பா³ஹிரனிதா³னகதா²

இதா³னி ‘‘தம் வண்ணயிஸ்ஸம் வினய’’ந்தி படிஞ்ஞாதத்தா யதா²படிஞ்ஞாதவினயஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோ ஸம்வரவினயபஹானவினயாதி³வஸேன வினயஸ்ஸ ப³ஹுவித⁴த்தா இத⁴ ஸம்வண்ணேதப்³ப³பா⁴வேன அதி⁴ப்பேதோ தாவ வினயோ வவத்த²பேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. தத்த² தத்தா²தி தாஸு கா³தா²ஸு. தாவ-ஸத்³தோ³ பட²மந்தி இமஸ்மிம் அத்தே² த³ட்ட²ப்³போ³. தேன பட²மம் வினயம் வவத்த²பேத்வா பச்சா² தஸ்ஸ வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமீதி தீ³பேதி. வவத்த²பேதப்³போ³தி நியமேதப்³போ³. தேனேதம் வுச்சதீதி யஸ்மா வவத்த²பேதப்³போ³, தேன ஹேதுனா ஏதம் ‘‘வினயோ நாமா’’திஆதி³கம் நியாமகவசனம் வுச்சதீதி அத்தோ². அஸ்ஸாதி வினயஸ்ஸ. மாதிகாதி உத்³தே³ஸோ. ஸோ ஹி நித்³தே³ஸபதா³னம் ஜனனீடா²னே டி²தத்தா மாதா வியாதி மாதிகாதி வுச்சதி.

இதா³னி வண்ணேதப்³ப³மத்த²ம் மாதிகம் ட²பேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘வுத்தம் யேனா’’திஆதி³. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஏதம் ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா வேரஞ்ஜாயம் விஹரதீ’’திஆதி³னிதா³னவசனபடிமண்டி³தம் வினயபிடகம் யேன புக்³க³லேன வுத்தம், யஸ்மிம் காலே வுத்தம், யஸ்மா காரணா வுத்தம், யேன தா⁴ரிதம், யேன ச ஆப⁴தம், யேஸு பதிட்டி²தம், ஏதம் யதா²வுத்தவிதா⁴னம் வத்வா ததோ ‘‘தேன ஸமயேனா’’திஆதி³பாட²ஸ்ஸ அத்த²ம் அனேகப்பகாரதோ த³ஸ்ஸயந்தோ வினயஸ்ஸ அத்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமீதி. ஏத்த² ச ‘‘வுத்தம் யேன யதா³ யஸ்மா’’தி இத³ம் வசனம் ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’திஆதி³னிதா³னவசனமத்தம் அபேக்கி²த்வா வத்துகாமோபி விஸும் அவத்வா ‘‘நிதா³னேன ஆதி³கல்யாணம், ‘இத³மவோசா’தி நிக³மனேன பரியோஸானகல்யாண’’ந்தி ச வசனதோ நிதா³னனிக³மனானிபி ஸத்து²தே³ஸனாய அனுவிதா⁴னத்தா தத³ந்தோக³தா⁴னேவாதி நிதா³னஸ்ஸபி வினயபாளியம்யேவ அந்தோக³த⁴த்தா ‘‘வுத்தம் யேன யதா³ யஸ்மா’’தி இத³ம்பி வினயபிடகஸம்ப³ந்த⁴ம்யேவ கத்வா மாதிகம் ட²பேஸி. மாதிகாய ஹி ‘‘ஏத’’ந்தி வுத்தம் வினயபிடகம்யேவ ஸாமஞ்ஞதோ ஸப்³ப³த்த² ஸம்ப³ந்த⁴முபக³ச்ச²தி.

இதா³னி பன தம் விஸும் நீஹரித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத்த² வுத்தம் யேனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்தா²தி தேஸு மாதிகாபதே³ஸு. அத² கஸ்மா இத³மேவ வசனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘இத³ஞ்ஹீ’’திஆதி³. இத³ந்தி ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’திஆதி³வசனம். ஹி-ஸத்³தோ³ யஸ்மாதி அத்தே² த³ட்ட²ப்³போ³, யஸ்மா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அத்தபச்சக்க²வசனம் ந ஹோதி, தஸ்மாதி வுத்தம் ஹோதி. அத்தபச்சக்க²வசனம் ந ஹோதீதி அத்தனோ பச்சக்க²ம் கத்வா வுத்தவசனம் ந ஹோதி, ப⁴க³வதா வுத்தவசனம் ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘அத்தபச்சக்க²வசனம் ந ஹோதீதி ஆஹச்ச பா⁴ஸிதம் ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ’’தி கேனசி வுத்தம். க³ண்டி²பதே³ பன ‘‘அத்தபச்சக்க²வசனம் ந ஹோதீதி அத்தனோ த⁴ரமானகாலே வுத்தவசனம் ந ஹோதீ’’தி லிகி²தம். தது³ப⁴யம்பி அத்த²தோ ஸமானமேவ. இதா³னி பஞ்ஹகரணம் வத்வா அனுக்கமேன யதா²வுத்தபஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனம் கரோந்தோ ‘‘ஆயஸ்மதா’’திஆதி³மாஹ. இமினா புக்³க³லம் நியமேதி, ‘‘தஞ்சா’’திஆதி³னா காலம் நியமேதி. தஞ்ச உபாலித்தே²ரேன வுத்தவசனம் காலதோ பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தந்தி அத்தோ².

பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²வண்ணனா

இதா³னி தம் பட²மமஹாஸங்கீ³திம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ தஸ்ஸா தந்திஆருள்ஹாய இத⁴ வசனே காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பட²மமஹாஸங்கீ³தி நாம சேஸா…பே… வேதி³தப்³பா³’’தி ஆஹ. பட²மமஹாஸங்கீ³தி நாம சேஸாதி ச-ஸத்³தோ³ ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு வத்தப்³ப³ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தஞ்ச பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தம், ஏஸா ச பட²மமஹாஸங்கீ³தி ஏவம் வேதி³தப்³பா³தி வுத்தம் ஹோதி. உபஞ்ஞாஸத்தோ² வா ச-ஸத்³தோ³. உபஞ்ஞாஸோதி ச வாக்யாரம்போ⁴ வுச்சதி. ஏஸா ஹி க³ந்த²காரானம் பகதி, யதி³த³ம் கிஞ்சி வத்வா புன பரம் வத்துமாரப⁴ந்தானம் சஸத்³த³ப்பயோகோ³. யம் பன கேனசி வுத்தம் ‘‘பட²மமஹாஸங்கீ³தி நாம சாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தோ³ அதிரேகத்தோ², தேன அஞ்ஞாபி அத்தீ²தி தீ³பேதீ’’தி. ததே³வ தஸ்ஸ க³ந்த²க்கமே அகோவித³தம் த³ஸ்ஸேதி. ந ஹேத்த² சஸத்³தே³ன அதிரேகத்தோ² விஞ்ஞாயதி. யதி³ சேத்த² ஏதத³த்தோ²யேவ ச-காரோ அதி⁴ப்பேதோ ஸியா, ஏவம் ஸதி ந கத்தப்³போ³யேவ பட²மஸத்³தே³னேவ அஞ்ஞாஸம் து³தியாதி³ஸங்கீ³தீனம்பி அத்தி²பா⁴வஸ்ஸ தீ³பிதத்தா. து³தியாதி³ம் உபாதா³ய ஹி பட²மஸத்³த³ப்பயோகோ³ தீ³கா⁴தி³ம் உபாதா³ய ரஸ்ஸாதி³ஸத்³த³ப்பயோகோ³ விய. யதா²பச்சயம் தத்த² தத்த² தே³ஸிதத்தா பஞ்ஞத்தத்தா ச விப்பகிண்ணானம் த⁴ம்மவினயானம் ஸங்க³ஹேத்வா கா³யனம் கத²னம் ஸங்கீ³தி. ஏதேன தம்தம்ஸிக்கா²பதா³னம் ஸுத்தானஞ்ச ஆதி³பரியோஸானேஸு அந்தரந்தரா ச ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ட²பிதம் ஸங்கீ³திகாரவசனம் ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. மஹாவிஸயத்தா பூஜனீயத்தா ச மஹதீ ஸங்கீ³தி மஹாஸங்கீ³தி, பட²மா மஹாஸங்கீ³தி பட²மமஹாஸங்கீ³தி. நிதா³னகோஸல்லத்த²ந்தி நித³தா³தி தே³ஸனம் தே³ஸகாலாதி³வஸேன அவிதி³தம் விதி³தம் கத்வா நித³ஸ்ஸேதீதி நிதா³னம், தத்த² கோஸல்லம் நிதா³னகோஸல்லம், தத³த்த²ந்தி அத்தோ².

ஸத்தானம் த³ஸ்ஸனானுத்தரியஸரணாதி³படிலாப⁴ஹேதுபூ⁴தாஸு விஜ்ஜமானாஸுபி அஞ்ஞாஸு ப⁴க³வதோ கிரியாஸு ‘‘பு³த்³தோ⁴ போ³தே⁴ய்ய’’ந்தி படிஞ்ஞாய அனுலோமனதோ வேனேய்யானம் மக்³க³ப²லுப்பத்திஹேதுபூ⁴தா கிரியா நிப்பரியாயேன பு³த்³த⁴கிச்சந்தி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஞ்ஹி ஆதி³ம் கத்வா’’தி. தத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி³த⁴ம்மோயேவ பவத்தனட்டே²ன சக்கந்தி த⁴ம்மசக்கம். அத² வா சக்கந்தி ஆணா, த⁴ம்மதோ அனபேதத்தா த⁴ம்மஞ்ச தம் சக்கஞ்சாதி த⁴ம்மசக்கம், த⁴ம்மேன ஞாயேன சக்கந்திபி த⁴ம்மசக்கம். யதா²ஹ –

‘‘த⁴ம்மஞ்ச பவத்தேதி சக்கஞ்சாதி த⁴ம்மசக்கம், சக்கஞ்ச பவத்தேதி த⁴ம்மஞ்சாதி த⁴ம்மசக்கம், த⁴ம்மேன பவத்தேதீதி த⁴ம்மசக்கம், த⁴ம்மசரியாய பவத்தேதீதி த⁴ம்மசக்க’’ந்திஆதி³ (படி. ம. 2.40).

கதபு³த்³த⁴கிச்சேதி கதம் பரினிட்டா²பிதம் பு³த்³த⁴கிச்சம் யேன, தஸ்மிம் கதபு³த்³த⁴கிச்சே ப⁴க³வதி லோகனாதே²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏதேன பு³த்³த⁴கத்தப்³ப³ஸ்ஸ கஸ்ஸசிபி அஸேஸிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ததோயேவ ஹி ஸோ ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோதி. நனு ச ஸாவகேஹி வினீதாபி வினேய்யா ப⁴க³வதாயேவ வினீதா ஹோந்தி, ததா² ஹி ஸாவகபா⁴ஸிதம் ஸுத்தம் பு³த்³த⁴வசனந்தி வுச்சதி, ஸாவகவினேய்யா ச ந தாவ வினீதாதி? நாயம் தோ³ஸோ தேஸம் வினயனூபாயஸ்ஸ ஸாவகேஸு ட²பிதத்தா. தேனேவாஹ –

‘‘ந தாவாஹம் பாபிம பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமி, யாவ ந பி⁴க்கூ² வியத்தா வினீதா விஸாரதா³ ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா உப்பன்னம் பரப்பவாத³ம் ஸஹத⁴ம்மேன ஸுனிக்³க³ஹிதம் நிக்³க³ஹேத்வா ஸப்பாடிஹாரியம் த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸந்தீ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 2.168).

‘‘குஸினாராய’’ந்திஆதி³னா ப⁴க³வதோ பரினிப்³பு³ததே³ஸகாலவிஸேஸத³ஸ்ஸனம், ‘‘அபரினிப்³பு³தோ ப⁴க³வா’’தி கா³ஹஸ்ஸ மிச்சா²பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் லோகே ஜாதஸம்வட்³ட⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச. ததா² ஹி மனுஸ்ஸபா⁴வஸ்ஸ ஸுபாகடகரணத்த²ம் மஹாபோ³தி⁴ஸத்தா சரிமப⁴வே தா³ரபரிக்³க³ஹாதீ³னிபி கரோந்தீதி. குஸினாராயந்தி ஏவம்னாமகே நக³ரே. ஸமீபத்தே² சேதம் பு⁴ம்மவசனம். உபவத்தனே மல்லானம் ஸாலவனேதி தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ உபவத்தனபூ⁴தம் மல்லராஜூனம் ஸாலவனுய்யானம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² நக³ரம் பவிஸிதுகாமா உய்யானதோ உபேச்ச வத்தந்தி க³ச்ச²ந்தி ஏதேனாதி உபவத்தனந்தி ஸாலவனம் வுச்சதி. யதா² ஹி அனுராத⁴புரஸ்ஸ தூ²பாராமோ த³க்கி²ணபச்சி²மதி³ஸாயம், ஏவம் தம் உய்யானம் குஸினாராய த³க்கி²ணபச்சி²மதி³ஸாய ஹோதி. யதா² ச தூ²பாராமதோ த³க்கி²ணத்³வாரேன நக³ரம் பவிஸனமக்³கோ³ பாசீனமுகோ² க³ந்த்வா உத்தரேன நிவத்ததி, ஏவம் உய்யானதோ ஸாலபந்தி பாசீனமுகா² க³ந்த்வா உத்தரேன நிவத்தா, தஸ்மா தம் ‘‘உபவத்தன’’ந்தி வுச்சதி. யமகஸாலானமந்தரேதி யமகஸாலானம் வேமஜ்ஜே². தத்த² கிர ப⁴க³வதோ பஞ்ஞத்தஸ்ஸ பரினிப்³பா³னமஞ்சஸ்ஸ ஏகா ஸாலபந்தி ஸீஸபா⁴கே³ ஹோதி, ஏகா பாத³பா⁴கே³, தத்ராபி ஏகோ தருணஸாலோ ஸீஸபா⁴க³ஸ்ஸ ஆஸன்னோ ஹோதி, ஏகோ பாத³பா⁴க³ஸ்ஸ, தஸ்மா ‘‘யமகஸாலானமந்தரே’’தி வுத்தம். அபி ச ‘‘யமகஸாலா நாம மூலக்க²ந்த⁴விடபபத்தேஹி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸிப்³பே³த்வா டி²தஸாலா’’திபி மஹாஅட்ட²கதா²யம் வுத்தம்.

அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயாதி உபாதீ³யதே கம்மகிலேஸேஹீதி உபாதி³, விபாகக்க²ந்தா⁴ கடத்தா ச ரூபம். ஸோ பன உபாதி³ கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரமாரனிம்மத²னேன நிப்³பா³னப்பத்தியம் அனோஸ்ஸட்டோ², இத⁴ க²ந்த⁴மச்சுமாரனிம்மத²னேன ஓஸ்ஸட்டோ² நிஸேஸிதோதி அயம் அனுபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து நத்தி² ஏதிஸ்ஸா உபாதி³ஸேஸோதி கத்வா. நிப்³பா³னதா⁴தூதி சேத்த² நிப்³பு³திமத்தம் அதி⁴ப்பேதம், இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே சாயம் கரணனித்³தே³ஸோ. பரினிப்³பா³னேதி பரினிப்³பா³னட்டா²னே, நிமித்தத்தே² வா பு⁴ம்மவசனம், பரினிப்³பா³னஹேது ஸன்னிபதிதானந்தி அத்தோ². ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே²ரோ ஸங்க⁴த்தே²ரோ. ஸோ பன ஸங்கோ⁴ கிம்பரிமாணோதி ஆஹ ‘‘ஸத்தன்னம் பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸான’’ந்தி. நிச்சஸாபேக்க²த்தா ஹி ஈதி³ஸேஸு ஸமாஸோ ஹோதியேவ யதா² ‘‘தே³வத³த்தஸ்ஸ க³ருகுல’’ந்தி. ஸத்தன்னம் பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸானந்தி ச ஸங்க⁴த்தே²ரானம்யேவ ஸத்தன்னம் பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸானம். ததா³ ஹி ‘‘ஸன்னிபதிதா பி⁴க்கூ² ஏத்தகா’’தி பமாணரஹிதா. ததா² ஹி வேளுவகா³மே வேத³னாவிக்க²ம்ப⁴னதோ பட்டா²ய ‘‘ந சிரேன ப⁴க³வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸதீ’’தி ஸுத்வா ததோ ததோ ஆக³தேஸு பி⁴க்கூ²ஸு ஏகபி⁴க்கு²பி பக்கந்தோ நாம நத்தி², தஸ்மா க³ணனம் வீதிவத்தோ ஸங்கோ⁴ அஹோஸி. ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

தத்த² மஹாகஸ்ஸபோதி மஹந்தேஹி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸமன்னாக³தத்தா மஹந்தோ கஸ்ஸபோதி மஹாகஸ்ஸபோ, அபிச குமாரகஸ்ஸபத்தே²ரம் உபாதா³ய அயம் மஹாதே²ரோ ‘‘மஹாகஸ்ஸபோ’’தி வுச்சதி. அத² கிமத்த²ம் ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீதி ஆஹ ‘‘ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தே’’திஆதி³. ஸத்த அஹானி ஸமாஹடானி ஸத்தாஹம், ஸத்தாஹம் பரினிப்³பு³தஸ்ஸ அஸ்ஸாதி ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தோ, ப⁴க³வா, தஸ்மிம் ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தே ப⁴க³வதி, ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னதி³வஸதோ பட்டா²ய ஸத்தாஹே வீதிவத்தேதி வுத்தம் ஹோதி. ஸுப⁴த்³தே³ன வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதேன வுத்தவசனம் ஸமனுஸ்ஸரந்தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² ஸுப⁴த்³தோ³தி தஸ்ஸ நாமம், வுட்³ட⁴காலே பன பப்³ப³ஜிதத்தா வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோதி வுச்சதி. ‘‘அலம் ஆவுஸோ’’திஆதி³னா தேன வுத்தவசனம் நித³ஸ்ஸேதி. ஸோ ஹி ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தே ப⁴க³வதி ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரேன ஸத்³தி⁴ம் பாவாய குஸினாரம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னேஸு பஞ்சமத்தேஸு பி⁴க்கு²ஸதேஸு அவீதராகே³ பி⁴க்கூ² அந்தராமக்³கே³ தி³ட்ட²ஆஜீவகஸ்ஸ ஸந்திகா ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னம் ஸுத்வா பத்தசீவரானி ச²ட்³டே³த்வா பா³ஹா பக்³க³ய்ஹ நானப்பகாரம் பரிதே³வந்தே தி³ஸ்வா ஏவமாஹ.

கஸ்மா பன ஸோ ஏவமாஹ? ப⁴க³வதி ஆகா⁴தேன. அயம் கிர ஸோ க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 303) ஆக³தே ஆதுமாவத்து²ஸ்மிம் நஹாபிதபுப்³ப³கோ வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ ப⁴க³வதி குஸினாரதோ நிக்க²மித்வா அட்³ட⁴தேளஸேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஆதுமம் க³ச்ச²ந்தே ‘‘ப⁴க³வா ஆக³ச்ச²தீ’’தி ஸுத்வா ஆக³தகாலே ‘‘யாகு³தா³னம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி ஸாமணேரபூ⁴மியம் டி²தே த்³வே புத்தே ஏதத³வோச ‘‘ப⁴க³வா கிர தாதா ஆதுமம் ஆக³ச்ச²தி மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் அட்³ட⁴தேளஸேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி, க³ச்ச²த² தும்ஹே தாதா கு²ரப⁴ண்ட³ம் ஆதா³ய நாளியாவாபகேன அனுக⁴ரகம் அனுக⁴ரகம் ஆஹிண்ட³த², லோணம்பி தேலம்பி தண்டு³லம்பி கா²த³னீயம்பி ஸம்ஹரத², ப⁴க³வதோ ஆக³தஸ்ஸ யாகு³தா³னம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி. தே ததா² அகம்ஸு. அத² ப⁴க³வதி ஆதுமம் ஆக³ந்த்வா பு⁴ஸாகா³ரகம் பவிட்டே² ஸுப⁴த்³தோ³ ஸாயன்ஹஸமயம் கா³மத்³வாரம் க³ந்த்வா மனுஸ்ஸே ஆமந்தேத்வா ‘‘ஹத்த²கம்மமத்தம் மே தே³தா²’’தி ஹத்த²கம்மம் யாசித்வா ‘‘கிம் ப⁴ந்தே கரோமா’’தி வுத்தே ‘‘இத³ஞ்சித³ஞ்ச க³ண்ஹதா²’’தி ஸப்³பூ³பகரணானி கா³ஹாபேத்வா விஹாரே உத்³த⁴னானி காரேத்வா ஏகம் காளகம் காஸாவம் நிவாஸேத்வா தாதி³ஸமேவ பாருபித்வா ‘‘இத³ம் கரோத², இத³ம் கரோதா²’’தி ஸப்³ப³ரத்திம் விசாரேந்தோ ஸதஸஹஸ்ஸம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா போ⁴ஜ்ஜயாகு³ஞ்ச மது⁴கோ³ளகஞ்ச படியாதா³பேஸி. போ⁴ஜ்ஜயாகு³ நாம பு⁴ஞ்ஜித்வா பாதப்³ப³யாகு³, தத்த² ஸப்பிமது⁴பா²ணிதமச்ச²மம்ஸபுப்ப²ப²லரஸாதி³ யம் கிஞ்சி கா²த³னீயம் நாம அத்தி², தம் ஸப்³ப³ம் பவிஸதி, கீளிதுகாமானம் ஸீஸமக்க²னயோக்³கா³ ஹோதி ஸுக³ந்த⁴க³ந்தா⁴.

அத² ப⁴க³வா காலஸ்ஸேவ ஸரீரபடிஜக்³க³னம் கத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ பிண்டா³ய சரிதும் ஆதுமாபி⁴முகோ² பாயாஸி. மனுஸ்ஸா தஸ்ஸ ஆரோசேஸும் ‘‘ப⁴க³வா பிண்டா³ய கா³மம் பவிஸதி, தயா கஸ்ஸ யாகு³ படியாதி³தா’’தி. ஸோ யதா²னிவத்த²பாருதேஹேவ தேஹி காளககாஸாவேஹி ஏகேன ஹத்தே²ன த³ப்³பி³ஞ்ச கடச்சு²ஞ்ச க³ஹேத்வா ப்³ரஹ்மா விய த³க்கி²ணஜாணுமண்ட³லம் பூ⁴மியம் பதிட்டா²பேத்வா வந்தி³த்வா ‘‘படிக்³க³ண்ஹது மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா யாகு³’’ந்தி ஆஹ. ததோ ‘‘ஜானந்தாபி ததா²க³தா புச்ச²ந்தீ’’தி க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 303) ஆக³தனயேன ப⁴க³வா புச்சி²த்வா ச ஸுத்வா ச தம் வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதம் விக³ரஹித்வா தஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிம் அகப்பியஸமாதா³பனஸிக்கா²பத³ம் கு²ரப⁴ண்ட³பரிஹரணஸிக்கா²பத³ஞ்சாதி த்³வே ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞபேத்வா ‘‘பி⁴க்க²வே அனேககப்பகோடியோ போ⁴ஜனம் பரியேஸந்தேஹேவ வீதினாமிதா, இத³ம் பன தும்ஹாகம் அகப்பியம், அத⁴ம்மேன உப்பன்னபோ⁴ஜனம் இமம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா அனேகானி அத்தபா⁴வஸஹஸ்ஸானி அபாயேஸ்வேவ நிப்³ப³த்திஸ்ஸந்தி, அபேத² மா க³ண்ஹதா²’’தி பி⁴க்கா²சாராபி⁴முகோ² அக³மாஸி, ஏகபி⁴க்கு²னாபி ந கிஞ்சி க³ஹிதம்.

ஸுப⁴த்³தோ³ அனத்தமனோ ஹுத்வா ‘‘அயம் ‘ஸப்³ப³ம் ஜானாமீ’தி ஆஹிண்ட³தி, ஸசே ந க³ஹேதுகாமோ பேஸேத்வா ஆரோசேதப்³ப³ம் அஸ்ஸ, பக்காஹாரோ நாம ஸப்³ப³சிரம் திட்ட²ந்தோ ஸத்தாஹமத்தம் திட்டே²ய்ய, இத³ஞ்ச மம யாவஜீவம் பரியத்தம் அஸ்ஸ, ஸப்³ப³ம் தேன நாஸிதம், அஹிதகாமோ அயம் மய்ஹ’’ந்தி ப⁴க³வதி ஆகா⁴தம் ப³ந்தி⁴த்வா த³ஸப³லே த⁴ரமானே கிஞ்சி வத்தும் நாஸக்கி². ஏவம் கிரஸ்ஸ அஹோஸி ‘‘அயம் உச்சகுலா பப்³ப³ஜிதோ மஹாபுரிஸோ, ஸசே கிஞ்சி வக்கா²மி, மமம்யேவ ஸந்தஜ்ஜேஸ்ஸதீ’’தி. ஸ்வாயம் அஜ்ஜ மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரேன ஸத்³தி⁴ம் ஆக³ச்ச²ந்தோ ‘‘பரினிப்³பு³தோ ப⁴க³வா’’தி ஸுத்வா லத்³த⁴ஸ்ஸாஸோ விய ஹட்ட²துட்டோ² ஏவமாஹ. தே²ரோ பன தம் ஸுத்வா ஹத³யே பஹாரம் விய மத்த²கே பதிதஸுக்காஸனிம் விய மஞ்ஞி, த⁴ம்மஸம்வேகோ³ சஸ்ஸ உப்பஜ்ஜி ‘‘ஸத்தாஹமத்தபரினிப்³பு³தோ ப⁴க³வா, அஜ்ஜாபிஸ்ஸ ஸுவண்ணவண்ணம் ஸரீரம் த⁴ரதியேவ, து³க்கே²ன ப⁴க³வதா ஆராதி⁴தஸாஸனே நாம ஏவம் லஹும் மஹந்தம் பாபகஸடம் கண்டகோ உப்பன்னோ, அலம் கோ² பனேஸ பாபோ வட்³ட⁴மானோ அஞ்ஞேபி ஏவரூபே ஸஹாயே லபி⁴த்வா ஸாஸனம் ஓஸக்காபேது’’ந்தி.

ததோ தே²ரோ சிந்தேஸி ‘‘ஸசே கோ² பனாஹம் இமம் மஹல்லகம் இதே⁴வ பிலோதிகம் நிவாஸேத்வா சா²ரிகாய ஓகிராபேத்வா நீஹராபேஸ்ஸாமி, மனுஸ்ஸா ‘ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸரீரே த⁴ரமானேயேவ ஸாவகா விவத³ந்தீ’தி அம்ஹாகம் தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேஸ்ஸந்தி, அதி⁴வாஸேமி தாவ. ப⁴க³வதா ஹி தே³ஸிதத⁴ம்மோ அஸங்க³ஹிதபுப்ப²ராஸிஸதி³ஸோ, தத்த² யதா² வாதேன பஹடபுப்பா²னி யதோ வா ததோ வா க³ச்ச²ந்தி, ஏவமேவ ஏவரூபானம் வஸேன க³ச்ச²ந்தே க³ச்ச²ந்தே காலே வினயே ஏகம் த்³வே ஸிக்கா²பதா³னி நஸ்ஸிஸ்ஸந்தி வினஸ்ஸிஸ்ஸந்தி, ஸுத்தே ஏகோ த்³வே பஞ்ஹவாரா நஸ்ஸிஸ்ஸந்தி, அபி⁴த⁴ம்மே ஏகம் த்³வே பூ⁴மந்தரானி நஸ்ஸிஸ்ஸந்தி, ஏவம் அனுக்கமேன மூலே நட்டே² பிஸாசஸதி³ஸா ப⁴விஸ்ஸாம, தஸ்மா த⁴ம்மவினயஸங்க³ஹம் கரிஸ்ஸாமி, ஏவம் ஸதி த³ள்ஹஸுத்தேன ஸங்க³ஹிதபுப்பா²னி விய அயம் த⁴ம்மவினயோ நிச்சலோ ப⁴விஸ்ஸதி. ஏதத³த்த²ஞ்ஹி ப⁴க³வா மய்ஹம் தீணி கா³வுதானி பச்சுக்³க³மனம் அகாஸி, தீஹி ஓவாதே³ஹி உபஸம்பத³ம் அகாஸி, காயதோ சீவரபரிவத்தனம் அகாஸி, ஆகாஸே பாணிம் சாலேத்வா சந்தோ³பமபடிபத³ம் கதே²ந்தோ மஞ்ஞேவ ஸக்கி²ம் கத்வா கதே²ஸி, திக்க²த்தும் ஸகலஸாஸனரதனம் படிச்சா²பேஸி, மாதி³ஸே பி⁴க்கு²ம்ஹி திட்ட²மானே அயம் பாபோ ஸாஸனே வட்³டி⁴ம் மா அலத்து², யாவ அத⁴ம்மோ ந தி³ப்பதி, த⁴ம்மோ ந படிபா³ஹீயதி, அவினயோ ந தி³ப்பதி, வினயோ ந படிபா³ஹீயதி, அத⁴ம்மவாதி³னோ ந ப³லவந்தோ ஹோந்தி, த⁴ம்மவாதி³னோ ந து³ப்³ப³லா ஹோந்தி, அவினயவாதி³னோ ந ப³லவந்தோ ஹோந்தி, வினயவாதி³னோ ந து³ப்³ப³லா ஹோந்தி, தாவ த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிஸ்ஸாமி, ததோ பி⁴க்கூ² அத்தனோ அத்தனோ பஹோனகம் க³ஹேத்வா கப்பியாகப்பியே கதே²ஸ்ஸந்தி, அதா²யம் பாபோ ஸயமேவ நிக்³க³ஹம் பாபுணிஸ்ஸதி, புன ஸீஸம் உக்கி²பிதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி, ஸாஸனம் இத்³த⁴ஞ்சேவ பீ²தஞ்ச ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. சிந்தேத்வா ஸோ ‘‘ஏவம் நாம மய்ஹம் சித்தம் உப்பன்ன’’ந்தி கஸ்ஸசி அனாரோசேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸமஸ்ஸாஸேத்வா அத² பச்சா² தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸே த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸி. தேன வுத்தம் ‘‘ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தே…பே… த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீ’’தி.

