26. வஸ்ஸூபனாயிகவினிச்ச²யகதா²

179. ஏவம் உபோஸத²பவாரணாவினிச்ச²யம் கதே²த்வா இதா³னி வஸ்ஸூபனாயிகவினிச்ச²யம் கதே²தும் ‘‘வஸ்ஸூபனாயிகாதி ஏத்த²’’த்யாதி³மாஹ. தத்த² வஸனம் வஸ்ஸம். கிம் தம்? வஸனகிரியா பா⁴வத்தே² ண்ய-பச்சயவஸேன. உபனயனம் உபனயோ. கோ ஸோ? உபக³மனகிரியா, வஸ்ஸஸ்ஸ உபனயோ வஸ்ஸூபனயோ, ஸோ ஏதிஸ்ஸா பஞ்ஞத்தியா அத்தி², தஸ்மிம் வா விஜ்ஜதீதி வஸ்ஸூபனாயிகா. கா ஸா? வஸ்ஸூபனாயிகபஞ்ஞத்தி. அத² வா உபனயதி ஏதாயாதி உபனாயிகா மஜ்ஜே² தீ³க⁴வஸேன. வஸ்ஸஸ்ஸ உபனாயிகா வஸ்ஸூபனாயிகா, ஸா ஏவ புரே ப⁴வா புரிமா ப⁴வத்தே² இம-பச்சயவஸேன, ஸா ஏவ புரிமிகா ஸகத்தே² க-பச்சயவஸேன, தஸ்மிம் பரே இத்தி²லிங்கே³ அ-காரஸ்ஸ இ-காராதே³ஸோ. பச்சா² ப⁴வா பச்சி²மா, ஸாவ பச்சி²மிகா.

அஸ்ஸதியா பன வஸ்ஸம் ந உபேதீதி ‘‘இமஸ்மிம் விஹாரே இமம் தேமாஸம் வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி வசீபே⁴த³ம் கத்வா ந உபேதி. ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, அஸேனாஸனிகேன வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³ம், யோ உபக³ச்சே²ய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (மஹாவ. 204) வசீபே⁴த³ம் கத்வா வஸ்ஸூபக³மனம் ஸந்தா⁴ய படிக்கே²போ, ந ஆலயகரணவஸேன உபக³மனம் ஸந்தா⁴யாதி வத³ந்தி. பாளியம் பன அவிஸேஸேன வுத்தத்தா அட்ட²கதா²யஞ்ச து³தியபாராஜிகஸம்வண்ணனாயம் (பாரா. அட்ட². 1.84) ‘‘வஸ்ஸம் உபக³ச்ச²ந்தேன ஹி நாலகபடிபத³ம் படிபன்னேனபி பஞ்சன்னம் ச²த³னானம் அஞ்ஞதரேன ச²ன்னேயேவ ஸத்³வாரப³ந்தே⁴ ஸேனாஸனே உபக³ந்தப்³ப³ம், தஸ்மா வஸ்ஸகாலே ஸசே ஸேனாஸனம் லப⁴தி, இச்சேதம் குஸலம். நோ சே லப⁴தி, ஹத்த²கம்மம் பரியேஸித்வாபி காதப்³ப³ம். ஹத்த²கம்மம் அலப⁴ந்தேன ஸாமம்பி காதப்³ப³ம், ந த்வேவ அஸேனாஸனிகேன வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. 204) த³ள்ஹம் கத்வா வுத்தத்தா அஸேனாஸனிகஸ்ஸ நாவாதி³ம் வினா அஞ்ஞத்த² ஆலயமத்தேன உபக³ந்தும் ந வட்டதீதி அம்ஹாகம் க²ந்தி. நாவாஸத்த²வஜேஸுயேவ ஹி ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, நாவாய வஸ்ஸம் உபக³ந்து’’ந்திஆதி³னா (மஹாவ. 203) ஸதி, அஸதி வா ஸேனாஸனே வஸ்ஸூபக³மனஸ்ஸ விஸும் அனுஞ்ஞாதத்தா ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, அஸேனாஸனிகேன வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³’’ந்தி (மஹாவ. 204) அயம் படிக்கே²போ. தத்த² ந லப⁴தீதி அஸதி ஸேனாஸனே ஆலயவஸேனபி நாவாதீ³ஸு உபக³மனம் வுத்தம். சதூஸு ஹி ஸேனாஸனேஸு விஹாரஸேனாஸனம் இதா⁴தி⁴ப்பேதம், ந இதரத்தயம்.

டங்கிதமஞ்சாதி³பே⁴தா³ குடீதி ஏத்த² டங்கிதமஞ்சோ நாம தீ³கே⁴ மஞ்சபாதே³ மஜ்ஜே² விஜ்ஜி²த்வா அடனியோ பவேஸேத்வா கதோ மஞ்சோ, தஸ்ஸ இத³ம் உபரி, இத³ம் ஹேட்டா²தி நத்தி². பரிவத்தேத்வா அத்த²தோபி தாதி³ஸோவ ஹோதி, தம் ஸுஸானே தே³வட்டா²னே ச ட²பேந்தி, சதுன்னம் பாஸாணானம் உபரி பாஸாணம் அத்த²ரித்வா கதம் கே³ஹம்பி ‘‘டங்கிதமஞ்சோ’’தி வுச்சதி.

