ஸமத²பே⁴த³ம்

அதி⁴கரணபரியாயவாரகதா²வண்ணனா

293. லோபோ⁴ புப்³ப³ங்க³மோதிஆதீ³ஸு பன லோப⁴ஹேது விவத³னதோ ‘‘லோபோ⁴ புப்³ப³ங்க³மோ’’தி வுத்தம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி. டா²னானீதி காரணானி. திட்ட²ந்தி ஏத்தா²தி டா²னம். கே திட்ட²ந்தி? விவாதா³தி⁴கரணாத³யோ. வஸந்தி ஏத்தா²தி வத்து². ப⁴வந்தி ஏத்தா²தி பூ⁴மி. குஸலாகுஸலாப்³யாகதசித்தஸமங்கி³னோ விவத³னதோ ‘‘நவ ஹேதூ’’தி வுத்தம். த்³வாத³ஸ மூலானீதி ‘‘கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ’’திஆதீ³னி த்³வாத³ஸ மூலானி.

294-295. இமானேவ த்³வாத³ஸ காயவாசாஹி ஸத்³தி⁴ம் ‘‘சுத்³த³ஸ மூலானீ’’தி வுத்தானி. ஸத்த ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ டா²னானீதி ஏத்த² ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா படிச்சா²தே³ந்தஸ்ஸ யா ஆபத்தி, தஸ்ஸா புப்³பே³ ஆபன்னா ஆபத்தியோ டா²னானீதி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி வசனதோ ஆபத்தாதி⁴கரணே அகுஸலாப்³யாகதவஸேன ச² ஹேதூ வுத்தா. குஸலசித்தம் பன அங்க³ம் ஹோதி, ந ஹேது.

296. சத்தாரி கம்மானி டா²னானீதி ஏத்த² ‘‘ஏவம் கத்தப்³ப³’’ந்தி இதிகத்தப்³ப³தாத³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தபாளி கம்மம் நாம, யதா²டி²தபாளிவஸேன கரோந்தானம் கிரியா கிச்சாதி⁴கரணம் நாம. ஞத்திஞத்திது³தியஞத்திசதுத்த²கம்மானி ஞத்திதோ ஜாயந்தி, அபலோகனகம்மம் அபலோகனதோவாதி ஆஹ ‘‘ஞத்திதோ வா அபலோகனதோ வா’’தி. கிச்சாதி⁴கரணம் ஏகேன ஸமதே²ன ஸம்மதி, ஸம்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². தேஹி ஸமேதப்³ப³த்தா ‘‘விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணா’’தி வுத்தம்.

தப்³பா⁴கி³யவாரகதா²வண்ணனா

298. விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ தப்³பா⁴கி³யாதி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ வூபஸமதோ தப்பக்கி²கா.

ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணவாரகதா²வண்ணனா

299. ஏகம் அதி⁴கரணம் ஸப்³பே³ ஸமதா² ஏகதோ ஹுத்வா ஸமேதும் ஸக்கோந்தி ந ஸக்கோந்தீதி புச்ச²ந்தோ ‘‘ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணா, ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணா’’தி ஆஹ. யேபு⁴ய்யஸிகாய ஸமனம் ஸம்முகா²வினயம் வினா ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘யேபு⁴ய்யஸிகா ஸம்முகா²வினயஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணா’’தி. ஸதிவினயாதீ³ஹி ஸமனஸ்ஸ யேபு⁴ய்யஸிகாய கிச்சம் நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸதிவினயஸ்ஸ…பே… அஸாதா⁴ரணா’’தி. ஏவம் ஸேஸேஸுபி. தப்³பா⁴கி³யவாரேபி ஏஸேவ நயோ.