தத்த² அலந்தி படிக்கே²பவசனம். ஆவுஸோதி பரிதே³வந்தே பி⁴க்கூ² ஆலபதி. மா ஸோசித்தா²தி சித்தே உப்பன்னப³லவஸோகேன மா ஸோசித்த². மா பரிதே³வித்தா²தி வாசாய மா பரிதே³வித்த² ‘‘பரிதே³வனம் விலாபோ’’தி வசனதோ. இதா³னி அஸோசனாதீ³ஸு காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுமுத்தா மய’’ந்திஆதி³மாஹ. தேன மஹாஸமணேனாதி நிஸ்ஸக்கே கரணவசனம், ததோ மஹாஸமணதோ ஸுட்டு² முத்தா மயந்தி அத்தோ², உபத்³து³தா ச ஹோம ததா³தி அதி⁴ப்பாயோ. ஹோமாதி வா அதீதத்தே² வத்தமானவசனம், அஹும்ஹாதி அத்தோ², அனுஸ்ஸரந்தோ த⁴ம்மஸம்வேக³வஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. த⁴ம்மஸபா⁴வசிந்தாவஸேன பவத்தம் ஸஹோத்தப்பஞாணம் த⁴ம்மஸம்வேகோ³. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘ஸப்³ப³ஸங்க²தத⁴ம்மேஸு, ஓத்தப்பாகாரஸண்டி²தம்;

ஞாணமோஹிதபா⁴ரானம், த⁴ம்மஸம்வேக³ஸஞ்ஞித’’ந்தி.

டா²னம் கோ² பனேதம் விஜ்ஜதீதி திட்ட²தி ஏத்த² ப²லம் ததா³யத்தவுத்திதாயாதி டா²னம், ஹேது. கோ²தி அவதா⁴ரணே, ஏதம் காரணம் விஜ்ஜதேவ, நோ ந விஜ்ஜதீதி அத்தோ². கிம் தம் காரணந்தி ஆஹ ‘‘யம் பாபபி⁴க்கூ²’’திஆதி³. ஏத்த² யந்தி நிபாதமத்தம், காரணனித்³தே³ஸோ வா, யேன காரணேன அந்தரதா⁴பேய்யும், ததே³தம் காரணம் விஜ்ஜதீதி அத்தோ². பாபபி⁴க்கூ²தி பாபிகாய லாமிகாய இச்சா²ய ஸமன்னாக³தா பி⁴க்கூ². அதீதோ அதிக்கந்தோ ஸத்தா² ஏத்த², ஏதஸ்ஸாதி வா அதீதஸத்து²கம், பாவசனம். பதா⁴னம் வசனம் பாவசனம், த⁴ம்மவினயந்தி வுத்தம் ஹோதி. பக்க²ம் லபி⁴த்வாதி அலஜ்ஜீபக்க²ம் லபி⁴த்வா. ந சிரஸ்ஸேவாதி ந சிரேனேவ. யாவ ச த⁴ம்மவினயோ திட்ட²தீதி யத்தகம் காலம் த⁴ம்மோ ச வினயோ ச லஜ்ஜீபுக்³க³லேஸு திட்ட²தி.

வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதாதி பரினிப்³பா³னமஞ்சகே நிபன்னேன ப⁴க³வதா பி⁴க்கூ² ஓவத³ந்தேன ஏதம் வுத்தந்தி அத்தோ². தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோதி த⁴ம்மோபி தே³ஸிதோ சேவ பஞ்ஞத்தோ ச. ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மஸங்க³ஹிதஸ்ஸ ஹி த⁴ம்மஸ்ஸ அபி⁴ஸஜ்ஜனம் பபோ³த⁴னம் தே³ஸனா, தஸ்ஸேவ பகாரதோ ஞாபனம் வினேய்யஸந்தானே ட²பனம் பஞ்ஞாபனம், தஸ்மா த⁴ம்மோபி தே³ஸிதோ சேவ பஞ்ஞத்தோ சாதி வுத்தோ. பஞ்ஞத்தோதி ச ட²பிதோதி அத்தோ². வினயோபி தே³ஸிதோ சேவ பஞ்ஞத்தோ ச. வினயதந்திஸங்க³ஹிதஸ்ஸ ஹி அத்த²ஸ்ஸ காயவாசானம் வினயனதோ வினயோதி லத்³தா⁴தி⁴வசனஸ்ஸ அதிஸஜ்ஜனம் பபோ³த⁴னம் தே³ஸனா, தஸ்ஸேவ பகாரதோ ஞாபனம் அஸங்கரதோ ட²பனம் பஞ்ஞாபனம், தஸ்மா வினயோபி தே³ஸிதோ சேவ பஞ்ஞத்தோ சாதி வுச்சதி.

ஸோ வோ மமச்சயேனாதி ஸோ த⁴ம்மவினயோ தும்ஹாகம் மமச்சயேன ஸத்தா². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – மயா வோ டி²தேனேவ ‘‘இத³ம் லஹுகம், இத³ம் க³ருகம், இத³ம் ஸதேகிச்ச²ம், இத³ம் அதேகிச்ச²ம், இத³ம் லோகவஜ்ஜம், இத³ம் பண்ணத்திவஜ்ஜம். அயம் ஆபத்தி புக்³க³லஸ்ஸ ஸந்திகே வுட்டா²தி, அயம் க³ணஸ்ஸ, அயம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸந்திகே வுட்டா²தீ’’தி ஸத்தன்னம் ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னம் அவீதிக்கமனீயதாவஸேன ஓதிண்ணவத்து²ஸ்மிம் ஸக²ந்த⁴கபரிவாரோ உப⁴தோவிப⁴ங்கோ³ மஹாவினயோ நாம தே³ஸிதோ, தம் ஸகலம்பி வினயபிடகம் மயி பரினிப்³பு³தே தும்ஹாகம் ஸத்து²கிச்சம் ஸாதே⁴ஸ்ஸதி ‘‘இத³ம் வோ கத்தப்³ப³ம், இத³ம் வோ ந கத்தப்³ப³’’ந்தி கத்தப்³பா³கத்தப்³ப³ஸ்ஸ விபா⁴கே³ன அனுஸாஸனதோ. டி²தேனேவ ச மயா ‘‘இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³’’தி தேன தேன வினேய்யானம் அஜ்ஜா²ஸயானுரூபேன பகாரேன இமே ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மே விப⁴ஜித்வா ஸுத்தந்தபிடகம் தே³ஸிதம், தம் ஸகலம்பி ஸுத்தந்தபிடகம் மயி பரினிப்³பு³தே தும்ஹாகம் ஸத்து²கிச்சம் ஸாதே⁴ஸ்ஸதி தம்தம்சரியானுரூபம் ஸம்மாபடிபத்தியா அனுஸாஸனதோ. டி²தேனேவ ச மயா ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴, த்³வாத³ஸாயதனானி, அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ, சத்தாரி ஸச்சானி, பா³வீஸதிந்த்³ரியானி, நவ ஹேதூ, சத்தாரோ ஆஹாரா, ஸத்த ப²ஸ்ஸா, ஸத்த வேத³னா, ஸத்த ஸஞ்ஞா, ஸத்த சேதனா, ஸத்த சித்தானி, தத்ராபி ஏத்தகா த⁴ம்மா காமாவசரா, ஏத்தகா ரூபாவசரா, ஏத்தகா அரூபாவசரா, ஏத்தகா பரியாபன்னா, ஏத்தகா அபரியாபன்னா, ஏத்தகா லோகியா, ஏத்தகா லோகுத்தரா’’தி இமே த⁴ம்மே விப⁴ஜித்வா அபி⁴த⁴ம்மபிடகம் தே³ஸிதம், தம் ஸகலம்பி அபி⁴த⁴ம்மபிடகம் மயி பரினிப்³பு³தே தும்ஹாகம் ஸத்து²கிச்சம் ஸாதே⁴ஸ்ஸதி, க²ந்தா⁴தி³விபா⁴கே³ன ஞாயமானம் சதுஸச்சஸம்போ³தா⁴வஹத்தா ஸத்தா²ரா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன கத்தப்³ப³கிச்சம் நிப்பா²தே³ஸ்ஸதி. இதி ஸப்³ப³ம்பேதம் அபி⁴ஸம்போ³தி⁴தோ யாவ பரினிப்³பா³னா பஞ்சசத்தாலீஸ வஸ்ஸானி பா⁴ஸிதம் லபிதம், தீணி பிடகானி, பஞ்ச நிகாயா, நவங்கா³னி, சதுராஸீதி த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானீதி ஏவம் மஹப்பபே⁴த³ம் ஹோதி. இதி இமானி சதுராஸீதி த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானி திட்ட²ந்தி, அஹம் ஏகோவ பரினிப்³பா³யாமி, அஹஞ்ச பனிதா³னி ஏகோவ ஓவதா³மி அனுஸாஸாமி, மயி பரினிப்³பு³தே இமானி சதுராஸீதி பு³த்³த⁴ஸஹஸ்ஸானி தும்ஹே ஓவதி³ஸ்ஸந்தி அனுஸாஸிஸ்ஸந்தி ஓவாதா³னுஸாஸனீகிச்சஸ்ஸ நிப்பா²த³னதோதி.

ஸாஸனந்தி பரியத்திபடிபத்திபடிவேத⁴வஸேன திவித⁴ம் ஸாஸனம், நிப்பரியாயதோ பன ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா. அத்³த⁴னியந்தி அத்³தா⁴னமக்³க³கா³மீதி அத்³த⁴னியம், அத்³தா⁴னக்க²மந்தி அத்தோ². சிரட்டி²திகந்தி சிரம் டி²தி ஏதஸ்ஸாதி சிரட்டி²திகம், ஸாஸனம், அஸ்ஸ ப⁴வேய்யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² யேன பகாரேன இத³ம் ஸாஸனம் தீ³க⁴மத்³தா⁴னம் பவத்திதும் ஸமத்த²ம், ததோயேவ சிரட்டி²திகம் அஸ்ஸ, ததா² தேன பகாரேன த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யந்தி.

இதா³னி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன அத்தனோ கதம் அனுக்³க³ஹவிஸேஸம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘யஞ்சாஹம் ப⁴க³வதா’’திஆதி³. தத்த² ‘‘யஞ்சாஹ’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ‘‘அனுக்³க³ஹிதோ’’தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² யந்தி யஸ்மா, யேன காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதி. கிரியாபராமஸனம் வா ஏதம், தேன ‘‘அனுக்³க³ஹிதோ’’தி ஏத்த² அனுக்³க³ண்ஹனம் பராமஸதி. தா⁴ரேஸ்ஸஸீதிஆதி³கம் பன ப⁴க³வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரேன பஞ்ஞத்தஸங்கா⁴டியம் நிஸின்னோ தம் சீவரம் விகஸிதபது³மபுப்ப²வண்ணேன பாணினா அந்தரே பராமஸந்தோ ஆஹ. வுத்தஞ்ஹேதம் கஸ்ஸபஸம்யுத்தே (ஸம். நி. 2.154) மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரேனேவ ஆனந்த³த்தே²ரம் ஆமந்தேத்வா கதே²ந்தேன –

‘‘அத² கோ², ஆவுஸோ, ப⁴க³வா மக்³கா³ ஓக்கம்ம யேன அஞ்ஞதரம் ருக்க²மூலம் தேனுபஸங்கமி, அத² க்²வாஹம், ஆவுஸோ, படபிலோதிகானம் ஸங்கா⁴டிம் சதுக்³கு³ணம் பஞ்ஞாபேத்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசம் ‘இத⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா நிஸீத³து, யம் மமஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’தி. நிஸீதி³ கோ², ஆவுஸோ, ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே, நிஸஜ்ஜ கோ² மம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வா ஏதத³வோச ‘முது³கா கோ² த்யாயம் கஸ்ஸப படபிலோதிகானம் ஸங்கா⁴டீ’தி. ‘படிக்³க³ண்ஹாது மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா படபிலோதிகானம் ஸங்கா⁴டிம் அனுகம்பம் உபாதா³யா’தி. ‘தா⁴ரேஸ்ஸஸி பன மே த்வம் கஸ்ஸப ஸாணானி பம்ஸுகூலானி நிப்³ப³ஸனானீ’தி. ‘தா⁴ரேஸ்ஸாமஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ ஸாணானி பம்ஸுகூலானி நிப்³ப³ஸனானீ’தி. ஸோ க்²வாஹம், ஆவுஸோ, படபிலோதிகானம் ஸங்கா⁴டிம் ப⁴க³வதோ பாதா³ஸிம், அஹம் பன ப⁴க³வதோ ஸாணானி பம்ஸுகூலானி நிப்³ப³ஸனானி படிபஜ்ஜி’’ந்தி (ஸம். நி. 2.154).

தத்த² (ஸம். நி. அட்ட². 2.2.154) முது³கா கோ² த்யாயந்தி முது³கா கோ² தே அயம். கஸ்மா ப⁴க³வா ஏவமாஹாதி? தே²ரேன ஸஹ சீவரம் பரிவத்தேதுகாமதாய. கஸ்மா பரிவத்தேதுகாமோ ஜாதோதி? தே²ரம் அத்தனோ டா²னே ட²பேதுகாமதாய. கிம் ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானா நத்தீ²தி? அத்தி², ஏவம் பனஸ்ஸ அஹோஸி ‘‘இமே ந சிரம் ட²ஸ்ஸந்தி, கஸ்ஸபோ பன வீஸவஸ்ஸஸதாயுகோ, ‘ஸோ மயி பரினிப்³பு³தே ஸத்தபண்ணிகு³ஹாயம் வஸித்வா த⁴ம்மவினயஸங்க³ஹம் கத்வா மம ஸாஸனம் பஞ்சவஸ்ஸஸஹஸ்ஸபரிமாணம் காலம் பவத்தனகம் கரிஸ்ஸதீ’தி அத்தனோ நம் டா²னே ட²பேமி, ஏவம் பி⁴க்கூ² கஸ்ஸபஸ்ஸ ஸுஸ்ஸூஸிதப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸந்தீ’’தி, தஸ்மா ஏவமாஹ. தே²ரோ பன யஸ்மா சீவரஸ்ஸ வா பத்தஸ்ஸ வா வண்ணே கதி²தே ‘‘இமம் தும்ஹாகம் க³ண்ஹதா²’’தி சாரித்தமேவ, தஸ்மா ‘‘படிக்³க³ண்ஹாது மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா’’தி ஆஹ. தா⁴ரேஸ்ஸஸி பன மே த்வம் கஸ்ஸபாதி கஸ்ஸப த்வம் இமானி பரிபோ⁴க³ஜிண்ணானி பம்ஸுகூலானி பாருபிதும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீதி வத³தி. தஞ்ச கோ² ந காயப³லம் ஸந்தா⁴ய, படிபத்திபூரணம் பன ஸந்தா⁴ய ஏவமாஹ. அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – அஹம் இமம் சீவரம் புண்ணம் நாம தா³ஸிம் பாருபித்வா ஆமகஸுஸானே ச²ட்³டி³தம் தும்ப³மத்தேஹி பாணகேஹி ஸம்பரிகிண்ணம் தே பாணகே விது⁴னித்வா மஹாஅரியவம்ஸே ட²த்வா அக்³க³ஹேஸிம், தஸ்ஸ மே இமம் சீவரம் க³ஹிததி³வஸே த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளே மஹாபத²வீ மஹாரவம் விரவமானா கம்பித்த², ஆகாஸம் தடதடாயி, சக்கவாளதே³வதா ஸாது⁴காரம் அத³ம்ஸு ‘‘இமம் சீவரம் க³ண்ஹந்தேன பி⁴க்கு²னா ஜாதிபம்ஸுகூலிகேன ஜாதிஆரஞ்ஞிகேன ஜாதிஏகாஸனிகேன ஜாதிஸபதா³னசாரிகேன ப⁴விதும் வட்டதி, த்வம் இமஸ்ஸ சீவரஸ்ஸ அனுச்ச²விகம் காதும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீ’’தி. தே²ரோபி அத்தனா பஞ்சன்னம் ஹத்தீ²னம் ப³லம் தா⁴ரேதி. ஸோ தம் அதக்கயித்வா ‘‘அஹமேதம் படிபத்திம் பூரேஸ்ஸாமீ’’தி உஸ்ஸாஹேன ஸுக³தசீவரஸ்ஸ அனுச்ச²விகம் காதுகாமோ ‘‘தா⁴ரேஸ்ஸாமஹம் ப⁴ந்தே’’தி ஆஹ. படிபஜ்ஜிந்தி படிபன்னோஸிம். ஏவம் பன சீவரபரிவத்தனம் கத்வா தே²ரேன பாருதசீவரம் ப⁴க³வா பாருபி, ஸத்து² சீவரம் தே²ரோ. தஸ்மிம் ஸமயே மஹாபத²வீ உத³கபரியந்தம் கத்வா உன்னத³ந்தீ கம்பித்த².

ஸாணானி பம்ஸுகூலானீதி மதகளேவரம் பரிவேடே²த்வா ச²ட்³டி³தானி தும்ப³மத்தே கிமீ பப்போ²டேத்வா க³ஹிதானி ஸாணவாகமயானி பம்ஸுகூலசீவரானி. ரதி²கஸுஸானஸங்காரகூடாதீ³னம் யத்த² கத்த²சி பம்ஸூனம் உபரி டி²தத்தா அப்³பு⁴க்³க³தட்டே²ன தேஸு பம்ஸுகூலமிவாதி பம்ஸுகூலம். அத² வா பம்ஸு விய குச்சி²தபா⁴வம் உலதி க³ச்ச²தீதி பம்ஸுகூலந்தி பம்ஸுகூலஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. நிப்³ப³ஸனானீதி நிட்டி²தவஸனகிச்சானி, பரிபோ⁴க³ஜிண்ணானீதி அத்தோ². ஏத்த² ‘‘கிஞ்சாபி ஏகமேவ தம் சீவரம், அனேகாவயவத்தா பன ப³ஹுவசனம் கத’’ந்தி மஜ்ஜி²மக³ண்டி²பதே³ வுத்தம். சீவரே ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³னாதி ஏத்த² அத்தனா ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³னாதி விஞ்ஞாயமானத்தா விஞ்ஞாயமானத்த²ஸ்ஸ ச-ஸத்³த³ஸ்ஸ பயோகே³ காமாசாரத்தா ‘‘அத்தனா’’தி ந வுத்தம். ‘‘தா⁴ரேஸ்ஸஸி பன மே த்வம், கஸ்ஸப, ஸாணானி பம்ஸுகூலானீ’’தி ஹி வுத்தத்தா அத்தனாவ ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கோ³ விஞ்ஞாயதி, நாஞ்ஞேன. ந ஹி கேவலம் ஸத்³த³தோயேவ ஸப்³ப³த்த² அத்த²னிச்ச²யோ ப⁴விஸ்ஸதி அத்த²பகரணாதி³னாபி யேபு⁴ய்யேன அத்த²ஸ்ஸ நியமேதப்³ப³த்தா. ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன பனேத்த² இத³ம் வுத்தம் ‘‘சீவரே ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³னாதி ஏத்த² அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனேனாதி இத⁴ அத்தனாஸத்³த³ம் ஆனேத்வா சீவரே அத்தனா ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³னா’’தி யோஜேதப்³ப³ம்.

‘‘யஸ்ஸ யேன ஹி ஸம்ப³ந்தோ⁴, தூ³ரட்ட²ம்பி ச தஸ்ஸ தம்;

அத்த²தோ ஹ்யஸமானானம், ஆஸன்னத்தமகாரண’’ந்தி.

அத² வா ப⁴க³வதா சீவரே ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³ன ப⁴க³வதா அனுக்³க³ஹிதோதி யோஜனீயம் ஏகஸ்ஸபி கரணனித்³தே³ஸஸ்ஸ ஸஹயோக³கத்துத்த²ஜோதகத்தஸம்ப⁴வதோதி. ஸப்³ப³த்த² ‘‘ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேனா’’தி வுத்தே ஸுத்தந்தடீகாகாரேனாதி க³ஹேதப்³ப³ம். ஸமானம் தா⁴ரணமேதஸ்ஸாதி ஸாதா⁴ரணோ, பரிபோ⁴கோ³. ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³ன சேவ ஸமஸமட்ட²பனேன ச அனுக்³க³ஹிதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

இதா³னி (ஸம். நி. 2.152) –

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா…பே… து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹராமி, ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³மி, யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி, ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி…பே… ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா ‘அனந்தோ ஆகாஸோ’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா…பே… ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம ‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம…பே… விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி…பே… ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி ஸப்³ப³ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி…பே… ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴மி, ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோமி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோமி, ஆவிபா⁴வம் திரோபா⁴வம் திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்சா²மி ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே, பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரோமி ஸேய்யதா²பி உத³கே, உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே க³ச்சா²மி ஸேய்யதா²பி பத²வியம், ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமாமி ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ, இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸாமி பரிமஜ்ஜாமி, யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேமி. கஸ்ஸபோபி பி⁴க்க²வே யாவதே³ ஆகங்க²தி அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணாமி தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச யே தூ³ரே ஸந்திகே ச. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா…பே… யே தூ³ரே ஸந்திகே ச.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாமி, ஸராக³ம் வா சித்தம் ‘ஸராக³ம் சித்த’ந்தி பஜானாமி, வீதராக³ம் வா சித்தம் ‘வீதராக³ம் சித்த’ந்தி பஜானாமி, ஸதோ³ஸம் வா சித்தம்…பே… வீததோ³ஸம் வா சித்தம்…பே… ஸமோஹம் வா சித்தம்…பே… வீதமோஹம் வா சித்தம்…பே… ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம்…பே… விக்கி²த்தம் வா சித்தம்…பே… மஹக்³க³தம் வா சித்தம்…பே… அமஹக்³க³தம் வா சித்தம்…பே… ஸஉத்தரம் வா சித்தம்…பே… அனுத்தரம் வா சித்தம்…பே… ஸமாஹிதம் வா சித்தம்…பே… அஸமாஹிதம் வா சித்தம்…பே… விமுத்தம் வா சித்தம்…பே… அவிமுத்தம் வா சித்தம் ‘அவிமுத்தம் சித்த’ந்தி பஜானாமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாதி, ஸராக³ம் வா சித்தம் ‘ஸராக³ம் சித்த’ந்தி பஜானாதி…பே… அவிமுத்தம் வா சித்தம் ‘அவிமுத்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி. ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம், தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம்…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்கா²மி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸாமி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே, யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாமி ‘இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா. இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸாமி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே, யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, யாவதே³ ஆகங்க²தி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே, யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி.

‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமி. கஸ்ஸபோபி, பி⁴க்க²வே, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி (ஸம். நி. 2.152) –

ஏவம் நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞாப்பபே⁴தே³ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனத்தா²ய ப⁴க³வதா வுத்தம் கஸ்ஸபஸம்யுத்தே ஆக³தம் பாளிமிமம் பேய்யாலமுகே²ன ஆதி³க்³க³ஹணேன ச ஸங்கி²பித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அஹம் பி⁴க்க²வே’’திஆதி³.

தத்த² யாவதே³ ஆகங்கா²மீதி யாவதே³வ இச்சா²மீதி அத்தோ². ததோயேவ ஹி மஜ்ஜி²மக³ண்டி²பதே³ சூளக³ண்டி²பதே³ ச ‘‘யாவதே³தி யாவதே³வாதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி லிகி²தம். ஸம்யுத்தனிகாயட்ட²கதா²யம்பி ‘‘யாவதே³ ஆகங்கா²மீதி யாவதே³வ இச்சா²மீ’’தி அத்தோ² வுத்தோ. ததா² ஹி தத்த² லீனத்த²பகாஸனியம் ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேனேவ வுத்தம் ‘‘யாவதே³வாதி இமினா ஸமானத்த²ம் யாவதே³தி இத³ம் பத³’’ந்தி. போத்த²கேஸு பன கத்த²சி ‘‘யாவதே³வா’’தி அயமேவ பாடோ² தி³ஸ்ஸதி. யானி பன இதோ பரம் ‘‘விவிச்சேவ காமேஹீ’’திஆதி³னா நயேன சத்தாரி ரூபாவசரகிரியஜா²னானி, ‘‘ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா’’திஆதி³னா நயேன சதஸ்ஸோ அரூபஸமாபத்தியோ, ‘‘ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴’’ந்திஆதி³னா நயேன நிரோத⁴ஸமாபத்தி, ‘‘அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴’’ந்திஆதி³னா நயேன அபி⁴ஞ்ஞா ச வுத்தா. தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா, தம் அனுபத³வண்ணனாய சேவ பா⁴வனாவிதா⁴னேன ச ஸத்³தி⁴ம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.69-70) ஸப்³ப³ஸோ வித்தா²ரிதம். இதா⁴பி ச வேரஞ்ஜகண்டே³ சத்தாரி ரூபாவசரஜா²னானி திஸ்ஸோ ச விஜ்ஜா ஆவி ப⁴விஸ்ஸந்தி, தஸ்மா தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் தத்தே²வ வண்ணயிஸ்ஸாம.

நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞாப்பபே⁴தே³தி ஏத்த² நவானுபுப்³ப³விஹாரா நாம அனுபடிபாடியா ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³பா⁴வதோ ஏவம்ஸஞ்ஞிதா நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ஸஹ அட்ட² ஸமாபத்தியோ. ச²ளபி⁴ஞ்ஞா நாம ஆஸவக்க²யஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞாயோதி ஏவம் லோகியலோகுத்தரபே⁴தா³ ஸப்³பா³ அபி⁴ஞ்ஞாயோ. உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மேதி உத்தரிமனுஸ்ஸானம் ஜா²யீனஞ்சேவ அரியானஞ்ச த⁴ம்மோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோ. அத² வா உத்தரி மனுஸ்ஸத⁴ம்மாதி உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோ, மனுஸ்ஸத⁴ம்மோ நாம த³ஸகுஸலகம்மபத²த⁴ம்மோ. ஸோ ஹி வினா பா⁴வனாமனஸிகாரேன பகதியாவ மனுஸ்ஸேஹி நிப்³ப³த்தேதப்³ப³தோ மனுஸ்ஸத்தபா⁴வாவஹதோ வா ‘‘மனுஸ்ஸத⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி, ததோ உத்தரி பன ஜா²னாதீ³னி ‘‘உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோ’’தி வேதி³தப்³பா³னி. அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனேனாதி அஹம் யத்தகம் காலம் யத்தகே வா ஸமாபத்திவிஹாரே அபி⁴ஞ்ஞாயோ ச வளஞ்ஜேமி, ததா² கஸ்ஸபோபீதி ஏவம் யதா²வுத்தஉத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே அத்தனா ஸமஸமம் கத்வா ட²பனேன. இத³ஞ்ச நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞாதி³பா⁴வஸாமஞ்ஞேன பஸம்ஸாமத்தம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ப⁴க³வா விய தே³வஸிகம் சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸங்கா² ஸமாபத்தியோ ஸமாபஜ்ஜதி, யமகபாடிஹாரியாதி³வஸேன வா அபி⁴ஞ்ஞாயோ வளஞ்ஜேதி. ஏத்த² ச ‘‘உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனேனா’’தி இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி –

‘‘ஓவத³ கஸ்ஸப பி⁴க்கூ², கரோஹி கஸ்ஸப பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மிம் கத²ம், அஹம் வா கஸ்ஸப பி⁴க்கூ² ஓவதே³ய்யம் த்வம் வா, அஹம் வா கஸ்ஸப பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மிம் கத²ம் கரேய்யம் த்வம் வா’’தி (ஸம். நி. 2.149).

