12. ஸத்தஸதிகக்க²ந்த⁴கம்

த³ஸவத்து²கதா²வண்ணனா

446. ஸத்தஸதிகக்க²ந்த⁴கே நிக்கி²த்தமணிஸுவண்ணாதி ரூபியஸிக்கா²பதே³னேவ படிக்கி²த்தமணிஸுவண்ணா. தத்த² மணிக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³ம் து³க்கடவத்து², ஸுவண்ணக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³ம் பாசித்தியவத்து² க³ஹிதம் ஹோதி. பி⁴க்க²க்³கே³னாதி பி⁴க்கு²க³ணனாய.

447. உபக்கிலேஸாதி விரோசிதும் அத³த்வா உபக்கிலிட்ட²பா⁴வகரணேன உபக்கிலேஸா. மஹிகாதி ஹிமம். தூ⁴மோ ச ரஜோ ச தூ⁴மரஜோ. ஏத்த² புரிமா தயோ அஸம்பத்தஉபக்கிலேஸா, ராஹு பன ஸம்பத்தஉபக்கிலேஸவஸேன கதி²தோதி வேதி³தப்³போ³. ஸமணப்³ராஹ்மணா ந தபந்தி ந பா⁴ஸந்தி ந விரோசந்தீதி கு³ணபதாபேன ந தபந்தி கு³ணோபா⁴ஸேன ந பா⁴ஸந்தி கு³ணவிரோசனேன ந விரோசந்தி. ஸுராமேரயபானா அப்படிவிரதாதி பஞ்சவிதா⁴ய ஸுராய சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸ ச மேரயஸ்ஸ பானதோ அவிரதா.

அவிஜ்ஜானிவுடாதி அவிஜ்ஜாய நிவாரிதா பிஹிதா. பியரூபாபி⁴னந்தி³னோதி பியரூபம் ஸாதரூபம் அபி⁴னந்த³மானா துஸ்ஸமானா. ஸாதி³யந்தீதி க³ண்ஹந்தி. அவித்³த³ஸூதி அந்த⁴பா³லா. ஸரஜாதி ஸகிலேஸரஜா. மகா³தி மிக³ஸதி³ஸா. தஸ்மிம் தஸ்மிம் விஸயே ப⁴வே வா நேதீதி நேத்தி, தண்ஹாயேதம் அதி⁴வசனம். தாய ஸஹ வத்தந்தீதி ஸனேத்திகா.

448. தம் பரிஸம் ஏதத³வோசாதி (ஸம். நி. அட்ட². 3.4.362) தஸ்ஸ கிர ஏவம் அஹோஸி ‘‘குலபுத்தா பப்³ப³ஜந்தா புத்ததா³ரஞ்சேவ ஜாதரூபரஜதஞ்ச பஹாயேவ பப்³ப³ஜந்தி, ந ச ஸக்கா யம் பஹாய பப்³ப³ஜிதா தம் ஏதேஹி கா³ஹேது’’ந்தி நயக்³கா³ஹே ட²த்வா ஏதம் ‘‘மா அய்யா’’திஆதி³வசனம் அவோச. ஏகம்ஸேனேதந்தி ஏதம் பஞ்சகாமகு³ணகப்பனம் ‘‘அஸ்ஸமணத⁴ம்மோ அஸக்யபுத்தியத⁴ம்மோ’’தி ஏகம்ஸேன தா⁴ரேய்யாஸி.

திணந்தி ஸேனாஸனச்ச²த³னதிணம். பரியேஸிதப்³ப³ந்தி திணச்ச²த³னே வா இட்ட²கச்ச²த³னே வா கே³ஹே பலுஜ்ஜந்தே யேஹி தம் காரிதம், தேஸம் ஸந்திகம் க³ந்த்வா ‘‘தும்ஹேஹி காரிதம் ஸேனாஸனம் ஓவஸ்ஸதி, ந ஸக்கா தத்த² வஸிது’’ந்தி ஆசிக்கி²தப்³ப³ம். மனுஸ்ஸா ஸக்கோந்தா கரிஸ்ஸந்தி, அஸக்கோந்தா ‘‘தும்ஹே வட்³ட⁴கீ க³ஹேத்வா காராபேத², மயம் தே ஸஞ்ஞாபேஸ்ஸாமா’’தி வக்க²ந்தி. ஏவம் வுத்தே காரேத்வா தேஸம் ஆசிக்கி²தப்³ப³ம், மனுஸ்ஸா வட்³ட⁴கீனம் தா³தப்³ப³ம் த³ஸ்ஸந்தி. ஸசே ஆவாஸஸாமிகா நத்தி², அஞ்ஞேஸம்பி பி⁴க்கா²சாரவத்தேன ஆரோசேத்வா காரேதும் வட்டதி. இமம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பரியேஸிதப்³ப³’’ந்தி வுத்தம்.

தா³ரூதி ஸேனாஸனே கோ³பானஸிஆதீ³ஸு பலுஜ்ஜமானேஸு தத³த்தா²ய தா³ரு பரியேஸிதப்³ப³ம். ஸகடந்தி கி³ஹிவிகடம் வா தாவகாலிகம் வா கத்வா ஸகடம் பரியேஸிதப்³ப³ம். ந கேவலஞ்ச ஸகடமேவ, அஞ்ஞம்பி வாஸிப²ரஸுகுதா³லாதி³உபகரணம் ஏவம் பரியேஸிதும் வட்டதி. புரிஸோதி ஹத்த²கம்மவஸேன புரிஸோ பரியேஸிதப்³போ³. யம் கஞ்சி ஹி புரிஸம் ‘‘ஹத்த²கம்மம் ஆவுஸோ த³ஸ்ஸஸீ’’தி வத்வா ‘‘த³ஸ்ஸாமி ப⁴ந்தே’’தி வுத்தே ‘‘இமஸ்மிம் இத³ஞ்சித³ஞ்ச கரோஹீ’’தி யம் இச்ச²தி, தம் காரேதும் வட்டதி. ந த்வேவாஹம் கா³மணி கேனசி பரியாயேனாதி ஜாதரூபரஜதம் பனாஹம் கேனசிபி காரணேன பரியேஸிதப்³ப³ந்தி ந வதா³மி.

449. பாபகம் கதந்தி அஸுந்த³ரம் கதம்.

450. அஹோக³ங்கோ³தி தஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ நாமம்.

451. படிகச்சேவ க³ச்சே²ய்யந்தி யத்த² தம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதும் பி⁴க்கூ² ஸன்னிபதந்தி, தத்த² பட²மமேவ க³ச்சே²ய்யம். ஸம்பா⁴வேஸுந்தி பாபுணிம்ஸு.

452. அலோணகம் ப⁴விஸ்ஸதீதி அலோணகம் ப⁴த்தம் வா ப்³யஞ்ஜனம் வா ப⁴விஸ்ஸதி. ஆஸுதாதி ஸப்³ப³ஸம்பா⁴ரஸஜ்ஜிதா. ‘‘அஸுத்தா’’தி வா பாடோ².

453. உஜ்ஜவிம்ஸூதி நாவம் ஆருய்ஹ படிஸோதேன க³ச்சி²ம்ஸு. பாசீனகாதி பாசீனதே³ஸவாஸினோ.

454. நனு த்வம் ஆவுஸோ வுட்³டோ⁴ வீஸதிவஸ்ஸோஸீதி நனு த்வம் ஆவுஸோ வீஸதிவஸ்ஸோ, ந நிஸ்ஸயபடிப³த்³தோ⁴, கஸ்மா தம் தே²ரோ பணாமேதீதி தீ³பேந்தி. க³ருனிஸ்ஸயம் க³ண்ஹாமாதி கிஞ்சாபி மயம் மஹல்லகா, ஏதம் பன தே²ரம் க³ரும் கத்வா வஸிஸ்ஸாமாதி அதி⁴ப்பாயோ.

455. மேத்தாய ரூபாவசரஸமாதி⁴மத்தபா⁴வதோ ‘‘குல்லகவிஹாரேனா’’தி வுத்தம், கு²த்³த³கேன விஹாரேனாதி அத்தோ², கு²த்³த³கதா சஸ்ஸ அக³ம்பீ⁴ரபா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘உத்தானவிஹாரேனா’’தி. ஸுஞ்ஞதாவிஹாரேனாதி ஸுஞ்ஞதாமுகே²ன அதி⁴க³தப²லஸமாபத்திம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

457. ஸுத்தவிப⁴ங்கே³தி பத³பா⁴ஜனீயே. தேன ஸத்³தி⁴ந்தி புரேபடிக்³க³ஹிதலோணேன ஸத்³தி⁴ம். ந ஹி ஏத்த² யாவஜீவிகம் தத³ஹுபடிக்³க³ஹிதந்தி ‘‘கப்பதி ஸிங்கி³லோணகப்போ’’தி ஏத்த² வுத்தஸிங்கி³லோணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தஞ்ஹி புரே படிக்³க³ஹேத்வா ஸிங்கே³ன பரிஹடம் ந தத³ஹுபடிக்³க³ஹிதம். யாவகாலிகமேவ தத³ஹுபடிக்³க³ஹிதந்தி ஸிங்கி³லோணேன மிஸ்ஸேத்வா பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம் அலோணாமிஸம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். உபோஸத²ஸம்யுத்தேதி உபோஸத²படிஸம்யுத்தே, உபோஸத²க்க²ந்த⁴கேதி வுத்தம் ஹோதி. அதிஸரணம் அதிஸாரோ, அதிக்கமோ. வினயஸ்ஸ அதிஸாரோ வினயாதிஸாரோ. தம் பமாணம் கரோந்தஸ்ஸாதி த³ஸாய ஸத்³தி⁴ம் நிஸீத³னே யம் பமாணம் வுத்தம், த³ஸாய வினா தம் பமாணம் கரோந்தஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஸத்தஸதிகக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

த்³விவக்³க³ஸங்க³ஹாதி சூளவக்³க³மஹாவக்³க³ஸங்கா²தேஹி த்³வீஹி வக்³கே³ஹி ஸங்க³ஹிதா. த்³வாவீஸதிபபே⁴த³னாதி மஹாவக்³கே³ த³ஸ, சூளவக்³கே³ த்³வாத³ஸாதி ஏவம் த்³வாவீஸதிப்பபே⁴தா³. ஸாஸனேதி ஸத்து²ஸாஸனே. யே க²ந்த⁴கா வுத்தாதி யோஜேதப்³ப³ம்.

இதி ஸமந்தபாஸாதி³காய வினயட்ட²கதா²ய ஸாரத்த²தீ³பனியம்

சூளவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

பரிவார-டீகா

ஸோளஸமஹாவாரோ

பஞ்ஞத்திவாரவண்ணனா

விஸுத்³த⁴பரிவாரஸ்ஸாதி ஸப்³ப³ஸோ பரிஸுத்³த⁴கீ²ணாஸவபரிவாரஸ்ஸ. த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸரீரஸ்ஸாதி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாவிமுத்திவிமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸங்கா²தத⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸரீரஸ்ஸ ஸாஸனேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தஸ்ஸாதி ‘‘பரிவாரோ’’தி யோ ஸங்க³ஹம் ஆருள்ஹோ, தஸ்ஸ. புப்³பா³க³தம் நயந்தி புப்³பே³ ஆக³தம் வினிச்ச²யம்.

1. பகதத்த²படினித்³தே³ஸோ த-ஸத்³தோ³தி தஸ்ஸ ‘‘ப⁴க³வதா’’திஆதீ³ஹி பதே³ஹி ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வேன வுத்தத்த²ஸ்ஸ யாய வினயபஞ்ஞத்தியா ப⁴க³வா பகதோ அதி⁴கதோ ஸுபாகடோ ச, தம் வினயபஞ்ஞத்திம் ஸத்³தி⁴ம் யாசனாய அத்த²பா⁴வேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யோ ஸோ…பே… வினயபஞ்ஞத்திம் பஞ்ஞபேஸீ’’தி ஆஹ. தத்த² வினயபஞ்ஞத்திந்தி வினயபூ⁴தம் பஞ்ஞத்திம்.

‘‘ஜானதா பஸ்ஸதா’’தி இமேஸம் பதா³னம் வினயஸ்ஸ அதி⁴கதத்தா தத்த² வுத்தனயேன தாவ அத்த²ம் யோஜேத்வா இதா³னி ஸுத்தந்தனயேன த³ஸ்ஸேந்தோ ஸதிபி ஞாணத³ஸ்ஸன-ஸத்³தா³னம் பஞ்ஞாவேவசனபா⁴வே தேன தேன விஸேஸேன தேஸம் விஸயவிஸேஸபவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் விஜ்ஜத்தயவஸேன அபி⁴ஞ்ஞானாவரணஞாணவஸேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணமம்ஸசக்கு²வஸேன படிவேத⁴தே³ஸனாஞாணவஸேன ச அத்த²ம் யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² புப்³பே³னிவாஸாதீ³ஹீதி புப்³பே³னிவாஸாஸவக்க²யஞாணேஹி. படிவேத⁴பஞ்ஞாயாதி அரியமக்³க³பஞ்ஞாய. தே³ஸனாபஞ்ஞாய பஸ்ஸதாதி தே³ஸேதப்³ப³த⁴ம்மானம் தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரம் போ³த⁴னேய்யபுக்³க³லானஞ்ச ஆஸயானுஸயசரிதாதி⁴முத்திஆதி³பே⁴த³ம் த⁴ம்மம் தே³ஸனாபஞ்ஞாய யாதா²வதோ பஸ்ஸதா. அரஹதாதி அரீனம், அரானஞ்ச ஹதத்தா, பச்சயாதீ³னஞ்ச அரஹத்தா அரஹதா. ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னாதி ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸச்சானம் பு³த்³த⁴த்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன. அத² வா அந்தராயிகத⁴ம்மே ஜானதா, நிய்யானிகத⁴ம்மே பஸ்ஸதா, கிலேஸாரீனம் ஹதத்தா அரஹதா, ஸம்மா ஸாமம் ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னாதி ஏவம் சதுவேஸாரஜ்ஜவஸேனபேத்த² யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

அபிச டா²னாட்டா²னாதி³விபா⁴க³ம் ஜானதா, யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஸ்ஸதா, ஸவாஸனஆஸவானம் சி²ன்னத்தா அரஹதா, அபி⁴ஞ்ஞேய்யாதி³பே⁴தே³ த⁴ம்மே அபி⁴ஞ்ஞேய்யாதி³தோ அவிபரீதாவபோ³த⁴தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன. அத² வா தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணதாய ஜானதா, காயகம்மாதி³வஸேன திண்ணம்பி கம்மானம் ஞாணானுபரிவத்திதோ ஸம்மா காரிதாய பஸ்ஸதா, த³வாதீ³னம் அபா⁴வஸாதி⁴காய பஹானஸம்பதா³ய அரஹதா, ச²ந்தா³தீ³னம் அஹானிஹேதுபூ⁴தாய அக்க²யபடிபா⁴னஸாதி⁴காய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னாதி ஏவம் த³ஸப³லஅட்டா²ரஸாவேணிகபு³த்³த⁴த⁴ம்மவஸேனபி யோஜனா காதப்³பா³.

2. புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனேதி புச்சா²ய விஸ்ஸஜ்ஜனே. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனே. மஜ்ஜி²மதே³ஸேயேவ பஞ்ஞத்தீதி தஸ்மிம்யேவ தே³ஸே யதா²வுத்தவத்து²வீதிக்கமே ஆபத்திஸம்ப⁴வதோ. வினீதகதா²தி வினீதவத்து²கதா², அயமேவ வா பாடோ².

காயேன பன ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதீதி புப்³ப³பா⁴கே³ ஸேவனசித்தம் அங்க³ம் கத்வா காயத்³வாரஸங்கா²தவிஞ்ஞத்திம் ஜனயித்வா பவத்தசித்துப்பாத³ஸங்கா²தம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி. கிஞ்சாபி ஹி சித்தேன ஸமுட்டா²பிதா விஞ்ஞத்தி, ததா²பி சித்தேன அதி⁴ப்பேதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ காயவிஞ்ஞத்தியா ஸாதி⁴தத்தா ‘‘காயத்³வாரேன ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி வுச்சதி. இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴யாதி ஆபன்னாய ஆபத்தியா அனாபத்திபா⁴வாபாத³னஸ்ஸ அஸக்குணேய்யதாஸங்கா²தமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய, ந ப⁴ண்ட³னாதி³வூபஸமம்.

3. போராணகேஹி மஹாதே²ரேஹீதி ஸீஹளதீ³பவாஸீஹி மஹாதே²ரேஹி. ட²பிதாதி போத்த²கஸங்க³ஹாரோஹனகாலே ட²பிதா. சதுத்த²ஸங்கீ³திஸதி³ஸா ஹி போத்த²காரோஹஸங்கீ³தி. உப⁴தோவிப⁴ங்கே³ த்³வத்திம்ஸ வாரா ஸுவிஞ்ஞேய்யாவ.

ஸமுட்டா²னஸீஸவண்ணனா

257. ஸமுட்டா²னகதா²ய பன கருணாஸீதலபா⁴வேன சந்த³ஸதி³ஸத்தா ‘‘பு³த்³த⁴சந்தே³’’தி வுத்தம், கிலேஸதிமிரபஹானதோ ‘‘பு³த்³தா⁴தி³ச்சே’’தி வுத்தம். பிடகே தீணி தே³ஸயீதி யஸ்மா தே தே³ஸயந்தி, தஸ்மா அங்கி³ரஸோபி பிடகானி தீணி தே³ஸயி. தானி கதமானீதி ஆஹ ‘‘ஸுத்தந்த’’ந்திஆதி³. மஹாகு³ணந்தி மஹானிஸம்ஸம். ஏவம் நீயதி ஸத்³த⁴ம்மோ, வினயோ யதி³ திட்ட²தீதி யதி³ வினயபரியத்தி அனந்தரஹிதா திட்ட²தி பவத்ததி, ஏவம் ஸதி படிபத்திபடிவேத⁴ஸத்³த⁴ம்மோ நீயதி பவத்ததி. வினயபரியத்தி பன கத²ம் திட்ட²தீதி ஆஹ ‘‘உப⁴தோசா’’திஆதி³. பரிவாரேன க³ந்தி²தா திட்ட²ந்தீதி யோஜேதப்³ப³ம். தஸ்ஸேவ பரிவாரஸ்ஸாதி தஸ்மிம்யேவ பரிவாரே.

நியதகதந்தி கதனியதம், நியமிதந்தி அத்தோ². அஞ்ஞேஹி ஸத்³தி⁴ந்தி ஸேஸஸிக்கா²பதே³ஹி ஸத்³தி⁴ம். அஸம்பி⁴ன்னஸமுட்டா²னானீதி அஸங்கரஸமுட்டா²னானி.

தஸ்மா ஸிக்கே²தி யஸ்மா வினயே ஸதி ஸத்³த⁴ம்மோ திட்ட²தி, வினயோ ச பரிவாரேன க³ந்தி²தோ திட்ட²தி, பரிவாரே ச ஸமுட்டா²னாதீ³னி தி³ஸ்ஸந்தி, தஸ்மா ஸிக்கே²ய்ய பரிவாரம், உக்³க³ண்ஹேய்யாதி அத்தோ².

ஆதி³ம்ஹி தாவ புரிமனயேதி ‘‘ச²ன்னம் ஆபத்திஸமுட்டா²னானம் கதிஹி ஸமுட்டா²னேஹி ஸமுட்டா²தீதி ஏகேன ஸமுட்டா²னேன ஸமுட்டா²தி, காயதோ ச சித்ததோ ச ஸமுட்டா²தீ’’திஆதி³னா (பரி. 187) பஞ்ஞத்திவாரே ஸகிம் ஆக³தனயம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

258. நானுப³ந்தே⁴ பவத்தினிந்தி ‘‘யா பன பி⁴க்கு²னீ வுட்டா²பிதம் பவத்தினிம் த்³வே வஸ்ஸானி நானுப³ந்தே⁴ய்யா’’தி (பாசி. 1111) வுத்தஸிக்கா²பத³ம்.

270. அகதந்தி அஞ்ஞேஹி அமிஸ்ஸீகதம், நியதஸமுட்டா²னந்தி வுத்தம் ஹோதி.

அந்தரபேய்யாலம்

கதிபுச்சா²வாரவண்ணனா

271. வேரம் மணதீதி ராகா³தி³வேரம் மணதி வினாஸேதி. ஏதாயாதி விரதியா. நிய்யானந்தி மக்³க³ம். காயபாக³ப்³பி³யந்தி காயபாக³ப்³பி³யவஸேன பவத்தம் காயது³ச்சரிதம்.

274. ஸாரணீயாதி ஸரிதப்³ப³யுத்தா அனுஸ்ஸரணாரஹா அத்³தா⁴னே அதிக்கந்தேபி ந ஸம்முஸ்ஸிதப்³பா³. மிஜ்ஜதி ஸினிய்ஹதி ஏதாயாதி மேத்தா, மித்தபா⁴வோ. மேத்தா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மேத்தம் காயகம்மம், தம் பன யஸ்மா மேத்தாஸஹக³தசித்தஸமுட்டா²னம், தஸ்மா வுத்தம் ‘‘மேத்தசித்தேன கதம் காயகம்ம’’ந்தி. ஆவீதி பகாஸம். பகாஸபா⁴வோ சேத்த² யம் உத்³தி³ஸ்ஸ தம் காயகம்மம் கரீயதி, தஸ்ஸ ஸம்முக²பா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘ஸம்முகா²’’தி. ரஹோதி அபகாஸம். அபகாஸதா ச யம் உத்³தி³ஸ்ஸ தம் கம்மம் கரீயதி, தஸ்ஸ அபச்சக்க²பா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘பரம்முகா²’’தி. உப⁴யேஹீதி நவகேஹி தே²ரேஹி ச. பியம் பியாயிதப்³ப³ம் கரோதீதி பியகரணோ. க³ரும் க³ருட்டா²னியம் கரோதீதி க³ருகரணோ. ஸங்க³ஹாயாதி ஸங்க³ஹவத்து²விஸேஸபா⁴வதோ ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் ஸங்க³ஹணத்தா²ய. அவிவாதா³யாதி ஸங்க³ஹவத்து²பா⁴வதோ ஏவ ந விவாதா³ய. ஸதி ச அவிவாத³ஹேதுபூ⁴தஸங்க³ஹகத்தே தேஸம் வஸேன ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் ஸமக்³க³பா⁴வோ பே⁴தா³பா⁴வோ ஸித்³தோ⁴யேவாதி ஆஹ ‘‘ஸமக்³க³பா⁴வாயா’’திஆதி³.

பக்³க³ய்ஹ வசனந்தி கேவலம் ‘‘தே³வோ’’தி அவத்வா ‘‘தே³வத்தே²ரோ’’தி கு³ணேஹி தி²ரபா⁴வஜோதனம் பக்³க³ண்ஹித்வா உச்சம் கத்வா வசனம். மமத்தபோ³த⁴னவசனம் மமாயனவசனம். ஏகந்ததிரோக்க²ஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ ஸம்முக²தா நாம விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பனவஸேனேவ ஹோதி, தஞ்ச கோ² லோகே காயகம்மந்தி பாகடம் பஞ்ஞாதம் ஹத்த²விகாராதி³ம் அனாமஸித்வாயேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நயனானி உம்மீலேத்வா’’திஆதி³மாஹ. காமஞ்சேத்த² மேத்தாஸினேஹஸினித்³தா⁴னம் நயனானம் உம்மீலனா பஸன்னேன முகே²ன ஓலோகனஞ்ச மேத்தம் காயகம்மமேவ, யஸ்ஸ பன சித்தஸ்ஸ வஸேன நயனானம் மேத்தாஸினேஹஸினித்³த⁴தா முக²ஸ்ஸ ச பஸன்னதா, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘மேத்தம் மனோகம்மம் நாமா’’தி.

இமானி (தீ³. நி. அட்ட². 2.141; ம. நி. அட்ட². 1.492; அ. நி. அட்ட². 3.6.11) ச மேத்தகாயகம்மாதீ³னி பாளியம் பி⁴க்கூ²னம் வஸேன ஆக³தானி கி³ஹீஸுபி லப்³ப⁴ந்தியேவ. பி⁴க்கூ²னஞ்ஹி மேத்தசித்தேன ஆசரியுபஜ்ஜா²யவத்தாதி³ஆபி⁴ஸமாசாரிகத⁴ம்மபூரணம் மேத்தம் காயகம்மம் நாம. ஸப்³ப³ஞ்ச அனவஜ்ஜகாயகம்மம் ஆபி⁴ஸமாசாரிககம்மந்தோக³த⁴மேவாதி வேதி³தப்³ப³ம். கி³ஹீனம் சேதியவந்த³னத்தா²ய போ³தி⁴வந்த³னத்தா²ய ஸங்க⁴னிமந்தனத்தா²ய க³மனம், கா³மம் வா பிண்டா³ய பவிட்டே² பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா பச்சுக்³க³மனம், பத்தபடிக்³க³ஹணம், ஆஸனபஞ்ஞாபனம், அனுக³மனந்தி ஏவமாதி³கம் மேத்தம் காயகம்மம் நாம. பி⁴க்கூ²னம் மேத்தசித்தேன ஆசாரபஞ்ஞத்திஸிக்கா²பன கம்மட்டா²னகத²ன த⁴ம்மதே³ஸனா பரிபுச்ச²ன அட்ட²கதா²கத²னவஸேன பவத்தியமானம் தேபிடகம்பி பு³த்³த⁴வசனம் மேத்தம் வசீகம்மம் நாம. கி³ஹீனம் ‘‘சேதியவந்த³னத்தா²ய க³ச்சா²ம, போ³தி⁴வந்த³னத்தா²ய க³ச்சா²ம, த⁴ம்மஸ்ஸவனம் கரிஸ்ஸாம, தீ³பமாலாபுப்ப²பூஜம் கரிஸ்ஸாம, தீணி ஸுசரிதானி ஸமாதா³ய வத்திஸ்ஸாம, ஸலாகப⁴த்தாதீ³னி த³ஸ்ஸாம, வஸ்ஸாவாஸிகம் த³ஸ்ஸாம, அஜ்ஜ ஸங்க⁴ஸ்ஸ சத்தாரோ பச்சயே த³ஸ்ஸாம, ஸங்க⁴ம் நிமந்தேத்வா கா²த³னீயாதீ³னி ஸம்வித³ஹத², ஆஸனானி பஞ்ஞபேத², பானீயம் உபட்டா²பேத², ஸங்க⁴ம் பச்சுக்³க³ந்த்வா ஆனேத², பஞ்ஞத்தாஸனே நிஸீதா³பேத², ச²ந்த³ஜாதா உஸ்ஸாஹஜாதா வேய்யாவச்சம் கரோதா²’’திஆதி³கத²னகாலே மேத்தம் வசீகம்மம் நாம. பி⁴க்கூ²னம் பாதோவ உட்டா²ய ஸரீரபடிஜக்³க³னம் சேதியங்க³ணவத்தாதீ³னி ச கத்வா விவித்தாஸனே நிஸீதி³த்வா ‘‘இமஸ்மிம் விஹாரே பி⁴க்கூ² ஸுகீ² ஹோந்து அவேரா அப்³யாபஜ்ஜா’’தி சிந்தனம் மேத்தம் மனோகம்மம் நாம. கி³ஹீனம் ‘‘அய்யா ஸுகீ² ஹோந்து அவேரா அப்³யாபஜ்ஜா’’தி சிந்தனம் மேத்தம் மனோகம்மம் நாம.