வினயவாரகதா²வண்ணனா

302. ஸப்³பே³ஸம்பி ஸமதா²னம் வினயபரியாயோ லப்³ப⁴தீதி ‘‘வினயோ ஸம்முகா²வினயோ’’திஆதி³னா வினயவாரோ உத்³த⁴டோ. ஸியா ந ஸம்முகா²வினயோதி ஏத்த² ஸம்முகா²வினயம் ட²பேத்வா ஸதிவினயாத³யோ ஸேஸஸமதா² அதி⁴ப்பேதா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி.

குஸலவாரகதா²வண்ணனா

303. ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்முகா² படிஞ்ஞாதே தம் படிஜானனம் ஸங்க⁴ஸம்முக²தா நாம. தஸ்ஸ படிஜானனசித்தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸம்முகா²வினயோ குஸலோ’’திஆதி³ வுத்தந்தி வத³ந்தி. நத்தி² ஸம்முகா²வினயோ அகுஸலோதி த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தாஹி திவங்கி³கோ ஸம்முகா²வினயோ ஏதேஹி வினா நத்தி². தத்த² குஸலசித்தேஹி கரணகாலே குஸலோ, அரஹந்தேஹி கரணகாலே அப்³யாகதோ. ஏதேஸம் ஸங்க⁴ஸம்முக²தாதீ³னம் அகுஸலபடிபக்க²த்தா அகுஸலஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ நத்தி², தஸ்மா ‘‘நத்தி² ஸம்முகா²வினயோ அகுஸலோ’’தி வுத்தம். ‘‘யேபு⁴ய்யஸிகா அத⁴ம்மவாதீ³ஹி வூபஸமனகாலே, த⁴ம்மவாதீ³னம்பி அத⁴ம்மவாதி³ம்ஹி ஸலாகக்³கா³ஹாபகே ஜாதே அகுஸலா. ஸதிவினயோ அனரஹதோ ஸஞ்சிச்ச ஸதிவினயதா³னே அகுஸலோ. அமூள்ஹவினயோ அனும்மத்தகஸ்ஸ தா³னே, படிஞ்ஞாதகரணம் மூள்ஹஸ்ஸ அஜானதோ படிஞ்ஞாய கரணே, தஸ்ஸபாபியஸிகா ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ கரணே, திணவத்தா²ரகம் மஹாகலஹே ஸஞ்சிச்ச கரணே ச அகுஸலம். ஸப்³ப³த்த² அரஹதோ வஸேனேவ அப்³யாகத’’ந்தி ஸப்³ப³மேதம் க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம்.

ஸமத²வாரவிஸ்ஸஜ்ஜனாவாரகதா²வண்ணனா

304-305. யத்த² யேபு⁴ய்யஸிகா லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதிஆதி³ புச்சா². யஸ்மிம் ஸமயே ஸம்முகா²வினயேன சாதிஆதி³ தஸ்ஸா விஸ்ஸஜ்ஜனம், யஸ்மிம் ஸமயே ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச அதி⁴கரணம் வூபஸம்மதி, தஸ்மிம் ஸமயே யத்த² யேபு⁴ய்யஸிகா லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதி ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴. யத்த² படிஞ்ஞாதகரணம் லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதி ஏத்த² ஏகம் வா த்³வே வா ப³ஹூ வா பி⁴க்கூ² ‘‘இமம் நாம ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி புச்சி²தே ஸதி ‘‘ஆமா’’தி படிஜானனே த்³வேபி படிஞ்ஞாதகரணஸம்முகா²வினயா லப்³ப⁴ந்தி. தத்த² ‘‘ஸங்க⁴ஸம்முக²தா த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தா’’தி ஏவம் வுத்தஸம்முகா²வினயே ஸங்க⁴ஸ்ஸ புரதோ படிஞ்ஞாதம் சே, ஸங்க⁴ஸம்முக²தா. தத்தே²வ தே³ஸிதம் சே, த⁴ம்மவினயஸம்முக²தாயோபி லத்³தா⁴ ஹோந்தி. அத² விவத³ந்தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் படிஜானந்தி சே, புக்³க³லஸம்முக²தா. தஸ்ஸேவ ஸந்திகே தே³ஸிதம் சே, த⁴ம்மவினயஸம்முக²தாயோபி லத்³தா⁴ ஹோந்தி. ஏகஸ்ஸேவ வா ஏகஸ்ஸ ஸந்திகே ஆபத்திதே³ஸனகாலே ‘‘பஸ்ஸஸி, பஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே தத்த² த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தாஸஞ்ஞிதோ ஸம்முகா²வினயோ ச படிஞ்ஞாதகரணஞ்ச லத்³த⁴ம் ஹோதி.