ஏவம்பி அத்தனா ஸமஸமட்டா²னே ட²பேதியேவ, தஸ்ஸ கிமஞ்ஞம் ஆணண்யம் ப⁴விஸ்ஸதி அஞ்ஞத்ர த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனாதி அதி⁴ப்பாயோ. தத்த² ‘‘தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ அனுக்³க³ஹஸ்ஸா’’தி மஜ்ஜி²மக³ண்டி²பதே³ வுத்தம். தஸ்ஸ மேதி வா அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. போத்த²கேஸு ஹி கத்த²சி ‘‘தஸ்ஸ மே’’தி பாடோ²யேவ தி³ஸ்ஸதி, த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனம் ட²பேத்வா அஞ்ஞம் கிம் நாம தஸ்ஸ மே ஆணண்யம் அணணபா⁴வோ ப⁴விஸ்ஸதீதி அத்தோ². ‘‘நனு மம் ப⁴க³வா’’திஆதி³னா வுத்தமேவத்த²ம் உபமாவஸேன விபா⁴வேதி. ஸககவசஇஸ்ஸரியானுப்பதா³னேனாதி ஏத்த² சீவரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனவஸேன கவசஸ்ஸ க³ஹணம் கதம், ஸமாபத்தியா நித³ஸ்ஸனவஸேன இஸ்ஸரியம் க³ஹிதம். குலவம்ஸப்பதிட்டா²பகந்தி குலவம்ஸஸ்ஸ குலப்பவேணியா பதிட்டா²பகம். ‘‘மே ஸத்³த⁴ம்மவம்ஸப்பதிட்டா²பகோ’’தி நிச்சஸாபேக்க²த்தா ஸமாஸோ த³ட்ட²ப்³போ³, மே ஸத்³த⁴ம்மவம்ஸஸ்ஸ பதிட்டா²பகோ பவத்தகோதி வுத்தம் ஹோதி. வுத்தவசனமனுஸ்ஸரந்தோ அனுக்³க³ஹேஸீதி சிந்தயந்தோ த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸே தத்த² ஸன்னிபதிதானம் பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீதி அத்தோ².

இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் பாளியா விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘யதா²ஹா’’திஆதி³. தத்த² ஏகமிதா³ஹந்தி ஏத்த² இத³ந்தி நிபாதமத்தம். ஏகம் ஸமயந்தி ச பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனம், ஏகஸ்மிம் ஸமயேதி வுத்தம் ஹோதி. பாவாயாதி பாவானக³ரதோ, தத்த² பிண்டா³ய சரித்வா குஸினாரம் க³மிஸ்ஸாமீதி அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோதி வுத்தம் ஹோதி. அத்³தா⁴னமக்³கோ³தி ச தீ³க⁴மக்³கோ³ வுச்சதி. தீ³க⁴பரியாயோ ஹேத்த² அத்³தா⁴னஸத்³தோ³. மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ந்தி கு³ணமஹத்தேனபி ஸங்க்²யாமஹத்தேனபி மஹதா. பி⁴க்கூ²னம் ஸங்கே⁴ன பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன, ஸமணக³ணேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகதோதி அத்தோ². ‘‘பஞ்சமத்தேஹீ’’திஆதி³னா ஸங்க்²யாமஹத்தம் விபா⁴வேதி. மத்த-ஸத்³தோ³ சேத்த² பமாணவசனோ ‘‘போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதா’’திஆதீ³ஸு விய. ஸப்³ப³ம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³ம் வித்தா²ரதோ வேதி³தப்³ப³ந்தி ஸப்³ப³ம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³ம் இத⁴ ஆனேத்வா வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

‘‘ததோ பரந்தி ததோ பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹஜனனதோ பர’’ந்தி ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன வுத்தம். மஹாக³ண்டி²பதே³ பன ‘‘ததோ பரந்தி ஸுப⁴த்³த³கண்ட³தோ பர’’ந்தி வுத்தம். இத³மேவேத்த² ஸாரதோ பச்சேதப்³ப³ந்தி நோ தக்கோ. அயமேவ ஹி உஸ்ஸாஹஜனனப்பகாரோ, யதி³த³ம் ‘‘ஹந்த³ மயம், ஆவுஸோ, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாம, புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதீ’’திஆதி³, தஸ்மா உஸ்ஸாஹஜனனதோ பரந்தி ந வத்தப்³ப³ம் ஹேட்டா² உஸ்ஸாஹஜனனப்பகாரஸ்ஸ பாளியம் அவுத்தத்தா. அயஞ்ஹேத்த² பாளிக்கமோ –

‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி, ஏகமிதா³ஹம், ஆவுஸோ, ஸமயம் பாவாய குஸினாரம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி. அத² க்²வாஹம், ஆவுஸோ, மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³ம்.

‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன அஞ்ஞதரோ ஆஜீவகோ குஸினாராய மந்தா³ரவபுப்ப²ம் க³ஹேத்வா பாவம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ ஹோதி. அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ஆவுஸோ, தம் ஆஜீவகம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம், தி³ஸ்வான தம் ஆஜீவகம் ஏதத³வோசம் ‘அபாவுஸோ, அம்ஹாகம் ஸத்தா²ரம் ஜானாஸீ’தி? ‘ஆம, ஆவுஸோ, ஜானாமி. அஜ்ஜ ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தோ ஸமணோ கோ³தமோ, ததோ மே இத³ம் மந்தா³ரவபுப்ப²ம் க³ஹிதந்தி. தத்ராவுஸோ, யே தே பி⁴க்கூ² அவீதராகா³, அப்பேகச்சே பா³ஹா பக்³க³ய்ஹ கந்த³ந்தி, சி²ன்னபாதம் பபதந்தி ஆவட்டந்தி விவட்டந்தி, ‘அதிகி²ப்பம் ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, அதிகி²ப்பம் ஸுக³தோ பரினிப்³பு³தோ, அதிகி²ப்பம் சக்கு²ம் லோகே அந்தரஹித’ந்தி. யே பன தே பி⁴க்கூ² வீதராகா³, தே ஸதா ஸம்பஜானா அதி⁴வாஸேந்தி ‘அனிச்சா ஸங்கா²ரா, தம் குதேத்த² லப்³பா⁴’’’தி.

‘‘அத² க்²வாஹம், ஆவுஸோ, தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசம் – ‘அலம், ஆவுஸோ, மா ஸோசித்த² மா பரிதே³வித்த², நன்வேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா படிகச்சேவ அக்கா²தம் ‘ஸப்³பே³ஹேவ பியேஹி மனாபேஹி நானாபா⁴வோ வினாபா⁴வோ அஞ்ஞதா²பா⁴வோ. தம் குதேத்த², ஆவுஸோ, லப்³பா⁴, யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் வத மா பலுஜ்ஜீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி.

‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன, ஆவுஸோ, ஸுப⁴த்³தோ³ நாம வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி. அத² கோ² ஆவுஸோ ஸுப⁴த்³தோ³ வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச ‘அலம், ஆவுஸோ, மா ஸோசித்த² மா பரிதே³வித்த², ஸுமுத்தா மயம் தேன மஹாஸமணேன, உபத்³து³தா ச மயம் ஹோம’ ‘இத³ம் வோ கப்பதி, இத³ம் வோ ந கப்பதீ’தி, ‘இதா³னி பன மயம் யம் இச்சி²ஸ்ஸாம, தம் கரிஸ்ஸாம, யம் ந இச்சி²ஸ்ஸாம, ந தம் கரிஸ்ஸாமா’தி. ஹந்த³ மயம் ஆவுஸோ த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாம, புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதி, த⁴ம்மோ படிபா³ஹீயதி, அவினயோ புரே தி³ப்பதி, வினயோ படிபா³ஹீயதி, புரே அத⁴ம்மவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, த⁴ம்மவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தி, புரே அவினயவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, வினயவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தீ’’தி.

‘‘‘தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ பி⁴க்கூ² உச்சினதூ’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஏகேனூனபஞ்சஅரஹந்தஸதானி உச்சினி. பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோசும் ‘அயம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ கிஞ்சாபி ஸேக்கோ², அப⁴ப்³போ³ ச²ந்தா³ தோ³ஸா மோஹா ப⁴யா அக³திம் க³ந்தும், ப³ஹு சானேன ப⁴க³வதோ ஸந்திகே த⁴ம்மோ ச வினயோ ச பரியத்தோ. தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினதூ’’’திஆதி³ (சூளவ. 437).

தஸ்மா ததோ பரந்தி ஏத்த² ஸுப⁴த்³த³கண்ட³தோ பரந்தி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ‘‘ஸப்³ப³ம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³ம் வித்தா²ரதோ வேதி³தப்³ப³’’ந்தி ஹி இமினா ‘‘யம் ந இச்சி²ஸ்ஸாம, ந தம் கரிஸ்ஸாமா’’தி ஏதம் பரியந்தம் ஸுப⁴த்³த³கண்ட³பாளிம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அவஸேஸம் உஸ்ஸாஹஜனனப்பகாரப்பவத்தம் பாளிமேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஹந்த³ மயம் ஆவுஸோ’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதீதி ஏத்த² அத⁴ம்மோ நாம த³ஸகுஸலகம்மபத²த⁴ம்மபடிபக்க²பூ⁴தோ அத⁴ம்மோ. புரே தி³ப்பதீதி அபி நாம தி³ப்பதி. அத² வா யாவ அத⁴ம்மோ த⁴ம்மம் படிபா³ஹிதும் ஸமத்தோ² ஹோதி, ததோ புரேதரமேவாதி அத்தோ². ஆஸன்னே ஹி அனாக³தே அயம் புரேஸத்³தோ³. தி³ப்பதீதி தி³ப்பிஸ்ஸதி. புரே-ஸத்³த³யோகே³ன ஹி அனாக³தத்தே² அயம் வத்தமானபயோகோ³ யதா² ‘‘புரா வஸ்ஸதி தே³வோ’’தி. கேசி பனேத்த² ஏவம் வண்ணயந்தி ‘‘புரேதி பச்சா² அனாக³தே யதா² அத்³தா⁴னம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ க³ந்தப்³ப³மக்³கோ³ ‘புரே’தி வுச்சதி, ததா² இத⁴ த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி. அவினயோதி பஹானவினயஸம்வரவினயானம் படிபக்க²பூ⁴தோ அவினயோ. ‘‘வினயவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தீ’’தி ஏவம் இதி-ஸத்³தோ³பி ஏத்த² த³ட்ட²ப்³போ³, ‘‘ததோ பரம் ஆஹா’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. போத்த²கேஸு பன கத்த²சி இதி-ஸத்³தோ³ ந தி³ஸ்ஸதி, பாளியம் பன தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²யஞ்ச அத்தே²வ இதி-ஸத்³தோ³.

தேன ஹீதி உய்யோஜனத்தே² நிபாதோ. உச்சினனே உய்யோஜேந்தா ஹி தம் மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரம் ஏவமாஹம்ஸு. பி⁴க்கூ² உச்சினதூதி ஸங்கீ³தியா அனுரூபே பி⁴க்கூ² உச்சினித்வா க³ண்ஹாதூதி அத்தோ². ‘‘ஸகலனவங்க³…பே… பரிக்³க³ஹேஸீ’’தி ஏதேன ஸுக்க²விபஸ்ஸககீ²ணாஸவபரியந்தானம் யதா²வுத்தபுக்³க³லானம் ஸதிபி ஆக³மாதி⁴க³மஸப்³பா⁴வே ஸஹ படிஸம்பி⁴தா³ஹி தேவிஜ்ஜாதி³கு³ணயுத்தானம் ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பத்தியா உக்கம்ஸக³தத்தா ஸங்கீ³தியா ப³ஹூபகாரதம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனபரியத்தித⁴ரேதி ஸகலம் ஸுத்தகே³ய்யாதி³ நவங்க³ம் ஏத்த², ஏதஸ்ஸ வா அத்தீ²தி ஸகலனவங்க³ம், ஸத்து²ஸாஸனம். அத்த²காமேன பரியாபுணிதப்³ப³தோ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³புரிஸத்தபரியத்தபா⁴வதோ ச பரியத்தீதி தீணி பிடகானி வுச்சந்தி, தம் ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனஸங்கா²தம் பரியத்திம் தா⁴ரேந்தீதி ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனபரியத்தித⁴ரா, தாதி³ஸேதி அத்தோ². ப³ஹூனம் நானப்பகாரானம் கிலேஸானம் ஸக்காயதி³ட்டி²யா ச அவிஹதத்தா தா ஜனேந்தி, தாஹி வா ஜனிதாதி புது²ஜ்ஜனா. து³விதா⁴ புது²ஜ்ஜனா அந்த⁴புது²ஜ்ஜனா கல்யாணபுது²ஜ்ஜனாதி. தத்த² யேஸம் க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனாதீ³ஸு உக்³க³ஹபரிபுச்சா²ஸவனதா⁴ரணபச்சவேக்க²ணானி நத்தி², தே அந்த⁴புது²ஜ்ஜனா. யேஸம் தானி அத்தி², தே கல்யாணபுது²ஜ்ஜனா. தே இத⁴ ‘‘புது²ஜ்ஜனா’’தி அதி⁴ப்பேதா. ஸமத²பா⁴வனாஸினேஹாபா⁴வேன ஸுக்கா² லூகா² அஸினித்³தா⁴ விபஸ்ஸனா ஏதேஸந்தி ஸுக்க²விபஸ்ஸகா.

திபிடகஸப்³ப³பரியத்திப்பபே⁴த³த⁴ரேதி திண்ணம் பிடகானம் ஸமாஹாரோ திபிடகம், திபிடகஸங்கா²தம் நவங்கா³தி³வஸேன அனேகதா⁴ பி⁴ன்னம் ஸப்³ப³பரியத்திப்பபே⁴த³ம் தா⁴ரேந்தீதி திபிடகஸப்³ப³பரியத்திப்பபே⁴த³த⁴ரா, தாதி³ஸேதி அத்தோ². அனு அனு தம்ஸமங்கீ³னம் பா⁴வேதி வட்³டே⁴தீதி அனுபா⁴வோ, அனுபா⁴வோ ஏவ ஆனுபா⁴வோ, பபா⁴வோ. மஹந்தோ ஆனுபா⁴வோ யேஸம் தே மஹானுபா⁴வா. தேவிஜ்ஜாதி³பே⁴தே³தி திஸ்ஸோ விஜ்ஜாயேவ தேவிஜ்ஜா, தா ஆதி³ யேஸம் ச²ளபி⁴ஞ்ஞாதீ³னம் தே தேவிஜ்ஜாத³யோ, தே பே⁴தா³ அனேகப்பகாரா பி⁴ன்னா ஏதேஸந்தி தேவிஜ்ஜாதி³பே⁴தா³, கீ²ணாஸவா, தாதி³ஸேதி அத்தோ². அத² வா திஸ்ஸோ விஜ்ஜா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி தேவிஜ்ஜோ, ஸோ ஆதி³ யேஸம் ச²ளபி⁴ஞ்ஞாதீ³னம் தே தேவிஜ்ஜாத³யோ, தே பே⁴தா³ யேஸம் கீ²ணாஸவானம் தே தேவிஜ்ஜாதி³பே⁴தா³, தாதி³ஸேதி அத்தோ². யே ஸந்தா⁴ய இத³ம் வுத்தந்தி யே பி⁴க்கூ² ஸந்தா⁴ய இத³ம் ‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மா’’திஆதி³வசனம் ஸங்கீ³திக்க²ந்த⁴கே (சூளவ. 437) வுத்தந்தி அத்தோ².

கிஸ்ஸ பனாதி கஸ்மா பன. ஸிக்க²தீதி ஸேக்கோ², அத² வா ஸிக்க²னம் ஸிக்கா², ஸாயேவ தஸ்ஸ ஸீலந்தி ஸேக்கோ². ஸோ ஹி அபரியோஸிதஸிக்க²த்தா ச தத³தி⁴முத்தத்தா ச ஏகந்தேன ஸிக்க²னஸீலோ ந அஸேக்கோ² விய பரினிட்டி²தஸிக்கோ² தத்த² படிபஸ்ஸத்³து⁴ஸ்ஸாஹோ, நாபி விஸ்ஸட்ட²ஸிக்கோ² பசுரஜனோ விய தத்த² அனதி⁴முத்தோ. அத² வா அரியாய ஜாதியா தீஸு ஸிக்கா²ஸு ஜாதோ, தத்த² வா ப⁴வோதி ஸேக்கோ². அத² வா இக்க²தி ஏதாயாதி இக்கா², மக்³க³ப²லஸம்மாதி³ட்டி². ஸஹ இக்கா²யாதி ஸேக்கோ². உபரிமக்³க³த்தயகிச்சஸ்ஸ அபரியோஸிதத்தா ஸஹ கரணீயேனாதி ஸகரணீயோ. அஸ்ஸாதி அனேன. அஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் நாம நத்தீ²தி நனு ச –

‘‘த்³வாஸீதி பு³த்³த⁴தோ க³ண்ஹிம், த்³வே ஸஹஸ்ஸானி பி⁴க்கு²தோ;

சதுராஸீதி ஸஹஸ்ஸானி, யே மே த⁴ம்மா பவத்தினோ’’தி. (தே²ரகா³. 1027) –

வுத்தத்தா கத²மேதம் யுஜ்ஜதீதி? த்³வே ஸஹஸ்ஸானி பி⁴க்கு²தோதி வுத்தம்பி ப⁴க³வதோ ஸந்திகே படிக்³க³ஹிதமேவாதி கத்வா வுத்தந்தி நாயம் விரோதோ⁴. ப³ஹுகாரத்தாதி ப³ஹுஉபகாரத்தா. உபகாரவசனோ ஹேத்த² காரஸத்³தோ³. அஸ்ஸாதி ப⁴வேய்ய.

அதிவிய விஸ்ஸத்தோ²தி அதிவிய விஸ்ஸாஸிகோ. நந்தி ஆனந்த³த்தே²ரம், ‘‘ஓவத³தீ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ யேபு⁴ய்யேன நவகாய பரிஸாய விப்³ப⁴மனேன மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ஏவமாஹ ‘‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’தி. ததா² ஹி பரினிப்³பு³தே ஸத்த²ரி மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ஸத்து²பரினிப்³பா³னே ஸன்னிபதிதஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ மஜ்ஜே² நிஸீதி³த்வா த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனத்த²ம் பஞ்சஸதே பி⁴க்கூ² உச்சினித்வா ‘‘ஆவுஸோ, ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தா த⁴ம்மவினயம் ஸங்கா³யேய்யாம, தும்ஹே புரே வஸ்ஸூபனாயிகாய அத்தனோ அத்தனோ பலிபோ³த⁴ம் பச்சி²ந்தி³த்வா ராஜக³ஹே ஸன்னிபததா²’’தி வத்வா அத்தனா ராஜக³ஹம் க³தோ. ஆனந்த³த்தே²ரோபி ப⁴க³வதோ பத்தசீவரமாதா³ய மஹாஜனம் ஸஞ்ஞாபேந்தோ ஸாவத்தி²ம் க³ந்த்வா ததோ நிக்க²ம்ம ராஜக³ஹம் க³ச்ச²ந்தோ த³க்கி²ணகி³ரிஸ்மிம் சாரிகம் சரி. தஸ்மிம் ஸமயே ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ திம்ஸமத்தா ஸத்³தி⁴விஹாரிகா யேபு⁴ய்யேன குமாரபூ⁴தா ஏகவஸ்ஸிகது³வஸ்ஸிகபி⁴க்கூ² சேவ அனுபஸம்பன்னா ச விப்³ப⁴மிம்ஸு. கஸ்மா பனேதே பப்³ப³ஜிதா, கஸ்மா விப்³ப⁴மிம்ஸூதி? தேஸம் கிர மாதாபிதரோ சிந்தேஸும் ‘‘ஆனந்த³த்தே²ரோ ஸத்து²விஸ்ஸாஸிகோ அட்ட² வரே யாசித்வா உபட்ட²ஹதி, இச்சி²திச்சி²தட்டா²னம் ஸத்தா²ரம் க³ஹேத்வா க³ந்தும் ஸக்கோதி, அம்ஹாகம் தா³ரகே ஏதஸ்ஸ ஸந்திகே பப்³பா³ஜேஸ்ஸாம, ஸோ ஸத்தா²ரம் க³ஹேத்வா ஆக³மிஸ்ஸதி, தஸ்மிம் ஆக³தே மயம் மஹாஸக்காரம் காதும் லபி⁴ஸ்ஸாமா’’தி இமினா தாவ காரணேன நேஸம் ஞாதகா தே பப்³பா³ஜேஸும். ஸத்த²ரி பன பரினிப்³பு³தே தேஸம் ஸா பத்த²னா உபச்சி²ன்னா, அத² நே ஏகதி³வஸேனேவ உப்பப்³பா³ஜேஸும்.

அத² ஆனந்த³த்தே²ரம் த³க்கி²ணகி³ரிஸ்மிம் சாரிகம் சரித்வா ராஜக³ஹமாக³தம் தி³ஸ்வா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ஏவமாஹ ‘‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’தி. வுத்தஞ்ஹேதம் கஸ்ஸபஸம்யுத்தே –

‘‘அத² கிஞ்சரஹி த்வம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, இமேஹி நவேஹி பி⁴க்கூ²ஹி இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரேஹி போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞூஹி ஜாக³ரியம் அனனுயுத்தேஹி ஸத்³தி⁴ம் சாரிகம் சரஸி, ஸஸ்ஸகா⁴தம் மஞ்ஞே சரஸி, குலூபகா⁴தம் மஞ்ஞே சரஸி, ஓலுஜ்ஜதி கோ² தே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, பரிஸா, பலுஜ்ஜந்தி கோ² தே ஆவுஸோ நவப்பாயா, ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீதி.

‘‘அபி மே ப⁴ந்தே கஸ்ஸப ஸிரஸ்மிம் பலிதானி ஜாதானி, அத² ச பன மயம் அஜ்ஜாபி ஆயஸ்மதோ மஹாகஸ்ஸபஸ்ஸ குமாரகவாதா³ ந முச்சாமாதி. ததா² ஹி பன த்வம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, இமேஹி நவேஹி பி⁴க்கூ²ஹி இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரேஹி போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞூஹி ஜாக³ரியம் அனனுயுத்தேஹி ஸத்³தி⁴ம் சாரிகம் சரஸி, ஸஸ்ஸகா⁴தம் மஞ்ஞே சரஸி, குலூபகா⁴தம் மஞ்ஞே சரஸி, ஓலுஜ்ஜதி கோ² தே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, பரிஸா, பலுஜ்ஜந்தி கோ² தே ஆவுஸோ நவப்பாயா, ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’தி (ஸம். நி. 2.154).

தத்த² (ஸம். நி. அட்ட². 2.2.154) ஸஸ்ஸகா⁴தம் மஞ்ஞேசரஸீதி ஸஸ்ஸம் கா⁴தேந்தோ விய ஆஹிண்ட³ஸி. குலூபகா⁴தம் மஞ்ஞே சரஸீதி குலானி உபகா⁴தேந்தோ விய ஹனந்தோ விய ஆஹனந்தோ விய ஆஹிண்ட³ஸி. ஓலுஜ்ஜதீதி பலுஜ்ஜதி பி⁴ஜ்ஜதி. பலுஜ்ஜந்தி கோ² தே ஆவுஸோ நவப்பாயாதி, ஆவுஸோ, ஏவம் ஏதே துய்ஹம் பாயேன யேபு⁴ய்யேன நவகா ஏகவஸ்ஸிகது³வஸ்ஸிகத³ஹரா சேவ ஸாமணேரா ச பலுஜ்ஜந்தி. ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீதி அயம் குமாரகோ அத்தனோ பமாணம் ந வத ஜானாதீதி தே²ரம் தஜ்ஜேந்தோ ஆஹ. குமாரகவாதா³ ந முச்சாமாதி குமாரகவாத³தோ ந முச்சாம. ததா² ஹி பன த்வந்தி இத³மஸ்ஸ ஏவம் வத்தப்³ப³தாய காரணத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – யஸ்மா த்வம் இமேஹி நவகேஹி பி⁴க்கூ²ஹி இந்த்³ரியஸம்வரரஹிதேஹி ஸத்³தி⁴ம் விசரஸி, தஸ்மா குமாரகேஹி ஸத்³தி⁴ம் சரந்தோ ‘‘குமாரகோ’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹஸீதி.

‘‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’தி ஏத்த² வா-ஸத்³தோ³ பத³பூரணே. வா-ஸத்³தோ³ ஹி உபமானஸமுச்சயஸம்ஸயவவஸ்ஸக்³க³பத³பூரணவிகப்பாதீ³ஸு ப³ஹூஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹேஸ ‘‘பண்டி³தோ வாபி தேன ஸோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 63) உபமானே தி³ஸ்ஸதி, ஸதி³ஸபா⁴வேதி அத்தோ². ‘‘தம் வாபி தீ⁴ரா முனி வேத³யந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 213) ஸமுச்சயே. ‘‘கே வா இமே கஸ்ஸ வா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 296) ஸம்ஸயே. ‘‘அயம் வா இமேஸம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் ஸப்³ப³பா³லோ ஸப்³ப³மூள்ஹோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.181) வவஸ்ஸக்³கே³. ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.170; ஸம். நி. 2.13) விகப்பேதி. இத⁴ பன பத³பூரணே த³ட்ட²ப்³போ³. தேனேவ ச ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன வுத்தம் ‘‘வாஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரம் கரோந்தேன ‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.154) பத³பூரணே’’தி. அட்ட²கதா²யம்பி (ஸம். நி. அட்ட². 2.2.154) ஏத்தகமேவ வுத்தம் ‘‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீதி அயம் குமாரகோ அத்தனோ பமாணம் ந வத ஜானாதீதி தே²ரம் தஜ்ஜேந்தோ ஆஹா’’தி. ஏத்தா²பி வதாதி வசனஸிலிட்ட²தாய வுத்தம். யம் பனேத்த² கேனசி வுத்தம் ‘‘ந வாயந்தி ஏத்த² வாதி விபா⁴ஸா, அஞ்ஞாஸிபி ந அஞ்ஞாஸிபீதி அத்தோ²’’தி. தம் தஸ்ஸ மதிமத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹேத்த² அயமத்தோ² ஸம்ப⁴வதி, தஸ்மா அத்தனோ பமாணம் நாஞ்ஞாஸீதி ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தத்ராதி ஏவம் ஸதி. ச²ந்தா³க³மனம் வியாதி ஏத்த² ச²ந்தா³ ஆக³மனம் வியாதி பத³ச்சே²தோ³ காதப்³போ³, ச²ந்தே³ன ஆக³மனம் பவத்தனம் வியாதி அத்தோ², ச²ந்தே³ன அகத்தப்³ப³கரணம் வியாதி வுத்தம் ஹோதி. ச²ந்த³ம் வா ஆக³ச்ச²தி ஸம்பயோக³வஸேனாதி ச²ந்தா³க³மனம், ததா² பவத்தோ அபாயக³மனீயோ அகுஸலசித்துப்பாதோ³. அத² வா அனனுரூபம் க³மனம் அக³மனம், ச²ந்தே³ன அக³மனம் ச²ந்தா³க³மனம், ச²ந்தே³ன ஸினேஹேன அனனுரூபம் க³மனம் பவத்தனம் அகத்தப்³ப³கரணம் வியாதி வுத்தம் ஹோதி. அஸேக்க²படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தேதி அஸேக்க²பூ⁴தா படிஸம்பி⁴தா³ அஸேக்க²படிஸம்பி⁴தா³, தம் பத்தே, படிலத்³த⁴அஸேக்க²படிஸம்பி⁴தே³தி அத்தோ². அனுமதியாதி அனுஞ்ஞாய, யாசனாயாதி வுத்தம் ஹோதி.