‘‘இத⁴ வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி திக்க²த்தும் வத்தப்³ப³ந்தி ஸத்த²ஸ்ஸ அவிஹாரத்தா ‘‘இமஸ்மிம் விஹாரே’’தி அவத்வா ‘‘இத⁴ வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி ஏத்தகமேவ வத்தப்³ப³ம். ஸத்தே² பன வஸ்ஸம் உபக³ந்தும் ந வட்டதீதி குடிகாதீ³னம் அபா⁴வேன ‘‘இத⁴ வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி வசீபே⁴த³ம் கத்வா உபக³ந்தும் ந வட்டதி, ஆலயகரணமத்தேனேவ வட்டதீதி அதி⁴ப்பாயோ. விப்பகிரதீதி விஸும் விஸும் க³ச்ச²தி. தீஸு டா²னேஸு நத்தி² வஸ்ஸச்சே²தே³ ஆபத்தீதி தேஹி ஸத்³தி⁴ம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸேவ நத்தி² ஆபத்தி, தேஹி வியுஜ்ஜித்வா க³மனே பன ஆபத்தியேவ, பவாரேதுஞ்ச ந லப⁴தி.

பவிஸனத்³வாரம் யோஜேத்வாதி ஸகவாடப³த்³த⁴மேவ யோஜேத்வா. புரிமிகாய…பே… ந பக்கமிதப்³பா³தி இமினா ஆஸாள்ஹீபுண்ணமாய அனந்தரே பாடிபத³தி³வஸே புரிமவஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா வஸ்ஸானஉதுனோ சதூஸு மாஸேஸு ஸப்³ப³பச்சி²மமாஸம் ட²பேத்வா புரிமம் தேமாஸம் வஸிதப்³ப³ம். ஸாவணபுண்ணமியா அனந்தரே பாடிபத³தி³வஸே பச்சி²மவஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா ஸப்³ப³பட²மமாஸம் ட²பேத்வா பச்சி²மம் தேமாஸம் வஸிதப்³ப³ம். ஏவம் அவஸித்வா புரிமிகாய வஸ்ஸம் உபக³தேன பி⁴க்கு²னா மஹாபவாரணாய அந்தோ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா பச்சி²மிகாய உபக³தேன சாதுமாஸினிபவாரணாய அந்தோ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா அந்தரா சாரிகம் பக்கமேய்ய, உபசாரஸீமாதிக்கமேயேவ தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ து³க்கடாபத்தி ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. இமமத்த²ம் பாளியா ஸமத்தே²தும் ‘‘ந பி⁴க்க²வே…பே… வசனதோ’’தி வுத்தம். யதி³ ஏவம் வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா ஸதி கரணீயே பக்கமந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²பி ஆபத்தியேவ ஸியாதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா பனா’’திஆதி³. ஏவம் ஸந்தே தத³ஹேவ ஸத்தாஹகரணீயேன பக்கமந்தஸ்ஸேவ அனாபத்தி ஸியா, ந த்³வீஹதீஹம் வஸித்வா பக்கமந்தஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘கோ பன வாதோ³’’திஆதி³.

180. இதா³னி ஸத்தாஹகரணீயலக்க²ணம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுஜானாமி பி⁴க்க²வே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தன்னம் ஸத்தாஹகரணீயேன பஹிதே க³ந்தும், ந த்வேவ அப்பஹிதே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னியா ஸிக்க²மானாய ஸாமணேரஸ்ஸ ஸாமணேரியா உபாஸகஸ்ஸ உபாஸிகாயா’’தி (மஹாவ. 187) ஏகம், ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ஸத்தன்னம் ஸத்தாஹகரணீயேன அப்பஹிதேபி க³ந்தும், பகே³வ பஹிதே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னியா ஸிக்க²மானாய ஸாமணேரஸ்ஸ ஸாமணேரியா மாதுயா ச பிதுஸ்ஸ சா’’தி (மஹாவ. 198) ஏகம், ‘‘ஸசே பன பி⁴க்கு²னோ பா⁴தா வா அஞ்ஞோ வா ஞாதகோ கி³லானோ ஹோதீ’’தி ஏகம், ‘‘ஏகஸ்மிம் விஹாரே பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் வஸந்தோ பி⁴க்கு²ப⁴த்திகோ’’தி ஏகம், ‘‘ஸசே பி⁴க்கு²ஸ்ஸ…பே… அனபி⁴ரதி வா குக்குச்சம் வா தி³ட்டி²க³தம் வா உப்பன்னம் ஹோதீ’’தி ஏகம், ‘‘கோசி பி⁴க்கு² க³ருத⁴ம்மம் அஜ்ஜா²பன்னோ ஹோதி பரிவாஸாரஹோ’’தி ஏகம், ‘‘பி⁴க்கு²னியாபி மானத்தாரஹாயா’’தி ஏகம், ‘‘ஸாமணேரோ உபஸம்பஜ்ஜிதுகாமோ…பே… ஸிக்க²மானா வா…பே… ஸாமணேரீ வா’’தி ஏகம், ‘‘பி⁴க்கு²ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னியா வா ஸங்கோ⁴ கம்மம் கத்துகாமோ தஜ்ஜனீயம் வா’’தி ஏகம், ‘‘ஸசேபி கதம்யேவ ஹோதி கம்ம’’ந்தி ஏகம், ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ஸங்க⁴கரணீயேன க³ந்து’’ந்தி (மஹாவ. 199) ஏகந்தி ஏகாத³ஸ டா²னானி ஹோந்தி. தத்த² பட²மததியசதுத்த²வஸேன தீஸு டா²னேஸு பஹிதே ஏவ க³ந்தப்³ப³ம், நோ அப்பஹிதே. ஸேஸேஸு அட்ட²ஸு அப்பஹிதேபி க³ந்தப்³ப³ம், பகே³வ பஹிதே. வுத்தஞ்ஹி விமதிவினோத³னியம் (வி. வி. டீ. மஹாவக்³க³ 2.199) ‘‘க³ந்தப்³ப³ந்தி ஸங்க⁴கரணீயேன அப்பஹிதேபி க³ந்தப்³ப³’’ந்தி. ஏத்த² ச அனுபாஸகேஹிபி ஸாஸனபா⁴வம் ஞாதுகாமேஹி பஹிதே தேஸம் பஸாத³வட்³டி⁴ஸம்பத்தேஹிபி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்தும் வட்டதீதி க³ஹேதப்³ப³ம். பி⁴க்கு²ப⁴த்திகோதி பி⁴க்கு²னிஸ்ஸிதகோ. ஸோ பன யஸ்மா பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் வஸதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் வஸந்தோ’’தி.