ஸம்ஸட்ட²வாரகதா²வண்ணனா

306. அதி⁴கரணானம் வூபஸமோவ ஸமதோ² நாம, தஸ்மா அதி⁴கரணேன வினா ஸமதா² நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘மா ஹேவந்திஸ்ஸ வசனீயோ…பே… வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேது’’ந்தி.

ஸமதா²தி⁴கரணவாரகதா²வண்ணனா

309-310. ஸமதா² ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீதிஆதி³ புச்சா². ஸியா ஸமதா² ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீதிஆதி³ விஸ்ஸஜ்ஜனம். தத்த² ஸமதா² ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீதி ஏத்த² ஸம்மந்தீதி ஸம்பஜ்ஜந்தி, அதி⁴கரணா வா பன ஸம்மந்தி வூபஸமம் க³ச்ச²ந்தி, தஸ்மா யேபு⁴ய்யஸிகா ஸம்முகா²வினயேன ஸம்மதீதி ஏத்த² ஸம்முகா²வினயேன ஸத்³தி⁴ம் யேபு⁴ய்யஸிகா ஸம்பஜ்ஜதி, ந ஸதிவினயாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் தேஸம் தஸ்ஸா அனுபகாரத்தாதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

311. ‘‘ஸம்முகா²வினயோ விவாதா³தி⁴கரணேன ஸம்மதீ’’தி பாடோ². ‘‘ஸம்முகா²வினயோ ந கேனசி ஸம்மதீ’’தி ஹி அவஸானே வுத்தத்தா ஸம்முகா²வினயோ ஸயம் ஸமதே²ன வா அதி⁴கரணேன வா ஸமேதப்³போ³ ந ஹோதி.

313. விவாதா³தி⁴கரணம்…பே… கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதீதி ஏத்த² ‘‘ஸுணாது மே ப⁴ந்தே …பே… பட²மம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமீ’’தி ஏவம் விவாதா³தி⁴கரணம் கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸமுட்டா²பனவாரகதா²வண்ணனா

314. விவாதா³தி⁴கரணம் ந கதமம் அதி⁴கரணம் ஸமுட்டா²பேதீதி ‘‘நாயம் த⁴ம்மோ’’தி வுத்தமத்தேனேவ கிஞ்சி அதி⁴கரணம் ந ஸமுட்டா²பேதீதி அத்தோ².

ப⁴ஜதிவாரகதா²வண்ணனா

318-9. கதமம் அதி⁴கரணம் பரியாபன்னந்தி கதமாதி⁴கரணபரியாபன்னம், அயமேவ வா பாடோ². விவாதா³தி⁴கரணம் விவாதா³தி⁴கரணம் ப⁴ஜதீதி பட²முப்பன்னவிவாத³ம் பச்சா² உப்பன்னோ ப⁴ஜதி. விவாதா³தி⁴கரணம் த்³வே ஸமதே² ப⁴ஜதீதி ‘‘மம் வூபஸமேதும் ஸமத்தா² தும்ஹே’’தி வத³ந்தம் விய ப⁴ஜதி. த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸங்க³ஹிதந்தி ‘‘மயம் தம் வூபஸமேஸ்ஸாமா’’தி வத³ந்தேஹி விய த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸங்க³ஹிதம்.