‘‘கிஞ்சாபி ஸேக்கோ²’’தி இத³ம் ந ஸேக்கா²னம் அக³திக³மனஸப்³பா⁴வேன வுத்தம், அஸேக்கா²னம்யேவ பன உச்சினிதத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பட²மமக்³கே³னேவ ஹி சத்தாரி அக³திக³மனானி பஹீயந்தி, தஸ்மா கிஞ்சாபி ஸேக்கோ², ததா²பி தே²ரோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினதூதி ஏவமேத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. ந பன கிஞ்சாபி ஸேக்கோ², ததா²பி அப⁴ப்³போ³ அக³திம் க³ந்துந்தி யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘அப⁴ப்³போ³’’திஆதி³னா பன த⁴ம்மஸங்கீ³தியா தஸ்ஸ அரஹபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தா விஜ்ஜமானே கு³ணே கதே²ந்தி. தத்த² ச²ந்தா³தி ச²ந்தே³ன, ஸினேஹேனாதி அத்தோ². அக³திம் க³ந்துந்தி அக³ந்தப்³ப³ம் க³ந்தும், அகத்தப்³ப³ம் காதுந்தி வுத்தம் ஹோதி. இமானி பன சத்தாரி அக³திக³மனானி ப⁴ண்ட³பா⁴ஜனீயே ச வினிச்ச²யட்டா²னே ச லப்³ப⁴ந்தி. தத்த² ப⁴ண்ட³பா⁴ஜனீயே தாவ அத்தனோ பா⁴ரபூ⁴தானம் பி⁴க்கூ²னம் அமனாபே ப⁴ண்டே³ ஸம்பத்தே தம் பரிவத்தித்வா மனாபம் தே³ந்தோ ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²தி நாம. அத்தனோ பன அபா⁴ரபூ⁴தானம் மனாபே ப⁴ண்டே³ ஸம்பத்தே தம் பரிவத்தித்வா அமனாபம் தே³ந்தோ தோ³ஸாக³திம் க³ச்ச²தி நாம. ப⁴ண்டே³ஸு பா⁴ஜனீயவத்து²ஞ்ச டி²திகஞ்ச அஜானந்தோ மோஹாக³திம் க³ச்ச²தி நாம. முக²ரானம் வா ராஜாதி³னிஸ்ஸிதானம் வா ‘‘இமே மே அமனாபே ப⁴ண்டே³ தி³ன்னே அனத்த²ம் கரேய்யு’’ந்தி ப⁴யேன பரிவத்தித்வா மனாபம் தே³ந்தோ ப⁴யாக³திம் க³ச்ச²தி நாம. யோ பன ஏவம் ந க³ச்ச²தி, ஸப்³பே³ஸம் துலாபூ⁴தோ பமாணபூ⁴தோ மஜ்ஜ²த்தோவ ஹுத்வா யம் யஸ்ஸ பாபுணாதி, ததே³வ தஸ்ஸ தே³தி, அயம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி அக³திம் ந க³ச்ச²தி நாம. வினிச்ச²யட்டா²னே பன அத்தனோ பா⁴ரபூ⁴தஸ்ஸ க³ருகாபத்திம் லஹுகாபத்திம் கத்வா கதே²ந்தோ ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²தி நாம. இதரஸ்ஸ லஹுகாபத்திம் க³ருகாபத்திம் கத்வா கதே²ந்தோ தோ³ஸாக³திம் க³ச்ச²தி நாம. ஆபத்திவுட்டா²னம் பன ஸமுச்சயக்க²ந்த⁴கஞ்ச அஜானந்தோ மோஹாக³திம் க³ச்ச²தி நாம. முக²ரஸ்ஸ வா ராஜபூஜிதஸ்ஸ வா ‘‘அயம் மே க³ருகம் கத்வா ஆபத்திம் கதே²ந்தஸ்ஸ அனத்த²ம்பி கரேய்யா’’தி க³ருகமேவ லஹுகாபத்திம் கதே²ந்தோ ப⁴யாக³திம் க³ச்ச²தி நாம. யோ பன ஸப்³பே³ஸம் யதா²பூ⁴தமேவ கதே²ஸி, அயம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி அக³திக³மனம் ந க³ச்ச²தி நாம. தே²ரோபி தாதி³ஸோ சதுன்னம்பி அக³திக³மனானம் பட²மமக்³கே³னேவ பஹீனத்தா, தஸ்மா ஸங்கா³யனவஸேன த⁴ம்மவினயவினிச்ச²யே ஸம்பத்தே ச²ந்தா³தி³வஸேன அஞ்ஞதா² அகதே²த்வா யதா²பூ⁴தமேவ கதே²தீதி வுத்தம் ‘‘அப⁴ப்³போ³…பே… அக³திம் க³ந்து’’ந்தி. பரியத்தோதி அதீ⁴தோ, உக்³க³ஹிதோதி அத்தோ².

உச்சினிதேனாதி உச்சினித்வா க³ஹிதேன. ஏதத³ஹோஸீதி ஏதம் பரிவிதக்கனம் அஹோஸி. ராஜக³ஹம் கோ² மஹாகோ³சரந்தி ஏத்த² ‘‘ராஜக³ஹந்தி ராஜக³ஹஸாமந்தம் க³ஹேத்வா வுத்த’’ந்தி சூளக³ண்டி²பதே³ மஜ்ஜி²மக³ண்டி²பதே³ ச வுத்தம். கா³வோ சரந்தி ஏத்தா²தி கோ³சரோ, கோ³சரோ விய கோ³சரோ, பி⁴க்கா²சரணட்டா²னம். ஸோ மஹந்தோ அஸ்ஸ, ஏத்தா²தி வா மஹாகோ³சரம், ராஜக³ஹம். தா²வரகம்மந்தி சிரட்டா²யிகம்மம். விஸபா⁴க³புக்³க³லோ ஸுப⁴த்³த³ஸதி³ஸோ. உக்கோடேய்யாதி நிவாரேய்யாதி அத்தோ². ஞத்திது³தியேன கம்மேன ஸாவேஸீதி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴, யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ஸம்மன்னேய்ய ‘ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³’ந்தி, ஏஸா ஞத்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴, ஸங்கோ⁴ இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ஸம்மன்னதி ‘ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³’ந்தி, யஸ்ஸாயஸ்மதோ க²மதி இமேஸம் பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் ஸம்முதி ‘ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானம் த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³’ந்தி, ஸோ துண்ஹஸ்ஸ. யஸ்ஸ நக்க²மதி, ஸோ பா⁴ஸேய்ய.

‘‘ஸம்மதானி ஸங்கே⁴ன இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ‘ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³’ந்தி, க²மதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ, தஸ்மா துண்ஹீ, ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி (சூளவ. 437) –

ஏவம் ஞத்திது³தியேன கம்மேன ஸாவேஸி. இத³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘தம் ஸங்கீ³திக்க²ந்த⁴கே வுத்தனயேனேவ ஞாதப்³ப³’’ந்தி.

அயம் பன கம்மவாசா ததா²க³தஸ்ஸ பரினிப்³பா³னதோ ஏகவீஸதிமே தி³வஸே கதா. வுத்தஞ்ஹேதம் தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 1.பட²மஸங்கீ³திகதா²) ‘‘அயம் பன கம்மவாசா ததா²க³தஸ்ஸ பரினிப்³பா³னதோ ஏகவீஸதிமே தி³வஸே கதா. ப⁴க³வா ஹி விஸாக²புண்ணமாயம் பச்சூஸஸமயே பரினிப்³பு³தோ, அத²ஸ்ஸ ஸத்தாஹம் ஸுவண்ணவண்ணம் ஸரீரம் க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜயிம்ஸு. ஏவம் ஸத்தாஹம் ஸாது⁴கீளனதி³வஸா நாம அஹேஸும். ததோ ஸத்தாஹம் சிதகாய அக்³கி³னா ஜா²யி, ஸத்தாஹம் ஸத்திபஞ்ஜரம் கத்வா ஸந்தா²கா³ரஸாலாயம் தா⁴துபூஜம் கரிம்ஸூதி ஏகவீஸதி தி³வஸா க³தா. ஜேட்ட²மூலஸுக்கபக்க²பஞ்சமியம் பன தா⁴துயோ பா⁴ஜயிம்ஸு. ஏதஸ்மிம் தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸே ஸன்னிபதிதஸ்ஸ மஹாபி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸுப⁴த்³தே³ன வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதேன கதம் அனாசாரம் ஆரோசேத்வா வுத்தனயேனேவ பி⁴க்கூ² உச்சினித்வா அயம் கம்மவாசா கதா. இமஞ்ச பன கம்மவாசம் கத்வா தே²ரோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி ‘ஆவுஸோ இதா³னி தும்ஹாகம் சத்தாலீஸதி³வஸா ஓகாஸோ, ததோ பரம் அயம் நாம நோ பலிபோ³தோ⁴ அத்தீ²தி வத்தும் ந லப்³பா⁴, தஸ்மா ஏத்த²ந்தரே யஸ்ஸ ரோக³பலிபோ³தோ⁴ வா ஆசரியுபஜ்ஜா²யபலிபோ³தோ⁴ வா மாதாபிதுபலிபோ³தோ⁴ வா அத்தி², பத்தம் வா பன பசிதப்³ப³ம் சீவரம் வா காதப்³ப³ம், ஸோ தம் பலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா கரணீயம் கரோதூ’தி. ஏவஞ்ச பன வத்வா தே²ரோ அத்தனோ பஞ்சஸதாய பரிஸாய பரிவுதோ ராஜக³ஹம் க³தோ, அஞ்ஞேபி மஹாதே²ரா அத்தனோ அத்தனோ பரிவாரம் க³ஹேத்வா ஸோகஸல்லஸமப்பிதம் மஹாஜனம் அஸ்ஸாஸேதுகாமா தம் தம் தி³ஸம் பக்கந்தா. புண்ணத்தே²ரோ பன ஸத்தஸதபி⁴க்கு²பரிவாரோ ‘ததா²க³தஸ்ஸ பரினிப்³பா³னட்டா²னம் ஆக³தாக³தம் மஹாஜனம் அஸ்ஸாஸேஸ்ஸாமீ’தி குஸினாராயமேவ அட்டா²ஸி. ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யதா² புப்³பே³ அபரினிப்³பு³தஸ்ஸ, ஏவம் பரினிப்³பு³தஸ்ஸபி ப⁴க³வதோ ஸயமேவ பத்தசீவரமாதா³ய பஞ்சஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி ஸத்³தி⁴ம் யேன ஸாவத்தி² தேன சாரிகம் பக்காமி. க³ச்ச²தோ பனஸ்ஸ பரிவாரா பி⁴க்கூ² க³ணனபத²ம் வீதிவத்தா’’தி. தஸ்மா ததா²க³தஸ்ஸ பரினிப்³பா³னதோ தீஸு ஸத்தாஹேஸு அதிக்கந்தேஸு ஏகவீஸதிமே தி³வஸே இமம் கம்மவாசம் ஸாவேத்வா தே²ரோ ராஜக³ஹம் பக்கந்தோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

யதி³ ஏவம் கஸ்மா பன இத⁴ மங்க³லஸுத்தட்ட²கதா²யஞ்ச (கு². பா. அட்ட². 5.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²) ‘‘ஸத்தஸு ஸாது⁴கீளனதி³வஸேஸு ஸத்தஸு ச தா⁴துபூஜாதி³வஸேஸு வீதிவத்தேஸூ’’தி வுத்தம்? ஸத்தஸு தா⁴துபூஜாதி³வஸேஸு க³ஹிதேஸு தத³வினாபா⁴வதோ மஜ்ஜே² சிதகாய ஜா²பனஸத்தாஹம்பி க³ஹிதமேவாதி கத்வா விஸும் ந வுத்தம் விய தி³ஸ்ஸதி. யதி³ ஏவம் அத² கஸ்மா ‘‘அட்³ட⁴மாஸோ அதிக்கந்தோ, தி³யட்³ட⁴மாஸோ ஸேஸோ’’தி ச வுத்தந்தி? நாயம் தோ³ஸோ. அப்பகஞ்ஹி ஊனமதி⁴கம் வா க³ணனூபக³ம் ந ஹோதி, தஸ்மா ஸமுதா³யோ அப்பகேன அதி⁴கோபி அனதி⁴கோ விய ஹோதீதி கத்வா அட்³ட⁴மாஸதோ அதி⁴கேபி பஞ்ச தி³வஸே ‘‘அட்³ட⁴மாஸோ அதிக்கந்தோ’’தி வுத்தம் ‘‘த்³வாஸீதிக²ந்த⁴கவத்தானம் கத்த²சி அஸீதிக²ந்த⁴கவத்தானீ’’தி வசனம் விய. ததா² அப்பகேன ஊனோபி ச ஸமுதா³யோ அனூனோ விய ஹோதீதி கத்வா ‘‘தி³யட்³ட⁴மாஸதோ ஊனேபி பஞ்ச தி³வஸே தி³யட்³ட⁴மாஸோ ஸேஸோ’’தி ச வுத்தம். ஸதிபட்டா²னவிப⁴ங்க³ட்ட²கதா²யஞ்ஹி (விப⁴. அட்ட². 356) ச²மாஸதோ ஊனேபி அட்³ட⁴மாஸே ‘‘ச² மாஸே ஸஜ்ஜா²யோ காதப்³போ³’’தி வுத்தவசனம் விய. தத்த² ஹி தசபஞ்சகாதீ³ஸு சதூஸு பஞ்சகேஸு த்³வீஸு ச ச²க்கேஸு ஏகேகஸ்மிம் அனுலோமதோ பஞ்சாஹம், படிலோமதோ பஞ்சாஹம், அனுலோமபடிலோமதோ பஞ்சாஹம், ததா² புரிமபுரிமேஹி பஞ்சகச²க்கேஹி ஸத்³தி⁴ம் அனுலோமதோ பஞ்சாஹம், படிலோமதோ பஞ்சாஹம், அனுலோமபடிலோமதோ பஞ்சாஹந்தி ஏவம் விஸும் திபஞ்சாஹம் ஏகதோ திபஞ்சாஹஞ்ச ஸஜ்ஜா²யம் கத்வா ச²மாஸம் ஸஜ்ஜா²யோ காதப்³போ³தி வசனம் விய. தத்த² ஹி வக்கபஞ்சகாதீ³ஸு தீஸு பஞ்சகேஸு த்³வீஸு ச ச²க்கேஸு விஸும் ஹேட்டி²மேஹி ஏகதோ ச ஸஜ்ஜா²யே பஞ்சன்னம் பஞ்சன்னம் பஞ்சகானம் வஸேன பஞ்சமாஸபரிபுண்ணா லப்³ப⁴ந்தி, தசபஞ்சகே பன விஸும் திபஞ்சாஹமேவாதி அட்³ட⁴மாஸோயேவேகோ லப்³ப⁴தீதி அட்³ட⁴மாஸாதி⁴கபஞ்சமாஸா லப்³ப⁴ந்தி.

ஏவம் ஸதி யதா² தத்த² அட்³ட⁴மாஸே ஊனேபி மாஸபரிச்சே²தே³ன பரிச்சி²ஜ்ஜமானே ஸஜ்ஜா²யே ச² மாஸா பரிச்சே²த³கா ஹோந்தீதி பரிச்சி²ஜ்ஜமானஸ்ஸ ஸஜ்ஜா²யஸ்ஸ ஸத்தமாஸாதி³மாஸந்தரக³மனனிவாரணத்த²ம் ச²மாஸக்³க³ஹணம் கதம், ந ஸகலச²மாஸே ஸஜ்ஜா²யப்பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம், ஏவமிதா⁴பி மாஸவஸேன காலே பரிச்சி²ஜ்ஜமானே ஊனேபி பஞ்சதி³வஸே தி³யட்³ட⁴மாஸோ பரிச்சே²த³கோ ஹோதீதி பரிச்சி²ஜ்ஜமானஸ்ஸ காலஸ்ஸ த்³விமாஸாதி³மாஸந்தரக³மனனிவாரணத்த²ம் ‘‘தி³யட்³ட⁴மாஸோ ஸேஸோ’’தி தி³யட்³ட⁴மாஸக்³க³ஹணம் கதந்தி ஏவமேத்த² அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. அஞ்ஞதா² ச அட்ட²கதா²வசனானம் அஞ்ஞமஞ்ஞவிரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி. ஏகாஹமேவ வா ப⁴க³வதோ ஸரீரம் சிதகாய ஜா²யீதி கு²த்³த³கபா⁴ணகானம் அதி⁴ப்பாயோதி க³ஹேதப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி ஸதி பரினிப்³பா³னதோ ஸத்தஸு ஸாது⁴கீளனதி³வஸேஸு வீதிவத்தேஸு அட்ட²மியம் சிதகாய ப⁴க³வதோ ஸரீரம் ஜா²பேத்வா ததோ பரம் ஸத்தஸு தி³வஸேஸு தா⁴துபூஜம் அகம்ஸூதி அட்³ட⁴மாஸோ அதிக்கந்தோ, கி³ம்ஹானம் தி³யட்³டோ⁴ ச மாஸோ ஸேஸோ ஹோதி. பரினிப்³பா³னஸுத்தந்தபாளியம்பி ஹி சிதகாய ஜா²பனஸத்தாஹம் ந ஆக³தம், த்³வேயேவ ஸத்தாஹானி ஆக³தானி, உபபரிக்கி²த்வா பன யம் ருச்சதி, தம் க³ஹேதப்³ப³ம். இதோ அஞ்ஞேன வா பகாரேன யதா² ந விருஜ்ஜ²தி, ததா² காரணம் பரியேஸிதப்³ப³ம். யம் பனேத்த² கேனசி வுத்தம் ‘‘அட்³ட⁴மாஸோ அதிக்கந்தோதி ஏத்த² ஏகோ தி³வஸோ நட்டோ². ஸோ பாடிபத³தி³வஸோ கோலாஹலதி³வஸோ நாம, தஸ்மா இத⁴ ந க³ஹிதோ’’தி. தம் ந ஸுந்த³ரம் பரினிப்³பா³னஸுத்தந்தபாளியம் பாடிபத³தி³வஸதோயேவ பட்டா²ய ஸத்தாஹஸ்ஸ வுத்தத்தா அட்ட²கதா²யஞ்ச பரினிப்³பா³னதி³வஸேனபி ஸத்³தி⁴ம் திண்ணம் ஸத்தாஹானம் க³ஹிதத்தா. ததா² ஹி பரினிப்³பா³னதி³வஸேன ஸத்³தி⁴ம் திண்ணம் ஸத்தாஹானம் க³ஹிதத்தா ஜேட்ட²மூலஸுக்கபஞ்சமீ ஏகவீஸதிமோ தி³வஸோ ஹோதி.

ஸத்தஸு ஸாது⁴கீளனதி³வஸேஸூதி ஏத்த² ஸாது⁴கீளனம் நாம ஸம்வேக³வத்து²ம் கித்தேத்வா கித்தேத்வா அனிச்சதாபடிஸம்யுத்தானி கீ³தானி கா³யித்வா பூஜாவஸேன கீளனதோ ஸுந்த³ரம் கீளனந்தி ஸாது⁴கீளனம். அத² வா ஸபரஹிதஸாத⁴னட்டே²ன ஸாது⁴, தேஸம் ஸம்வேக³வத்து²ம் கித்தேத்வா கித்தேத்வா கீளனம் ஸாது⁴கீளனம், உளாரபுஞ்ஞபஸவனதோ ஸம்பராயிகத்தா²விரோதி⁴கீளாவிஹாரோதி அத்தோ². ஏத்த² ச புரிமஸ்மிம் ஸத்தாஹே ஸாது⁴கீளாய ஏகதே³ஸேன கதத்தா ஸாது⁴கீளனதி³வஸா நாம தே ஜாதா. விஸேஸதோ பன தா⁴துபூஜாதி³வஸேஸுயேவ ஸாது⁴கீளனம் அகம்ஸு. ததோயேவ ச மஹாபரினிப்³பா³னஸுத்தந்தபாளியம் –

‘‘அத² கோ² கோஸினாரகா மல்லா ப⁴க³வதோ ஸரீரானி ஸத்தாஹம் ஸந்தா²கா³ரே ஸத்திபஞ்ஜரம் கரித்வா த⁴னுபாகாரம் பரிக்கி²பாபேத்வா நச்சேஹி கீ³தேஹி வாதி³தேஹி மாலேஹி க³ந்தே⁴ஹி ஸக்கரிம்ஸு க³ரும் கரிம்ஸு மானேஸும் பூஜேஸு’’ந்தி (தீ³. நி. 2.235).

ஏதஸ்ஸ அட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 2.235) வுத்தம் –

‘‘கஸ்மா பனேதே ஏவமகம்ஸூதி? இதோ புரிமேஸு த்³வீஸு ஸத்தாஹேஸு தே பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ டா²னனிஸஜ்ஜோகாஸம் கரோந்தா கா²த³னீயபோ⁴ஜனீயாதீ³னி ஸம்வித³ஹந்தா ஸாது⁴கீளிகாய ஓகாஸம் ந லபி⁴ம்ஸு. ததோ நேஸம் அஹோஸி ‘இமம் ஸத்தாஹம் ஸாது⁴கீளிதம் கீளிஸ்ஸாம, டா²னம் கோ² பனேதம் விஜ்ஜதி, யம் அம்ஹாகம் பமத்தபா⁴வம் ஞத்வா கோசிதே³வ ஆக³ந்த்வா தா⁴துயோ க³ண்ஹேய்ய, தஸ்மா ஆரக்க²ம் ட²பேத்வா கீளிஸ்ஸாமா’தி, தேன தே ஏவமகம்ஸூ’’தி.

தஸ்மா விஸேஸதோ ஸாது⁴கீளிகா தா⁴துபூஜாதி³வஸேஸுயேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தே பன தா⁴துபூஜாய கதத்தா ‘‘தா⁴துபூஜாதி³வஸா’’தி பாகடா ஜாதாதி ஆஹ ‘‘ஸத்தஸு ச தா⁴துபூஜாதி³வஸேஸூ’’தி. உபகட்டா²தி ஆஸன்னா. வஸ்ஸம் உபனேந்தி உபக³ச்ச²ந்தி ஏத்தா²தி வஸ்ஸூபனாயிகா. ஏகம் மக்³க³ம் க³தோதி சாரிகம் சரித்வா மஹாஜனம் அஸ்ஸாஸேதும் ஏகேன மக்³கே³ன க³தோ. ஏவம் அனுருத்³த⁴த்தே²ராத³யோபி தேஸு தேஸு ஜனபதே³ஸு சாரிகம் சரித்வா மஹாஜனம் அஸ்ஸாஸேந்தா க³தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யேன ஸாவத்தி², தேன சாரிகம் பக்காமீதி யத்த² ஸாவத்தி², தத்த² சாரிகம் பக்காமி, யேன வா தி³ஸாபா⁴கே³ன ஸாவத்தி² பக்கமிதப்³பா³ ஹோதி, தேன தி³ஸாபா⁴கே³ன சாரிகம் பக்காமீதி அத்தோ².

தத்ராதி தஸ்ஸம் ஸாவத்தி²யம். ஸுத³ந்தி நிபாதமத்தம். அனிச்சதாதி³படிஸம்யுத்தாயாதி ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’திஆதி³னயப்பவத்தாய. அஸமுச்சி²ன்னதண்ஹானுஸயத்தா அவிஜ்ஜாதண்ஹாபி⁴ஸங்க²தேன கம்முனா ப⁴வயோனிக³திடி²திஸத்தாவாஸேஸு க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தம் அத்தபா⁴வம் ஜனேதி அபி⁴னிப்³ப³த்தேதீதி ஜனோ, கிலேஸே ஜனேதி, அஜனி, ஜனிஸ்ஸதீதி வா ஜனோ, மஹந்தோ ஜனோதி மஹாஜனோ, தம் மஹாஜனம், ப³ஹுஜனந்தி அத்தோ². ஸஞ்ஞாபேத்வாதி ஸமஸ்ஸாஸேத்வா. க³ந்த⁴குடியா த்³வாரம் விவரித்வாதி பரிபோ⁴க³சேதியபா⁴வதோ க³ந்த⁴குடிம் வந்தி³த்வா க³ந்த⁴குடியா த்³வாரம் விவரீதி வேதி³தப்³ப³ம். தேனேவ தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²) ‘‘க³ந்த⁴குடிம் வந்தி³த்வா’’தி வுத்தம். மிலாதம் மாலாகசவரம் மிலாதமாலாகசவரம். யதா²டா²னே ட²பேத்வாதி பட²மடி²தட்டா²னம் அனதிக்கமித்வா யதா²டி²தட்டா²னேயேவ ட²பேத்வாதி அத்தோ². ப⁴க³வதோ டி²தகாலே கரணீயம் வத்தம் ஸப்³ப³மகாஸீதி ஸேனாஸனே கத்தப்³ப³வத்தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கரோந்தோ ச ந்ஹானகோட்ட²கே ஸம்மஜ்ஜனஉத³கூபட்டா²னாதி³காலேஸு க³ந்த⁴குடிம் க³ந்த்வா ‘‘நனு ப⁴க³வா அயம் தும்ஹாகம் ந்ஹானகாலோ, அயம் த⁴ம்மதே³ஸனாகாலோ, அயம் பி⁴க்கூ²னம் ஓவாத³தா³னகாலோ, அயம் ஸீஹஸேய்யம் கப்பனகாலோ, அயம் முக²தோ⁴வனகாலோ’’திஆதி³னா நயேன பரிதே³வமானோவ அகாஸி. தமேனம் அஞ்ஞதரா தே³வதா ‘‘ப⁴ந்தே ஆனந்த³, தும்ஹே ஏவம் பரிதே³வமானா கத²ம் அஞ்ஞே அஸ்ஸாஸயிஸ்ஸதா²’’தி ஸம்வேஜேஸி. ஸோ தஸ்ஸா வசனேன ஸம்விக்³க³ஹத³யோ ஸந்த²ம்பி⁴த்வா ததா²க³தஸ்ஸ பரினிப்³பா³னதோ பபு⁴தி டா²னனிஸஜ்ஜப³ஹுலதாய உஸ்ஸன்னதா⁴துகம் காயம் ஸமஸ்ஸாஸேதும் கீ²ரவிரேசனம் பிவி. இதா³னி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² தே²ரோ’’திஆதி³மாஹ.

உஸ்ஸன்னதா⁴துகந்தி உபசிதஸேம்ஹாதி³தா⁴துகம் காயம். ஸமஸ்ஸாஸேதுந்தி ஸந்தப்பேதும். து³தியதி³வஸேதி தே³வதாய ஸம்வேஜிததி³வஸதோ. ‘‘ஜேதவனவிஹாரம் பவிட்ட²தி³வஸதோ வா து³தியதி³வஸே’’தி வத³ந்தி. விரிச்சதி ஏதேனாதி விரேசனம், ஓஸத⁴பரிபா⁴விதம் கீ²ரமேவ விரேசனந்தி கீ²ரவிரேசனம். யம் ஸந்தா⁴யாதி யம் பே⁴ஸஜ்ஜபானம் ஸந்தா⁴ய. அங்க³ஸுப⁴தாய ஸுபோ⁴தி ஏவம் லத்³த⁴னாமத்தா ஸுபே⁴ன மாணவேன. பஹிதம் மாணவகந்தி ‘‘ஸத்தா² பரினிப்³பு³தோ ஆனந்த³த்தே²ரோ கிரஸ்ஸ பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா ஆக³தோ, மஹாஜனோ ச தம் த³ஸ்ஸனாய உபஸங்கமதீ’’தி ஸுத்வா ‘‘விஹாரம் கோ² பன க³ந்த்வா மஹாஜனமஜ்ஜே² ந ஸக்கா ஸுகே²ன படிஸந்தா²ரம் வா காதும் த⁴ம்மகத²ம் வா ஸோதும், கே³ஹம் ஆக³தம்யேவ நம் தி³ஸ்வா ஸுகே²ன படிஸந்தா²ரம் கரிஸ்ஸாமி, ஏகா ச மே கங்கா² அத்தி², தம்பி நம் புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேத்வா ஸுபே⁴ன மாணவேன பேஸிதம் மாணவகம். ஏதத³வோசாதி ஏதம் ‘‘அகாலோ கோ²’’திஆதி³கம் ஆனந்த³த்தே²ரோ அவோச. அகாலோ கோ²தி அஜ்ஜ க³ந்தும் யுத்தகாலோ ந ஹோதி. கஸ்மாதி சே ஆஹ ‘‘அத்தி² மே அஜ்ஜா’’திஆதி³. பே⁴ஸஜ்ஜமத்தாதி அப்பமத்தகம் பே⁴ஸஜ்ஜம். அப்பத்தோ² ஹி அயம் மத்தாஸத்³தோ³ ‘‘மத்தா ஸுக²பரிச்சாகா³’’திஆதீ³ஸு விய.