லாபா⁴தி சீவராத³யோ லத்³த⁴பச்சயா. த⁴ம்மிகாதி குஹனாதி³பே⁴த³ம் மிச்சா²ஜீவம் வஜ்ஜேத்வா த⁴ம்மேன ஸமேன பி⁴க்கா²சரியவத்தேன உப்பன்னா. அந்தமஸோ பத்தபரியாபன்னமத்தம்பீதி பச்சி²மகோடியா பத்தே பரியாபன்னம் பத்தஸ்ஸ அந்தோக³தம் த்³வத்திகடச்சு²பி⁴க்கா²மத்தம்பி. தே³ய்யம் த³க்கி²ணேய்யஞ்ச அப்படிவிப⁴த்தம் கத்வா பு⁴ஞ்ஜதீதி அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³. ஏத்த² ஹி த்³வே படிவிப⁴த்தானி நாம ஆமிஸபடிவிப⁴த்தம் புக்³க³லபடிவிப⁴த்தஞ்ச. தத்த² ‘‘ஏத்தகம் த³ஸ்ஸாமி, ஏத்தகம் ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் சித்தேன விப⁴ஜனம் ஆமிஸபடிவிப⁴த்தம் நாம. ‘‘அஸுகஸ்ஸ த³ஸ்ஸாமி, அஸுகஸ்ஸ ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் சித்தேன விப⁴ஜனம் பன புக்³க³லபடிவிப⁴த்தம் நாம. தது³ப⁴யம்பி அகத்வா யோ அப்படிவிப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜதி, அயம் அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ நாம. தேனாஹ ‘‘நேவ ஆமிஸம் படிவிப⁴ஜித்வா பு⁴ஞ்ஜதீ’’திஆதி³. அதா³தும்பீதி பி-ஸத்³தே³ன தா³தும்பி வட்டதீதி த³ஸ்ஸேதி. தா³னஞ்ஹி நாம ந கஸ்ஸசி நிவாரிதம், தேன து³ஸ்ஸீலஸ்ஸபி அத்தி²கஸ்ஸ ஸதி ஸம்ப⁴வே தா³தப்³ப³ம், தஞ்ச கோ² கருணாயனவஸேன, ந வத்தபூரணவஸேன. ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகஸ்ஸ அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கி³தாய ‘‘ஸப்³பே³ஸம் தா³தப்³ப³மேவா’’தி வுத்தம். கி³லானாதீ³னம் பன ஓதி³ஸ்ஸகம் கத்வா தா³னம் அப்படிவிபா⁴க³பக்கி²கம் ‘‘அஸுகஸ்ஸ ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி படிக்கே²பஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ப்³யதிரேகப்பதா⁴னோ ஹி படிவிபா⁴கோ³. தேனாஹ ‘‘கி³லானகி³லானுபட்டா²க…பே… விசேய்ய தா³தும்பி வட்டதீ’’தி.

ஸாதா⁴ரணபோ⁴கீ³தி ஏத்த² ஸாதா⁴ரணபோ⁴கி³னோ இத³ம் லக்க²ணம் – யம் யம் பணீதம் லப⁴தி, தம் தம் நேவ லாபே⁴ன லாப⁴ம் நிஜிகீ³ஸனமுகே²ன கி³ஹீனம் தே³தி அத்தனோ ஆஜீவஸுத்³தி⁴ம் ரக்க²மானோ, ந அத்தனாவ பரிபு⁴ஞ்ஜதி ‘‘மய்ஹம் அஸாதா⁴ரணபோ⁴கி³தா மா ஹோதூ’’தி. தம் படிக்³க³ண்ஹந்தோ ச ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூ’’தி க³ஹேத்வா க⁴ண்டிம் பஹரித்வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம் ஸங்க⁴ஸந்தகம் விய பஸ்ஸதி. இமினா ச தஸ்ஸ லாப⁴ஸ்ஸ தீஸுபி காலேஸு ஸாதா⁴ரணதோ ட²பனம் த³ஸ்ஸிதம். ‘‘தம் படிக்³க³ண்ஹந்தோ ச ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூ’’தி இமினா படிக்³க³ஹணகாலோ த³ஸ்ஸிதோ, ‘‘க³ஹேத்வா…பே… பஸ்ஸதீ’’தி இமினா படிக்³க³ஹிதகாலோ. தது³ப⁴யம் பன தாதி³ஸேன புப்³ப³பா⁴கே³ன வினா ந ஹோதீதி அத்த²ஸித்³தோ⁴ புரிமகாலோ. தயித³ம்பி படிக்³க³ஹணதோ புப்³பே³வஸ்ஸ ஹோதி ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூதி படிக்³க³ஹேஸ்ஸாமீ’’தி, படிக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ஹோதி ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூதி படிக்³க³ண்ஹாமீ’’தி, படிக்³க³ஹேத்வா ஹோதி ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூதி படிக்³க³ஹிதம் மயா’’தி ஏவம் திலக்க²ணஸம்பன்னம் கத்வா லத்³த⁴லாப⁴ம் ஓஸானலக்க²ணம் அவிகோபேத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜந்தோ ஸாதா⁴ரணபோ⁴கீ³ அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ ச ஹோதி.

இமம் (தீ³. நி. அட்ட². 2.141; ம. நி. அட்ட². 1.492; அ. நி. அட்ட². 3.6.11) பன ஸாரணீயத⁴ம்மம் கோ பூரேதி, கோ ந பூரேதி? து³ஸ்ஸீலோ தாவ ந பூரேதி. ந ஹி தஸ்ஸ ஸந்தகம் ஸீலவந்தோ க³ண்ஹந்தி. பரிஸுத்³த⁴ஸீலோ பன வத்தம் அக²ண்டே³ந்தோ பூரேதி. தத்ரித³ம் வத்தம் – யோ ஓதி³ஸ்ஸகம் கத்வா மாது வா பிது வா ஆசரியுபஜ்ஜா²யாதீ³னம் வா தே³தி, ஸோ தா³தப்³ப³ம் தே³து, ஸாரணீயத⁴ம்மோ பனஸ்ஸ ந ஹோதி, பலிபோ³த⁴ஜக்³க³னம் நாம ஹோதி. ஸாரணீயத⁴ம்மோ ஹி முத்தபலிபோ³த⁴ஸ்ஸேவ வட்டதி. தேன பன ஓதி³ஸ்ஸகம் தே³ந்தேன கி³லானகி³லானுபட்டா²கஆக³ந்துகக³மிகானஞ்சேவ நவபப்³ப³ஜிதஸ்ஸ ச ஸங்கா⁴டிபத்தக்³க³ஹணம் அஜானந்தஸ்ஸ தா³தப்³ப³ம். ஏதேஸம் த³த்வா அவஸேஸம் தே²ராஸனதோ பட்டா²ய தோ²கம் தோ²கம் அத³த்வா யோ யத்தகம் க³ண்ஹாதி, தஸ்ஸ தத்தகம் தா³தப்³ப³ம். அவஸிட்டே² அஸதி புன பிண்டா³ய சரித்வா தே²ராஸனதோ பட்டா²ய யம் யம் பணீதம், தம் தம் த³த்வா ஸேஸம் பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம்.

அயம் பன ஸாரணீயத⁴ம்மோ ஸாரணீயத⁴ம்மபூரணவிதி⁴ம்ஹி ஸுஸிக்கி²தாய பரிஸாய ஸுபூரோ ஹோதி. ஸுஸிக்கி²தாய ஹி பரிஸாய யோ அஞ்ஞதோ லப⁴தி, ஸோ ந க³ண்ஹாதி. அஞ்ஞதோ அலப⁴ந்தோபி பமாணயுத்தமேவ க³ண்ஹாதி, ந அதிரேகம். அயஞ்ச பன ஸாரணீயத⁴ம்மோ ஏவம் புனப்புனம் பிண்டா³ய சரித்வா லத்³த⁴ம் லத்³த⁴ம் தே³ந்தஸ்ஸபி த்³வாத³ஸஹி வஸ்ஸேஹி பூரதி, ந ததோ ஓரம். ஸசே ஹி த்³வாத³ஸமேபி வஸ்ஸே ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகோ பிண்ட³பாதபூரம் பத்தம் ஆஸனஸாலாயம் ட²பேத்வா நஹாயிதும் க³ச்ச²தி, ஸங்க⁴த்தே²ரோ ச ‘‘கஸ்ஸேஸோ பத்தோ’’தி வத்வா ‘‘ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகஸ்ஸா’’தி வுத்தே ‘‘ஆஹரத² ந’’ந்தி ஸப்³ப³ம் பிண்ட³பாதம் விசாரேத்வா பு⁴ஞ்ஜித்வாவ ரித்தபத்தம் ட²பேதி. அத² ஸோ பி⁴க்கு² ரித்தபத்தம் தி³ஸ்வா ‘‘மய்ஹம் அனவஸேஸேத்வாவ பரிபு⁴ஞ்ஜிம்ஸூ’’தி தோ³மனஸ்ஸம் உப்பாதே³தி, ஸாரணீயத⁴ம்மோ பி⁴ஜ்ஜதி, புன த்³வாத³ஸ வஸ்ஸானி பூரேதப்³போ³ ஹோதி. தித்தி²யபரிவாஸஸதி³ஸோ ஹேஸ, ஸகிம் க²ண்டே³ ஜாதே புன பூரேதப்³போ³வ. யோ பன ‘‘லாபா⁴ வத மே, ஸுலத்³த⁴ம் வத மே, யஸ்ஸ மே பத்தக³தம் அனாபுச்சா²வ ஸப்³ரஹ்மசாரினோ பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீ’’தி ஸோமனஸ்ஸம் ஜனேதி, தஸ்ஸ புண்ணோ நாம ஹோதி.

ஏவம் பூரிதஸாரணீயத⁴ம்மஸ்ஸ பன நேவ இஸ்ஸா, ந மச்ச²ரியம் ஹோதி, மனுஸ்ஸானம் பியோ ஹோதி ஸுலப⁴பச்சயோ, பத்தக³தமஸ்ஸ தி³ய்யமானம்பி ந கீ²யதி, பா⁴ஜனீயப⁴ண்ட³ட்டா²னே அக்³க³ப⁴ண்ட³ம் லப⁴தி, ப⁴யே வா சா²தகே வா ஸம்பத்தே தே³வதா உஸ்ஸுக்கம் ஆபஜ்ஜந்தி.

தத்ரிமானி வத்தூ²னி – லேணகி³ரிவாஸீ திஸ்ஸத்தே²ரோ கிர மஹாகீ²ரகா³மம் உபனிஸ்ஸாய வஸதி. பஞ்ஞாஸமத்தா தே²ரா நாக³தீ³பம் சேதியவந்த³னத்தா²ய க³ச்ச²ந்தா கீ²ரகா³மே பிண்டா³ய சரித்வா கிஞ்சி அலத்³தா⁴ நிக்க²மிம்ஸு. தே²ரோ பவிஸந்தோ தே தி³ஸ்வா புச்சி² ‘‘லத்³த⁴ம், ப⁴ந்தே’’தி. விசரிம்ஹ, ஆவுஸோதி. ஸோ அலத்³த⁴பா⁴வம் ஞத்வா ஆஹ ‘‘ப⁴ந்தே, யாவாஹம் ஆக³ச்சா²மி, தாவ இதே⁴வ ஹோதா²’’தி. மயம், ஆவுஸோ, பஞ்ஞாஸ ஜனா பத்ததேமனமத்தம்பி ந லபி⁴ம்ஹாதி. ப⁴ந்தே, நேவாஸிகா நாம படிப³லா ஹோந்தி, அலப⁴ந்தாபி பி⁴க்கா²சாரமக்³க³ஸபா⁴க³ம் ஜானந்தீதி. தே²ரா ஆக³மிம்ஸு. தே²ரோ கா³மம் பாவிஸி. து⁴ரகே³ஹேயேவ மஹாஉபாஸிகா கீ²ரப⁴த்தம் ஸஜ்ஜேத்வா தே²ரம் ஓலோகயமானா டி²தா தே²ரஸ்ஸ த்³வாரம் ஸம்பத்தஸ்ஸேவ பத்தம் பூரேத்வா அதா³ஸி. ஸோ தம் ஆதா³ய தே²ரானம் ஸந்திகம் க³ந்த்வா ‘‘க³ண்ஹத², ப⁴ந்தே’’தி ஸங்க⁴த்தே²ரம் ஆஹ. தே²ரோ ‘‘அம்ஹேஹி ஏத்தகேஹி கிஞ்சி ந லத்³த⁴ம், அயம் ஸீக⁴மேவ க³ஹேத்வா ஆக³தோ, கிம் நு கோ²’’தி ஸேஸானம் முக²ம் ஓலோகேஸி. தே²ரோ ஓலோகனாகாரேனேவ ஞத்வா ‘‘ப⁴ந்தே, த⁴ம்மேன ஸமேன லத்³தோ⁴ பிண்ட³பாதோ, நிக்குக்குச்சா க³ண்ஹதா²’’திஆதி³தோ பட்டா²ய ஸப்³பே³ஸம் யாவத³த்த²ம் த³த்வா அத்தனாபி யாவத³த்த²ம் பு⁴ஞ்ஜி. அத² நம் ப⁴த்தகிச்சாவஸானே தே²ரா புச்சி²ம்ஸு ‘‘கதா³, ஆவுஸோ, லோகுத்தரத⁴ம்மம் படிவிஜ்ஜீ²’’தி? நத்தி² மே, ப⁴ந்தே, லோகுத்தரத⁴ம்மோதி. ஜா²னலாபீ⁴ஸி ஆவுஸோதி? ஏதம்பி மே, ப⁴ந்தே, நத்தீ²தி. நனு, ஆவுஸோ, பாடிஹாரியந்தி? ஸாரணீயத⁴ம்மோ மே, ப⁴ந்தே, பூரிதோ, தஸ்ஸ மே பூரிதகாலதோ பட்டா²ய ஸசேபி பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸம் ஹோதி, பத்தக³தம் ந கீ²யதீதி. ஸாது⁴ ஸாது⁴ ஸப்புரிஸ அனுச்ச²விகமித³ம் துய்ஹந்தி. இத³ம் தாவ பத்தக³தம் ந கீ²யதீதி ஏத்த² வத்து².