181. அபிசேத்தா²தி அபிச ஏத்தா²தி சே²தோ³, ஏத்த² ஏதஸ்மிம் ஸத்தாஹகரணீயவினிச்ச²யே அபிச அபரோ அயம் ஈதி³ஸோ பாளிமுத்தகனயோ வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கபாளிதோ முத்தோ நயோ வேதி³தப்³போ³தி யோஜனா. ஸமந்தபாஸாதி³காயம் (மஹாவ. அட்ட². 199) பன ‘‘பாளிமுத்தகரத்திச்சே²த³வினிச்ச²யோ’’தி தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹி விமதிவினோத³னியம் (வி. வி. டீ. மஹாவக்³க³ 2.199) ‘‘ரத்திச்சே²த³வினிச்ச²யோதி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்த்வா ப³ஹித்³தா⁴ அருணுட்டா²பனஸங்கா²தஸ்ஸ ரத்திச்சே²த³ஸ்ஸ வினிச்ச²யோ’’தி. ஸாரத்த²தீ³பனியம்பி (ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.199) ‘‘ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்த்வா ப³ஹித்³தா⁴ அருணுட்டா²பனம் ரத்திச்சே²தோ³’’தி. அனிமந்திதேன க³ந்தும் ந வட்டதீதி ஏத்த² அனிமந்திதத்தா ஸத்தாஹகிச்சம் அதி⁴ட்ட²ஹித்வா க³ச்ச²ந்தஸ்ஸபி வஸ்ஸச்சே²தோ³ சேவ து³க்கடஞ்ச ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். யதா²வுத்தஞ்ஹி ரத்திச்சே²த³காரணம் வினா திரோவிஹாரே வஸித்வா ஆக³மிஸ்ஸாமீதி க³ச்ச²தோ வஸ்ஸச்சே²த³ம் வத³ந்தி. க³ந்தும் வட்டதீதி அந்தோஉபசாரஸீமாயம் டி²தேனேவ ஸத்தாஹகரணீயனிமித்தம் ஸல்லக்கே²த்வா இமினா நிமித்தேன க³ந்த்வா ‘‘ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே ஆக³ச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஆபோ⁴க³ம் கத்வா க³ந்தும் வட்டதி. புரிமக்க²ணே ஆபோ⁴க³ம் கத்வா க³மனக்க²ணே விஸரித்வா க³தேபி தோ³ஸோ நத்தி², ‘‘ஸகரணீயோ பக்கமதீ’’தி (மஹாவ. 207) வுத்தத்தா ஸப்³ப³தா² ஆபோ⁴க³ம் அகத்வா க³தஸ்ஸ வஸ்ஸச்சே²தோ³தி வத³ந்தி. யோ பன ஸத்தாஹகரணீயனிமித்தாபா⁴வேபி ‘‘ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே ஆக³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஆபோ⁴க³ம் கத்வா க³ந்த்வா ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே ஆக³ச்ச²தி, தஸ்ஸ ஆபத்தியேவ, வஸ்ஸச்சே²தோ³ நத்தி² ஸத்தாஹஸ்ஸ ஸன்னிவத்தத்தாதி வத³ந்தி, வீமம்ஸித்வா க³ஹேதப்³ப³ம்.