து³தியதி³வஸேதி கீ²ரவிரேசனம் பீததி³வஸதோ து³தியதி³வஸே. சேதகத்தே²ரேனாதி சேதியரட்டே² ஜாதத்தா ‘‘சேதகோ’’தி ஏவம்லத்³த⁴னாமேன. ஸுபே⁴ன மாணவேன புட்டோ²தி ‘‘யேஸு த⁴ம்மேஸு ப⁴வம் கோ³தமோ இமம் லோகம் பதிட்டா²பேஸி, தே தஸ்ஸ அச்சயேன நட்டா² நு கோ², த⁴ரந்தி, ஸசே த⁴ரந்தி, ஆனந்தோ³ ஜானிஸ்ஸதி, ஹந்த³ நம் புச்சா²மீ’’தி ஏவம் சிந்தேத்வா ‘‘யேஸம் ஸோ ப⁴வம் கோ³தமோ த⁴ம்மானம் வண்ணவாதீ³ அஹோஸி, யத்த² ச இமம் ஜனதம் ஸமாத³பேஸி நிவேஸேஸி பதிட்டா²பேஸி, கதமேஸானம் கோ² போ⁴ ஆனந்த³ த⁴ம்மானம் ஸோ ப⁴வம் கோ³தமோ வண்ணவாதீ³ அஹோஸீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.448) ஸுபே⁴ன மாணவேன புட்டோ². அத²ஸ்ஸ தே²ரோ தீணி பிடகானி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘திண்ணம் கோ², மாணவ, க²ந்தா⁴னம் ஸோ ப⁴க³வா வண்ணவாதீ³’’திஆதி³னா ஸுப⁴ஸுத்தமபா⁴ஸி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘தீ³க⁴னிகாயே ஸுப⁴ஸுத்தம் நாம த³ஸமம் ஸுத்தமபா⁴ஸீ’’தி.

க²ண்ட³பு²ல்லபடிஸங்க²ரணந்தி ஏத்த² க²ண்ட³ந்தி சி²ன்னம். பு²ல்லந்தி பி⁴ன்னம். தேஸம் படிஸங்க²ரணம் புன ஸம்மா பாகதிககரணம், அபி⁴னவகரணந்தி வுத்தம் ஹோதி. ராஜக³ஹந்தி ஏவம்னாமகம் நக³ரம். தஞ்ஹி மந்த⁴துமஹாகோ³விந்தா³தீ³ஹி பரிக்³க³ஹிதத்தா ‘‘ராஜக³ஹ’’ந்தி வுச்சதி. ச²ட்³டி³தபதிதஉக்லாபாதி ச²ட்³டி³தா ச பதிதா ச உக்லாபா ச அஹேஸுந்தி அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னட்டா²னம் க³ச்ச²ந்தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ச²ட்³டி³தா விஸ்ஸட்டா², ததோயேவ ச உபசிகாதீ³ஹி கா²தி³தத்தா இதோ சிதோ ச பதிதா, ஸம்மஜ்ஜனாபா⁴வேன ஆகிண்ணகசவரத்தா உக்லாபா ச அஹேஸுந்தி. இமமேவத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ப⁴க³வதோ ஹீ’’திஆதி³. பரிச்சே²த³வஸேன வேணியதி தி³ஸ்ஸதீதி பரிவேணம். தத்தா²தி தேஸு விஹாரேஸு. க²ண்ட³பு²ல்லபடிஸங்க²ரணந்தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. பட²மம் மாஸந்தி வஸ்ஸானஸ்ஸ பட²மம் மாஸம், அச்சந்தஸம்யோகே³ சேதம் உபயோக³வசனம். ஸேனாஸனவத்தானம் பஞ்ஞத்தத்தா ஸேனாஸனக்க²ந்த⁴கே ச ஸேனாஸனபடிப³த்³தா⁴னம் ப³ஹூனம் வசனதோ ‘‘ப⁴க³வதா…பே… வண்ணித’’ந்தி வுத்தம்.

து³தியதி³வஸேதி ‘‘க²ண்ட³பு²ல்லபடிஸங்க²ரணம் கரோமா’’தி சிந்திததி³வஸதோ து³தியதி³வஸே. ஸோ ச வஸ்ஸூபனாயிகதி³வஸதோ து³தியதி³வஸோதி வேதி³தப்³போ³. தே ஹி தே²ரா ஆஸாள்ஹீபுண்ணமாய உபோஸத²ம் கத்வா பாடிபதே³ ஸன்னிபதித்வா வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா ஏவம் சிந்தேஸும். அஜாதஸத்து ராஜாதி அஜாதோ ஹுத்வா பிதுனோ பச்சத்தி²கோ ஜாதோதி ‘‘அஜாதஸத்தூ’’தி லத்³த⁴வோஹாரோ ராஜா. தஸ்மிம் கிர குச்சி²க³தே தே³வியா ஏவரூபோ தோ³ஹளோ உப்பஜ்ஜி ‘‘அஹோ வதாஹம் ரஞ்ஞோ த³க்கி²ணபா³ஹுதோ லோஹிதம் பிவேய்ய’’ந்தி. அத² தஸ்ஸா கதே²தும் அஸக்கோந்தியா கிஸபா⁴வம் து³ப்³ப³ண்ணபா⁴வஞ்ச தி³ஸ்வா ராஜா ஸயமேவ புச்சி²த்வா ஞத்வா ச வேஜ்ஜே பக்கோஸாபேத்வா ஸுவண்ணஸத்த²கேன பா³ஹும் பா²லேத்வா ஸுவண்ணஸரகேன லோஹிதம் க³ஹேத்வா உத³கேன ஸம்பி⁴ந்தி³த்வா பாயேஸி. நேமித்தகா தம் ஸுத்வா ‘‘ஏஸ க³ப்³போ⁴ ரஞ்ஞோ ஸத்து ப⁴விஸ்ஸதி, இமினா ராஜா ஹஞ்ஞிஸ்ஸதீ’’தி ப்³யாகரிம்ஸு, தஸ்மா ‘‘அஜாதோயேவ ரஞ்ஞோ ஸத்து ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி நேமித்தகேஹி நித்³தி³ட்ட²த்தா அஜாதஸத்து நாம ஜாதோ. கிந்தி காரணபுச்ச²னத்தே² நிபாதோ, கஸ்மாதி அத்தோ². படிவேதே³ஸுந்தி நிவேதே³ஸும், ஜானாபேஸுந்தி அத்தோ². விஸ்ஸத்தா²தி நிராஸங்கசித்தா. ஆணாசக்கந்தி ஆணாயேவ அப்படிஹதவுத்தியா பவத்தனட்டே²ன சக்கந்தி ஆணாசக்கம். ஸன்னிஸஜ்ஜட்டா²னந்தி ஸன்னிபதித்வா நிஸீத³னட்டா²னம்.

ராஜப⁴வனவிபூ⁴திந்தி ராஜப⁴வனஸம்பத்திம். அவஹஸந்தமிவாதி அவஹாஸம் குருமானம் விய. ஸிரியா நிகேதமிவாதி ஸிரியா வஸனட்டா²னமிவ. ஏகனிபாததித்த²மிவ ச தே³வமனுஸ்ஸனயனவிஹங்கா³னந்தி ஏகஸ்மிம் பானீயதித்தே² ஸன்னிபதந்தா பக்கி²னோ விய ஸப்³பே³ஸம் ஜனானம் சக்கூ²னி மண்ட³பேயேவ நிபதந்தீதி தே³வமனுஸ்ஸானம் நயனஸங்கா²தவிஹங்கா³னம் ஏகனிபாததித்த²மிவ ச. லோகராமணேய்யகமிவ ஸம்பிண்டி³தந்தி ஏகத்த² ஸம்பிண்டி³தம் ராஸிகதம் லோகே ரமணீயபா⁴வம் விய. யதி³ லோகே விஜ்ஜமானம் ரமணீயத்தம் ஸப்³ப³மேவ ஆனேத்வா ஏகத்த² ஸம்பிண்டி³தம் ஸியா, தம் வியாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘த³ட்ட²ப்³ப³ஸாரமண்ட³ந்தி பே²க்³கு³ரஹிதஸாரம் விய கஸடவினிமுத்தம் பஸன்னபூ⁴தம் விய ச த³ட்ட²ப்³பே³ஸு த³ட்டு²ம் அரஹரூபேஸு ஸாரபூ⁴தம் பஸன்னபூ⁴தஞ்சா’’தி தீஸுபி க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம். த³ட்ட²ப்³போ³ த³ஸ்ஸனீயோ ஸாரபூ⁴தோ விஸிட்ட²தரோ மண்டோ³ மண்ட³னம் அலங்காரோ ஏதஸ்ஸாதி த³ட்ட²ப்³ப³ஸாரமண்டோ³, மண்ட³போதி ஏவமேத்த² அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி அம்ஹாகம் க²ந்தி, உபபரிக்கி²த்வா யுத்ததரம் க³ஹேதப்³ப³ம். மண்ட³ம் ஸூரியரஸ்மிம் பாதி நிவாரேதீதி மண்ட³போ. விவித⁴…பே… சாருவிதானந்தி ஏத்த² குஸுமதா³மானி ச தானி ஓலம்ப³கானி சாதி குஸுமதா³மஓலம்ப³கானி. ஏத்த² ச விஸேஸனஸ்ஸ பரனிபாதோ த³ட்ட²ப்³போ³, ஓலம்ப³ககுஸுமதா³மானீதி அத்தோ². தானி விவிதா⁴னி அனேகப்பகாரானி வினிக்³க³லந்தம் வமேந்தம் நிக்கா²மேந்தமிவ சாரு ஸோப⁴னம் விதானம் ஏத்தா²தி விவித⁴குஸுமதா³மஓலம்ப³கவினிக்³க³லந்தசாருவிதானோ, மண்ட³போ, தம் அலங்கரித்வாதி யோஜேதப்³ப³ம். ரதனவிசித்ரமணிகஓட்டிமதலமிவாதி நானாபுப்பூ²பஹாரவிசித்தஸுபரினிட்டி²தபூ⁴மிகம்மத்தாயேவ நானாரதனேஹி விசித்தபூ⁴தமணிகோட்டிமதலமிவாதி அத்தோ². ஏத்த² ச ரதனவிசித்தக்³க³ஹணம் நானாபுப்பூ²பஹாரவிசித்ததாய நித³ஸ்ஸனம், மணிகோட்டிமதலக்³க³ஹணம் ஸுபரினிட்டி²தபூ⁴மிபரிகம்மதாயாதி வேதி³தப்³ப³ம். மணியோ கோட்டேத்வா கததலத்தா மணிகோட்டனேன நிப்³ப³த்ததலந்தி மணிகோட்டிமதலம். நந்தி மண்ட³பம். புப்பூ²பஹாரோ புப்ப²பூஜா. உத்தராபி⁴முக²ந்தி உத்தரதி³ஸாபி⁴முக²ம். ஆஸனாரஹந்தி நிஸீத³னாரஹம். த³ந்தக²சிதந்தி த³ந்தேஹி ரசிதம், த³ந்தேஹி கதந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏத்தா²தி ஆஸனே. நிட்டி²தம் ப⁴ந்தே மம கிச்சந்தி மயா கத்தப்³ப³கிச்சம் நிட்டி²தந்தி அத்தோ².

தஸ்மிம் பன தி³வஸே ஏகச்சே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஸந்தா⁴ய ஏவமாஹம்ஸு ‘‘இமஸ்மிம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ ஏகோ பி⁴க்கு² விஸ்ஸக³ந்த⁴ம் வாயந்தோ விசரதீ’’தி. தே²ரோ தம் ஸுத்வா ‘‘இமஸ்மிம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ அஞ்ஞோ விஸ்ஸக³ந்த⁴ம் வாயந்தோ விசரணகபி⁴க்கு² நாம நத்தி², அத்³தா⁴ ஏதே மம் ஸந்தா⁴ய வத³ந்தீ’’தி ஸம்வேக³ம் ஆபஜ்ஜி. ஏகச்சே நம் ஆஹம்ஸுயேவ ‘‘ஸ்வே, ஆவுஸோ, ஸன்னிபாதோ’’திஆதி³. இதா³னி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஆஹம்ஸூ’’திஆதி³. தேனாதி தஸ்மா. ஆவஜ்ஜேஸீதி உபனாமேஸி. அனுபாதா³யாதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன கஞ்சி த⁴ம்மம் அக³ஹேத்வா, யேஹி வா கிலேஸேஹி ஸப்³பே³ஹி விமுச்சதி, தேஸம் லேஸமத்தம்பி அக³ஹேத்வாதி அத்தோ². ஆஸவேஹீதி ப⁴வதோ ஆப⁴வக்³க³ம் த⁴ம்மதோ வா ஆகோ³த்ரபு⁴ம் ஸவனதோ பவத்தனதோ ஆஸவஸஞ்ஞிதேஹி கிலேஸேஹி. லக்க²ணவசனஞ்சேதம் ஆஸவேஹீதி, ததே³கட்ட²தாய பன ஸப்³பே³ஹிபி கிலேஸேஹி, ஸப்³பே³ஹிபி பாபத⁴ம்மேஹி சித்தம் விமுச்சதியேவ. சித்தம் விமுச்சீதி சித்தம் அரஹத்தமக்³க³க்க²ணே ஆஸவேஹி விமுச்சமானம் கத்வா அரஹத்தப²லக்க²ணே விமுச்சீதி அத்தோ². சங்கமேனாதி சங்கமனகிரியாய. விவட்டூபனிஸ்ஸயபூ⁴தம் கதம் உபசிதம் புஞ்ஞம் ஏதேனாதி கதபுஞ்ஞோ, அரஹத்தாதி⁴க³மாய கதாதி⁴காரோதி அத்தோ². பதா⁴னமனுயுஞ்ஜாதி வீரியம் அனுயுஞ்ஜ, அரஹத்தாதி⁴க³மாய அனுயோக³ம் கரோஹீதி அத்தோ². கதா²தோ³ஸோ நாம நத்தீ²தி கதா²ய அபரஜ்ஜ²ம் நாம நத்தி². அச்சாரத்³த⁴ம் வீரியந்தி அதிவிய ஆரத்³த⁴ம் வீரியம். உத்³த⁴ச்சாயாதி உத்³த⁴தபா⁴வாய. வீரியஸமதம் யோஜேமீதி சங்கமனவீரியஸ்ஸ அதி⁴மத்தத்தா தஸ்ஸ பஹானவஸேன ஸமாதி⁴னா ஸமரஸதாபாத³னேன வீரியஸமதம் யோஜேமி.

து³தியதி³வஸேதி தே²ரேன அரஹத்தப்பத்ததி³வஸதோ து³தியதி³வஸே. த⁴ம்மஸபா⁴யம் ஸன்னிபதிதாதி பக்க²ஸ்ஸ பஞ்சமியம் ஸன்னிபதிம்ஸு. அத்தனோ அரஹத்தப்பத்திம் ஞாபேதுகாமோதி ‘‘ஸேக்க²தாய த⁴ம்மஸங்கீ³தியா க³ஹேதும் அயுத்தம்பி ப³ஹுஸ்ஸுதத்தா க³ண்ஹிஸ்ஸாமா’’தி சிந்தேத்வா நிஸின்னானம் தே²ரானம் ‘‘இதா³னி அரஹத்தப்பத்தோ’’தி ஸோமனஸ்ஸுப்பாத³னத்த²ம் ‘‘அப்பமத்தோ ஹோஹீ’’தி தி³ன்னஓவாத³ஸ்ஸ ஸப²லதாதீ³பனத்த²ம் அத்துபனாயிகம் அகத்வா அஞ்ஞப்³யாகரணஸ்ஸ ப⁴க³வதா ஸம்வண்ணிதத்தா ச தே²ரோ அத்தனோ அரஹத்தப்பத்திம் ஞாபேதுகாமோ அஹோஸீதி வேதி³தப்³ப³ம். யதா²வுட்³ட⁴ந்தி வுட்³ட⁴படிபாடிம் அனதிக்கமித்வா. ஏகேதி மஜ்ஜி²மபா⁴ணகானம்யேவ ஏகே. புப்³பே³ வுத்தம்பி ஹி ஸப்³ப³ம் மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா வத³ந்தியேவாதி வேதி³தப்³ப³ம். தீ³க⁴பா⁴ணகா (தீ³. நி. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²) பனேத்த² ஏவம் வத³ந்தி –

‘‘அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அரஹா ஸமானோ ஸன்னிபாதம் அக³மாஸி. கத²ம் அக³மாஸி? ‘இதா³னிம்ஹி ஸன்னிபாதமஜ்ஜ²ம் பவிஸனாரஹோ’தி ஹட்ட²துட்ட²சித்தோ ஏகம்ஸம் சீவரம் கத்வா ப³ந்த⁴னா முத்ததாலபக்கம் விய பண்டு³கம்ப³லே நிக்கி²த்தஜாதிமணி விய விக³தவலாஹகே நபே⁴ ஸமுக்³க³தபுண்ணசந்தோ³ விய பா³லாதபஸம்ப²ஸ்ஸவிகஸிதரேணுபிஞ்ஜரக³ப்³ப⁴ம் பது³மம் விய ச பரிஸுத்³தே⁴ன பரியோதா³தேன ஸப்பபே⁴ன ஸஸ்ஸிரிகேன முக²வரேன அத்தனோ அரஹத்தப்பத்திம் ஆரோசயமானோ விய ச அக³மாஸி. அத² நம் தி³ஸ்வா ஆயஸ்மதோ மஹாகஸ்ஸபஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி ‘ஸோப⁴தி வத போ⁴ அரஹத்தப்பத்தோ ஆனந்தோ³, ஸசே ஸத்தா² த⁴ரேய்ய, அத்³தா⁴ அஜ்ஜ ஆனந்த³ஸ்ஸ ஸாது⁴காரம் த³தே³ய்ய, ஹந்த³ இமஸ்ஸாஹம் இதா³னி ஸத்தா²ரா தா³தப்³ப³ம் ஸாது⁴காரம் த³தா³மீ’தி திக்க²த்தும் ஸாது⁴காரமதா³ஸீ’’தி.

ஆகாஸேன ஆக³ந்த்வா நிஸீதீ³திபி ஏகேதி ஏத்த² பன தேஸம் தேஸம் ததா² ததா² க³ஹேத்வா ஆக³தமத்தம் ட²பேத்வா விஸும் விஸும் வசனே அஞ்ஞம் விஸேஸகாரணம் நத்தீ²தி வத³ந்தி. உபதிஸ்ஸத்தே²ரோ பனாஹ ‘‘ஸத்தமாஸம் கதாய த⁴ம்மஸங்கீ³தியா கதா³சி பத²வியம் நிமுஜ்ஜித்வா ஆக³தத்தா தம் க³ஹேத்வா ஏகே வத³ந்தி. கதா³சி ஆகாஸேன ஆக³தத்தா தம் க³ஹேத்வா ஏகே வத³ந்தீ’’தி.

பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸீதி பி⁴க்கூ² ஆலபி அபா⁴ஸி ஸம்போ³தே⁴ஸீதி அயமேத்த² அத்தோ². அஞ்ஞத்ர பன ஞாபனேபி ஹோதி. யதா²ஹ – ‘‘ஆமந்தயாமி வோ, பி⁴க்க²வே, (தீ³. நி. 2.218) படிவேத³யாமி வோ, பி⁴க்க²வே’’தி (அ. நி. 7.72). பக்கோஸனேபி தி³ஸ்ஸதி. யதா²ஹ ‘‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², மம வசனேன ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஹீ’’தி (அ. நி. 9.11). ஆவுஸோதி ஆமந்தனாகாரதீ³பனம். கம் து⁴ரம் கத்வாதி கம் ஜேட்ட²கம் கத்வா. கிம் ஆனந்தோ³ நப்பஹோதீதி அட்ட²கதா²சரியேஹி ட²பிதபுச்சா². நப்பஹோதீதி ந ஸக்கோதி. ஏதத³க்³க³ந்தி ஏஸோ அக்³கோ³. லிங்க³விபல்லாஸேன ஹி அயம் நித்³தே³ஸோ. யதி³த³ந்தி ச யோ அயந்தி அத்தோ², யதி³த³ம் க²ந்த⁴பஞ்சகந்தி வா யோஜேதப்³ப³ம். ஸம்மன்னீதி ஸம்மதம் அகாஸி. உபாலிம் வினயம் புச்சே²ய்யந்தி புச்ச²தா⁴துஸ்ஸ த்³விகம்மகத்தா வுத்தம். பீ³ஜனிம் க³ஹேத்வாதி ஏத்த² பீ³ஜனீக³ஹணம் த⁴ம்மகதி²கானம் த⁴ம்மதாதி வேதி³தப்³ப³ம். ப⁴க³வாபி ஹி த⁴ம்மகதி²கானம் த⁴ம்மதாத³ஸ்ஸனத்த²மேவ விசித்தபீ³ஜனிம் க³ண்ஹாதி. ந ஹி அஞ்ஞதா² ஸப்³ப³ஸ்ஸபி லோகஸ்ஸ அலங்காரபூ⁴தம் பரமுக்கம்ஸக³தஸிக்கா²ஸம்யமானம் பு³த்³தா⁴னம் முக²சந்த³மண்ட³லம் படிச்சா²தே³தப்³ப³ம் ஹோதி. ‘‘பட²மம், ஆவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு தஸ்ஸ ஸங்கீ³தியா புரிமகாலே பட²மபா⁴வோ ந யுத்தோதி? நோ ந யுத்தோ ப⁴க³வதா பஞ்ஞத்தானுக்கமேன பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸானுக்கமேன ச பட²மபா⁴வஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா. யேபு⁴ய்யேன ஹி தீணி பிடகானி ப⁴க³வதோ த⁴ரமானகாலே டி²தானுக்கமேனேவ ஸங்கீ³தானி, விஸேஸதோ வினயாபி⁴த⁴ம்மபிடகானீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிம் மேது²னத⁴ம்மேதி ச நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மவசனம்.

வத்து²ம்பி புச்சீ²திஆதி³ ‘‘கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்திஆதி³னா த³ஸ்ஸிதேன ஸஹ ததோ அவஸிட்ட²ம்பி ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம். கிம் பனேத்த² பட²மபாராஜிகபாளியம் கிஞ்சி அபனேதப்³ப³ம் வா பக்கி²பிதப்³ப³ம் வா ஆஸி நாஸீதி? பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதே அபனேதப்³ப³ம் நாம நத்தி². ந ஹி ததா²க³தா ஏகப்³யஞ்ஜனம்பி நிரத்த²கம் வத³ந்தி, ஸாவகானம் பன தே³வதானம் வா பா⁴ஸிதே அபனேதப்³ப³ம்பி ஹோதி, தம் த⁴ம்மஸங்கா³ஹகத்தே²ரா அபனயிம்ஸு, பக்கி²பிதப்³ப³ம் பன ஸப்³ப³த்தா²பி அத்தி², தஸ்மா யம் யத்த² பக்கி²பிதும் யுத்தம், தம் தத்த² பக்கி²பிம்ஸுயேவ. கிம் பன தந்தி சே? ‘‘தேன ஸமயேனா’’தி வா ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேனா’’தி வா ‘‘அத² கோ²’’இதி வா ‘‘ஏவம் வுத்தே’’தி வா ‘‘ஏதத³வோசா’’தி வா ஏவமாதி³கம் ஸம்ப³ந்த⁴வசனமத்தம். ஏவம் பக்கி²பிதப்³ப³யுத்தம் பக்கி²பித்வா பன இத³ம் பட²மபாராஜிகந்தி ட²பேஸும். பட²மபாராஜிகே ஸங்க³ஹமாருள்ஹே பஞ்ச அரஹந்தஸதானி ஸங்க³ஹம் ஆரோபிதனயேனேவ க³ணஸஜ்ஜா²யமகம்ஸு. ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா வேரஞ்ஜாயம் விஹரதீ’’தி ச நேஸம் ஸஜ்ஜா²யாரம்ப⁴காலேயேவ ஸாது⁴காரம் த³த³மானா விய மஹாபத²வீ உத³கபரியந்தம் கத்வா கம்பித்த². தே ஏதேனேவ நயேன ஸேஸபாராஜிகானிபி ஸங்க³ஹம் ஆரோபேத்வா ‘‘இத³ம் பாராஜிககண்ட³’’ந்தி ட²பேஸும். ஏவம் தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸானி ‘‘தேரஸக’’ந்திஆதீ³னி வத்வா வீஸாதி⁴கானி த்³வே ஸிக்கா²பத³ஸதானி ‘‘மஹாவிப⁴ங்கோ³’’தி கித்தேத்வா ட²பேஸும். மஹாவிப⁴ங்கா³வஸானேபி புரிமனயேனேவ மஹாபத²வீ அகம்பித்த². ததோ பி⁴க்கு²னிவிப⁴ங்கே³ அட்ட² ஸிக்கா²பதா³னி ‘‘பாராஜிககண்ட³ம் நாமா’’திஆதீ³னி வத்வா தீணி ஸிக்கா²பத³ஸதானி சத்தாரி ச ஸிக்கா²பதா³னி ‘‘பி⁴க்கு²னிவிப⁴ங்கோ³’’தி கித்தேத்வா ‘‘அயம் உப⁴தோவிப⁴ங்கோ³ நாம சதுஸட்டி²பா⁴ணவாரோ’’தி ட²பேஸும். உப⁴தோவிப⁴ங்கா³வஸானேபி வுத்தனயேனேவ பத²வீ அகம்பித்த². ஏதேனேவுபாயேன அஸீதிபா⁴ணவாரபரிமாணம் க²ந்த⁴கம் பஞ்சவீஸதிபா⁴ணவாரபரிமாணம் பரிவாரஞ்ச ஸங்க³ஹம் ஆரோபேத்வா ‘‘இத³ம் வினயபிடகம் நாமா’’தி ட²பேஸும். வினயபிடகாவஸானேபி வுத்தனயேனேவ பத²வீகம்போ அஹோஸி. தம் ஆயஸ்மந்தம் உபாலித்தே²ரம் படிச்சா²பேஸும் ‘‘ஆவுஸோ, இத³ம் துய்ஹம் நிஸ்ஸிதகே வாசேஹீ’’தி ஏவமேத்த² அவுத்தோபி விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.

ஏவம் வினயபிடகம் ஸங்க³ஹமாரோபேத்வா ஸுத்தந்தபிடகம் ஸங்கா³யிம்ஸு. இதா³னி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘வினயம் ஸங்கா³யித்வா’’திஆதி³. மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ஆனந்த³த்தே²ரம் த⁴ம்மம் புச்சீ²தி ஏத்த² அயமனுக்கமோ வேதி³தப்³போ³ – ஆனந்த³த்தே²ரே த³ந்தக²சிதம் பீ³ஜனிம் க³ஹேத்வா த⁴ம்மாஸனே நிஸின்னே ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ பி⁴க்கூ² புச்சி² ‘‘கதரம், ஆவுஸோ, பிடகம் பட²மம் ஸங்கா³யாமா’’தி? ‘‘ஸுத்தந்தபிடகம், ப⁴ந்தேதி. ஸுத்தந்தபிடகே சதஸ்ஸோ ஸங்கீ³தியோ, தாஸு பட²மம் கதரம் ஸங்கீ³திந்தி? தீ³க⁴ஸங்கீ³திம், ப⁴ந்தேதி. தீ³க⁴ஸங்கீ³தியம் சதுத்திம்ஸ ஸுத்தானி, தயோ ச வக்³கா³, தேஸு பட²மம் கதரம் வக்³க³ந்தி. ஸீலக்க²ந்த⁴வக்³க³ம், ப⁴ந்தேதி. ஸீலக்க²ந்த⁴வக்³கே³ தேரஸ ஸுத்தந்தா, தேஸு பட²மம் கதரம் ஸுத்தந்தி? ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தம் நாம ப⁴ந்தே திவித⁴ஸீலாலங்கதம் நானாவித⁴மிச்சா²ஜீவகுஹனலபனாதி³வித்³த⁴ம்ஸனம் த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²ஜாலவினிவேட²னம் த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துபகம்பனம், தம் பட²மம் ஸங்கா³யாமா’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச ‘‘ப்³ரஹ்மஜாலம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி?