அயமேவ பன தே²ரோ சேதியபப்³ப³தே கி³ரிப⁴ண்ட³மஹாபூஜாய தா³னட்டா²னம் க³ந்த்வா ‘‘இமஸ்மிம் தா³னே கிம் வரப⁴ண்ட³’’ந்தி புச்சி². த்³வே ஸாடகா, ப⁴ந்தேதி. ஏதே மய்ஹம் பாபுணிஸ்ஸந்தீதி. தம் ஸுத்வா அமச்சோ ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸி ‘‘ஏகோ த³ஹரோ ஏவம் வத³தீ’’தி. ‘‘த³ஹரஸ்ஸ ஏவம் சித்தம், மஹாதே²ரானம் பன ஸுகு²மா ஸாடகா வட்டந்தீ’’தி வத்வா ‘‘மஹாதே²ரானம் த³ஸ்ஸாமீ’’தி ட²பேஸி. தஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ படிபாடியா டி²தே தே³ந்தஸ்ஸ மத்த²கே ட²பிதாபி தே ஸாடகா ஹத்த²ம் நாரோஹந்தி, அஞ்ஞேவ ஆரோஹந்தி. த³ஹரஸ்ஸ தா³னகாலே பன ஹத்த²ம் ஆருள்ஹா. ஸோ தஸ்ஸ ஹத்தே² ட²பேத்வா அமச்சஸ்ஸ முக²ம் ஓலோகேத்வா த³ஹரம் நிஸீதா³பேத்வா தா³னம் த³த்வா ஸங்க⁴ம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா த³ஹரஸ்ஸ ஸந்திகே நிஸீதி³த்வா ‘‘ப⁴ந்தே, இமம் த⁴ம்மம் கதா³ படிவிஜ்ஜி²த்தா²’’தி ஆஹ. ஸோ பரியாயேனபி அஸந்தம் அவத³ந்தோ ‘‘நத்தி² மய்ஹம், மஹாராஜ, லோகுத்தரத⁴ம்மோ’’தி ஆஹ. நனு, ப⁴ந்தே, புப்³பே³வ அவசுத்தா²தி. ஆம மஹாராஜ, ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகோ அஹம், தஸ்ஸ மே த⁴ம்மஸ்ஸ பூரிதகாலதோ பட்டா²ய பா⁴ஜனீயட்டா²னே அக்³க³ப⁴ண்ட³ம் பாபுணாதீதி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴ ப⁴ந்தே, அனுச்ச²விகமித³ம் தும்ஹாக’’ந்தி வந்தி³த்வா பக்காமி. இத³ம் பா⁴ஜனீயட்டா²னே அக்³க³ப⁴ண்ட³ம் பாபுணாதீதி ஏத்த² வத்து².

சண்டா³லதிஸ்ஸப⁴யேன பன பா⁴தரகா³மவாஸினோ நாக³த்தே²ரியா அனாரோசேத்வாவ பலாயிம்ஸு. தே²ரீ பச்சூஸஸமயே ‘‘அதி விய அப்பனிக்³கோ⁴ஸோ கா³மோ, உபதா⁴ரேத² தாவா’’தி த³ஹரபி⁴க்கு²னியோ ஆஹ. தா க³ந்த்வா ஸப்³பே³ஸம் க³தபா⁴வம் ஞத்வா ஆக³ம்ம தே²ரியா ஆரோசேஸும். ஸா ஸுத்வா ‘‘மா தும்ஹே தேஸம் க³தபா⁴வம் சிந்தயித்த², அத்தனோ உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²யோனிஸோமனஸிகாரேஸுயேவ யோக³ம் கரோதா²’’தி வத்வா பி⁴க்கா²சாரவேலாயம் பாருபித்வா அத்தத்³வாத³ஸமா கா³மத்³வாரே நிக்³ரோத⁴மூலே அட்டா²ஸி. ருக்கே² அதி⁴வத்தா² தே³வதா த்³வாத³ஸன்னம்பி பி⁴க்கு²னீனம் பிண்ட³பாதம் த³த்வா ‘‘அய்யே அஞ்ஞத்த² மா க³ச்ச²த², நிச்சம் இதே⁴வ ஏதா²’’தி ஆஹ. தே²ரியா பன கனிட்ட²பா⁴தா நாக³த்தே²ரோ நாம அத்தி², ஸோ ‘‘மஹந்தம் ப⁴யம், ந ஸக்கா யாபேதும், பரதீரம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி அத்தத்³வாத³ஸமோ அத்தனோ வஸனட்டா²னா நிக்க²ந்தோ ‘‘தே²ரிம் தி³ஸ்வா க³மிஸ்ஸாமீ’’தி பா⁴தரகா³மம் ஆக³தோ. தே²ரீ ‘‘தே²ரா ஆக³தா’’தி ஸுத்வா தேஸம் ஸந்திகம் க³ந்த்வா ‘‘கிம் அய்யா’’தி புச்சி². ஸோ தம் பவத்திம் ஆசிக்கி². ஸா ‘‘அஜ்ஜ ஏகதி³வஸம் விஹாரே வஸித்வா ஸ்வேவ க³மிஸ்ஸதா²’’தி ஆஹ. தே²ரா விஹாரம் ஆக³மம்ஸு.

தே²ரீ புனதி³வஸே ருக்க²மூலே பிண்டா³ய சரித்வா தே²ரம் உபஸங்கமித்வா ‘‘இமம் பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி ஆஹ. தே²ரோ ‘‘வட்டிஸ்ஸதி தே²ரீ’’தி வத்வா துண்ஹீ அட்டா²ஸி. த⁴ம்மிகோ தாத பிண்ட³பாதோ, குக்குச்சம் அகத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜதா²தி. வட்டிஸ்ஸதி தே²ரீதி. ஸா பத்தம் க³ஹேத்வா ஆகாஸே கி²பி. பத்தோ ஆகாஸே அட்டா²ஸி. தே²ரோ ‘‘ஸத்ததாலமத்தே டி²தம்பி பி⁴க்கு²னீப⁴த்தமேவ தே²ரீ’’தி வத்வா ‘‘ப⁴யம் நாம ஸப்³ப³காலம் ந ஹோதி, ப⁴யே வூபஸந்தே அரியவம்ஸம் கத²யமானோ ‘போ⁴ பிண்ட³பாதிக பி⁴க்கு²னீப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜித்வா வீதினாமயித்தா²’தி சித்தேன அனுவதி³யமானோ ஸந்த²ம்பி⁴தும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸாமி, அப்பமத்தா ஹோத² தே²ரியோ’’தி மக்³க³ம் ஆருஹி. ருக்க²தே³வதாபி ‘‘ஸசே தே²ரோ தே²ரியா ஹத்த²தோ பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸதி, ந நம் நிவத்தேஸ்ஸாமி, ஸசே ந பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸதி, நிவத்தேஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தயமானா ட²த்வா தே²ரஸ்ஸ க³மனம் தி³ஸ்வா ருக்கா² ஓருய்ஹ ‘‘பத்தம், ப⁴ந்தே, தே³தா²’’தி பத்தம் க³ஹேத்வா தே²ரம் ருக்க²மூலம்யேவ ஆனேத்வா ஆஸனம் பஞ்ஞபேத்வா பிண்ட³பாதம் த³த்வா கதப⁴த்தகிச்சம் படிஞ்ஞம் காரேத்வா த்³வாத³ஸ பி⁴க்கு²னியோ த்³வாத³ஸ ச பி⁴க்கூ² ஸத்த வஸ்ஸானி உபட்ட²ஹி. இத³ம் தே³வதா உஸ்ஸுக்கம் ஆபஜ்ஜந்தீதி ஏத்த² வத்து². தத்ர ஹி தே²ரீ ஸாரணீயத⁴ம்மபூரிகா அஹோஸி.

நத்தி² ஏதேஸம் க²ண்ட³ந்தி அக²ண்டா³னி, தம் பன நேஸம் க²ண்ட³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² உபஸம்பன்னஸீலானம் உத்³தே³ஸக்கமேன ஆதி³அந்தா வேதி³தப்³பா³. தேனாஹ ‘‘ஸத்தஸூ’’திஆதி³. அனுபஸம்பன்னஸீலானம் பன ஸமாதா³னக்கமேனபி ஆதி³அந்தா லப்³ப⁴ந்தி. பரியந்தே சி²ன்னஸாடகோ வியாதி வத்த²ந்தே த³ஸந்தே வா சி²ன்னவத்த²ம் விய. விஸதி³ஸுதா³ஹரணஞ்சேதம் ‘‘அக²ண்டா³னீ’’தி இமஸ்ஸ அதி⁴கதத்தா. ஏவம் ஸேஸானிபி உதா³ஹரணானி. க²ண்ட³ந்தி க²ண்ட³வந்தம், க²ண்டி³தம் வா. சி²த்³த³ந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. விஸபா⁴க³வண்ணேன கா³வீ வியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. விஸபா⁴க³வண்ணேன உபட்³ட⁴ம் ததியபா⁴க³ம் வா ஸம்பி⁴ன்னவண்ணம் ஸப³லம், விஸபா⁴க³வண்ணேஹேவ பன பி³ந்தூ³ஹி அந்தரந்தரா விமிஸ்ஸம் கம்மாஸம். அயம் இமேஸம் விஸேஸோ.

பு⁴ஜிஸ்ஸபா⁴வகரணதோதி தண்ஹாதா³ஸப்³யதோ மோசேத்வா பு⁴ஜிஸ்ஸபா⁴வகரணதோ. ஸீலஸ்ஸ ச தண்ஹாதா³ஸப்³யதோ மோசனம் விவட்டூபனிஸ்ஸயபா⁴வாபாத³னம், தேனஸ்ஸ விவட்டூபனிஸ்ஸயதா த³ஸ்ஸிதா. ‘‘பு⁴ஜிஸ்ஸபா⁴வகரணதோ’’தி ச இமினா பு⁴ஜிஸ்ஸகரானி பு⁴ஜிஸ்ஸானீதி உத்தரபத³லோபேனாயம் நித்³தே³ஸோதி த³ஸ்ஸேதி. யஸ்மா ச தம்ஸமங்கீ³புக்³க³லோ ஸேரீ ஸயம்வஸீ பு⁴ஜிஸ்ஸோ நாம ஹோதி, தஸ்மாபி பு⁴ஜிஸ்ஸானி. ஸுபரிஸுத்³த⁴பா⁴வேன பாஸம்ஸத்தா விஞ்ஞுபஸத்தா²னி. அவிஞ்ஞூனம் பஸம்ஸாய அப்பமாணபா⁴வதோ விஞ்ஞூக³ஹணம் கதம். தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி அபராமட்ட²த்தாதி ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா’’தி தண்ஹாபராமாஸேன ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன தே³வோ ஹுத்வா தத்த² நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி தி³ட்டி²பராமாஸேன ச அபராமட்ட²த்தா. அத² வா ‘‘அயம் தே ஸீலேஸு தா³ஸோ’’தி சதூஸு விபத்தீஸு யம் வா தம் வா விபத்திம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘இமம் நாம த்வம் ஆபன்னபுப்³போ³’’தி கேனசி பராமட்டு²ம் அனுத்³த⁴ம்ஸேதும் அஸக்குணேய்யத்தா அபராமட்டா²னீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸீலம் நாம அவிப்படிஸாராதி³பாரம்பரியேன யாவதே³வ ஸமாதி⁴ஸம்பாத³னத்த²ந்தி ஆஹ ‘‘ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானீ’’தி. ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனப்பயோஜனானி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி.

ஸமானபா⁴வோ ஸாமஞ்ஞம், பரிபுண்ணசதுபாரிஸுத்³தி⁴பா⁴வேன மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணஸ்ஸ விய பே⁴தா³பா⁴வதோ ஸீலேன ஸாமஞ்ஞம் ஸீலஸாமஞ்ஞம், தம் க³தோ உபக³தோதி ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ. தேனாஹ ‘‘ஸமானபா⁴வூபக³தஸீலோ’’தி, ஸீலஸம்பத்தியா ஸமானபா⁴வம் உபக³தஸீலோ ஸபா⁴க³வுத்திகோதி அத்தோ². ஸோதாபன்னாதீ³னஞ்ஹி ஸீலம் ஸமுத்³த³ந்தரேபி தே³வலோகேபி வஸந்தானம் அஞ்ஞேஸம் ஸோதாபன்னாதீ³னம் ஸீலேன ஸமானமேவ ஹோதி, நத்தி² மக்³க³ஸீலே நானத்தம். காமஞ்ஹி புது²ஜ்ஜனானம்பி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலே நானத்தம் ந ஸியா, தம் பன ந ஏகந்திகந்தி இத⁴ நாதி⁴ப்பேதம், மக்³க³ஸீலம் பன ஏகந்திகம் நியதபா⁴வதோதி தமேவ ஸந்தா⁴ய ‘‘யானி தானி ஸீலானீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

யாயந்தி யா அயம் மய்ஹஞ்சேவ தும்ஹாகஞ்ச பச்சக்க²பூ⁴தா. தி³ட்டீ²தி மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி². நித்³தோ³ஸாதி நித்³து⁴ததோ³ஸா, ஸமுச்சி²ன்னராகா³தி³பாபத⁴ம்மாதி அத்தோ². நிய்யாதீதி வட்டது³க்க²தோ நிஸ்ஸரதி நிக³ச்ச²தி. ஸயம் நியந்தீயேவ ஹி தம்மக்³க³ஸமங்கீ³புக்³க³லம் வட்டது³க்க²தோ நிய்யாபேதீதி வுச்சதி. யா ஸத்து² அனுஸிட்டி², தம் கரோதீதி தக்கரோ, தஸ்ஸ, யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜனகஸ்ஸாதி அத்தோ². தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோதி ஸச்சஸம்படிவேதே⁴ன ஸமானதி³ட்டி²பா⁴வம் உபக³தோ.