ப⁴ண்ட³கந்தி சீவரப⁴ண்ட³ம். பஹிணந்தீதி சீவரதோ⁴வனாதி³கம்மேன பஹிணந்தி. ஸம்பாபுணிதும் ந ஸக்கோதி, வட்டதீதி ஏத்த² ‘‘அஜ்ஜேவ ஆக³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஸாமந்தவிஹாரம் க³ந்த்வா புன ஆக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ அந்தராமக்³கே³ ஸசே அருணுக்³க³மனம் ஹோதி, வஸ்ஸச்சே²தோ³பி ந ஹோதி, ரத்திச்சே²த³து³க்கடஞ்ச நத்தீ²தி வத³ந்தி, தத³ஹேவ ஆக³மனே ஸஉஸ்ஸாஹத்தா வஸ்ஸச்சே²தோ³ வா ஆபத்தி வா ந ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஆசரியம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமீதி பன க³ந்தும் லப⁴தீதி ‘‘அகி³லானம்பி ஆசரியம், உபஜ்ஜா²யம் வா பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்தும் லப⁴தி, நிஸ்ஸயாசரியம் த⁴ம்மாசரியஞ்ச, பகே³வ உபஸம்பதா³சரியஉபஜ்ஜா²யே. ஸசே நம் ஆசரியோ ‘‘அஜ்ஜ மா க³ச்சா²’’தி வத³தி, வட்டதீதி ஏவம் ஸத்தாஹகரணீயேன ஆக³தானம் அந்தோஸத்தாஹேயேவ புன ஆக³ச்ச²ந்தம் ஸசே ஆசரியோ, உபஜ்ஜா²யோ வா ‘‘அஜ்ஜ மா க³ச்சா²’’தி வத³தி, வட்டதி, ஸத்தாஹாதிக்கமேபி அனாபத்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. வஸ்ஸச்சே²தோ³ பன ஹோதியேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஸத்தாஹஸ்ஸ ப³ஹித்³தா⁴ வீதினாமிதத்தா.

ஸசே தூ³ரம் க³தோ ஸத்தாஹவாரேன அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³தி இமினா வஸ்ஸச்சே²த³காரணே ஸதி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்தும்பி வட்டதீதி தீ³பேதி. ஏத்த² ச² தி³வஸானி ப³ஹித்³தா⁴ வீதினாமேத்வா ஸத்தமே தி³வஸே புராருணா ஏவ அந்தோஉபசாரஸீமாயம் பவிஸித்வா அருணம் உட்டா²பேத்வா புனதி³வஸே ஸத்தாஹம் அதி⁴ட்டா²ய க³ந்தப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. கேசி பன ‘‘ஸத்தமே தி³வஸே ஆக³ந்த்வா அருணம் அனுட்டா²பேத்வா தத³ஹேவ தி³வஸபா⁴கே³பி க³ந்தும் வட்டதீ’’தி வத³ந்தி, தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம் ‘‘அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³’’தி வுத்தத்தா. ஸத்தமே தி³வஸே தத்த² அருணுட்டா²பனமேவ ஹி ஸந்தா⁴ய பாளியம் (மஹாவ. 199) ‘‘ஸத்தாஹம் ஸன்னிவத்தோ காதப்³போ³’’தி வுத்தம். அருணம் அனுட்டா²பேத்வா க³ச்ச²ந்தோ ச அந்தோ அப்பவிஸித்வா ப³ஹித்³தா⁴வ ஸத்தாஹம் வீதினாமேந்தோ ச ஸமுச்சி²ன்னவஸ்ஸோ ஏவ ப⁴விஸ்ஸதி அருணஸ்ஸ ப³ஹி ஏவ உட்டா²பிதத்தா. இதரதா² ‘‘அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³’’தி வசனம் நிரத்த²கம் ஸியா. ‘‘ஸத்தாஹவாரேன அந்தோவிஹாரே பவிஸித்வா அருணம் அனுட்டா²பேத்வா க³ந்தப்³ப³’’ந்தி வத்தப்³ப³தோ அஞ்ஞேஸு ச டா²னேஸு அருணுட்டா²பனமேவ வுச்சதி. வக்க²தி ஹி சீவரக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. அட்ட². 364) ‘‘ஏகஸ்மிம் விஹாரே வஸந்தோ இதரஸ்மிம் ஸத்தாஹவாரேன அருணமேவ உட்டா²பேதீ’’தி.