அந்தரா ச ப⁴ந்தே ராஜக³ஹம் அந்தரா ச நாளந்த³ந்தி ஏத்த² அந்தரா-ஸத்³தோ³ காரணக²ணசித்தவேமஜ்ஜ²விவராதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹி ‘‘தத³ந்தரம் கோ ஜானேய்ய அஞ்ஞத்ர ததா²க³தா’’தி (அ. நி. 6.44; 10.75) ச, ‘‘ஜனா ஸங்க³ம்ம மந்தேந்தி, மஞ்ச தஞ்ச கிமந்தர’’ந்தி (ஸம். நி. 1.228) ச ஆதீ³ஸு காரணே அந்தராஸத்³தோ³ வத்ததி. ‘‘அத்³த³ஸ மம் ப⁴ந்தே அஞ்ஞதரா இத்தீ² விஜ்ஜந்தரிகாய பா⁴ஜனம் தோ⁴வந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.149) க²ணே. ‘‘யஸ்ஸந்தரதோ ந ஸந்தி கோபா’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 20) சித்தே. ‘‘அந்தரா வோஸானமாபாதீ³’’திஆதீ³ஸு வேமஜ்ஜே². ‘‘அபி சாயம் தபோதா³ த்³வின்னம் மஹானிரயானம் அந்தரிகாய ஆக³ச்ச²தீ’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 231) விவரே. ஸ்வாயமித⁴ விவரே வத்ததி, தஸ்மா ராஜக³ஹஸ்ஸ ச நாளந்தா³ய ச விவரேதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³, அந்தராஸத்³தே³ன பன யுத்தத்தா உபயோக³வசனம் கதம். ஈதி³ஸேஸு ச டா²னேஸு அக்க²ரசிந்தகா ‘‘அந்தரா கா³மஞ்ச நதி³ஞ்ச யாதீ’’தி ஏவம் ஏகமேவ அந்தராஸத்³த³ம் பயுஜ்ஜந்தி, ஸோ து³தியபதே³னபி யோஜேதப்³போ³ ஹோதி. அயோஜியமானே உபயோக³வசனம் ந பாபுணாதி ஸாமிவசனப்பஸங்கே³ அந்தராஸத்³த³யோகே³ன உபயோக³வசனஸ்ஸ இச்சி²தத்தா. இத⁴ பன யோஜேத்வா ஏவம் வுத்தோ. ராஜாகா³ரகேதி தத்த² ரஞ்ஞோ கீளனத்த²ம் படிபா⁴னசித்தவிசித்ரம் அகா³ரம் அகம்ஸு, தம் ராஜாகா³ரகந்தி பவுச்சதி, தஸ்மிம். அம்ப³லட்டி²காதி ரஞ்ஞோ உய்யானம். தஸ்ஸ கிர த்³வாரஸமீபே தருணோ அம்ப³ருக்கோ² அத்தி², தம் அம்ப³லட்டி²காதி வத³ந்தி. தஸ்ஸ அவிதூ³ரப⁴வத்தா உய்யானம்பி அம்ப³லட்டி²காத்வேவ ஸங்க்²யம் க³தம் ‘‘வருணானக³ர’’ந்திஆதீ³ஸு விய.

ஸுப்பியஞ்ச பரிப்³பா³ஜகந்தி ஏத்த² ஸுப்பியோதி தஸ்ஸ நாமம், பரிப்³பா³ஜகோதி ஸஞ்ஜயஸ்ஸ அந்தேவாஸீ ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகோ. ப்³ரஹ்மத³த்தஞ்ச மாணவகந்தி ஏத்த² ப்³ரஹ்மத³த்தோதி தஸ்ஸ நாமம். மாணவோதி ஸத்தோபி சோரோபி தருணோபி வுச்சதி. ததா² ஹி –

‘‘சோதி³தா தே³வதூ³தேஹி, யே பமஜ்ஜந்தி மாணவா;

தே தீ³க⁴ரத்தம் ஸோசந்தி, ஹீனகாயூபகா³ நரா’’தி. (ம. நி. 3.271; அ. நி. 3.36) –

ஆதீ³ஸு ஸத்தோ மாணவோதி வுத்தோ. ‘‘மாணவேஹிபி ஸமாக³ச்ச²ந்தி கதகம்மேஹிபி அகதகம்மேஹிபீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.149) சோரோ. ‘‘அம்ப³ட்ட²மாணவோ அங்க³கோ மாணவோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.258-261, 316) தருணோ மாணவோதி வுத்தோ. இதா⁴பி அயமேவ அதி⁴ப்பேதோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘ப்³ரஹ்மத³த்தம் நாம தருணபுரிஸம் ஆரப்³பா⁴’’தி. ஜீவகம்ப³வனேதி ஜீவகஸ்ஸ கோமாரப⁴ச்சஸ்ஸ அம்ப³வனே. அத² ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி அவத்வா ‘‘கேனஸத்³தி⁴’’ந்தி கஸ்மா வுத்தம்? ந ஏதம் ஸுத்தம் ப⁴க³வதா ஏவ வுத்தம், ரஞ்ஞாபி ‘‘யதா² நு கோ² இமானி புது²ஸிப்பாயதனானீ’’திஆதி³னா கிஞ்சி கிஞ்சி வுத்தம் அத்தி², தஸ்மா ஏவம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். வேதே³ஹிபுத்தேனாதி அயம் கோஸலரஞ்ஞோ தீ⁴தாய புத்தோ, ந விதே³ஹரஞ்ஞோ, ‘‘வேதே³ஹீ’’தி பன பண்டி³தாதி⁴வசனமேதம். வித³ந்தி ஏதேனாதி வேதோ³, ஞாணஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். வேதே³ன ஈஹதி க⁴டதி வாயமதீதி வேதே³ஹீ, வேதே³ஹியா புத்தோ வேதே³ஹிபுத்தோ, தேன.

ஏதேனேவுபாயேன பஞ்ச நிகாயே புச்சீ²தி ஏத்த² அயமனுக்கமோ வேதி³தப்³போ³. வுத்தனயேன ப்³ரஹ்மஜாலஸ்ஸ புச்சா²விஸஜ்ஜனாவஸானே பஞ்ச அரஹந்தஸதானி ஸஜ்ஜா²யமகம்ஸு. வுத்தனயேனேவ ச பத²வீகம்போ அஹோஸி. ஏவம் ப்³ரஹ்மஜாலம் ஸங்கா³யித்வா ததோ பரம் ‘‘ஸாமஞ்ஞப²லம் பனாவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³னா புச்சா²விஸஜ்ஜனானுக்கமேன ஸத்³தி⁴ம் ப்³ரஹ்மஜாலேன தேரஸஸுத்தந்தம் ஸங்கா³யித்வா ‘‘அயம் ஸீலக்க²ந்த⁴வக்³கோ³ நாமா’’தி கித்தேத்வா ட²பேஸும். தத³னந்தரம் மஹாவக்³க³ம், தத³னந்தரம் பாதி²கவக்³க³ந்தி ஏவம் திவக்³க³ஸங்க³ஹம் சதுத்திம்ஸஸுத்தந்தபடிமண்டி³தம் சதுஸட்டி²பா⁴ணவாரபரிமாணம் தந்திம் ஸங்கா³யித்வா ‘‘அயம் தீ³க⁴னிகாயோ நாமா’’தி வத்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³த்தே²ரம் படிச்சா²பேஸும் ‘‘ஆவுஸோ, இமம் துய்ஹம் நிஸ்ஸிதகே வாசேஹீ’’தி. ததோ அனந்தரம் அஸீதிபா⁴ணவாரபரிமாணம் மஜ்ஜி²மனிகாயம் ஸங்கா³யித்வா த⁴ம்மஸேனாபதிஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ நிஸ்ஸிதகே படிச்சா²பேஸும் ‘‘இமம் தும்ஹே பரிஹரதா²’’தி. தத³னந்தரம் பா⁴ணவாரஸதபரிமாணம் ஸம்யுத்தனிகாயம் ஸங்கா³யித்வா மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரம் படிச்சா²பேஸும் ‘‘ப⁴ந்தே, இமம் தும்ஹாகம் நிஸ்ஸிதகே வாசேதா²’’தி. தத³னந்தரம் வீஸதிபா⁴ணவாரஸதபஅமாணம் அங்கு³த்தரனிகாயம் ஸங்கா³யித்வா அனுருத்³த⁴த்தே²ரம் படிச்சா²பேஸும் ‘‘இமம் தும்ஹாகம் நிஸ்ஸிதகே வாசேதா²’’தி.

தத³னந்தரம் –

‘‘த⁴ம்மஸங்க³ணிம் விப⁴ங்க³ஞ்ச, கதா²வத்து²ஞ்ச புக்³க³லம்;

தா⁴துயமகம் பட்டா²னம், அபி⁴த⁴ம்மோதி வுச்சதீ’’தி. –

ஏவம் ஸம்வண்ணிதம் ஸுகு²மஞாணகோ³சரம் தந்திம் ஸங்கா³யித்வா ‘‘இத³ம் அபி⁴த⁴ம்மபிடகம் நாமா’’தி வத்வா பஞ்ச அரஹந்தஸதானி ஸஜ்ஜா²யமகம்ஸு. வுத்தனயேனேவ பத²வீகம்போ அஹோஸி. ததோ பரம் ஜாதகம் மஹானித்³தே³ஸோ படிஸம்பி⁴தா³மக்³கோ³ அபதா³னம் ஸுத்தனிபாதோ கு²த்³த³கபாடோ² த⁴ம்மபத³ம் உதா³னம் இதிவுத்தகம் விமானவத்து² பேதவத்து² தே²ரகா³தா² தே²ரீகா³தா²தி இமம் தந்திம் ஸங்கா³யித்வா ‘‘கு²த்³த³கக³ந்தோ² நாம அய’’ந்தி ச வத்வா அபி⁴த⁴ம்மபிடகஸ்மிம்யேவ ஸங்க³ஹம் ஆரோபயிம்ஸூதி தீ³க⁴பா⁴ணகா வத³ந்தி. மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா பன ‘‘சரியாபிடகபு³த்³த⁴வம்ஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸப்³ப³ம்பி தம் கு²த்³த³கக³ந்த²ம் ஸுத்தந்தபிடகே பரியாபன்ன’’ந்தி வத³ந்தி. அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – ஜாதகாதி³கே கு²த்³த³கனிகாயபரியாபன்னே யேபு⁴ய்யேன ச த⁴ம்மனித்³தே³ஸபூ⁴தே தாதி³ஸே அபி⁴த⁴ம்மபிடகே ஸங்க³ண்ஹிதும் யுத்தம், ந பன தீ³க⁴னிகாயாதி³ப்பகாரே ஸுத்தந்தபிடகே, நாபி பஞ்ஞத்தினித்³தே³ஸபூ⁴தே வினயபிடகேதி. தீ³க⁴பா⁴ணகா ‘‘ஜாதகாதீ³னம் அபி⁴த⁴ம்மபிடகே ஸங்க³ஹோ’’தி வத³ந்தி. சரியாபிடகபு³த்³த⁴வம்ஸானஞ்சேத்த² அக்³க³ஹணம் ஜாதகக³திகத்தா. மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா பன அட்டு²ப்பத்திவஸேன தே³ஸிதானம் ஜாதகாதீ³னம் யதா²னுலோமதே³ஸனாபா⁴வதோ தாதி³ஸே ஸுத்தந்தபிடகே ஸங்க³ஹோ யுத்தோ, ந பன ஸபா⁴வத⁴ம்மனித்³தே³ஸபூ⁴தே யதா²த⁴ம்மஸாஸனே அபி⁴த⁴ம்மபிடகேதி ஜாதகாதீ³னம் ஸுத்தபரியாபன்னதம் வத³ந்தி. தத்த² யுத்தம் விசாரேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம். கு²த்³த³கனிகாயஸ்ஸ ஸேஸனிகாயானம் விய அபாகடத்தா ஸேஸே ட²பேத்வா கு²த்³த³கனிகாயம் பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத்த² கு²த்³த³கனிகாயோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்தா²தி தேஸு நிகாயேஸு. தத்தா²தி கு²த்³த³கனிகாயே.

ஏவம் நிமித்தபயோஜனகாலதே³ஸகாரககரணப்பகாரேஹி பட²மமஹாஸங்கீ³திம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தத்த² வவத்தா²பிதேஸு த⁴ம்மவினயேஸு நானப்பகாரகோஸல்லத்த²ம் ஏகவிதா⁴தி³பே⁴தே³ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததே³தம் ஸப்³ப³ம்பீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ந்தி ஏத்த² அனாவரணஞாணபத³ட்டா²னம் மக்³க³ஞாணம் மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச அனாவரணஞாணம் ‘‘ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. பச்சவேக்க²ந்தேன வாதி உதா³னாதி³வஸேன பவத்தத⁴ம்மம் ஸந்தா⁴யாஹ. விமுத்திரஸந்தி அரஹத்தப²லஸ்ஸாத³ம் விமுத்திஸம்பத்திகம் வா அக்³க³ப²லனிப்பா²த³னதோ, விமுத்திகிச்சம் வா கிலேஸானம் அச்சந்தவிமுத்திஸம்பாத³னதோ.

கிஞ்சாபி அவிஸேஸேன ஸப்³ப³ம்பி பு³த்³த⁴வசனம் கிலேஸவினயனேன வினயோ, யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே அபாயபதனாதி³தோ தா⁴ரணேன த⁴ம்மோ ச ஹோதி, இதா⁴தி⁴ப்பேதே பன த⁴ம்மவினயே நித்³தா⁴ரேதும் ‘‘தத்த² வினயபிடக’’ந்திஆதி³மாஹ. க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸபா⁴வத⁴ம்மதே³ஸனாபா³ஹுல்லதோ ஆஹ ‘‘அவஸேஸம் பு³த்³த⁴வசனம் த⁴ம்மோ’’தி. அத² வா யதி³பி த⁴ம்மோயேவ வினயோ பரியத்திஆதி³பா⁴வதோ, ததா²பி வினயஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னோ அபி⁴ன்னாதி⁴கரணபா⁴வேன பயுத்தோ த⁴ம்மஸத்³தோ³ வினயதந்திவிபரீதம் தந்திம் தீ³பேதி யதா² ‘‘புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரோ, கோ³ப³லீப³த்³த³’’ந்திஆதி³.

அனேகஜாதிஸம்ஸாரந்தி அயம் கா³தா² ப⁴க³வதா அத்தனோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம் அரஹத்தப்பத்திம் பச்சவேக்க²ந்தேன ஏகூனவீஸதிமஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் பா⁴ஸிதா. தேனாஹ ‘‘இத³ம் பட²மபு³த்³த⁴வசன’’ந்தி. இத³ம் கிர ஸப்³ப³பு³த்³தே⁴ஹி அவிஜஹிதஉதா³னம். அயமஸ்ஸ ஸங்கே²பத்தோ² (த⁴. ப. அட்ட². 2.154) – அஹம் இமஸ்ஸ அத்தபா⁴வகே³ஹஸ்ஸ காரகம் தண்ஹாவட்³ட⁴கிம் க³வேஸந்தோ யேன ஞாணேன தம் த³ட்டு²ம் ஸக்கா, தஸ்ஸ போ³தி⁴ஞாணஸ்ஸத்தா²ய தீ³பங்கரபாத³மூலே கதாபி⁴னீஹாரோ ஏத்தகம் காலம் அனேகஜாதிஸம்ஸாரம் அனேகஜாதிஸதஸஹஸ்ஸஸங்க்²யம் ஸம்ஸாரவட்டம் அனிப்³பி³ஸம் அனிப்³பி³ஸந்தோ தம் ஞாணம் அவிந்த³ந்தோ அலப⁴ந்தோயேவ ஸந்தா⁴விஸ்ஸம் ஸம்ஸரிம். யஸ்மா ஜராப்³யாதி⁴மரணமிஸ்ஸதாய ஜாதி நாமேஸா புனப்புனம் உபக³ந்தும் து³க்கா², ந ச ஸா தஸ்மிம் அதி³ட்டே² நிவத்ததி, தஸ்மா தம் க³வேஸந்தோ ஸந்தா⁴விஸ்ஸந்தி அத்தோ².

தி³ட்டோ²ஸீதி இதா³னி மயா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் படிவிஜ்ஜ²ந்தேன தி³ட்டோ² அஸி. புன கே³ஹந்தி புன இமம் அத்தபா⁴வஸங்கா²தம் மம கே³ஹம் ந காஹஸி ந கரிஸ்ஸஸி. தவ ஸப்³பா³ அனவஸேஸா கிலேஸபா²ஸுகா மயா ப⁴க்³கா³. இமஸ்ஸ தயா கதஸ்ஸ அத்தபா⁴வகே³ஹஸ்ஸ கூடம் அவிஜ்ஜாஸங்கா²தம் கண்ணிகமண்ட³லம் விஸங்க²தம் வித்³த⁴ம்ஸிதம். விஸங்கா²ரம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணகரணவஸேன க³தம் அனுபவிட்ட²ம் இதா³னி மம சித்தம், அஹஞ்ச தண்ஹானம் க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தமக்³க³ம் அரஹத்தப²லம் வா அஜ்ஜ²கா³ அதி⁴க³தோ பத்தோஸ்மீதி அத்தோ². க³ண்டி²பதே³ஸு பன ‘‘விஸங்கா²ரக³தந்தி சித்தமேவ தண்ஹானம் க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தமக்³க³ம் அரஹத்தப²லம் வா அஜ்ஜ²கா³ அதி⁴க³தோ பத்தோ’’தி ஏவம்பி அத்தோ² வுத்தோ. அயம் மனஸா பவத்திதத⁴ம்மானம் ஆதி³. ‘‘யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மாதி அயம் பன வாசாய பவத்திதத⁴ம்மானம் ஆதீ³’’தி வத³ந்தி. அந்தோஜப்பனவஸேன கிர ப⁴க³வா ‘‘அனேகஜாதிஸம்ஸார’’ந்திஆதி³மாஹ.

கேசீதி க²ந்த⁴கபா⁴ணகா. பட²மம் வுத்தோ பன த⁴ம்மபத³பா⁴ணகானம் அதி⁴ப்பாயோதி வேதி³தப்³போ³. ஏத்த² ச க²ந்த⁴கபா⁴ணகா வத³ந்தி ‘‘த⁴ம்மபத³பா⁴ணகானம் கா³தா² மனஸா தே³ஸிதத்தா ததா³ மஹதோ ஜனஸ்ஸ உபகாராய ந ஹோதி, அம்ஹாகம் பன கா³தா² வசீபே⁴த³ம் கத்வா தே³ஸிதத்தா ததா³ ஸுணந்தானம் தே³வப்³ரஹ்மானம் உபகாராய அஹோஸி, தஸ்மா இத³மேவ பட²மபு³த்³த⁴வசன’’ந்தி. த⁴ம்மபத³பா⁴ணகா பன ‘‘தே³ஸனாய ஜனஸ்ஸ உபகாரானுபகாரபா⁴வோ லக்க²ணம் ந ஹோதி, ப⁴க³வதா மனஸா தே³ஸிதத்தாயேவ இத³ம் பட²மபு³த்³த⁴வசன’’ந்தி வத³ந்தி, தஸ்மா உப⁴யம்பி அஞ்ஞமஞ்ஞம் விருத்³த⁴ம் ந ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். நனு ச யதி³ ‘‘அனேகஜாதிஸம்ஸார’’ந்தி மனஸா தே³ஸிதம், அத² கஸ்மா த⁴ம்மபத³அட்ட²கதா²யம் (த⁴. ப. அட்ட². 2.153-154) ‘‘அனேகஜாதிஸம்ஸாரந்தி இமம் த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸத்தா² போ³தி⁴ருக்க²மூலே நிஸின்னோ உதா³னவஸேன உதா³னேத்வா அபரபா⁴கே³ ஆனந்த³த்தே²ரேன புட்டோ² கதே²ஸீ’’தி வுத்தந்தி? தத்தா²பி மனஸா உதா³னேத்வாதி ஏவமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. அத² வா மனஸாவ தே³ஸிதந்தி ஏவம் க³ஹணே கிம் காரணந்தி சே? யதி³ வசீபே⁴த³ம் கத்வா தே³ஸிதம் ஸியா, உதா³னபாளியம் ஆருள்ஹம் ப⁴வேய்ய, தஸ்மா உதா³னபாளியம் அனாருள்ஹபா⁴வோயேவ வசீபே⁴த³ம் அகத்வா மனஸா தே³ஸிதபா⁴வே காரணந்தி வத³ந்தி.

யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மாதி ஏத்த² இதிஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன ‘‘ஆதாபினோ ஜா²யதோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ, அத²ஸ்ஸ கங்கா² வபயந்தி ஸப்³பா³. யதோ பஜானாதி ஸஹேதுத⁴ம்ம’’ந்தி ஆதி³கா³தா²த்தயம் ஸங்க³ண்ஹாதி. உதா³னகா³த²ந்தி பன ஜாதியா ஏகவசனம், தத்தா²பி பட²மகா³த²ம்யேவ வா க³ஹேத்வா வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்த² பன யம் வத்தப்³ப³ம், தம் க²ந்த⁴கே ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. பாடிபத³தி³வஸேதி இத³ம் ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வப்பத்தஸ்ஸா’’தி ந ஏதேன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம், ‘‘பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ உப்பன்னா’’தி ஏதேன பன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். விஸாக²புண்ணமாயமேவ ஹி ப⁴க³வா பச்சூஸஸமயே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோதி. ஸோமனஸ்ஸமயஞாணேனாதி ஸோமனஸ்ஸஸம்பயுத்தஞாணேன. ஆமந்தயாமீதி நிவேத³யாமி, போ³தே⁴மீதி அத்தோ². வயத⁴ம்மாதி அனிச்சலக்க²ணமுகே²ன து³க்கா²னத்தலக்க²ணம்பி ஸங்கா²ரானம் விபா⁴வேதி ‘‘யத³னிச்சம் தம் து³க்க²ம், யம் து³க்க²ம் தத³னத்தா’’தி (ஸம். நி. 3.15) வசனதோ. லக்க²ணத்தயவிபா⁴வனனயேனேவ ததா³ரம்மணம் விபஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸப்³ப³தித்தி²யானம் அவிஸயபூ⁴தம் பு³த்³தா⁴வேணிகம் சதுஸச்சகம்மட்டா²னாதி⁴ட்டா²னம் அவிபரீதம் நிப்³பா³னகா³மினிம் படிபத³ம் பகாஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இதா³னி தத்த² ஸம்மாபடிபத்தியம் நியோஜேதி ‘‘அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³தா²’’தி. அத² வா ‘‘வயத⁴ம்மா ஸங்கா²ரா’’தி ஏதேன ஸங்கே²பேன ஸம்வேஜேத்வா ‘‘அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³தா²’’தி ஸங்கே²பேனேவ நிரவஸேஸம் ஸம்மாபடிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி. அப்பமாத³பத³ஞ்ஹி ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹிதம் கேவலபரிபுண்ணம் ஸாஸனம் பரியாதி³யித்வா திட்ட²தீதி. அந்தரேதி அந்தராளே, வேமஜ்ஜே²தி அத்தோ².

ஸுத்தந்தபிடகந்தி ஏத்த² யதா² கம்மமேவ கம்மந்தம், ஏவம் ஸுத்தமேவ ஸுத்தந்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அஸங்கீ³தந்தி ஸங்கீ³திக்க²ந்த⁴ககதா²வத்து²ப்பகரணாதி³. கேசி பன ‘‘ஸுப⁴ஸுத்தம்பி பட²மஸங்கீ³தியம் அஸங்கீ³த’’ந்தி வத³ந்தி, தம் ந யுஜ்ஜதி. ‘‘பட²மஸங்கீ³திதோ புரேதரமேவ ஹி ஆயஸ்மதா ஆனந்த³த்தே²ரேன ஜேதவனே விஹரந்தேன ஸுப⁴ஸ்ஸ மாணவஸ்ஸ தே³ஸித’’ந்தி ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன வுத்தம். ஸுப⁴ஸுத்தம் பன ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே அசிரபரினிப்³பு³தே ப⁴க³வதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.444) ஆக³தம். தத்த² ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³வசனம் பட²மஸங்கீ³தியம் ஆயஸ்மதா ஆனந்த³த்தே²ரேனேவ வத்தும் யுத்தரூபம் ந ஹோதி. ந ஹி ஆனந்த³த்தே²ரோ ஸயமேவ ஸுப⁴ஸுத்தம் தே³ஸேத்வா ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதீ³னி வத³தி. ஏவம் பன வத்தப்³ப³ம் ஸியா ‘‘ஏகமிதா³ஹம், ப⁴ந்தே, ஸமயம் ஸாவத்தி²யம் விஹராமி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி, தஸ்மா து³தியததியஸங்கீ³திகாரகேஹி ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³னா ஸுப⁴ஸுத்தம் ஸங்கீ³திமாரோபிதம் விய தி³ஸ்ஸதி. அத² ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரஸ்ஸ ஏவமதி⁴ப்பாயோ ஸியா ‘‘ஆனந்த³த்தே²ரேனேவ வுத்தம்பி ஸுப⁴ஸுத்தம் பட²மஸங்கீ³திம் ஆரோபேத்வா தந்திம் ட²பேதுகாமேஹி மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³ஹி அஞ்ஞேஸு ஸுத்தேஸு ஆக³தனயேனேவ ‘ஏவம் மே ஸுத’ந்திஆதி³னா தந்தி ட²பிதா’’தி, ஏவம் ஸதி யுஜ்ஜேய்ய. அத² வா ஆயஸ்மா ஆனந்த³த்தே²ரோ ஸுப⁴ஸுத்தம் ஸயம் தே³ஸேந்தோபி ஸாமஞ்ஞப²லாதீ³ஸு ப⁴க³வதா தே³ஸிதனயேனேவ தே³ஸேஸீதி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² லத்³த⁴னயே ட²த்வா தே³ஸிதத்தா ப⁴க³வதா தே³ஸிதம் த⁴ம்மம் அத்தனி அத³ஹந்தோ ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³மாஹாதி ஏவமதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³.

உப⁴யானி பாதிமோக்கா²னீதி பி⁴க்கு²பி⁴க்கு²னீபாதிமோக்க²வஸேன. த்³வே விப⁴ங்கா³னீதி பி⁴க்கு²பி⁴க்கு²னீவிப⁴ங்க³வஸேனேவ த்³வே விப⁴ங்கா³னி. த்³வாவீஸதி க²ந்த⁴கானீதி மஹாவக்³க³சூளவக்³கே³ஸு ஆக³தானி த்³வாவீஸதி க²ந்த⁴கானி. ஸோளஸபரிவாராதி ஸோளஸஹி பரிவாரேஹி உபலக்கி²தத்தா ஸோளஸபரிவாராதி வுத்தம். ததா² ஹி பரிவாரபாளியம் ‘‘யம் தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன பட²மம் பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்திஆதி³னா (பரி. 1) பஞ்ஞத்திவாரோ, ததோ பரம் ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தோ கதி ஆபத்தியோ ஆபஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா (பரி. 157) கதாபத்திவாரோ, ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தஸ்ஸ ஆபத்தியோ சதுன்னம் விபத்தீனம் கதி விபத்தியோ ப⁴ஜந்தீ’’திஆதி³ப்பபே⁴தோ³ (பரி. 182) விபத்திவாரோ, ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தஸ்ஸ ஆபத்தியோ ஸத்தன்னம் ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னம் கதிஹி ஆபத்திக்க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹிதா’’திஆதி³ப்பபே⁴தோ³ (பரி. 183) ஸங்க³ஹவாரோ, ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தஸ்ஸ ஆபத்தியோ ச²ன்னம் ஆபத்திஸமுட்டா²னானம் கதிஹி ஸமுட்டா²னேஹி ஸமுட்ட²ந்தீ’’திஆதி³னா (பரி. 184) ஸமுட்டா²னவாரோ, ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தஸ்ஸ ஆபத்தியோ சதுன்னம் அதி⁴கரணானம் கதமம் அதி⁴கரண’’ந்திஆதி³னா (பரி. 185) அதி⁴கரணவாரோ, ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தஸ்ஸ ஆபத்தியோ ஸத்தன்னம் ஸமதா²னம் கதிஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீ’’திஆதி³ப்பபே⁴தோ³ (பரி. 186) ஸமத²வாரோ, தத³னந்தரம் ஸமுச்சயவாரோ சாதி அட்ட² வாரா வுத்தா. ததோ பரம் ‘‘மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவனபச்சயா பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்திஆதி³னா (பரி. 188) நயேன புன பச்சயவஸேன ஏகோ பஞ்ஞத்திவாரோ, தஸ்ஸ வஸேன புரிமஸதி³ஸா ஏவ கதாபத்திவாராத³யோ ஸத்த வாராதி ஏவம் அபரேபி அட்ட² வாரா வுத்தா. இதி இமானி அட்ட², புரிமானிபி அட்டா²தி மஹாவிப⁴ங்கே³ ஸோளஸ வாரா த³ஸ்ஸிதா. ததோ பரம் தேனேவ நயேன பி⁴க்கு²னிவிப⁴ங்கே³பி ஸோளஸ வாரா ஆக³தாதி இமேஹி ஸோளஸஹி வாரேஹி உபலக்கி²தத்தா ஸோளஸபரிவாராதி வுச்சதி. போத்த²கேஸு பன கத்த²சி ‘‘பரிவாரோ’’தி ஏத்தகமேவ தி³ஸ்ஸதி, ப³ஹூஸு பன போத்த²கேஸு தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²யம் அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யஞ்ச ‘‘ஸோளஸபரிவாரா’’தி ஏவமேவ வுத்தத்தா அயம்பி பாடோ² ந ஸக்கா படிபா³ஹிதுந்தி தஸ்ஸேவத்தோ² வுத்தோ.