கதிபுச்சா²வாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

ச²ஆபத்திஸமுட்டா²னவாரகதா²வண்ணனா

276. பட²மேன ஆபத்திஸமுட்டா²னேனாதிஆதி³ ஸப்³ப³ம் உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸாதி³வஸேன பவத்தபாளிம் அனுஸாரேனேவ ஸக்கா விஞ்ஞாதும்.

ஸமத²பே⁴த³ம்

அதி⁴கரணபரியாயவாரகதா²வண்ணனா

293. லோபோ⁴ புப்³ப³ங்க³மோதிஆதீ³ஸு பன லோப⁴ஹேது விவத³னதோ ‘‘லோபோ⁴ புப்³ப³ங்க³மோ’’தி வுத்தம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி. டா²னானீதி காரணானி. திட்ட²ந்தி ஏத்தா²தி டா²னம். கே திட்ட²ந்தி? விவாதா³தி⁴கரணாத³யோ. வஸந்தி ஏத்தா²தி வத்து². ப⁴வந்தி ஏத்தா²தி பூ⁴மி. குஸலாகுஸலாப்³யாகதசித்தஸமங்கி³னோ விவத³னதோ ‘‘நவ ஹேதூ’’தி வுத்தம். த்³வாத³ஸ மூலானீதி ‘‘கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ’’திஆதீ³னி த்³வாத³ஸ மூலானி.

294-295. இமானேவ த்³வாத³ஸ காயவாசாஹி ஸத்³தி⁴ம் ‘‘சுத்³த³ஸ மூலானீ’’தி வுத்தானி. ஸத்த ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ டா²னானீதி ஏத்த² ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா படிச்சா²தே³ந்தஸ்ஸ யா ஆபத்தி, தஸ்ஸா புப்³பே³ ஆபன்னா ஆபத்தியோ டா²னானீதி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி வசனதோ ஆபத்தாதி⁴கரணே அகுஸலாப்³யாகதவஸேன ச² ஹேதூ வுத்தா. குஸலசித்தம் பன அங்க³ம் ஹோதி, ந ஹேது.

296. சத்தாரி கம்மானி டா²னானீதி ஏத்த² ‘‘ஏவம் கத்தப்³ப³’’ந்தி இதிகத்தப்³ப³தாத³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தபாளி கம்மம் நாம, யதா²டி²தபாளிவஸேன கரோந்தானம் கிரியா கிச்சாதி⁴கரணம் நாம. ஞத்திஞத்திது³தியஞத்திசதுத்த²கம்மானி ஞத்திதோ ஜாயந்தி, அபலோகனகம்மம் அபலோகனதோவாதி ஆஹ ‘‘ஞத்திதோ வா அபலோகனதோ வா’’தி. கிச்சாதி⁴கரணம் ஏகேன ஸமதே²ன ஸம்மதி, ஸம்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². தேஹி ஸமேதப்³ப³த்தா ‘‘விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணா’’தி வுத்தம்.

தப்³பா⁴கி³யவாரகதா²வண்ணனா

298. விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ தப்³பா⁴கி³யாதி விவாதா³தி⁴கரணஸ்ஸ வூபஸமதோ தப்பக்கி²கா.

ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணவாரகதா²வண்ணனா

299. ஏகம் அதி⁴கரணம் ஸப்³பே³ ஸமதா² ஏகதோ ஹுத்வா ஸமேதும் ஸக்கோந்தி ந ஸக்கோந்தீதி புச்ச²ந்தோ ‘‘ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணா, ஸமதா² ஸமத²ஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணா’’தி ஆஹ. யேபு⁴ய்யஸிகாய ஸமனம் ஸம்முகா²வினயம் வினா ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘யேபு⁴ய்யஸிகா ஸம்முகா²வினயஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணா’’தி. ஸதிவினயாதீ³ஹி ஸமனஸ்ஸ யேபு⁴ய்யஸிகாய கிச்சம் நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸதிவினயஸ்ஸ…பே… அஸாதா⁴ரணா’’தி. ஏவம் ஸேஸேஸுபி. தப்³பா⁴கி³யவாரேபி ஏஸேவ நயோ.

வினயவாரகதா²வண்ணனா

302. ஸப்³பே³ஸம்பி ஸமதா²னம் வினயபரியாயோ லப்³ப⁴தீதி ‘‘வினயோ ஸம்முகா²வினயோ’’திஆதி³னா வினயவாரோ உத்³த⁴டோ. ஸியா ந ஸம்முகா²வினயோதி ஏத்த² ஸம்முகா²வினயம் ட²பேத்வா ஸதிவினயாத³யோ ஸேஸஸமதா² அதி⁴ப்பேதா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி.

குஸலவாரகதா²வண்ணனா

303. ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்முகா² படிஞ்ஞாதே தம் படிஜானனம் ஸங்க⁴ஸம்முக²தா நாம. தஸ்ஸ படிஜானனசித்தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸம்முகா²வினயோ குஸலோ’’திஆதி³ வுத்தந்தி வத³ந்தி. நத்தி² ஸம்முகா²வினயோ அகுஸலோதி த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தாஹி திவங்கி³கோ ஸம்முகா²வினயோ ஏதேஹி வினா நத்தி². தத்த² குஸலசித்தேஹி கரணகாலே குஸலோ, அரஹந்தேஹி கரணகாலே அப்³யாகதோ. ஏதேஸம் ஸங்க⁴ஸம்முக²தாதீ³னம் அகுஸலபடிபக்க²த்தா அகுஸலஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ நத்தி², தஸ்மா ‘‘நத்தி² ஸம்முகா²வினயோ அகுஸலோ’’தி வுத்தம். ‘‘யேபு⁴ய்யஸிகா அத⁴ம்மவாதீ³ஹி வூபஸமனகாலே, த⁴ம்மவாதீ³னம்பி அத⁴ம்மவாதி³ம்ஹி ஸலாகக்³கா³ஹாபகே ஜாதே அகுஸலா. ஸதிவினயோ அனரஹதோ ஸஞ்சிச்ச ஸதிவினயதா³னே அகுஸலோ. அமூள்ஹவினயோ அனும்மத்தகஸ்ஸ தா³னே, படிஞ்ஞாதகரணம் மூள்ஹஸ்ஸ அஜானதோ படிஞ்ஞாய கரணே, தஸ்ஸபாபியஸிகா ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ கரணே, திணவத்தா²ரகம் மஹாகலஹே ஸஞ்சிச்ச கரணே ச அகுஸலம். ஸப்³ப³த்த² அரஹதோ வஸேனேவ அப்³யாகத’’ந்தி ஸப்³ப³மேதம் க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம்.

ஸமத²வாரவிஸ்ஸஜ்ஜனாவாரகதா²வண்ணனா

304-305. யத்த² யேபு⁴ய்யஸிகா லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதிஆதி³ புச்சா². யஸ்மிம் ஸமயே ஸம்முகா²வினயேன சாதிஆதி³ தஸ்ஸா விஸ்ஸஜ்ஜனம், யஸ்மிம் ஸமயே ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச அதி⁴கரணம் வூபஸம்மதி, தஸ்மிம் ஸமயே யத்த² யேபு⁴ய்யஸிகா லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதி ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴. யத்த² படிஞ்ஞாதகரணம் லப்³ப⁴தி, தத்த² ஸம்முகா²வினயோ லப்³ப⁴தீதி ஏத்த² ஏகம் வா த்³வே வா ப³ஹூ வா பி⁴க்கூ² ‘‘இமம் நாம ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி புச்சி²தே ஸதி ‘‘ஆமா’’தி படிஜானனே த்³வேபி படிஞ்ஞாதகரணஸம்முகா²வினயா லப்³ப⁴ந்தி. தத்த² ‘‘ஸங்க⁴ஸம்முக²தா த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தா’’தி ஏவம் வுத்தஸம்முகா²வினயே ஸங்க⁴ஸ்ஸ புரதோ படிஞ்ஞாதம் சே, ஸங்க⁴ஸம்முக²தா. தத்தே²வ தே³ஸிதம் சே, த⁴ம்மவினயஸம்முக²தாயோபி லத்³தா⁴ ஹோந்தி. அத² விவத³ந்தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் படிஜானந்தி சே, புக்³க³லஸம்முக²தா. தஸ்ஸேவ ஸந்திகே தே³ஸிதம் சே, த⁴ம்மவினயஸம்முக²தாயோபி லத்³தா⁴ ஹோந்தி. ஏகஸ்ஸேவ வா ஏகஸ்ஸ ஸந்திகே ஆபத்திதே³ஸனகாலே ‘‘பஸ்ஸஸி, பஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே தத்த² த⁴ம்மவினயபுக்³க³லஸம்முக²தாஸஞ்ஞிதோ ஸம்முகா²வினயோ ச படிஞ்ஞாதகரணஞ்ச லத்³த⁴ம் ஹோதி.

ஸம்ஸட்ட²வாரகதா²வண்ணனா

306. அதி⁴கரணானம் வூபஸமோவ ஸமதோ² நாம, தஸ்மா அதி⁴கரணேன வினா ஸமதா² நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘மா ஹேவந்திஸ்ஸ வசனீயோ…பே… வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேது’’ந்தி.

ஸமதா²தி⁴கரணவாரகதா²வண்ணனா

309-310. ஸமதா² ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீதிஆதி³ புச்சா². ஸியா ஸமதா² ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீதிஆதி³ விஸ்ஸஜ்ஜனம். தத்த² ஸமதா² ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தீதி ஏத்த² ஸம்மந்தீதி ஸம்பஜ்ஜந்தி, அதி⁴கரணா வா பன ஸம்மந்தி வூபஸமம் க³ச்ச²ந்தி, தஸ்மா யேபு⁴ய்யஸிகா ஸம்முகா²வினயேன ஸம்மதீதி ஏத்த² ஸம்முகா²வினயேன ஸத்³தி⁴ம் யேபு⁴ய்யஸிகா ஸம்பஜ்ஜதி, ந ஸதிவினயாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் தேஸம் தஸ்ஸா அனுபகாரத்தாதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

311. ‘‘ஸம்முகா²வினயோ விவாதா³தி⁴கரணேன ஸம்மதீ’’தி பாடோ². ‘‘ஸம்முகா²வினயோ ந கேனசி ஸம்மதீ’’தி ஹி அவஸானே வுத்தத்தா ஸம்முகா²வினயோ ஸயம் ஸமதே²ன வா அதி⁴கரணேன வா ஸமேதப்³போ³ ந ஹோதி.

313. விவாதா³தி⁴கரணம்…பே… கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதீதி ஏத்த² ‘‘ஸுணாது மே ப⁴ந்தே …பே… பட²மம் ஸலாகம் நிக்கி²பாமீ’’தி ஏவம் விவாதா³தி⁴கரணம் கிச்சாதி⁴கரணேன ஸம்மதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸமுட்டா²பனவாரகதா²வண்ணனா

314. விவாதா³தி⁴கரணம் ந கதமம் அதி⁴கரணம் ஸமுட்டா²பேதீதி ‘‘நாயம் த⁴ம்மோ’’தி வுத்தமத்தேனேவ கிஞ்சி அதி⁴கரணம் ந ஸமுட்டா²பேதீதி அத்தோ².

ப⁴ஜதிவாரகதா²வண்ணனா

318-9. கதமம் அதி⁴கரணம் பரியாபன்னந்தி கதமாதி⁴கரணபரியாபன்னம், அயமேவ வா பாடோ². விவாதா³தி⁴கரணம் விவாதா³தி⁴கரணம் ப⁴ஜதீதி பட²முப்பன்னவிவாத³ம் பச்சா² உப்பன்னோ ப⁴ஜதி. விவாதா³தி⁴கரணம் த்³வே ஸமதே² ப⁴ஜதீதி ‘‘மம் வூபஸமேதும் ஸமத்தா² தும்ஹே’’தி வத³ந்தம் விய ப⁴ஜதி. த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸங்க³ஹிதந்தி ‘‘மயம் தம் வூபஸமேஸ்ஸாமா’’தி வத³ந்தேஹி விய த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸங்க³ஹிதம்.

க²ந்த⁴கபுச்சா²வாரோ

புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனாவண்ணனா

320. நிதா³னேன ச நித்³தே³ஸேன ச ஸத்³தி⁴ந்தி ஏத்த² நிதா³னேனாதி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திதே³ஸஸங்கா²தேன நிதா³னேன. நித்³தே³ஸேனாதி புக்³க³லாதி³னித்³தே³ஸேன. உப⁴யேனபி தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வத்து² த³ஸ்ஸிதம், தஸ்மா வத்து²னா ஸத்³தி⁴ம் க²ந்த⁴கம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி அயமேத்த² அத்தோ². தத்தா²தி தஸ்மிம் உபஸம்பத³க்க²ந்த⁴கே. உத்தமானி பதா³னி வுத்தானீதி ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, ஊனவீஸதிவஸ்ஸோ புக்³க³லோ உபஸம்பாதே³தப்³போ³’’திஆதி³னா (மஹாவ. 99, 124) நயேன உத்தமபதா³னி வுத்தானி. சம்மஸம்யுத்தேதி சம்மக்க²ந்த⁴கே.