அதா²பி யம் தே வதே³ய்யும் ‘‘ஸத்தமே தி³வஸே யதா³ கதா³சி பவிட்டே²ன தம்தி³வஸனிஸ்ஸிதோ அதீதாருணோ உட்டா²பிதோ நாம ஹோதீதி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய அட்ட²கதா²யம் வுத்த’’ந்தி, தம் ஸத்³த³க³தியாபி ந ஸமேதி. ந ஹி உட்டி²தே அருணே பச்சா² பவிட்டோ² தஸ்ஸ பயோஜகோ உட்டா²பகோ ப⁴விதுமரஹதி. யதி³ ப⁴வேய்ய, ‘‘வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா பன அருணம் அனுட்டா²பேத்வா தத³ஹேவ ஸத்தாஹகரணீயேன பக்கமந்தஸ்ஸா’’பீதி (மஹாவ. அட்ட². 207) ஏத்த² ‘‘அருணம் அனுட்டா²பேத்வா’’தி வசனம் விருஜ்ஜே²ய்ய. தேனபி தம்தி³வஸனிஸ்ஸிதஸ்ஸ அருணஸ்ஸ உட்டா²பிதத்தா ஆரஞ்ஞகஸ்ஸபி பி⁴க்கு²னோ ஸாயன்ஹஸமயே அங்க³யுத்தம் அரஞ்ஞம் க³ந்த்வா ததா³ ஏவ நிவத்தந்தஸ்ஸ அருணோ உட்டா²பிதோ து⁴தங்க³ஞ்ச விஸோதி⁴தம் ஸியா, ந சேதம் யுத்தம் அருணுக்³க³மனகாலே ஏவ அருணுட்டா²பனஸ்ஸ வுத்தத்தா. வுத்தஞ்ஹி ‘‘காலஸ்ஸேவ பன நிக்க²மித்வா அங்க³யுத்தே டா²னே அருணம் உட்டா²பேதப்³ப³ம். ஸசே அருணுட்டா²னவேலாயம் தேஸம் ஆபா³தோ⁴ வட்³ட⁴தி, தேஸம் ஏவ கிச்சம் காதப்³ப³ம், ந து⁴தங்க³விஸுத்³தி⁴கேன ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி (விஸுத்³தி⁴. 1.31). ததா² பாரிவாஸிகாதீ³னம்பி அருணம் அனுட்டா²பேத்வா வத்தம் நிக்கி²பந்தானம் ரத்திச்சே²தோ³ வுத்தோ. ‘‘உக்³க³தே அருணே நிக்கி²பிதப்³ப³’’ந்தி (சூளவ. அட்ட². 97) ஹி வுத்தம். ஸஹஸேய்யஸிக்கா²பதே³பி அனுபஸம்பன்னேஹி ஸஹ நிவுத்த²பா⁴வபரிமோசனத்த²ம் ‘‘புராருணா நிக்க²மித்வா’’திஆதி³ (பாசி. 54) வுத்தம். ஏவம் சீவரவிப்பவாஸாதீ³ஸு ச ஸப்³ப³த்த² ரத்திபரியோஸானே ஆகா³மிஅருணவஸேனேவ அருணுட்டா²னம் த³ஸ்ஸிதம், ந அதீதாருணவஸேன, தஸ்மா வுத்தனயேனேவேத்த² அருணுட்டா²பனம் வேதி³தப்³ப³ம் அஞ்ஞதா² வஸ்ஸச்சே²த³த்தா.

யம் பன வஸ்ஸம் உபக³தஸ்ஸ தத³ஹேவ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா ஸகரணீயஸ்ஸ பக்கமனவசனம், தம் வஸ்ஸம் உபக³தகாலதோ பட்டா²ய யதா³ கதா³சி நிமித்தே ஸதி க³மனஸ்ஸ அனுஞ்ஞாதத்தா யுத்தம், ந பன ஸத்தாஹவாரேன க³தஸ்ஸ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா தத³ஹேவக³மனம் ‘‘அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³’’தி வுத்தத்தா. யதா² வா ‘‘ஸத்தாஹானாக³தாய பவாரணாய ஸகரணீயோ பக்கமதி, ஆக³ச்சே²ய்ய வா ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தம் ஆவாஸம் ந வா ஆக³ச்சே²ய்யா’’திஆதி³னா (மஹாவ. 207) பச்சி²மஸத்தாஹே அனாக³மனே அனுஞ்ஞாதேபி அஞ்ஞஸத்தாஹேஸு தம் ந வட்டதி. ஏவம் பட²மஸத்தாஹே அருணம் அனுட்டா²பேத்வா க³மனே அனுஞ்ஞாதேபி ததோ பரேஸு ஸத்தாஹேஸு ஆக³தஸ்ஸ அருணம் அனுட்டா²பேத்வா க³மனம் ந வட்டதி ஏவாதி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம்.

ஸசே பவாரிதகாலே வஸ்ஸாவாஸிகம் தே³ந்தீதிஆதி³னா வஸ்ஸாவாஸிகசீவரம்பி கதி²னசீவரம் விய வஸ்ஸம்வுத்த²விஹாரபடிப³த்³த⁴ந்தி விஞ்ஞாயதி. ‘‘யதி³ ஸத்தாஹவாரேன அருணம் உட்டா²பயிம்ஸு, க³ஹேதப்³ப³’’ந்தி பன வுத்தத்தா ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்த்வா ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே ஆக³தா லப⁴ந்தி. கதி²னானிஸம்ஸசீவரம் பன ஸங்க⁴ம் அனாபுச்சா² தே ந லப⁴ந்தி. வக்க²தி ஹி ‘‘ஸத்தாஹகரணீயேன க³தாபி பா⁴ஜனீயப⁴ண்ட³ம் லப⁴ந்தூதி வா ஏவரூபம் அத⁴ம்மிகவத்தம் ந காதப்³ப³’’ந்தி (வி. ஸங்க³. அட்ட². 182). இத⁴ ஆஹடந்தி விஹாரதோ ப³ஹி ஆக³தட்டா²னே ஆனீதம்.

