸ்ஸவவஸேன ஸமாபத்தீனம் அப்பனாபரிச்சே²த³பஞ்ஞா லப்³ப⁴தீ’’தி வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் ஸீலவிஸோத⁴னாதி³னா ஸமாபத்திம் அப்பேதீதி ஜானனகபஞ்ஞா ஸஹ பரிகம்மேன அப்பனாபரிச்சே²த³ஜானனகபஞ்ஞா’’தி கேசி. வுட்டா²னே குஸலபா⁴வோ வுட்டா²னவஸிதா. புப்³பே³தி ஸமாபஜ்ஜனதோ புப்³பே³.

124-134. ஸோப⁴னே ரதோ ஸுரதோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோரச்சந்தி ஆஹ ‘‘ஸோப⁴னகம்மரததா’’தி. ஸுட்டு² வா ஓரதோ விரதோ ஸோரதோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோரச்சந்தி. அயம் பனத்தோ² அட்ட²கதா²யம் வுத்தோ ஏவ. அப்படிஸங்கா²னம் மோஹோ. குஸலபா⁴வனா போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் வட்³ட⁴னா. ஸஞ்ஞாணம் உபலக்க²ணம். ஸவிக்³க³ஹம் ஸபி³ம்ப³கம். உபலக்கே²தப்³பா³காரம் த⁴ம்மஜாதம், ஆரம்மணம் வா. அவிக்கே²போதி சித்தவிக்கே²பபடிபக்கோ². உஜுவிபச்சனீகதாய ஹி பஹானவுட்டா²னேன ச அவிக்கே²போ விக்கே²பம் படிக்கி²பதி, பவத்திதும் ந தே³தீதி.

135-142. காரணஸீலம் லோகியம். ப²லஸீலம் லோகுத்தரம் தேன ஸிஜ்ஜ²தீதி கத்வா, லோகியஸ்ஸபி வா ஸீலஸ்ஸ காரணப²லபா⁴வோ புப்³பா³பரபா⁴வேன த³ட்ட²ப்³போ³. ஸம்பன்னஸமுதா³யஸ்ஸ பரிபுண்ணஸமூஹஸ்ஸ. அகுஸலா ஸீலா அகுஸலா ஸமாசாரா. ஸீலஸம்பதா³ ஸீலஸம்பத்தி ஸீலகு³ணாதி அத்தோ². ஸஹோத்தப்பம் ஞாணந்தி ஓத்தப்பஸ்ஸ ஞாணப்பதா⁴னதம் ஆஹ, ந பன ஞாணஸ்ஸ ஓத்தப்பஸஹிததாமத்தம். ந ஹி ஓத்தப்பரஹிதம் ஞாணம் அத்தீ²தி. அதி⁴முத்ததா அபி⁴ரதிவஸேன நிராஸங்காபவத்தி. நிஸ்ஸடதா விஸம்யுத்ததா. ஏத்த² ச அதி⁴முத்ததானிஸ்ஸடதாவசனேஹி தது³ப⁴யபரியாயா த்³வே விமுத்தியோ ஏகஸேஸனயேன இத⁴ ‘‘விமுத்தீ’’தி வுத்தாதி த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘சித்தஸ்ஸ ச அதி⁴முத்தி நிப்³பா³னஞ்சா’’தி. உப்பஜ்ஜதி ஏதேனாதி உப்பாதோ³, ந உப்பாதோ³தி அனுப்பாதோ³, தப்³பூ⁴தே அனுப்பாத³பரியோஸானே விமோக்க²ந்தே அனுப்பாத³ஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ கிலேஸானம் வா அனுப்பஜ்ஜனஸ்ஸ பரியோஸானேதி டா²னப²லேஹி அரியப²லமேவ உபலக்கீ²யதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

மாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.