ஏகுத்தரிகனயோ

ஏககவாரவண்ணனா

321. மூலவிஸுத்³தி⁴யா அந்தராபத்தீதி அந்தராபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா மூலாயபடிகஸ்ஸனம் கத்வா டி²தேன ஆபன்னா. ‘‘அக்³க⁴விஸுத்³தி⁴யா அந்தராபத்தீதி ஸம்ப³ஹுலா ஆபத்தியோ ஆபஜ்ஜித்வா தாஸு ஸப்³ப³சிரபடிச்ச²ன்னவஸேன அக்³க⁴ஸமோதா⁴னம் க³ஹேத்வா வஸந்தேன ஆபன்னாபத்தீ’’தி க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம். ஸஉஸ்ஸாஹேனேவ சித்தேனாதி ‘‘புனபி ஆபஜ்ஜிஸ்ஸாமீ’’தி ஸஉஸ்ஸாஹேனேவ சித்தேன. பி⁴க்கு²னீனம் அட்ட²வத்து²காய வஸேன சேதம் வுத்தம். தேனேவாஹ ‘‘அட்ட²மே வத்து²ஸ்மிம் பி⁴க்கு²னியா பாராஜிகமேவ ஹோதீ’’தி. ‘‘த⁴ம்மிகஸ்ஸ படிஸ்ஸவஸ்ஸ அஸச்சாபனே’’தி வுத்தத்தா அத⁴ம்மிகபடிஸ்ஸவஸ்ஸ விஸம்வாதே³ து³க்கடம் ந ஹோதி. ‘‘தும்ஹே விப்³ப⁴மதா²’’தி ஹி வுத்தே ஸுத்³த⁴சித்தோ ‘‘ஸாதூ⁴’’தி படிஸ்ஸுணித்வா ஸசே ந விப்³ப⁴மதி, அனாபத்தி. ஏவம் ஸப்³ப³த்த². பஞ்சத³ஸஸு த⁴ம்மேஸூதி ‘‘காலேன வக்கா²மி, நோ அகாலேனா’’திஆதி³னா வுத்தபஞ்சத³ஸத⁴ம்மேஸு. ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதும் ப⁴ப்³ப³தாய ப⁴ப்³பா³பத்திகா.

ஏககவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

து³கவாரவண்ணனா

322. து³கேஸு நித³ஹனேதி ஆதபே அதிசிரம் ட²பேத்வா நித³ஹனே. வத்து²ஸபா⁴க³ம் தே³ஸேந்தோ தே³ஸேந்தோ ஆபஜ்ஜதி, ஆபன்னம் ஆபத்திம் ந தே³ஸேஸ்ஸாமீதி து⁴ரம் நிக்கி²பந்தோ ந தே³ஸேந்தோ ஆபஜ்ஜதி. ரோமஜனபதே³ ஜாதம் ரோமகம். பக்காலகந்தி யவக்கா²ரம். அனுஞ்ஞாதலோணத்தா லோணானிபி து³கேஸு வுத்தானி.

து³கவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

திகவாரவண்ணனா

323. திகேஸு வசீஸம்பயுத்தம் காயகிரியம் கத்வாதி காயேன நிபச்சகாரம் கத்வா. முகா²லம்ப³ரகரணாதி³பே⁴தோ³தி முக²பே⁴ரிவாத³னாதி³ப்பபே⁴தோ³. யஸ்ஸ ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமே காயஸமுட்டா²னா ஆபத்தியோ, தம் காயத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ம். உபகா⁴தேதீதி வினாஸேதி. ந ஆதா³தப்³ப³ந்தி ‘‘இமஸ்மா விஹாரா பரம்பி மா நிக்க²ம, வினயத⁴ரானம் வா ஸந்திகம் ஆக³ச்ச² வினிச்ச²யம் தா³து’’ந்தி வுத்தே தஸ்ஸ வசனம் ந க³ஹேதப்³ப³ந்தி அத்தோ².

அகுஸலானி சேவ மூலானி சாதி அகோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன ஏகந்தாகுஸலபா⁴வதோ அகுஸலானி, அத்தனா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னதோ மூலானி, ந அகுஸலபா⁴வஸாத⁴னதோ. ந ஹி மூலதோ அகுஸலானம் அகுஸலபா⁴வோ, குஸலாதீ³னம் வா குஸலாதி³பா⁴வோ. ததா² ச ஸதி மோமூஹசித்தத்³வயமோஹஸ்ஸ அகுஸலபா⁴வோ ந ஸியா.

து³ட்டு² சரிதானீதி பச்சயதோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மதோ பவத்திஆகாரதோ ச ந ஸுட்டு² அஸம்மாபவத்திதானி. விரூபானீதி பீ³ப⁴ச்சா²னி ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச அனிட்ட²ரூபத்தா. ஸுட்டு² சரிதானீதிஆதீ³ஸு வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. த்³வேபி சேதே திகா பண்ணத்தியா வா கம்மபதே²ஹி வா கதே²தப்³பா³. பண்ணத்தியா தாவ காயத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமோ காயது³ச்சரிதம், அவீதிக்கமோ காயஸுசரிதம். வசீத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமோ வசீது³ச்சரிதம், அவீதிக்கமோ வசீஸுசரிதம். உப⁴யத்த² பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமோ மனோது³ச்சரிதம் மனோத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தயித³ம் த்³வாரத்³வயே அகிரியஸமுட்டா²னாய ஆபத்தியா வஸேன வேதி³தப்³ப³ம். யதா²வுத்தாய ஆபத்தியா அவீதிக்கமோவ மனோஸுசரிதம். அயம் பண்ணத்திகதா².

பாணாதிபாதாத³யோ பன திஸ்ஸோ சேதனா காயத்³வாரே வசீத்³வாரேபி உப்பன்னா காயது³ச்சரிதம் த்³வாரந்தரே உப்பன்னஸ்ஸபி கம்மஸ்ஸ ஸனாமாபரிச்சாக³தோ யேபு⁴ய்யவுத்தியா தப்³ப³ஹுலவுத்தியா ச. தேனாஹு அட்ட²கதா²சரியா –

‘‘த்³வாரே சரந்தி கம்மானி, ந த்³வாரா த்³வாரசாரினோ;

தஸ்மா த்³வாரேஹி கம்மானி, அஞ்ஞமஞ்ஞம் வவத்தி²தா’’தி. (த⁴. ஸ. அட்ட². காமாவசரகுஸல த்³வாரகதா², காயகம்மத்³வார);

ததா² சதஸ்ஸோ முஸாவாதா³தி³சேதனா காயத்³வாரேபி வசீத்³வாரேபி உப்பன்னா வசீது³ச்சரிதம், அபி⁴ஜ்ஜா² ப்³யாபாதோ³ மிச்சா²தி³ட்டீ²தி தயோ மனோகம்மபூ⁴தாய சேதனாய ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா மனோது³ச்சரிதம், காயவசீகம்மபூ⁴தாய பன சேதனாய ஸம்பயுத்தா அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ தம்தம்பக்கி²கா வா ஹோந்தி அப்³போ³ஹாரிகா வா. பாணாதிபாதாதீ³ஹி விரமந்தஸ்ஸ உப்பன்னா திஸ்ஸோ சேதனாபி விரதியோபி காயஸுசரிதம் காயிகஸ்ஸ வீதிக்கமஸ்ஸ அகரணவஸேன பவத்தனதோ. காயேன பன ஸிக்கா²பதா³னம் ஸமாதி³யமானே ஸீலஸ்ஸ காயஸுசரிதபா⁴வே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². முஸாவாதா³தீ³ஹி விரமந்தஸ்ஸ சதஸ்ஸோ சேதனாபி விரதியோபி வசீஸுசரிதம் வாசஸிகஸ்ஸ வீதிக்கமஸ்ஸ அகரணவஸேன பவத்தனதோ. அனபி⁴ஜ்ஜா² அப்³யாபாதோ³ ஸம்மாதி³ட்டீ²தி தயோ சேதனாஸம்பயுத்தத⁴ம்மா மனோஸுசரிதந்தி அயம் கம்மபத²கதா².

திகவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

சதுக்கவாரவண்ணனா

324. சதுக்கேஸு அனரியவோஹாராதி அனரியானம் லாமகானம் வோஹாரா ஸம்வோஹாரா அபி⁴லாபவாசா. அரியவோஹாராதி அரியானம் ஸப்புரிஸானம் வோஹாரா. தி³ட்ட²வாதி³தாதி ‘‘தி³ட்ட²ம் மயா’’தி ஏவம்வாதி³தா. ஏத்த² ச தம்தம்ஸமுட்டா²பகசேதனாவஸேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பட²மகப்பிகேஸு பட²மம் புரிஸலிங்க³மேவ உப்பஜ்ஜதீதி ஆஹ ‘‘பட²மம் உப்பன்னவஸேனா’’தி. புரிமம் புரிஸலிங்க³ம் பஜஹதீதி யதா²வுத்தேனத்தே²ன புப்³ப³ங்க³மபா⁴வதோ புரிமஸங்கா²தம் புரிஸலிங்க³ம் ஜஹதி. ஸதம் திம்ஸஞ்ச ஸிக்கா²பதா³னீதி திம்ஸாதி⁴கானி ஸதம் ஸிக்கா²பதா³னி.

பி⁴க்கு²ஸ்ஸ ச பி⁴க்கு²னியா ச சதூஸு பாராஜிகேஸூதி ஸாதா⁴ரணேஸுயேவ சதூஸு பாராஜிகேஸு. பட²மோ பஞ்ஹோதி ‘‘அத்தி² வத்து²னானத்ததா, நோ ஆபத்தினானத்ததா’’தி அயம் பஞ்ஹோ. ‘‘அத்தி² ஆபத்திஸபா⁴க³தா, நோ வத்து²ஸபா⁴க³தா’’தி அயம் இத⁴ து³தியோ நாம.

அனாபத்திவஸ்ஸச்சே²த³ஸ்ஸாதி நத்தி² ஏதஸ்மிம் வஸ்ஸச்சே²தே³ ஆபத்தீதி அனாபத்திவஸ்ஸச்சே²தோ³, தஸ்ஸ, அனாபத்திகஸ்ஸ வஸ்ஸச்சே²த³ஸ்ஸாதி அத்தோ². மந்தாபா⁴ஸாதி மதியா உபபரிக்கி²த்வா பா⁴ஸனதோ அஸம்ப²ப்பலாபவாசா இத⁴ ‘‘மந்தாபா⁴ஸா’’தி வுத்தா.

நவமபி⁴க்கு²னிதோ பட்டா²ய உபஜ்ஜா²யாபி அபி⁴வாத³னாரஹா நோ பச்சுட்டா²னாரஹாதி யஸ்மா ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ப⁴த்தக்³கே³ அட்ட²ன்னம் பி⁴க்கு²னீனம் யதா²வுட்³ட⁴ம் அவஸேஸானம் யதா²க³திக’’ந்தி வத³ந்தேன ப⁴க³வதா ப⁴த்தக்³கே³ ஆதி³தோ பட்டா²ய அட்ட²ன்னம்யேவ பி⁴க்கு²னீனம் யதா²வுட்³ட⁴ம் அனுஞ்ஞாதம், அவஸேஸானம் ஆக³தபடிபாடியா, தஸ்மா நவமபி⁴க்கு²னிதோ பட்டா²ய ஸசே உபஜ்ஜா²யாபி பி⁴க்கு²னீ பச்சா² ஆக³ச்ச²தி, ந பச்சுட்டா²னாரஹா, யதா²னிஸின்னாஹியேவ ஸீஸம் உக்கி²பித்வா அபி⁴வாதே³தப்³ப³த்தா அபி⁴வாத³னாரஹா. ஆதி³தோ நிஸின்னாஸு பன அட்ட²ஸு யா அப்³ப⁴ந்தரிமா அஞ்ஞா வுட்³ட⁴தரா ஆக³ச்ச²தி, ஸா அத்தனோ நவகதரம் வுட்டா²பேத்வா நிஸீதி³தும் லப⁴தி. தஸ்மா ஸா தாஹி அட்ட²ஹி பி⁴க்கு²னீஹி பச்சுட்டா²னாரஹா. யா பன அட்ட²ஹிபி நவகதரா, ஸா ஸசேபி ஸட்டி²வஸ்ஸா ஹோதி, ஆக³தபடிபாடியாவ நிஸீதி³தும் லப⁴தி.

இத⁴ ந கப்பந்தீதி வத³ந்தோதி பச்சந்திமஜனபதே³ஸு ட²த்வா ‘‘இத⁴ ந கப்பந்தீ’’தி வத³ந்தோ வினயாதிஸாரது³க்கடம் ஆபஜ்ஜதி. கப்பியஞ்ஹி ‘‘ந கப்பதீ’’தி வத³ந்தோ பஞ்ஞத்தம் ஸமுச்சி²ந்த³தி நாம. இத⁴ கப்பந்தீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

சதுக்கவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

பஞ்சகவாரவண்ணனா

325. பஞ்சகேஸு ‘‘நிமந்திதோ ஸப⁴த்தோ ஸமானோ ஸந்தம் பி⁴க்கு²ம் அனாபுச்சா²’’தி (பாசி. 294-297) வசனதோ அகப்பியனிமந்தனம் ஸாதி³யந்தஸ்ஸேவ அனாமந்தசாரோ ந வட்டதீதி ‘‘பிண்ட³பாதிகஸ்ஸ கப்பந்தீ’’தி வுத்தம். க³ணபோ⁴ஜனாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அதி⁴ட்ட²ஹித்வா போ⁴ஜனந்தி ‘‘கி³லானஸமயோ’’திஆதி³னா ஆபோ⁴க³ம் கத்வா போ⁴ஜனம். அவிகப்பனாதி ‘‘மய்ஹம் ப⁴த்தபச்சாஸம் இத்த²ன்னாமஸ்ஸ த³ம்மீ’’தி ஏவம் அவிகப்பனா.