வாளேஹி உப்³பா³ள்ஹா ஹோந்தி, க³ண்ஹந்திபி பரிபாதேந்திபீதி ஏத்த² க³ண்ஹந்தீதி க³ஹேத்வா கா²த³ந்தி. பரிபாதேந்தீதி பலாபேந்தி, அனுப³ந்த⁴ந்தீதி அத்தோ². இமேஸு ‘‘கா³ளேஹி உப்³பா³ள்ஹா ஹோந்தீ’’திஆதீ³ஸு ஸங்க⁴பே⁴த³பரியந்தேஸு வத்தூ²ஸு கேவலம் அனாபத்தி ஹோதி, பவாரேதும் பன ந லப⁴தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸசே பனாதிஆதீ³ஸு யஸ்மா நானாஸீமாயம் த்³வீஸு ஆவாஸேஸு வஸ்ஸம் உபக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ ‘‘து³தியே வஸிஸ்ஸாமீ’’தி உபசாரதோ நிக்க²ந்தமத்தே பட²மோ ஸேனாஸனக்³கா³ஹோ படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி, தஸ்மா பாளியம் (மஹாவ. 207) ‘‘தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ புரிமிகா ச ந பஞ்ஞாயதீ’’தி பட²மம் ஸேனாஸனக்³கா³ஹம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். து³தியஸேனாஸனக்³கா³ஹே பன புரிமிகா பஞ்ஞாயதேவ, தத்தே²வ தேமாஸம் வஸந்தோ புரிமவஸ்ஸம்வுத்தோ² ஏவ ஹோதி. ததோ வா பன து³தியதி³வஸாதீ³ஸு ‘‘பட²மஸேனாஸனே வஸிஸ்ஸாமீ’’தி உபசாராதிக்கமே புரிமிகாபி ந பஞ்ஞாயதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

படிஸ்ஸவஸ்ஸ விஸம்வாத³னபச்சயா ஹோந்தம்பி து³க்கடம் ஸதியேவ படிஸ்ஸவே ஹோதீதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ தஸ்ஸ படிஸ்ஸவஸ்ஸ விஸம்வாதே³ து³க்கட’’ந்தி. தேனேவாஹ ‘‘தஞ்ச கோ²…பே… விஸம்வாத³னபச்சயா’’தி. பாளியம் (மஹாவ. 207) ‘‘ஸோ ஸத்தாஹானாக³தாய பவாரணாய ஸகரணீயோ பக்கமதீ’’தி வுத்தத்தா பவாரணாதி³வஸேபி ஸத்தாஹகரணீயம் வினா க³ந்தும் ந வட்டதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இமஸ்மிம் டா²னே ‘‘நவமிதோ பட்டா²ய க³ந்தும் வட்டதீ’’தி அட்ட²கதா²வசனம் கச்சி உபோஸத²தி³வஸதோ உபனிதா⁴ய நவமீ இச்சி²தப்³பா³, உதா³ஹு லோகியதிதி²வஸேனாதி ஆஸங்கந்தி. தத்ரேவம் வினிச்சி²தப்³ப³ம் – புரிமப⁴த்³த³பத³மாஸகாளபக்க²உபோஸத²தி³வஸம் உபனிதா⁴ய இச்சி²தப்³பா³, ந லோகியதிதி²வஸேன. ப⁴த்³த³பத³மாஸஸ்ஸ ஹி காளபக்க²உபோஸத²தி³வஸம் மரியாத³ம் கத்வா தத³னந்தரபாடிபத³தி³வஸதோ பட்டா²ய க³ணியமானே ஸதி யோ தி³வஸோ நவமோ ஹோதி, ததோ பட்டா²யாதி வுத்தம் ஹோதி. திதி²பேக்கா²ய பன இத்தி²லிங்க³வோஹாரோ, ததோ நவமிதோ பட்டா²ய அனாக³தஸத்தாஹே பவாரணா ஹோதி.

ஸத்தாஹம் அனாக³தாய அஸ்ஸாதி ஸத்தாஹானாக³தா. கா ஸா? பவாரணா. அஸ்ஸயுஜமாஸஸ்ஸ ஸுக்கபக்க²னவமியம் ஸத்தாஹகரணீயம் அதி⁴ட்டா²ய க³ச்ச²ந்தோ பி⁴க்கு² அந்தோவஸ்ஸஸ்ஸ ஸத்தாஹமத்தாவஸிட்ட²த்தா ஸத்தமஅருணே உக்³க³தமத்தே வுத்த²வஸ்ஸோ ஹோதி, த³ஸமியம் சா²ஹமத்தம், ஏகாத³ஸமியம் பஞ்சாஹமத்தம், த்³வாத³ஸியம் சதுராஹமத்தம், தேரஸியம் தீஹமத்தம், சுத்³த³ஸியம் த்³வீஹமத்தம், பன்னரஸியம் ஏகாஹமத்தம் அவஸிட்ட²ம் ஹோதி, தஸ்மா பவாரணாதி³வஸஸ்ஸ பரியோஸானபூ⁴தஅருணஸ்மிம் உக்³க³தே வுத்த²வஸ்ஸோ ஹோதி, தஸ்மா தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் குக்குச்சவினோத³னத்த²ம் ப⁴க³வா த⁴ம்மஸ்ஸாமீ ‘‘ஸோ ஸத்தாஹானாக³தாய பவாரணாய ஸகரணீயோ பக்கமதி, ஆக³ச்சே²ய்ய வா ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தம் ஆவாஸம் ந வா ஆக³ச்சே²ய்ய, தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ புரிமிகா ச பஞ்ஞாயதி, படிஸ்ஸவே ச அனாபத்தீ’’தி (மஹாவ. 207) ஆஹ. ஸத்தாஹானாக³தாய கோமுதி³யா சாதுமாஸினியாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தத்த² கோமுதி³யா சாதுமாஸினியாதி பச்சி²மகத்திகபுண்ணமாயம். ஸா ஹி குமுதா³னம் அத்தி²தாய கோமுதீ³, சதுன்னம் வஸ்ஸிகமாஸானம் பரியோஸானத்தா சாதுமாஸினீதி வுச்சதி. ததா³ ஹி குமுதா³னி ஸுபுப்பி²தானி ஹோந்தி, தஸ்மா குமுதா³ ஏத்த² புப்ப²ந்தீதி கோமுதீ³தி வுச்சதி, குமுத³வதீதி வுத்தம் ஹோதி.