ப்³ரஹ்மஜாலாதி³சதுத்திம்ஸஸுத்தஸங்க³ஹோதி ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தாதீ³னி சதுத்திம்ஸ ஸுத்தானி ஸங்க³ய்ஹந்தி ஏத்த², ஏதேனாதி வா ப்³ரஹ்மஜாலாதி³சதுத்திம்ஸஸுத்தஸங்க³ஹோ. வுத்தப்பமாணானம் வா ஸுத்தானம் ஸங்க³ஹோ ஏதஸ்ஸாதி ப்³ரஹ்மஜாலாதி³சதுத்திம்ஸஸுத்தஸங்க³ஹோதி. ஏவம் ஸேஸேஸுபி வேதி³தப்³ப³ம்.

விவித⁴விஸேஸனயத்தாதி இமிஸ்ஸா கா³தா²ய அத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘விவிதா⁴ ஹீ’’திஆதி³. த³ள்ஹீகம்மஸிதி²லகரணப்பயோஜனாதி யதா²க்கமம் லோகவஜ்ஜேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு த³ள்ஹீகம்மப்பயோஜனா, பண்ணத்திவஜ்ஜேஸு ஸிதி²லகரணப்பயோஜனாதி வேதி³தப்³ப³ம். அஜ்ஜா²சாரனிஸேத⁴னதோதி ஸஞ்ஞமவேலம் அதிப⁴வித்வா பவத்தோ ஆசாரோ அஜ்ஜா²சாரோ, வீதிக்கமோ, தஸ்ஸ நிஸேத⁴னதோதி அத்தோ². தேனாதி விவித⁴னயத்தாதி³ஹேதுனா. ஏதந்தி ‘‘விவித⁴விஸேஸனயத்தா’’திஆதி³கா³தா²வசனம். ஏதஸ்ஸாதி வினயஸ்ஸ. இதரம் பனாதி ஸுத்தம்.

இதா³னி அத்தா²னம் ஸூசனதோதிஆதி³கா³தா²ய அத்த²ம் பகாஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தஞ்ஹீ’’திஆதி³. அத்தத்த²பரத்தா²தி³பே⁴தே³தி யோ தம் ஸுத்தம் ஸஜ்ஜா²யதி ஸுணாதி வாசேதி சிந்தேதி தே³ஸேதி ச, ஸுத்தேன ஸங்க³ஹிதோ ஸீலாதி³அத்தோ² தஸ்ஸபி ஹோதி, தேன பரஸ்ஸ ஸாதே⁴தப்³ப³தோ பரஸ்ஸபி ஹோதீதி தது³ப⁴யம் தம் ஸுத்தம் ஸூசேதி தீ³பேதி. ததா² தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகத்தே² லோகியலோகுத்தரத்தே² சாதி ஏவமாதி³பே⁴தே³ அத்தே² ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸங்க³ண்ஹாதி. அத்த²ஸத்³தோ³ சாயம் ஹிதபரியாயவசனோ, ந பா⁴ஸிதத்த²வசனோ. யதி³ ஸியா, ஸுத்தம் அத்தனோபி பா⁴ஸிதத்த²ம் ஸூசேதி பரஸ்ஸபீதி அயமத்தோ² வுத்தோ ஸியா, ஸுத்தேன ச யோ அத்தோ² பகாஸிதோ, ஸோ தஸ்ஸேவ ஹோதி, ந தேன பரத்தோ² ஸூசிதோ ஹோதீதி. தேன ஸூசேதப்³ப³ஸ்ஸ பரத்த²ஸ்ஸ நிவத்தேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வா அத்தக்³க³ஹணஞ்ச ந கத்தப்³ப³ம். அத்தத்த²பரத்த²வினிமுத்தஸ்ஸ பா⁴ஸிதத்த²ஸ்ஸ அபா⁴வா ஆதி³க்³க³ஹணஞ்ச ந கத்தப்³ப³ம், தஸ்மா யதா²வுத்தஸ்ஸ ஹிதபரியாயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸுத்தே அஸம்ப⁴வதோ ஸுத்தாதா⁴ரஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வஸேன அத்தத்த²பரத்தா² வுத்தா.

அத² வா ஸுத்தம் அனபேக்கி²த்வா யே அத்தத்தா²த³யோ அத்த²ப்பபே⁴தா³ ‘‘ந ஹஞ்ஞத³த்த²த்தி² பஸம்ஸலாபா⁴’’தி ஏதஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ நித்³தே³ஸே (மஹானி. 63) வுத்தா அத்தத்தோ², பரத்தோ², உப⁴யத்தோ², தி³ட்ட²த⁴ம்மிகோ அத்தோ², ஸம்பராயிகோ அத்தோ², உத்தானோ அத்தோ², க³ம்பீ⁴ரோ அத்தோ², கு³ள்ஹோ அத்தோ², படிச்ச²ன்னோ அத்தோ², நேய்யோ அத்தோ², நீதோ அத்தோ², அனவஜ்ஜோ அத்தோ², நிக்கிலேஸோ அத்தோ², வோதா³னோ அத்தோ², பரமத்தோ²தி, தே அத்தே² ஸுத்தம் ஸூசேதீதி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. ததா² ஹி கிஞ்சாபி ஸுத்தனிரபேக்க²ம் அத்தத்தா²த³யோ வுத்தா ஸுத்தத்த²பா⁴வேன அனித்³தி³ட்ட²த்தா, தேஸு பன ஏகோபி அத்த²ப்பபே⁴தோ³ ஸுத்தேன தீ³பேதப்³ப³தம் நாதிக்கமதி, தஸ்மா தே அத்தே² ஸுத்தம் ஸூசேதீதி வுச்சதி. இமஸ்மிஞ்ச அத்த²விகப்பே அத்த²-ஸத்³தோ³யம் பா⁴ஸிதத்த²பரியாயோபி ஹோதி. ஏத்த² ஹி புரிமகா பஞ்ச அத்த²ப்பபே⁴தா³ ஹிதபரியாயா, ததோ பரே ச² பா⁴ஸிதத்த²பே⁴தா³, பச்சி²மகா பன உப⁴யஸபா⁴வா. தத்த² து³ரதி⁴க³மதாய விபா⁴வனே அகா³த⁴பா⁴வோ க³ம்பீ⁴ரோ, ந விவடோ கு³ள்ஹோ, மூலுத³காத³யோ விய பம்ஸுனா அக்க²ரஸன்னிவேஸாதி³னா திரோஹிதோ படிச்ச²ன்னோ. நித்³தா⁴ரேத்வா ஞாபேதப்³போ³ நேய்யோ, யதா²ருதவஸேன வேதி³தப்³போ³ நீதோ. அனவஜ்ஜனிக்கிலேஸவோதா³னா பரியாயவஸேன வுத்தா, குஸலவிபாககிரியத⁴ம்மவஸேன வா. பரமத்தோ² நிப்³பா³னம், த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வோ ஏவ வா.

அத² வா அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதீதி அத்தத்த²ம், அப்பிச்சா²கத²ஞ்ச பரேஸம் கத்தா ஹோதீதி பரத்த²ம் ஸூசேதி. ஏவம் ‘‘அத்தனா ச பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதீ’’திஆதீ³னி (அ. நி. 4.99) ஸுத்தானி யோஜேதப்³பா³னி. வினயாபி⁴த⁴ம்மேஹி ச விஸேஸேத்வா ஸுத்தஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வத்தப்³போ³, தஸ்மா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸப்பவத்தாய தே³ஸனாய அத்தஹிதபரஹிதாதீ³னி ஸாதிஸயம் பகாஸிதானி ஹோந்தி தப்பதா⁴னபா⁴வதோ, ந ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வவஸப்பவத்தாயாதி இத³மேவ அத்தா²னம் ஸூசனதோ ஸுத்தந்தி வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஏத்தகம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸுத்தாக³தம் ஸுத்தபரியாபன்ன’’ந்தி (பாசி. 655) ச ‘‘ஸகவாதே³ பஞ்ச ஸுத்தஸதானீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²) ச ஏவமாதீ³ஸு ஸுத்தஸத்³தோ³ உபசரிதோதி க³ஹேதப்³போ³.

ஸுத்தேஸு ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வா ச வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயம் அனுவத்தந்தி, ந வினயாபி⁴த⁴ம்மேஸு விய வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயோ ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வே, தஸ்மா வேனேய்யானம் ஏகந்தஹிதபடிலாப⁴ஸம்வத்தனிகா ஸுத்தந்ததே³ஸனா ஹோதீதி ‘‘ஸுவுத்தா சேத்த² அத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘ஏகந்தஹிதபடிலாப⁴ஸம்வத்தனிகா ஸுத்தந்ததே³ஸனா’’தி இத³ம்பி வேனேய்யானம் ஹிதஸம்பாபனே ஸுத்தந்ததே³ஸனாய தப்பரபா⁴வம்யேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தப்பரபா⁴வோ ச வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுலோமதோ த³ட்ட²ப்³போ³. தேனேவாஹ ‘‘வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுலோமேன வுத்தத்தா’’தி. வினயதே³ஸனம் விய இஸ்ஸரபா⁴வதோ ஆணாபதிட்டா²பனவஸேன அதே³ஸேத்வா வேனேய்யானம் அஜ்ஜா²ஸயானுலோமேன சரியானுரூபம் வுத்தத்தா தே³ஸிதத்தாதி அத்தோ².

அனுபுப்³ப³ஸிக்கா²தி³வஸேன காலந்தரே அபி⁴னிப்ப²த்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸஸ்ஸமிவ ப²ல’’ந்தி. பஸவதீதி ப²லதி, நிப்பா²தே³தீதி அத்தோ². உபாயஸமங்கீ³னம்யேவ நிப்ப²ஜ்ஜனபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தே⁴னு விய கீ²ர’’ந்தி ஆஹ. தே⁴னுதோபி ஹி உபாயவந்தானம்யேவ கீ²ரபடிலாபோ⁴ ஹோதி. அனுபாயேன ஹி அகாலே அஜாதவச்ச²ம் தே⁴னும் தோ³ஹந்தோ காலேபி வா விஸாணம் க³ஹேத்வா தோ³ஹந்தோ நேவ கீ²ரம் படிலப⁴தி. ‘‘ஸுத்தாணா’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸேதும் ‘‘ஸுட்டு² ச நே தாயதீ’’தி வுத்தம்.

ஸுத்தஸபா⁴க³ந்தி ஸுத்தஸதி³ஸம். ஸுத்தஸபா⁴க³தம்யேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³. தச்ச²கானம் ஸுத்தந்தி வட்³ட⁴கீனம் காளஸுத்தம். பமாணம் ஹோதீதி தத³னுஸாரேன தச்ச²னதோ. ஏவமேதம்பி விஞ்ஞூனந்தி யதா² காளஸுத்தம் பஸாரேத்வா ஸஞ்ஞாணே கதே க³ஹேதப்³ப³ம் விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³ப³ஞ்ச பஞ்ஞாயதி, ஏவம் விவாதே³ஸு உப்பன்னேஸு ஸுத்தே ஆனீதமத்தே ‘‘இத³ம் க³ஹேதப்³ப³ம், இத³ம் விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³ப³’’ந்தி விஞ்ஞூனம் பாகடத்தா விவாதோ³ வூபஸம்மதீதி ஏதம்பி ஸுத்தம் விஞ்ஞூனம் பமாணம் ஹோதீதி அத்தோ². இதா³னி அஞ்ஞதா²பி ஸுத்தஸபா⁴க³தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யதா² சா’’திஆதி³. ஸுத்தம் விய பமாணத்தா ஸங்கா³ஹகத்தா ச ஸுத்தமிவ ஸுத்தந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏத்த² ச அத்தத்தா²தி³விதா⁴னே ஸுத்தஸ்ஸ பமாணபா⁴வோ அத்தத்தா²தீ³னம்யேவ ச ஸங்கா³ஹகத்தம் யோஜேதப்³ப³ம் தத³த்த²ப்பகாஸனபதா⁴னத்தா ஸுத்தஸ்ஸ. வினயாபி⁴த⁴ம்மேஹி விஸேஸத்தஞ்ச புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். ஏதந்தி ‘‘அத்தா²னம் ஸூசனதோ’’திஆதி³கம் அத்த²வசனம். ஏதஸ்ஸாதி ஸுத்தஸ்ஸ.

யந்தி யஸ்மா. ஏத்தா²தி அபி⁴த⁴ம்மே. அபி⁴க்கமந்தீதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ கமனகிரியாய வுட்³டி⁴பா⁴வம் அதிரேகதம் தீ³பேதீதி ஆஹ ‘‘அபி⁴க்கமந்தீதிஆதீ³ஸு வுட்³டி⁴யம் ஆக³தோ’’தி. அபி⁴ஞ்ஞாதாதி அட்³ட⁴சந்தா³தி³னா கேனசி ஸஞ்ஞாணேன ஞாதா பஞ்ஞாதா பாகடாதி அத்தோ². அட்³ட⁴சந்தா³தி³பா⁴வோ ஹி ரத்தியா உபலக்க²ணவஸேன ஸஞ்ஞாணம் ஹோதி, யஸ்மா அட்³டோ⁴ சந்தோ³, தஸ்மா அட்ட²மீ, யஸ்மா ஊனோ, தஸ்மா சாதுத்³த³ஸீ, யஸ்மா புண்ணோ, தஸ்மா பன்னரஸீதி. அபி⁴லக்கி²தாதி ஏத்தா²பி அயமேவத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அபி⁴லக்கி²தஸத்³த³பரியாயோ அபி⁴ஞ்ஞாதஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாதா அபி⁴லக்கி²தாதிஆதீ³ஸு லக்க²ணே’’தி. ஏத்த² ச வாசகஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னேன நிபாதானம் தத³த்த²ஜோதகமத்தத்தா லக்கி²தஸத்³த³த்த²ஜோதகோ அபி⁴ஸத்³தோ³ லக்க²ணே வத்ததீதி வுத்தோ. ராஜாபி⁴ராஜாதி ராஜூஹி பூஜேதும் அரஹோ ராஜா. பூஜிதேதி பூஜாரஹே.

அபி⁴த⁴ம்மேதி ‘‘ஸுபினந்தேன ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி²யா அனாபத்திபா⁴வேபி அகுஸலசேதனா உபலப்³ப⁴தீ’’திஆதி³னா வினயபஞ்ஞத்தியா ஸங்கரவிரஹிதே த⁴ம்மே. ‘‘புப்³பா³பரவிரோதா⁴பா⁴வதோ த⁴ம்மானம்யேவ ச அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்கரவிரஹிதே த⁴ம்மே’’திபி வத³ந்தி. ‘‘பாணாதிபாதோ அகுஸல’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு ச மரணாதி⁴ப்பாயஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²த³கபயோக³ஸமுட்டா²பிகா சேதனா அகுஸலம், ந பாணஸங்கா²தஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபச்சே²த³ஸங்கா²தோ அதிபாதோ, ததா² அதி³ன்னஸ்ஸ பரஸந்தகஸ்ஸ ஆதா³னஸங்கா²தா விஞ்ஞத்தி அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ, தம்விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பிகா தே²ய்யசேதனா அகுஸலோ த⁴ம்மோதி ஏவமாதி³னாபி அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்கரவிரஹிதே த⁴ம்மேதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அபி⁴வினயேதி ஏத்த² ‘‘ஜாதரூபரஜதம் ந படிக்³க³ஹேதப்³ப³’’ந்தி வத³ந்தோ வினயே வினேதி நாம. ஏத்த² ‘‘ஏவம் படிக்³க³ண்ஹதோ பாசித்தியம், ஏவம் து³க்கடந்தி வத³ந்தோ ச அபி⁴வினயே வினேதி நாமா’’தி வத³ந்தி. தஸ்மா ஜாதரூபரஜதம் தே²ய்யசித்தேன பரஸந்தகம் க³ண்ஹந்தஸ்ஸ யதா²வத்து² பாராஜிகது²ல்லச்சயது³க்கடேஸு அஞ்ஞதரம், ப⁴ண்டா³கா³ரிகஸீஸேன க³ண்ஹந்தஸ்ஸ பாசித்தியம், அத்தத்தா²ய க³ண்ஹந்தஸ்ஸ நிஸ்ஸக்³கி³யம் பாசித்தியம். கேவலம் லோலதாய க³ண்ஹந்தஸ்ஸ அனாமாஸது³க்கடம், ரூபியச²ட்³ட³கஸ்ஸ ஸம்மதஸ்ஸ அனாபத்தீதி ஏவம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்கரவிரஹிதே வினயே படிப³லோ வினேதுந்தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அபி⁴க்கந்தேனாதி ஏத்த² கந்தியா அதி⁴கத்தம் அபி⁴ஸத்³தோ³ தீ³பேதீதி ஆஹ ‘‘அதி⁴கே’’தி.

நனு ச ‘‘அபி⁴க்கமந்தீ’’தி ஏத்த² அபி⁴ஸத்³தோ³ கமனகிரியாய வுட்³டி⁴பா⁴வம் அதிரேகதம் தீ³பேதி, ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாதா அபி⁴லக்கி²தா’’தி ஏத்த² ஞாணலக்க²ணகிரியானம் ஸுபாகடத்தா விஸேஸம், ‘‘அபி⁴க்கந்தேனா’’தி ஏத்த² கந்தியா அதி⁴கத்தம் விஸிட்ட²தம் தீ³பேதீதி இத³ம் தாவ யுத்தம் கிரியாவிஸேஸகத்தா உபஸக்³க³ஸ்ஸ, ‘‘அபி⁴ராஜா அபி⁴வினயோ’’தி பன பூஜிதபரிச்சி²ன்னேஸு ராஜவினயேஸு அபி⁴ஸத்³தோ³ வத்ததீதி கத²மேதம் யுஜ்ஜேய்யாதி சே? இதா⁴பி நத்தி² தோ³ஸோ பூஜனபரிச்சே²த³னகிரியாதீ³பனதோ, தாஹி ச கிரியாஹி ராஜவினயானம் யுத்தத்தா, தஸ்மா ஏத்த² அதிமாலாதீ³ஸு அதிஸத்³தோ³ விய அபி⁴ஸத்³தோ³ ஸஹ ஸாத⁴னேன கிரியம் வத³தீதி அபி⁴ராஜஅபி⁴வினயஸத்³தா³ ஸித்³தா⁴, ஏவம் அபி⁴த⁴ம்மஸத்³தே³ அபி⁴ஸத்³தோ³ ஸஹ ஸாத⁴னேன வுட்³டி⁴யாதி³கிரியம் தீ³பேதீதி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏத்த² சாதி அபி⁴த⁴ம்மே. பா⁴வேதீதி சித்தஸ்ஸ வட்³ட⁴னம் வுத்தம். ப²ரித்வாதி ஆரம்மணஸ்ஸ வட்³ட⁴னம் வுத்தம். வுட்³டி⁴மந்தோதி பா⁴வனாப²ரணவுட்³டீ⁴ஹி வுட்³டி⁴மந்தோபி த⁴ம்மா வுத்தாதி அத்தோ². ஆரம்மணாதீ³ஹீதி ஆரம்மணஸம்பயுத்தகம்மத்³வாரபடிபதா³தீ³ஹி. லக்க²ணீயத்தாதி ஸஞ்ஜானிதப்³ப³த்தா. ஏகந்ததோ லோகுத்தரத⁴ம்மானம்யேவ பூஜாரஹத்தா ‘‘ஸேக்கா² த⁴ம்மா’’திஆதி³னா லோகுத்தராயேவ பூஜிதாதி த³ஸ்ஸிதா. ஸபா⁴வபரிச்சி²ன்னத்தாதி பு²ஸனாதி³ஸபா⁴வேன பரிச்சி²ன்னத்தா. அதி⁴காபி த⁴ம்மா வுத்தாதி ஏத்த² காமாவசரேஹி மஹந்தபா⁴வதோ மஹக்³க³தா த⁴ம்மாபி அதி⁴கா நாம ஹோந்தீதி தேஹி ஸத்³தி⁴ம் அதி⁴கா த⁴ம்மா வுத்தா.

யம் பனேத்த² அவிஸிட்ட²ந்தி ஏத்த² வினயாதீ³ஸு தீஸு அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸிட்டே²ஸு யம் அவிஸிட்ட²ம் ஸமானம், தம் பிடகஸத்³த³ந்தி அத்தோ². வினயாத³யோ ஹி தயோ ஸத்³தா³ அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸாதா⁴ரணத்தா விஸிட்டா² நாம, பிடகஸத்³தோ³ பன தேஹி தீஹிபி ஸாதா⁴ரணத்தா அவிஸிட்டோ²தி வுச்சதி. மா பிடகஸம்பதா³னேனாதி பாளிஸம்பதா³னவஸேன மா க³ண்ஹதா²தி வுத்தம் ஹோதி. குதா³லஞ்ச பிடகஞ்ச குதா³லபிடகம். தத்த² கு வுச்சதி பத²வீ, தஸ்ஸா தா³லனதோ விதா³லனதோ அயோமயோ உபகரணவிஸேஸோ குதா³லம் நாம, தாலபண்ணவேத்தலதாதீ³ஹி கதோ பா⁴ஜனவிஸேஸோ பிடகம் நாம, தம் ஆதா³ய க³ஹேத்வாதி அத்தோ². யதா²வுத்தேனாதி ‘‘ஏவம் து³வித⁴த்தே²னா’’திஆதி³னா வுத்தப்பகாரேன.

தே³ஸனாஸாஸனகதா²பே⁴த³ந்தி ஏத்த² கதே²தப்³பா³னம் அத்தா²னம் தே³ஸகாயத்தேன ஆணாதி³விதி⁴னா அபி⁴ஸஜ்ஜனம் பபோ³த⁴னம் தே³ஸனா. ஸாஸிதப்³ப³புக்³க³லக³தேன யதா²பராதா⁴தி³னா ஸாஸிதப்³ப³பா⁴வேன அனுஸாஸனம் வினயனம் ஸாஸனம். கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ ஸம்வராஸம்வராதி³னோ அத்த²ஸ்ஸ கத²னம் வசனபடிப³த்³த⁴தாகரணம் கதா²தி வுச்சதி. தஸ்மா தே³ஸிதாரம் ப⁴க³வந்தமபேக்கி²த்வா தே³ஸனா, ஸாஸிதப்³ப³புக்³க³லவஸேன ஸாஸனம், கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வஸேன கதா²தி ஏவமேத்த² தே³ஸனாதீ³னம் நானாகரணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்த² ச கிஞ்சாபி தே³ஸனாத³யோ தே³ஸேதப்³பா³தி³னிரபேக்கா² ந ஹோந்தி, ஆணாத³யோ பன விஸேஸதோ தே³ஸகாதி³அதீ⁴னாதி தம்தம்விஸேஸயோக³வஸேன தே³ஸனாதீ³னம் பே⁴தோ³ வுத்தோ. ததா² ஹி ஆணாவிதா⁴னம் விஸேஸதோ ஆணாரஹாதீ⁴னம் தத்த² கோஸல்லயோக³தோ. ஏவம் வோஹாரபரமத்த²விதா⁴னானி ச விதா⁴யகாதீ⁴னானீதி ஆணாதி³விதி⁴னோ தே³ஸகாயத்ததா வுத்தா. அபராத⁴ஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் விய த⁴ம்மானுரூபம்பி ஸாஸனம் விஸேஸதோ, ததா² வினேதப்³ப³புக்³க³லாபேக்க²ந்தி ஸாஸிதப்³ப³புக்³க³லவஸேன ஸாஸனம் வுத்தம். ஸம்வராஸம்வரனாமரூபானம் விய வினிவேடே²தப்³பா³ய தி³ட்டி²யாபி கத²னம் ஸதி வாசாவத்து²ஸ்மிம் நாஸதீதி விஸேஸதோ தத³தீ⁴னந்தி கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வஸேன கதா² வுத்தா. பே⁴த³ஸத்³தோ³ விஸும் விஸும் யோஜேதப்³போ³ ‘‘தே³ஸனாபே⁴த³ம் ஸாஸனபே⁴த³ம் கதா²பே⁴த³ஞ்ச யதா²ரஹம் பரிதீ³பயே’’தி. பே⁴த³ந்தி ச நானத்தந்தி அத்தோ². தேஸு பிடகேஸு ஸிக்கா² ச பஹானானி ச க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ ச ஸிக்கா²பஹானக³ம்பீ⁴ரபா⁴வம், தஞ்ச யதா²ரஹம் பரிதீ³பயேதி அத்தோ². பரியத்திபே⁴த³ஞ்ச விபா⁴வயேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

பரியத்திபே⁴த³ந்தி ச பரியாபுணனபே⁴த³ந்தி அத்தோ². யஹிந்தி யஸ்மிம் வினயாதி³கே பிடகே. யம் ஸம்பத்திஞ்ச விபத்திஞ்ச யதா² பாபுணாதி, தம்பி ஸப்³ப³ம் விபா⁴வயேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அத² வா யம் பரியத்திபே⁴த³ம் ஸம்பத்திஞ்ச விபத்திஞ்சாபி யஹிம் யதா² பாபுணாதி, தம்பி ஸப்³ப³ம் விபா⁴வயேதி யோஜேதப்³ப³ம். ஏத்த² யதா²தி யேஹி உபாரம்பா⁴தி³ஹேதுபரியாபுணனாதி³ப்பகாரேஹி உபாரம்ப⁴னிஸ்ஸரணத⁴ம்மகோஸகரக்க²ணஹேதுபரியாபுணனம் ஸுப்படிபத்தி து³ப்படிபத்தீதி ஏதேஹி பகாரேஹீதி வுத்தம் ஹோதி.

பரிதீ³பனா விபா⁴வனா சாதி ஹேட்டா² வுத்தஸ்ஸ அனுரூபதோ வுத்தம், அத்த²தோ பன ஏகமேவ. ஆணாரஹேனாதி ஆணம் ட²பேதும் அரஹதீதி ஆணாரஹோ, ப⁴க³வா. ஸோ ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴தாய மஹாகாருணிகதாய ச அவிபரீதஹிதோபதே³ஸகபா⁴வேன பமாணவசனத்தா ஆணம் பணேதும் அரஹதி, வோஹாரபரமத்தா²னம்பி ஸம்ப⁴வதோ ஆஹ ‘‘ஆணாபா³ஹுல்லதோ’’தி. இதோ பரேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

பட²மந்தி வினயபிடகம். பசுராபராதா⁴ ஸேய்யஸகத்தே²ராத³யோ. தே ஹி தோ³ஸபா³ஹுல்லதோ ‘‘பசுராபராதா⁴’’தி வுத்தா. பசுரோ ப³ஹுகோ ப³ஹுலோ அபராதோ⁴ தோ³ஸோ வீதிக்கமோ யேஸம் தே பசுராபராதா⁴. அனேகஜ்ஜா²ஸயாதிஆதீ³ஸு ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ. ஸோ ச அத்த²தோ தி³ட்டி² ஞாணஞ்ச, பபே⁴த³தோ பன சதுப்³பி³த⁴ம் ஹோதி. ததா² ஹி புப்³ப³சரியவஸேன ஆயதிம் ஸதி பச்சயே உப்பஜ்ஜமானாரஹா ஸஸ்ஸதுச்சே²த³ஸங்கா²தா மிச்சா²தி³ட்டி² ஸச்சானுலோமிகஞாணகம்மஸ்ஸகதஞ்ஞாணஸங்கா²தா ஸம்மாதி³ட்டி² ச ‘‘ஆஸயோ’’தி வுச்சதி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டி² ச, க²ந்தி சேவானுலோமிகா;

யதா²பூ⁴தஞ்ச யம் ஞாணம், ஏதம் ஆஸயஸஞ்ஞித’’ந்தி.

இத³ஞ்ச சதுப்³பி³த⁴ம் ஆஸயந்தி ஏத்த² ஸத்தா நிவஸந்தீதி ஆஸயோதி வுச்சதி. அனுஸயா காமராக³ப⁴வராக³தி³ட்டி²படிக⁴விசிகிச்சா²மானாவிஜ்ஜாவஸேன ஸத்த. மூஸிகவிஸம் விய காரணலாபே⁴ உப்பஜ்ஜனாரஹா அனாக³தா கிலேஸா, அதீதா பச்சுப்பன்னா ச ததே²வ வுச்சந்தி. ந ஹி காலபே⁴தே³ன த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வபே⁴தோ³ அத்தீ²தி. சரியாதி ராக³சரியாதி³கா ச² மூலசரியா, அந்தரபே⁴தே³ன அனேகவிதா⁴, ஸம்ஸக்³க³வஸேன பன தேஸட்டி² ஹோந்தி. அத² வா சரியாதி சரிதம், தம் ஸுசரிதது³ச்சரிதவஸேன து³வித⁴ம். ‘‘அதி⁴முத்தி நாம ‘அஜ்ஜேவ பப்³ப³ஜிஸ்ஸாமி, அஜ்ஜேவ அரஹத்தம் க³ண்ஹிஸ்ஸாமீ’திஆதி³னா தன்னின்னபா⁴வேன பவத்தமானம் ஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம். ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன பன ‘‘ஸத்தானம் புப்³ப³சரியவஸேன அபி⁴ருசீ’’தி வுத்தம். ஸா து³விதா⁴ ஹீனபணீதபே⁴தே³ன. யதா²னுலோமந்தி அஜ்ஜா²ஸயாதீ³னம் அனுரூபம். அஹம் மமாதி ஸஞ்ஞினோதி தி³ட்டி²மானதண்ஹாவஸேன அஹம் மமாதி ஏவம் பவத்தஸஞ்ஞினோ. யதா²த⁴ம்மந்தி நத்தே²த்த² அத்தா அத்தனியம் வா, கேவலம் த⁴ம்மமத்தமேதந்தி ஏவம் த⁴ம்மஸபா⁴வானுரூபந்தி அத்தோ².