அயஸதோ வா க³ரஹதோ வாதி ஏத்த² பரம்முகா² அகு³ணவசனம் அயஸோ. ஸம்முகா² க³ரஹா. வியஸதீதி ப்³யஸனம், ஹிதஸுக²ம் கி²பதி வித்³த⁴ம்ஸேதீதி அத்தோ². ஞாதீனம் ப்³யஸனம் ஞாதிப்³யஸனம், சோரரோக³ப⁴யாதீ³ஹி ஞாதிவினாஸோதி அத்தோ². போ⁴கா³னம் ப்³யஸனம் போ⁴க³ப்³யஸனம், ராஜசோராதி³வஸேன போ⁴க³வினாஸோதி அத்தோ². ரோகோ³ ஏவ ப்³யஸனம் ரோக³ப்³யஸனம். ரோகோ³ ஹி ஆரோக்³யம் ப்³யஸதி வினாஸேதீதி ப்³யஸனம். ஸீலஸ்ஸ ப்³யஸனம் ஸீலப்³யஸனம், து³ஸ்ஸீல்யஸ்ஸேதம் நாமம். ஸம்மாதி³ட்டி²ம் வினாஸயமானா உப்பன்னா தி³ட்டி²யேவ ப்³யஸனம் தி³ட்டி²ப்³யஸனம். ஞாதிஸம்பதா³தி ஞாதீனம் ஸம்பதா³ பாரிபூரி ப³ஹுபா⁴வோ. போ⁴க³ஸம்பதா³யபி ஏஸேவ நயோ. ஆரோக்³யஸ்ஸ ஸம்பதா³ ஆரோக்³யஸம்பதா³. பாரிபூரி தீ³க⁴ரத்தம் அரோக³தா. ஸீலதி³ட்டி²ஸம்பதா³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

வத்தம் பரிச்சி²ந்தீ³தி தஸ்மிம் தி³வஸே காதப்³ப³வத்தம் நிட்டா²பேஸி. அட்ட² கப்பே அனுஸ்ஸரீதிஆதி³னா தஸ்மிம் க²ணே ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா புப்³பே³னிவாஸஞாணம் நிப்³ப³த்தேஸீதி தீ³பேதி. ஞத்தியா கம்மப்பத்தோ ஹுத்வாதி ஞத்தியா ட²பிதாய அனுஸ்ஸாவனகம்மப்பத்தோ ஹுத்வாதி அத்தோ².

மந்த³த்தா மோமூஹத்தாதி நேவ ஸமாதா³னம் ஜானாதி, ந ஆனிஸம்ஸம், அத்தனோ பன மந்த³த்தா மோமூஹத்தா அஞ்ஞாணேனேவ ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி. பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோதி ‘‘அரஞ்ஞே மே விஹரந்தஸ்ஸ ‘அயம் ஆரஞ்ஞிகோ’தி சதுப்பச்சயஸக்காரம் கரிஸ்ஸந்தி, ‘அயம் பி⁴க்கு² லஜ்ஜீ பவிவித்தோ’திஆதீ³ஹி ச கு³ணேஹி ஸம்பா⁴வேஸ்ஸந்தீ’’தி ஏவம் பாபிகாய இச்சா²ய ட²த்வா தாய ஏவ இச்சா²ய அபி⁴பூ⁴தோ ஹுத்வா ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘அரஞ்ஞவாஸேன பச்சயலாப⁴ம் பத்த²யமானோ’’தி. உம்மாத³வஸேன அரஞ்ஞம் பவிஸித்வா விஹரந்தோ உம்மாதா³ சித்தக்கே²பா ஆரஞ்ஞிகோ நாம ஹோதி. வண்ணிதந்தி இத³ம் ஆரஞ்ஞிகங்க³ம் நாம பு³த்³தே⁴ஹி பு³த்³த⁴ஸாவகேஹி ச வண்ணிதம் பஸத்த²ந்தி ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி.

பஞ்சகவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

ச²க்கவாரவண்ணனா

326. ச²க்கேஸு ச²ப்³ப³ஸ்ஸபரமதா தா⁴ரேதப்³ப³ந்தி பத³பா⁴ஜனம் த³ஸ்ஸிதம். ஸேஸம் உத்தானமேவ.

ச²க்கவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸத்தகவாரவண்ணனா

327. ஸத்தகேஸு ச²க்கே வுத்தானியேவ ஸத்தகவஸேன யோஜேதப்³பா³னீதி ச²க்கே வுத்தசுத்³த³ஸபரமானி த்³விதா⁴ கத்வா த்³வின்னம் ஸத்தகானம் வஸேன யோஜேதப்³பா³னி.

ஆபத்திம் ஜானாதீதி ஆபத்திம்யேவ ‘‘ஆபத்தீ’’தி ஜானாதி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஆபி⁴சேதஸிகானந்தி ஏத்த² (ம. நி. அட்ட². 1.66) அபி⁴சேதோதி பாகதிககாமாவசரசித்தேஹி ஸுந்த³ரதாய படிபக்க²தோ விஸுத்³த⁴த்தா ச அபி⁴க்கந்தம் விஸுத்³த⁴சித்தம் வுச்சதி, உபசாரஜ்ஜா²னசித்தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். அபி⁴சேதஸி ஜாதானி ஆபி⁴சேதஸிகானி, அபி⁴சேதோஸன்னிஸ்ஸிதானீதி வா ஆபி⁴சேதஸிகானி. தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மே ஸுக²விஹாரானம். தி³ட்ட²த⁴ம்மோதி பச்சக்கோ² அத்தபா⁴வோ வுச்சதி, தத்த² ஸுக²விஹாரபூ⁴தானந்தி அத்தோ². ரூபாவசரஜ்ஜா²னானமேதம் அதி⁴வசனம். தானி ஹி அப்பேத்வா நிஸின்னா ஜா²யினோ இமஸ்மிஞ்ஞேவ அத்தபா⁴வே அஸம்கிலிட்ட²ம் நேக்க²ம்மஸுக²ம் விந்த³ந்தி, தஸ்மா ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானீ’’தி வுச்சந்தி. நிகாமலாபீ⁴தி நிகாமேன லாபீ⁴, அத்தனோ இச்சா²வஸேன லாபீ⁴, இச்சி²திச்சி²தக்க²ணே ஸமாபஜ்ஜிதும் ஸமத்தோ²தி வுத்தம் ஹோதி. அகிச்ச²லாபீ⁴தி ஸுகே²னேவ பச்சனீகத⁴ம்மே விக்க²ம்பே⁴த்வா ஸமாபஜ்ஜிதும் ஸமத்தோ²தி வுத்தம் ஹோதி. அகஸிரலாபீ⁴தி அகஸிரானம் லாபீ⁴ விபுலானம், யதா²பரிச்சே²தே³னேவ வுட்டா²தும் ஸமத்தோ²தி வுத்தம் ஹோதி. ஏகச்சோ ஹி லாபீ⁴யேவ ஹோதி, ந பன ஸக்கோதி இச்சி²திச்சி²தக்க²ணே ஸமாபஜ்ஜிதும். ஏகச்சோ ஸக்கோதி ததா² ஸமாபஜ்ஜிதும், பாரிபந்தி²கே பன கிச்சே²ன விக்க²ம்பே⁴தி. ஏகச்சோ ததா² ச ஸமாபஜ்ஜதி, பாரிபந்தி²கே ச அகிச்சே²னேவ விக்க²ம்பே⁴தி, ந ஸக்கோதி காலமானனாளிகயந்தம் விய யதா²பரிச்சே²தே³யேவ வுட்டா²தும்.

ஆஸவானம் க²யாதி அரஹத்தமக்³கே³ன ஸப்³ப³கிலேஸானம் க²யா. அனாஸவந்தி ஆஸவவிரஹிதம். சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திந்தி ஏத்த² சேதோ-வசனேன அரஹத்தப²லஸம்பயுத்தோ ஸமாதி⁴, பஞ்ஞா-வசனேன தம்ஸம்பயுத்தா ச பஞ்ஞா வுத்தா. தத்த² ச ஸமாதி⁴ ராக³தோ விமுத்தத்தா சேதோவிமுத்தி, பஞ்ஞா அவிஜ்ஜாய விமுத்தத்தா பஞ்ஞாவிமுத்தீதி வேதி³தப்³பா³. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா ‘‘யோ ஹிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ஸமாதி⁴, தத³ஸ்ஸ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் (ஸம். நி. 5.520). யா ஹிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞா, தத³ஸ்ஸ பஞ்ஞிந்த்³ரியம் (ஸம். நி. 5.516). இதி கோ², பி⁴க்க²வே, ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்தீ’’தி (அ. நி. 2.32). அபிசேத்த² ஸமத²ப²லம் சேதோவிமுத்தி, விபஸ்ஸனாப²லம் பஞ்ஞாவிமுத்தீதி வேதி³தப்³பா³தி. தி³ட்டே²வ த⁴ம்மேதி இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே. ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வாதி அத்தனாயேவ பஞ்ஞாய பச்சக்க²ம் கத்வா, அபரப்பச்சயேன ஞத்வாதி அத்தோ². ஸுதமயஞாணாதி³னா விய பரப்பச்சயதம் நயக்³கா³ஹஞ்ச முஞ்சித்வா பரதோகோ⁴ஸானுக³தபா⁴வனாதி⁴க³மபூ⁴தாய அத்தனோயேவ பஞ்ஞாய பச்சக்க²ம் கத்வா, ந ஸயம்பூ⁴ஞாணபூ⁴தாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீதி பாபுணித்வா ஸம்பாதே³த்வா விஹரதி.

ஸத்தகவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

அட்ட²கவாரவண்ணனா

328. அட்ட²கேஸு அட்டா²னிஸம்ஸே ஸம்பஸ்ஸமானேனாதி –

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆபத்திம் ஆபன்னோ ஹோதி, ஸோ தஸ்ஸா ஆபத்தியா அனாபத்திதி³ட்டி² ஹோதி, அஞ்ஞே பி⁴க்கூ² தஸ்ஸா ஆபத்தியா ஆபத்திதி³ட்டி²னோ ஹோந்தி, தே சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² தம் பி⁴க்கு²ம் ஏவம் ஜானந்தி ‘அயம் கோ² ஆயஸ்மா ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஆக³தாக³மோ த⁴ம்மத⁴ரோ வினயத⁴ரோ மாதிகாத⁴ரோ பண்டி³தோ ப்³யத்தோ மேதா⁴வீ லஜ்ஜீ குக்குச்சகோ ஸிக்கா²காமோ, ஸசே மயம் இமம் பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா அத³ஸ்ஸனே உக்கி²பிஸ்ஸாம, ந மயம் இமினா பி⁴க்கு²னா ஸத்³தி⁴ம் உபோஸத²ம் கரிஸ்ஸாம, வினா இமினா பி⁴க்கு²னா உபோஸத²ம் கரிஸ்ஸாம, ப⁴விஸ்ஸதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ ததோனிதா³னம் ப⁴ண்ட³னம் கலஹோ விக்³க³ஹோ விவாதோ³ ஸங்க⁴பே⁴தோ³ ஸங்க⁴ராஜி ஸங்க⁴வவத்தா²னம் ஸங்க⁴னானாகரண’ந்தி, பே⁴த³க³ருகேஹி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ²ஹி ந ஸோ பி⁴க்கு² ஆபத்தியா அத³ஸ்ஸனே உக்கி²பிதப்³போ³’’தி (மஹாவ. 453) –

ஆதி³னா வுத்தஅட்டா²னிஸம்ஸே ஸம்பஸ்ஸமானேன. தேன ஹி ஸத்³தி⁴ம் உபோஸதா²தி³அகரணம் ஆதீ³னவோ பே⁴தா³ய ஸம்வத்தனதோ, கரணம் ஆனிஸம்ஸோ ஸாமக்³கி³யா ஸம்வத்தனதோ. தஸ்மா ஏதே அட்டா²னிஸம்ஸே ஸம்பஸ்ஸமானேன ந ஸோ பி⁴க்கு² உக்கி²பிதப்³போ³தி அத்தோ².

து³தியஅட்ட²கேபி அட்டா²னிஸம்ஸே ஸம்பஸ்ஸமானேனாதி –

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆபத்திம் ஆபன்னோ ஹோதி, ஸோ தஸ்ஸா ஆபத்தியா அனாபத்திதி³ட்டி² ஹோதி, அஞ்ஞே பி⁴க்கூ² தஸ்ஸா ஆபத்தியா ஆபத்திதி³ட்டி²னோ ஹோந்தி, ஸோ சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தே பி⁴க்கூ² ஏவம் ஜானாதி ‘இமே கோ² ஆயஸ்மந்தோ ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா பண்டி³தா ப்³யத்தா மேதா⁴வினோ லஜ்ஜினோ குக்குச்சகா ஸிக்கா²காமா, நாலம் மமம் வா காரணா அஞ்ஞேஸம் வா காரணா ச²ந்தா³ தோ³ஸா மோஹா ப⁴யா அக³திம் க³ந்தும், ஸசே மம் இமே பி⁴க்கூ² ஆபத்தியா அத³ஸ்ஸனே உக்கி²பிஸ்ஸந்தி, ந மயா ஸத்³தி⁴ம் உபோஸத²ம் கரிஸ்ஸந்தி, வினா மயா உபோஸத²ம் கரிஸ்ஸந்தி, ப⁴விஸ்ஸதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ ததோனிதா³னம் ப⁴ண்ட³னம் கலஹோ விக்³க³ஹோ விவாதோ³ ஸங்க⁴பே⁴தோ³ ஸங்க⁴ராஜி ஸங்க⁴வவத்தா²னம் ஸங்க⁴னானாகரண’ந்தி, பே⁴த³க³ருகேன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னா பரேஸம்பி ஸத்³தா⁴ய ஸா ஆபத்தி தே³ஸேதப்³பா³’’தி (மஹாவ. 453) –

ஆதி³னா வுத்தஅட்டா²னிஸம்ஸே ஸம்பஸ்ஸமானேனாதி அத்தோ².