182. அந்தோவஸ்ஸவத்தகதா²யம் நிப³த்³த⁴வத்தம் ட²பேத்வாதி ஸஜ்ஜா²யமனஸிகாராதீ³ஸு நிரந்தரகரணீயேஸு கத்தப்³ப³ம் கதிகவத்தம் கத்வா. கஸாவபரிப⁴ண்ட³ந்தி கஸாவேஹி பூ⁴மிபரிகம்மம். வத்தந்தி கதிகவத்தம்.

ஏவரூபம் அத⁴ம்மிகவத்தம் ந காதப்³ப³ந்தி நானாவேரஜ்ஜகா ஹி பி⁴க்கூ² ஸன்னிபதந்தி, தத்த² கேசி து³ப்³ப³லா அப்பதா²மா ஏவரூபம் வத்தம் அனுபாலேதும் ந ஸக்கோந்தி, தஸ்மா இத⁴ ஆக³தஞ்ச சதுத்த²பாராஜிகவண்ணனாயம் (பாரா. அட்ட². 2.227) ஆக³தம் ஆவாஸம் வா மண்ட³பம் வா ஸீமம் வா யம் கிஞ்சி டா²னம் பரிச்சி²ந்தி³த்வா ‘‘யோ இமம்ஹா ஆவாஸா பட²மம் பக்கமிஸ்ஸதி, தம் ‘அரஹா’தி ஜானிஸ்ஸாமா’’தி கதாய கதிகாய யோ ‘‘மம் ‘அரஹா’தி ஜானந்தூ’’தி தம்ஹா டா²னா பட²மம் பக்கமதி, பாராஜிகோ ஹோதி. யோ பன ஆசரியுபஜ்ஜா²யானம் வா கிச்சேன மாதாபிதூனம் வா கேனசிதே³வ கரணீயேன பி⁴க்கா²சாரவத்தம் வா உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²தீ³னம் அத்தா²ய அஞ்ஞேன வா தாதி³ஸேன கரணீயேன தம் டா²னம் அதிக்கமித்வா க³ச்ச²தி, அனாபத்தி. ஸசேபிஸ்ஸ ஏவம் க³தஸ்ஸ பச்சா² இச்சா²சாரோ உப்பஜ்ஜதி ‘‘ந தா³னாஹம் தத்த² க³மிஸ்ஸாமி, ஏவம் மம் அரஹாதி ஸம்பா⁴வேஸ்ஸந்தீ’’தி, அனாபத்தியேவ.

யோபி கேனசிதே³வ கரணீயேன தம் டா²னம் பத்வா ஸஜ்ஜா²யமனஸிகாராதி³வஸேன அஞ்ஞவிஹிதோ வா ஹுத்வா சோராதீ³ஹி வா அனுப³த்³தோ⁴ மேக⁴ம் வா உட்டி²தம் தி³ஸ்வா அனோவஸ்ஸகம் பவிஸிதுகாமோ தம் டா²னம் அதிக்கமதி, அனாபத்தி, யானேன வா இத்³தி⁴யா வா க³ச்ச²ந்தோபி பாராஜிகம் நாபஜ்ஜதி, பத³க³மனேனேவ ஆபஜ்ஜதி. தம்பி யேஹி ஸஹ கதிகா கதா, தேஹி ஸத்³தி⁴ம் அபுப்³ப³ம் அசரிமம் க³ச்ச²ந்தோ நாபஜ்ஜதி. ஏவம் க³ச்ச²ந்தா ஹி ஸப்³பே³பி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ரக்க²ந்தி. ஸசேபி மண்ட³பருக்க²மூலாதீ³ஸு கிஞ்சி டா²னம் பரிச்சி²ந்த³ந்தி ‘‘யோ ஏத்த² நிஸீத³தி வா சங்கமதி வா, தம் ‘அரஹா’தி ஜானிஸ்ஸாம’’, புப்பா²னி வா ட²பேத்வா, ‘‘யோ இமானி க³ஹேத்வா பூஜம் கரிஸ்ஸதி, தம் ‘அரஹா’தி ஜானிஸ்ஸாமா’’திஆதி³னா நயேன கதிகா கதா ஹோதி, தத்ராபி இச்சா²சாரவஸேன ததா² கரோந்தஸ்ஸ பாராஜிகமேவ. ஸசேபி உபாஸகேன அந்தராமக்³கே³ விஹாரோ வா கதோ ஹோதி, சீவராதீ³னி வா ட²பிதானி ஹோந்தி ‘‘யே அரஹந்தோ, தே இமஸ்மிம் விஹாரே வஸந்து, சீவராதீ³னி வா க³ண்ஹந்தூ’’தி, தத்ராபி இச்சா²சாரவஸேன வஸந்தஸ்ஸ வா தானி வா க³ண்ஹந்தஸ்ஸ பாராஜிகமேவ, ஏதம் பன அத⁴ம்மிககதிகவத்தம், தஸ்மா ந காதப்³ப³ம், அஞ்ஞம் வா ஏவரூபம் ‘‘இமஸ்மிம் தேமாஸப்³ப⁴ந்தரே ஸப்³பே³வ ஆரஞ்ஞகா ஹோந்து பிண்ட³பாதிகது⁴தங்கா³தி³அவஸேஸது⁴தங்க³த⁴ரா வா, அத² வா ஸப்³பே³வ கீ²ணாஸவா ஹோந்தூ’’தி ஏவமாதி³. நானாவேரஜ்ஜகா ஹி பி⁴க்கூ² ஸன்னிபதந்தி. தத்த² கேசி து³ப்³ப³லா அப்பதா²மா ஏவரூபம் வத்தம் அனுபாலேதும் ந ஸக்கோந்தி, தஸ்மா ஏவரூபம்பி வத்தம் ந காதப்³ப³ம். ‘‘இமம் தேமாஸம் ஸப்³பே³ஹேவ ந உத்³தி³ஸிதப்³ப³ம், ந பரிபுச்சி²தப்³ப³ம், ந பப்³பா³ஜேதப்³ப³ம், மூக³ப்³ப³தம் க³ண்ஹிதப்³ப³ம், ப³ஹிஸீமட்ட²ஸ்ஸபி ஸங்க⁴லாபோ⁴ தா³தப்³போ³’’தி ஏவமாதி³கம்பி ந கத்தப்³ப³மேவ.