ஸம்வராஸம்வரோதி ஏத்த² ஸம்வரணம் ஸம்வரோ, காயவாசாஹி அவீதிக்கமோ. மஹந்தோ ஸம்வரோ அஸம்வரோ. வுட்³டி⁴அத்தோ² ஹி அயம் அ-காரோ யதா² ‘‘அஸேக்கா² த⁴ம்மா’’தி, தஸ்மா கு²த்³த³கோ மஹந்தோ ச ஸம்வரோதி அத்தோ². தி³ட்டி²வினிவேட²னாதி தி³ட்டி²யா விமோசனம். அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தீ³னம் விபா⁴கோ³ பரதோ பட²மபாராஜிகஸம்வண்ணனாய ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ஸுத்தந்தபாளியம் ‘‘விவிச்சேவ காமேஹீ’’திஆதி³னா ஸமாதி⁴தே³ஸனாபா³ஹுல்லதோ ‘‘ஸுத்தந்தபிடகே அதி⁴சித்தஸிக்கா²’’தி வுத்தம். வீதிக்கமப்பஹானம் கிலேஸானந்தி ஸம்கிலேஸத⁴ம்மானம் கம்மகிலேஸானம் வா யோ காயவசீத்³வாரேஹி வீதிக்கமோ, தஸ்ஸ பஹானம். அனுஸயவஸேன ஸந்தானே அனுவத்தந்தா கிலேஸா காரணலாபே⁴ பரியுட்டி²தாபி ஸீலபே⁴த³வஸேன வீதிக்கமிதும் ந லப⁴ந்தீதி ஆஹ ‘‘வீதிக்கமபடிபக்க²த்தா ஸீலஸ்ஸா’’தி. பரியுட்டா²னப்பஹானந்தி ஓகாஸதா³னவஸேன கிலேஸானம் சித்தே குஸலப்பவத்திம் பரியாதி³யித்வா உட்டா²னம் பரியுட்டா²னம், தஸ்ஸ பஹானம் சித்தஸந்தானேஸு உப்பத்திவஸேன கிலேஸானம் பரியுட்டா²னஸ்ஸ பஹானந்தி வுத்தம் ஹோதி. அனுஸயப்பஹானந்தி அப்பஹீனபா⁴வேன ஸந்தானே அனு அனு ஸயனகா காரணலாபே⁴ உப்பத்திஅரஹா அனுஸயா. தே பன அனுரூபம் காரணம் லத்³தா⁴ உப்பஜ்ஜனாரஹா தா²மக³தா காமராகா³த³யோ ஸத்த கிலேஸா, தேஸம் பஹானம் அனுஸயப்பஹானம். தே ச ஸப்³ப³ஸோ அரியமக்³க³பஞ்ஞாய பஹீயந்தீதி ஆஹ ‘‘அனுஸயபடிபக்க²த்தா பஞ்ஞாயா’’தி.

தத³ங்க³ப்பஹானந்தி தீ³பாலோகேனேவ தமஸ்ஸ தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியவத்து²க³தேன தேன தேன குஸலங்கே³ன தஸ்ஸ தஸ்ஸ அகுஸலங்க³ஸ்ஸ பஹானம் ‘‘தத³ங்க³ப்பஹான’’ந்தி வுச்சதி. இத⁴ பன தேன தேன ஸுஸீல்யங்கே³ன தஸ்ஸ தஸ்ஸ து³ஸ்ஸீல்யங்க³ஸ்ஸ பஹானம் ‘‘தத³ங்க³ப்பஹான’’ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். விக்க²ம்ப⁴னஸமஉச்சே²த³ப்பஹானானீதி ஏத்த² உபசாரப்பனாபே⁴தே³ன ஸமாதி⁴னா பவத்தினிவாரணேன க⁴டப்பஹாரேனேவ ஜலதலே ஸேவாலஸ்ஸ தேஸம் தேஸம் நீவரணானம் த⁴ம்மானம் விக்க²ம்ப⁴னவஸேன பஹானம் விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானம். சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் பா⁴விதத்தா தம்தம்மக்³க³வதோ ஸந்தானே ஸமுத³யபக்கி²கஸ்ஸ கிலேஸக³ணஸ்ஸ அச்சந்தம் அப்பவத்திஸங்கா²தஸமுச்சே²த³வஸேன பஹானம் ஸமுச்சே²த³ப்பஹானம். து³ச்சரிதஸம்கிலேஸஸ்ஸ பஹானந்தி காயது³ச்சரிதாதி³ து³ட்டு² சரிதம், கிலேஸேஹி வா தூ³ஸிதம் சரிதந்தி து³ச்சரிதம். ததே³வ யத்த² உப்பன்னம், தம் ஸந்தானம் ஸம்மா கிலேஸேதி பா³த⁴யதி உபதாபேதி சாதி ஸம்கிலேஸோ, தஸ்ஸ பஹானம், காயவசீது³ச்சரிதவஸேன பவத்தஸம்கிலேஸஸ்ஸ தத³ங்க³வஸேன பஹானந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஸமாதி⁴ஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³படிபக்க²த்தா ஸுத்தந்தபிடகே தண்ஹாஸம்கிலேஸஸ்ஸ பஹானம் வுத்தம். அத்தாதி³வினிமுத்தஸபா⁴வத⁴ம்மப்பகாஸனதோ அபி⁴த⁴ம்மபிடகே தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸஸ்ஸ பஹானம் வுத்தம்.

ஏகமேகஸ்மிஞ்சேத்தா²தி ஏதேஸு தீஸு பிடகேஸு ஏகமேகஸ்மிம் பிடகேதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. த⁴ம்மோதி பாளீதி ஏத்த² பகட்டா²னம் உக்கட்டா²னம் ஸீலாதி³அத்தா²னம் போ³த⁴னதோ ஸபா⁴வனிருத்திபா⁴வதோ பு³த்³தா⁴தீ³ஹி பா⁴ஸிதத்தா ச பகட்டா²னம் வசனப்பப³ந்தா⁴னம் ஆளீதி பாளி, பரியத்தித⁴ம்மோ. ‘‘த⁴ம்மோதி பாளீதி ஏத்த² ப⁴க³வதா வுச்சமானஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வோஹாரஸ்ஸ ச தீ³பனோ ஸத்³தோ³யேவ பாளி நாமா’’தி க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம். அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²ய லிகி²தே ஸீஹளக³ண்டி²பதே³ பன இத³ம் வுத்தம் – ஸபா⁴வத்த²ஸ்ஸ ஸபா⁴வவோஹாரஸ்ஸ ச அனுரூபவஸேன ப⁴க³வதா மனஸா வவத்தா²பிதா பண்ட³த்தி பாளீதி வுச்சதி. யதி³ ஸத்³தோ³யேவ பாளி ஸியா, பாளியா தே³ஸனாய ச நானத்தேன ப⁴விதப்³ப³ம். மனஸா வவத்தா²பிதாய ச பாளியா வசீபே⁴த³கரணமத்தம் ட²பேத்வா தே³ஸனாய நானத்தம் நத்தி². ததா² ஹி தே³ஸனம் த³ஸ்ஸேந்தேன மனஸா வவத்தா²பிதாய பாளியா தே³ஸனாதி வசீபே⁴த³கரணமத்தம் வினா பாளியா ஸஹ தே³ஸனாய அனஞ்ஞதா² வுத்தா. ததா² ச உபரி ‘‘தே³ஸனாதி பஞ்ஞத்தீ’’தி வுத்தத்தா தே³ஸனாய அனஞ்ஞபா⁴வேன பாளியா பண்ணத்திபா⁴வோ கதி²தோ ஹோதி. அபிச யதி³ பாளியா அஞ்ஞாயேவ தே³ஸனா ஸியா, ‘‘பாளியா ச பாளிஅத்த²ஸ்ஸ ச தே³ஸனாய ச யதா²பூ⁴தாவபோ³தோ⁴’’தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ஏவம் பன அவத்வா ‘‘பாளியா ச பாளிஅத்த²ஸ்ஸ ச யதா²பூ⁴தாவபோ³தோ⁴’’தி வுத்தத்தா பாளியா தே³ஸனாய ச அனஞ்ஞபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. ஏவஞ்ச கத்வா உபரி ‘‘தே³ஸனா நாம பஞ்ஞத்தீ’’தி த³ஸ்ஸேந்தேன தே³ஸனாய அனஞ்ஞபா⁴வதோ பாளியா பண்ணத்திபா⁴வோ கதி²தோவ ஹோதீதி.

ஏத்த² ச ‘‘ஸத்³தோ³யேவ பாளி நாமா’’தி இமஸ்மிம் பக்கே² த⁴ம்மஸ்ஸபி ஸத்³த³ஸபா⁴வத்தா த⁴ம்மதே³ஸனானம் கோ விஸேஸோதி சே? தேஸம் தேஸம் அத்தா²னம் போ³த⁴கபா⁴வேன ஞாதோ உக்³க³ஹணாதி³வஸேன ச புப்³பே³ வவத்தா²பிதோ ஸத்³த³ப்பப³ந்தோ⁴ த⁴ம்மோ, பச்சா² பரேஸம் அவபோ³த⁴னத்த²ம் பவத்திதோ தத³த்த²ப்பகாஸகோ ஸத்³தோ³ தே³ஸனாதி வேதி³தப்³ப³ம். அத² வா யதா²வுத்தஸத்³த³ஸமுட்டா²பகோ சித்துப்பாதோ³ தே³ஸனா ‘‘தே³ஸீயதி ஸமுட்டா²பீயதி ஸத்³தோ³ ஏதேனா’’தி கத்வா முஸாவாதா³த³யோ விய. தத்தா²பி ஹி முஸாவாதா³தி³ஸமுட்டா²பிகா சேதனா முஸாவாதா³தி³ஸத்³தே³ன வோஹரீயதி.

தீஸுபி சேதேஸு ஏதே த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴தி ஏத்த² பாளிஅத்தோ² பாளிதே³ஸனா பாளிஅத்த²படிவேதோ⁴ சாதி இமே தயோ பாளிவிஸயா ஹோந்தீதி வினயபிடகாதீ³னம் அத்த²ஸ்ஸ தே³ஸனாய படிவேத⁴ஸ்ஸ ச ஆதா⁴ரபா⁴வோ யுத்தோ, பிடகானி பன பாளியோயேவாதி தேஸம் த⁴ம்மஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வோ கத²ம் யுஜ்ஜேய்யாதி சே? பாளிஸமுதா³யஸ்ஸ அவயவபாளியா ஆதா⁴ரபா⁴வதோ. அவயவஸ்ஸ ஹி ஸமுதா³யோ ஆதா⁴ரபா⁴வேன வுச்சதி யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா²’’தி. ஏத்த² ச த⁴ம்மாதீ³னம் து³க்கோ²கா³ஹபா⁴வதோ தேஹி த⁴ம்மாதீ³ஹி வினயாத³யோ க³ம்பீ⁴ராதி வினயாதீ³னம்பி சதுப்³பி³தோ⁴ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ வுத்தோயேவ, தஸ்மா த⁴ம்மாத³யோ ஏவ து³க்கோ²கா³ஹத்தா க³ம்பீ⁴ரா, ந வினயாத³யோதி ந சோதே³தப்³ப³மேதம் ஸம்முகே²ன விஸயவிஸயீமுகே²ன ச வினயாதீ³னம்யேவ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா. த⁴ம்மோ ஹி வினயாத³யோ, தேஸம் விஸயோ அத்தோ², த⁴ம்மத்த²விஸயா ச தே³ஸனாபடிவேதா⁴தி. தத்த² படிவேத⁴ஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ த⁴ம்மத்தா²னம், தே³ஸனாஞாணஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ தே³ஸனாய ச து³க்கோ²கா³ஹபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. படிவேத⁴ஸ்ஸ பன உப்பாதே³தும் அஸக்குணேய்யத்தா தம்விஸயஞாணுப்பத்தியா ச து³க்கரபா⁴வதோ து³க்கோ²கா³ஹதா வேதி³தப்³பா³. து³க்கே²ன ஓக³ய்ஹந்தீதி து³க்கோ²கா³ஹா. ஏகதே³ஸேன ஓகா³ஹந்தேஹிபி மந்த³பு³த்³தீ⁴ஹி பதிட்டா² லத்³து⁴ம் ந ஸக்காதி ஆஹ ‘‘அலப்³ப⁴னேய்யபதிட்டா² சா’’தி. ஏகமேகஸ்மிந்தி ஏகேகஸ்மிம் பிடகே. ஏத்தா²தி ஏதேஸு பிடகேஸு. நித்³தா⁴ரணே சேதம் பு⁴ம்மவசனம்.

இதா³னி ஹேதுஹேதுப²லாதீ³னம் வஸேனபி க³ம்பீ⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அபரோ நயோ’’திஆதி³. ஹேதூதி பச்சயோ. ஸோ ஹி அத்தனோ ப²லம் த³ஹதி வித³ஹதீதி த⁴ம்மோதி வுச்சதி. த⁴ம்மஸத்³த³ஸ்ஸ சேத்த² ஹேதுபரியாயதா கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³. நனு ச ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏதேன வசனேன த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வோ கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி சே? த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³தி ஏதஸ்ஸ ஸமாஸபத³ஸ்ஸ அவயவபத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாண’’ந்தி வுத்தத்தா. ‘‘த⁴ம்மே படிஸம்பி⁴தா³ த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏத்த² ஹி ‘‘த⁴ம்மே’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஹேதும்ஹீ’’தி வுத்தம், ‘‘படிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஞாண’’ந்தி, தஸ்மா ஹேதுத⁴ம்மஸத்³தா³ ஏகத்தா² ஞாணபடிஸம்பி⁴தா³ஸத்³தா³ சாதி இமமத்த²ம் வத³ந்தேன ஸாதி⁴தோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வோ. ஹேதுப²லே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³தி ஏதேன வசனேன ஸாதி⁴தோ அத்த²ஸ்ஸ ஹேதுப²லபா⁴வோபி ஏவமேவ த³ட்ட²ப்³போ³. ஹேதுனோ ப²லம் ஹேதுப²லம். தஞ்ச யஸ்மா ஹேதுஅனுஸாரேன அரீயதி அதி⁴க³மீயதி ஸம்பாபுணீயதி, தஸ்மா அத்தோ²தி வுச்சதி.

யதா²த⁴ம்மந்தி ஏத்த² த⁴ம்மஸத்³தோ³ ஹேதும் ஹேதுப²லஞ்ச ஸப்³ப³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸபா⁴வவாசகோ ஹேஸ த⁴ம்மஸத்³தோ³, ந பரியத்திஹேதுபா⁴வவாசகோ, தஸ்மா யதா²த⁴ம்மந்தி யோ யோ அவிஜ்ஜாதி³ஸங்கா²ராதி³த⁴ம்மோ, தஸ்மிம் தஸ்மிந்தி அத்தோ². த⁴ம்மானுரூபம் வா யதா²த⁴ம்மம். தே³ஸனாபி ஹி படிவேதோ⁴ விய அவிபரீதவிஸயவிபா⁴வனதோ த⁴ம்மானுரூபம் பவத்ததி, ததோயேவ ச அவிபரீதாபி⁴லாபோதி வுச்சதி. த⁴ம்மாபி⁴லாபோதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனகோ அவிபரீதாபி⁴லாபோ. ஏத்த² ச அபி⁴லப்பதீதி அபி⁴லாபோதி ஸத்³தோ³ வுச்சதி. ஏதேன ‘‘தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 718) ஏத்த² வுத்தம் த⁴ம்மனிருத்திம் த³ஸ்ஸேதி ஸத்³த³ஸபா⁴வத்தா தே³ஸனாய. ததா² ஹி நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ய பரித்தாரம்மணாதி³பா⁴வோ படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்க³பாளியம் (விப⁴. 718 ஆத³யோ) வுத்தோ. அட்ட²கதா²யஞ்ச (விப⁴. அட்ட². 718) ‘‘தம் ஸபா⁴வனிருத்திம் ஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா’’திஆதி³னா ஸத்³தா³ரம்மணதா த³ஸ்ஸிதா. ததா² ஹி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அயம் ஸத்³தோ³ வாசகோதி வசனவசனத்தே² வவத்த²பேத்வா தம்தம்வசனத்த²விபா⁴வனவஸேன பவத்திதோ ஸத்³தோ³ தே³ஸனாதி வுச்சதி. அதி⁴ப்பாயோதி ஏதேன ‘‘தே³ஸனாதி பஞ்ஞத்தீ’’தி ஏதம் வசனம் த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந ததோ வினிமுத்தம் பஞ்ஞத்திம் ஸந்தா⁴யாதி அதி⁴ப்பாயம் த³ஸ்ஸேதி. தே³ஸீயதி அத்தோ² ஏதேனாதி ஹி தே³ஸனா, பகாரேன ஞாபீயதி ஏதேன, பகாரதோ ஞாபேதீதி வா பஞ்ஞத்தீதி த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபோ வுச்சதி. ஏவம் ‘‘தே³ஸனா நாம ஸத்³தோ³’’தி இமஸ்மிம் பக்கே² அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ‘‘தே³ஸனாதி பஞ்ஞத்தீ’’தி ஏத்த² பஞ்ஞத்திவாதி³னோ பன ஏவம் வத³ந்தி – கிஞ்சாபி ‘‘த⁴ம்மாபி⁴லாபோ’’தி ஏத்த² அபி⁴லப்பதீதி அபி⁴லாபோதி ஸத்³தோ³ வுச்சதி, ந பண்ணத்தி, ததா²பி ஸத்³தே³ வுச்சமானே தத³னுரூபம் வோஹாரம் க³ஹேத்வா தேன வோஹாரேன தீ³பிதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஜானனதோ ஸத்³தே³ கதி²தே தத³னுரூபா பண்ணத்திபி காரணூபசாரேன கதி²தாயேவ ஹோதி. அத² வா ‘‘த⁴ம்மாபி⁴லாபோதி அத்தோ²’’தி அவத்வா ‘‘த⁴ம்மாபி⁴லாபோதி அதி⁴ப்பாயோ’’தி வுத்தத்தா தே³ஸனா நாம ஸத்³தோ³ ந ஹோதீதி தீ³பிதமேவாதி.

இதா³னி படிவேத⁴ம் நித்³தி³ஸந்தோ ஆஹ ‘‘படிவேதோ⁴தி அபி⁴ஸமயோ’’தி. படிவிஜ்ஜ²தீதி ஞாணம் படிவேதோ⁴தி வுச்சதி. படிவிஜ்ஜ²ந்தி ஏதேனாதி வா படிவேதோ⁴, அபி⁴ஸமேதீதி அபி⁴ஸமயோ, அபி⁴ஸமேந்தி ஏதேனாதி வா அபி⁴ஸமயோ. இதா³னி அபி⁴ஸமயப்பபே⁴த³தோ அபி⁴ஸமயப்பகாரதோ ஆரம்மணதோ ஸபா⁴வதோ ச பாகடம் காதும் ‘‘ஸோ ச லோகியலோகுத்தரோ’’திஆதி³மாஹ. விஸயதோ அஸம்மோஹதோ ச அவபோ³தோ⁴தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² விஸயதோ அத்தா²தி³அனுரூபம் த⁴ம்மாதீ³ஸு அவபோ³தோ⁴ நாம அவிஜ்ஜாதி³த⁴ம்மாரம்மணோ ஸங்கா²ராதி³அத்தா²ரம்மணோ தது³ப⁴யபஞ்ஞாபனாரம்மணோ லோகியோ அவபோ³தோ⁴. அஸம்மோஹதோ அத்தா²தி³அனுரூபம் த⁴ம்மாதீ³ஸு அவபோ³தோ⁴ பன நிப்³பா³னாரம்மணோ மக்³க³யுத்தோ யதா²வுத்தத⁴ம்மத்த²பஞ்ஞத்தீஸு ஸம்மோஹவித்³த⁴ம்ஸனோ லோகுத்தரோ அபி⁴ஸமயோ. ததா² ஹி ‘‘அயம் ஹேது, இத³மஸ்ஸ ப²லம், அயம் தது³ப⁴யானுரூபோ வோஹாரோ’’தி ஏவம் ஆரம்மணகரணவஸேன லோகியஞாணம் விஸயதோ படிவிஜ்ஜ²தி, லோகுத்தரஞாணம் பன ஹேதுஹேதுப²லாதீ³ஸு ஸம்மோஹஸ்ஸ மக்³க³ஞாணேன ஸமுச்சி²ன்னத்தா அஸம்மோஹதோ படிவிஜ்ஜ²தி. அத்தா²னுரூபம் த⁴ம்மேஸூதி அவிஜ்ஜா ஹேது, ஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னா, ஸங்கா²ரே உப்பாதே³தி அவிஜ்ஜாதி ஏவம் காரியானுரூபம் காரணேஸூதி அத்தோ². அத² வா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரஅபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரேஸு தீஸு அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ ஸம்பயுத்தஅவிஜ்ஜா பச்சயோ, இதரேஸம் யதா²னுரூபந்திஆதி³னா காரியானுரூபம் காரணேஸு படிவேதோ⁴தி அத்தோ². த⁴ம்மானுரூபம் அத்தே²ஸூதி ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா காரணானுரூபம் காரியேஸு அவபோ³தோ⁴தி அத்தோ². பஞ்ஞத்திபதா²னுரூபம் பஞ்ஞத்தீஸூதி பஞ்ஞத்தியா வுச்சமானத⁴ம்மானுரூபம் பண்ணத்தீஸு அவபோ³தோ⁴தி அத்தோ².

யதா²வுத்தேஹி த⁴ம்மாதீ³ஹி பிடகானம் க³ம்பீ⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதா³னி யஸ்மா ஏதேஸு பிடகேஸூ’’திஆதி³மாஹ. த⁴ம்மஜாதந்தி காரணப்பபே⁴தோ³ காரணமேவ வா. அத்த²ஜாதந்தி காரியப்பபே⁴தோ³ காரியமேவ வா. யா சாயம் தே³ஸனாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யோ சேத்தா²தி ஏதாஸு தம்தம்பிடகக³தாஸு த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாஸு யோ படிவேதோ⁴தி அத்தோ². து³க்கோ²கா³ஹந்தி ஏத்த² அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதீ³னம் த⁴ம்மத்தா²னம் து³ப்படிவிஜ்ஜ²தாய து³க்கோ²கா³ஹதா. தேஸம் பஞ்ஞாபனஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ தே³ஸனாய படிவேத⁴னஸங்கா²தஸ்ஸ படிவேத⁴ஸ்ஸ ச உப்பாத³னவிஸயீகரணானம் அஸக்குணேய்யதாய து³க்கோ²கா³ஹதா வேதி³தப்³பா³. ஏவம்பீதி பிஸத்³தோ³ புப்³பே³ வுத்தப்பகாரந்தரம் ஸம்பிண்டே³தி. ஏத்தா²தி ஏதேஸு தீஸு பிடகேஸு. வுத்தத்தா²தி வுத்தோ ஸம்வண்ணிதோ அத்தோ² அஸ்ஸாதி வுத்தத்தா².

தீஸு பிடகேஸூதி ஏத்த² ‘‘ஏகேகஸ்மி’’ந்தி அதி⁴காரதோ பகரணதோ வா வேதி³தப்³ப³ம். பரியத்திபே⁴தோ³தி பரியாபுணனம் பரியத்தி. பரியாபுணனவாசகோ ஹேத்த² பரியத்திஸத்³தோ³, ந பாளிபரியாயோ, தஸ்மா ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³ ‘‘தீஸு பிடகேஸு ஏகேகஸ்மிம் பரியாபுணனப்பகாரோ த³ட்ட²ப்³போ³ ஞாதப்³போ³’’தி. ததோயேவ ச ‘‘பரியத்தியோ பரியாபுணனப்பகாரா’’தி தீஸுபி க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம். அத² வா தீஹி பகாரேஹி பரியாபுணிதப்³பா³ பாளியோ ஏவ பரியத்தீதி வுச்சந்தி, ததோயேவ ச ‘‘பரியத்தியோ பாளிக்கமா’’தி அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²ய லிகி²தே ஸீஹளக³ண்டி²பதே³ வுத்தம். ஏவம்பி ஹி அலக³த்³தூ³பமாபரியாபுணனயோக³தோ அலக³த்³தூ³பமா பரியத்தீதி பாளிபி ஸக்கா வத்தும், ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘து³க்³க³ஹிதா உபாரம்பா⁴தி³ஹேது பரியாபுடா அலக³த்³தூ³பமா’’தி பரதோ நித்³தே³ஸவசனம்பி உபபன்னம் ஹோதி. தத்த² ஹி பாளியேவ து³க்³க³ஹிதா பரியாபுடாதி வத்தும் வட்டதி. அலக³த்³தூ³பமாதி அலக³த்³தோ³ அலக³த்³த³க்³க³ஹணம் உபமா ஏதிஸ்ஸாதி அலக³த்³தூ³பமா. அலக³த்³த³ஸ்ஸ க³ஹணஞ்ஹேத்த² அலக³த்³த³ஸத்³தே³ன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘ஆபூபிகோ’’தி ஏத்த² அபூபஸத்³தே³ன அபூபகா²த³னம் விய அலக³த்³த³க்³க³ஹணேன க³ஹிதபரியத்தி உபமீயதி, ந பன அலக³த்³தே³ன. ‘‘அலக³த்³த³க்³க³ஹணூபமா’’தி வா வத்தப்³பே³ மஜ்ஜே²பத³லோபம் கத்வா ‘‘அலக³த்³தூ³பமா’’தி வுத்தம் ‘‘ஓட்ட²முகோ²’’திஆதீ³ஸு விய. அலக³த்³தோ³தி சேத்த² ஆஸீவிஸோ வுச்சதி. க³தோ³தி ஹி விஸஸ்ஸ நாமம். தஞ்ச தஸ்ஸ அலம் பரிபுண்ணம் அத்தி², தஸ்மா அலம் பரியத்தோ பரிபுண்ணோ க³தோ³ அஸ்ஸாதி அனுனாஸிகலோபம் த³காராக³மஞ்ச கத்வா ‘‘அலக³த்³தோ³’’தி வுச்சதி. அத² வா அலம் ஜீவிதஹரணே ஸமத்தோ² க³தோ³ அஸ்ஸாதி அலக³த்³தோ³. நிஸ்ஸரணத்தா²தி வட்டது³க்க²தோ நிஸ்ஸரணம் அத்தோ² பயோஜனம் ஏதிஸ்ஸாதி நிஸ்ஸரணத்தா². ப⁴ண்டா³கா³ரிகபரியத்தீதி ஏத்த² ப⁴ண்டா³கா³ரே நியுத்தோ ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ விய ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, த⁴ம்மரதனானுபாலகோ. அஞ்ஞம் அத்த²ம் அனபேக்கி²த்வா ப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸேவ ஸதோ பரியத்தி ப⁴ண்டா³கா³ரிகபரியத்தி.

து³க்³க³ஹிதாதி து³ட்டு² க³ஹிதா. து³க்³க³ஹிதபா⁴வமேவ விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘உபாரம்பா⁴தி³ஹேது பரியாபுடா’’தி, உபாரம்பா⁴ இதிவாத³ப்பமோக்கா²தி³ஹேது உக்³க³ஹிதாதி அத்தோ². லாப⁴ஸக்காராதி³ஹேது பரியாபுணனம்பி ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். வுத்தஞ்ஹேதம் அலக³த்³த³ஸுத்தட்ட²கதா²யம் (ம. நி. அட்ட². 1.239) –

‘‘யோ ஹி பு³த்³த⁴வசனம் ‘ஏவம் சீவராதீ³னி வா லபி⁴ஸ்ஸாமி, சதுபரிஸமஜ்ஜே² வா மம் ஜானிஸ்ஸந்தீ’தி லாப⁴ஸக்காராதி³ஹேது பரியாபுணாதி, தஸ்ஸ ஸா பரியத்தி அலக³த்³த³பரியத்தி நாம. ஏவம் பரியாபுணனதோ ஹி பு³த்³த⁴வசனம் அபரியாபுணித்வா நித்³தோ³க்கமனம் வரதர’’ந்தி.