பாளியம் ஆக³தேஹி ஸத்தஹீதி ‘‘புப்³பே³வஸ்ஸ ஹோதி ‘முஸா ப⁴ணிஸ்ஸ’ந்தி, ப⁴ணந்தஸ்ஸ ஹோதி ‘முஸா ப⁴ணாமீ’தி, ப⁴ணிதஸ்ஸ ஹோதி ‘முஸா மயா ப⁴ணித’ந்தி வினிதா⁴ய தி³ட்டி²ம், வினிதா⁴ய க²ந்திம், வினிதா⁴ய ருசிம், வினிதா⁴ய பா⁴வ’’ந்தி (பாரா. 220) ஏவமாக³தேஹி ஸத்தஹி.

அப்³ரஹ்மசரியாதி அஸேட்ட²சரியதோ. ரத்திம் ந பு⁴ஞ்ஜேய்ய விகாலபோ⁴ஜனந்தி உபோஸத²ம் உபவுத்தோ² ரத்திபோ⁴ஜனஞ்ச தி³வாவிகாலபோ⁴ஜனஞ்ச ந பு⁴ஞ்ஜேய்ய. மஞ்சே ச²மாயம்வ ஸயேத² ஸந்த²தேதி கப்பியமஞ்சே வா ஸுதா⁴தி³பரிகம்மகதாய பூ⁴மியம் வா திணபண்ணபலாலாதீ³னி ஸந்த²ரித்வா கதே ஸந்த²தே வா ஸயேதா²தி அத்தோ². ஏதஞ்ஹி அட்ட²ங்கீ³கமாஹுபோஸத²ந்தி ஏதம் பாணாதிபாதாதீ³னி அஸமாசரந்தேன உபவுத்த²உபோஸத²ம் அட்ட²ஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தத்தா ‘‘அட்ட²ங்கி³க’’ந்தி வத³ந்தி.

‘‘அகப்பியகதம் ஹோதி அப்படிக்³க³ஹிதக’’ந்திஆத³யோ அட்ட² அனதிரித்தா நாம. ஸப்பிஆதி³ அட்ட²மே அருணுக்³க³மனே நிஸ்ஸக்³கி³யம் ஹோதி. அட்ட²கவஸேன யோஜேத்வா வேதி³தப்³பா³னீதி புரிமானி அட்ட² ஏகம் அட்ட²கம், ததோ ஏகம் அபனேத்வா ஸேஸேஸுபி ஏகேகம் பக்கி²பித்வாதி ஏவமாதி³னா நயேன அஞ்ஞானிபி அட்ட²கானி காதப்³பா³னீதி அத்தோ².

அட்ட²கவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

நவகவாரவண்ணனா

329. நவகேஸு ஆகா⁴தவத்தூ²னீதி (தீ³. நி. அட்ட². 3.340; அ. நி. அட்ட². 3.9.29) ஆகா⁴தகாரணானி. ஆகா⁴தபடிவினயானீதி ஆகா⁴தஸ்ஸ படிவினயகாரணானி. தம் குதேத்த² லப்³பா⁴தி ‘‘தம் அனத்த²சரணம் மா அஹோஸீ’’தி ஏதஸ்மிம் புக்³க³லே குதோ லப்³பா⁴ கேன காரணேன ஸக்கா லத்³து⁴ம். ‘‘பரோ நாம பரஸ்ஸ அத்தனோ சித்தருசியா அனத்த²ம் கரோதீ’’தி ஏவம் சிந்தேத்வா ஆகா⁴தம் படிவினோதே³தி. அத² வா ஸசாஹம் படிக்கோபம் கரேய்யம், தம் கோபகரணம் ஏத்த² புக்³க³லே குதோ லப்³பா⁴, கேன காரணேன லத்³த⁴ப்³ப³ம் நிரத்த²கபா⁴வதோதி அத்தோ². கம்மஸ்ஸகா ஹி ஸத்தா, தே கஸ்ஸ ருசியா து³க்கி²தா ஸுகி²தா வா ப⁴வந்தி, தஸ்மா கேவலம் தஸ்மிம் மய்ஹம் குஜ்ஜ²னமத்தமேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. அத² வா தம் கோபகரணம் ஏத்த² புக்³க³லே குதோ லப்³பா⁴ பரமத்த²தோ குஜ்ஜி²தப்³ப³ஸ்ஸ குஜ்ஜ²னகஸ்ஸ ச அபா⁴வதோ. ஸங்கா²ரமத்தஞ்ஹேதம் யதி³த³ம் க²ந்த⁴பஞ்சகம் யம் ‘‘ஸத்தோ’’தி வுச்சதி, தே ச ஸங்கா²ரா இத்தரகாலா க²ணிகா, கஸ்ஸ கோ குஜ்ஜ²தீதி அத்தோ². ‘‘குதோ லாபா⁴’’திபி பாடோ², ஸசாஹம் ஏத்த² கோபம் கரேய்யம், தஸ்மிம் மே கோபகரணே குதோ லாபா⁴, லாபா⁴ நாம கே ஸியும் அஞ்ஞத்ர அனத்து²ப்பத்திதோதி அத்தோ². இமஸ்மிஞ்ச அத்தே² தந்தி நிபாதமத்தமேவ ஹோதி.

தண்ஹம் படிச்சாதி (தீ³. நி. அட்ட². 2.103; அ. நி. அட்ட². 3.9.23) த்³வே தண்ஹா ஏஸனதண்ஹா ஏஸிததண்ஹா ச. யாய தண்ஹாய அஜபத²ஸங்குபதா²தீ³னி படிபஜ்ஜித்வா போ⁴கே³ ஏஸதி க³வேஸதி, அயம் ஏஸனதண்ஹா நாம. யா தேஸு ஏஸிதேஸு க³வேஸிதேஸு படிலத்³தே⁴ஸு தண்ஹா, அயம் ஏஸிததண்ஹா நாம. இத⁴ ஏஸிததண்ஹா த³ட்ட²ப்³பா³. பரியேஸனாதி ரூபாதி³ஆரம்மணபரியேஸனா. ஸா ஹி ஏஸனதண்ஹாய ஸதி ஹோதி. லாபோ⁴தி ரூபாதி³ஆரம்மணப்படிலாபோ⁴. ஸோ ஹி பரியேஸனாய ஸதி ஹோதி. வினிச்ச²யோ பன ஞாணதண்ஹாதி³ட்டி²விதக்கவஸேன சதுப்³பி³தோ⁴. தத்த² ‘‘ஸுக²வினிச்ச²யம் ஜஞ்ஞா, ஸுக²வினிச்ச²யம் ஞத்வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்யா’’தி (ம. நி. 3.323) அயம் ஞாணவினிச்ச²யோ. ‘‘வினிச்ச²யோதி த்³வே வினிச்ச²யா தண்ஹாவினிச்ச²யோ ச தி³ட்டி²வினிச்ச²யோ சா’’தி (மஹானி. 102) ஏவம் ஆக³தானி அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதானி தண்ஹாவினிச்ச²யோ. த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ தி³ட்டி²வினிச்ச²யோ. ‘‘ச²ந்தோ³ கோ², தே³வானமிந்த³, விதக்கனிதா³னோ’’தி (தீ³. நி. 2.358) இமஸ்மிம் பன ஸுத்தே இத⁴ வினிச்ச²யோதி வுத்தோ விதக்கோயேவ ஆக³தோ. லாப⁴ம் லபி⁴த்வா ஹி இட்டா²னிட்ட²ம் ஸுந்த³ராஸுந்த³ரஞ்ச விதக்கேன வினிச்சி²னாதி ‘‘ஏத்தகம் மே ரூபாரம்மணத்தா²ய ப⁴விஸ்ஸதி, ஏத்தகம் ஸத்³தா³ரம்மணத்தா²ய, ஏத்தகம் மய்ஹம் ப⁴விஸ்ஸதி, ஏத்தகம் பரஸ்ஸ, ஏத்தகம் பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமி, ஏத்தகம் நித³ஹிஸ்ஸாமீ’’தி. தேன வுத்தம் ‘‘லாப⁴ம் படிச்ச வினிச்ச²யோ’’தி.

ச²ந்த³ராகோ³தி ஏவம் அகுஸலவிதக்கேன விதக்கிதே வத்து²ஸ்மிம் து³ப்³ப³லராகோ³ ச ப³லவராகோ³ ச உப்பஜ்ஜதி. அஜ்ஜோ²ஸானந்தி ‘‘அஹம், மம’’ந்தி ப³லவஸன்னிட்டா²னம். பரிக்³க³ஹோதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன பரிக்³க³ஹகரணம். மச்ச²ரியந்தி பரேஹி ஸாதா⁴ரணபா⁴வஸ்ஸ அஸஹனதா. தேனேவஸ்ஸ போராணா ஏவம் வசனத்த²ம் வத³ந்தி ‘‘இத³ம் அச்ச²ரியம் மய்ஹேவ ஹோது, மா அஞ்ஞஸ்ஸ அச்ச²ரியம் ஹோதூதி பவத்தத்தா மச்ச²ரியந்தி வுச்சதீ’’தி. ஆரக்கோ²தி த்³வாரபித³ஹனமஞ்ஜூஸாகோ³பனாதி³வஸேன ஸுட்டு² ரக்க²ணம். அதி⁴ கரோதீதி அதி⁴கரணம், காரணஸ்ஸேதம் நாமம். ஆரக்கா²தி⁴கரணந்தி பா⁴வனபும்ஸகம், ஆரக்க²ஹேதூதி அத்தோ². த³ண்டா³தா³னாதீ³ஸு பரனிஸேத⁴னத்த²ம் த³ண்ட³ஸ்ஸ ஆதா³னம் த³ண்டா³தா³னம். ஏகதோதா⁴ராதி³னோ ஸத்த²ஸ்ஸ ஆதா³னம் ஸத்தா²தா³னம். கலஹோதி காயகலஹோபி வாசாகலஹோபி. புரிமோ புரிமோ விரோதோ⁴ விக்³க³ஹோ, பச்சி²மோ பச்சி²மோ விவாதோ³. துவம் துவந்தி அகா³ரவவஸேன ‘‘துவம் துவ’’ந்தி வசனம்.

அதி⁴ட்டி²தகாலதோ பட்டா²ய ந விகப்பேதப்³பா³னீதி விகப்பேந்தேன அதி⁴ட்டா²னதோ புப்³பே³ வா

விகப்பேதப்³ப³ம், விஜஹிதாதி⁴ட்டா²னம் வா பச்சா²விகப்பேதப்³ப³ம். அவிஜஹிதாதி⁴ட்டா²னம் பன ந விகப்பேதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. து³க்கடவஸேன வுத்தானீதி ‘‘வக்³க³ம் பி⁴க்கு²னிஸங்க⁴ம் வக்³க³ஸஞ்ஞீ ஓவத³தீ’’திஆதி³னா (பாசி. 150) நயேன அத⁴ம்மகம்மே த்³வே நவகானி து³க்கடவஸேன வுத்தானி.

நவகவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

த³ஸகவாரவண்ணனா

330. த³ஸகேஸு நத்தி² தி³ன்னந்திஆதி³வஸேன வேதி³தப்³பா³தி ‘‘நத்தி² தி³ன்னம், நத்தி² யிட்ட²ம், நத்தி² ஹுதம், நத்தி² ஸுகதது³க்கடானம் கம்மானம் ப²லம் விபாகோ, நத்தி² அயம் லோகோ, நத்தி² பரோ லோகோ, நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா, நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா, நத்தி² லோகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸம்மக்³க³தா ஸம்மாபடிபன்னா, யே இமஞ்ச லோகம் பரஞ்ச லோகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³ந்தீ’’தி (ம. நி. 2.94, 225; 3.91, 116; ஸம். நி. 3.210) ஏவமாக³தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸஸ்ஸதோ லோகோதிஆதி³வஸேனாதி ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா, அஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா, அந்தவா லோகோதி வா, அனந்தவா லோகோதி வா, தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி வா, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரந்தி வா, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா’’தி (ம. நி. 1.269) ஏவமாக³தம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

மிச்சா²தி³ட்டி²ஆத³யோ மிச்சா²விமுத்திபரியோஸானாதி ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி² மிச்சா²ஸங்கப்போ மிச்சா²வாசா மிச்சா²கம்மந்தோ மிச்சா²ஆஜீவோ மிச்சா²வாயாமோ மிச்சா²ஸதி மிச்சா²ஸமாதி⁴ மிச்சா²ஞாணம் மிச்சா²விமுத்தீ’’தி (விப⁴. 970) ஏவமாக³தம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. தத்த² மிச்சா²ஞாணந்தி பாபகிரியாஸு உபாயசிந்தாவஸேன பாபகம் கத்வா ‘‘ஸுகதம் மயா’’தி பச்சவேக்க²ணாகாரேன ச உப்பன்னோ மோஹோ. மிச்சா²விமுத்தீதி அவிமுத்தஸ்ஸேவ ஸதோ விமுத்திஸஞ்ஞிதா. ஸமத²க்க²ந்த⁴கே நித்³தி³ட்டா²தி ‘‘ஓரமத்தகம் அதி⁴கரணம் ஹோதி, ந ச க³திக³தம், ந ச ஸரிதஸாரித’’ந்திஆதி³னா (சூளவ. 204) நித்³தி³ட்டா². ஸமத²க்க²ந்த⁴கே வுத்தேஹி ஸமன்னாக³தோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. மாதுரக்கி²தாத³யோ த³ஸ இத்தி²யோ. த⁴னக்கீதாத³யோ த³ஸ ப⁴ரியாயோ.

த³ஸகவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஏகாத³ஸகவாரவண்ணனா

331. ஏகாத³ஸகேஸு ந வோதா³யந்தீதி ந பகாஸந்தி. ஸுயுத்தயானஸதி³ஸாய கதாயாதி இச்சி²திச்சி²தகாலே ஸுகே²ன பவத்தேதப்³ப³த்தா யுத்தயானம் விய கதாய. யதா² பதிட்டா² ஹோதீதி ஸம்பத்தீனம் யதா² பதிட்டா² ஹோதி. அனு அனு பவத்திதாயாதி பா⁴வனாப³ஹுலீகாரேஹி அனு அனு பவத்திதாய.