திவித⁴ம்பீதி பரியத்திபடிபத்திபடிவேத⁴வஸேன திவித⁴ம்பி. ஸோதே⁴த்வா பப்³பா³ஜேதா²தி ப⁴ப்³பே³ ஆசாரகுலபுத்தே உபபரிக்கி²த்வா பப்³பா³ஜேத². ப⁴ஸ்ஸே மத்தம் ஜானித்வாதி வசனே பமாணம் ஞத்வா. த³ஸகதா²வத்து² நாம அப்பிச்சா²கதா² ஸந்துட்டி²கதா² பவிவேககதா² அஸம்ஸக்³க³கதா² வீரியாரம்ப⁴கதா² ஸீலகதா² ஸமாதி⁴கதா² பஞ்ஞாகதா² விமுத்திகதா² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகதா²தி.

விக்³க³ஹஸம்வத்தனிகம் வசனம் விக்³கா³ஹிகம். சதுராரக்க²ம் அஹாபேந்தாதி பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி மேத்தா அஸுப⁴ம் மரணானுஸ்ஸதீதி இமம் சதுராரக்க²ம் அஹாபேந்தா. த³ந்தகட்ட²கா²த³னவத்தம் ஆசிக்கி²தப்³ப³ந்தி ஏத்த² இத³ம் த³ந்தகட்ட²கா²த³னவத்தம் – யோ தே³வஸிகம் ஸங்க⁴மஜ்ஜே² ஓஸரதி, தேன ஸாமணேராதீ³ஹி ஆஹரித்வா பி⁴க்கூ²னம் யதா²ஸுக²ம் பு⁴ஞ்ஜனத்தா²ய த³ந்தகட்ட²மாளகே நிக்கி²த்தேஸு த³ந்தகட்டே²ஸு தி³வஸே தி³வஸே ஏகமேவ த³ந்தகட்ட²ம் க³ஹேதப்³ப³ம். யோ பன தே³வஸிகம் ந ஓஸரதி, பதா⁴னக⁴ரே வஸித்வா த⁴ம்மஸ்ஸவனே வா உபோஸத²க்³கே³ வா தி³ஸ்ஸதி, தேன பமாணம் ஸல்லக்கே²த்வா சத்தாரி பஞ்ச த³ந்தகட்டா²னி அத்தனோ வஸனட்டா²னே ட²பேத்வா கா²தி³தப்³பா³னி. தேஸு கீ²ணேஸு ஸசே புனபி த³ந்தகட்ட²மாளகே ப³ஹூனி ஹோந்தியேவ, புனபி ஆஹரித்வா கா²தி³தப்³பா³னி. யதி³ பன பமாணம் அஸல்லக்கே²த்வா ஆஹரதி, தேஸு அகீ²ணேஸுயேவ மாளகே கீ²யதி, ததோ கேசி தே²ரா ‘‘யேஹி க³ஹிதானி, தே படிஹரந்தூ’’தி வதே³ய்யும், கேசி ‘‘கா²த³ந்து, புன ஸாமணேரா ஆஹரிஸ்ஸந்தீ’’தி, தஸ்மா விவாத³பரிஹாரத்த²ம் பமாணம் ஸல்லக்கே²தப்³ப³ம், க³ஹணே பன தோ³ஸோ நத்தி². மக்³க³ம் க³ச்ச²ந்தேனபி ஏகம் வா த்³வே வா த²விகாய பக்கி²பித்வா க³ந்தப்³ப³ந்தி. பி⁴க்கா²சாரவத்தம் பிண்ட³பாதிகவத்தே ஆவிப⁴விஸ்ஸதி.

அந்தோகா³மே…பே… ந கதே²தப்³பா³தி ஏத்த² சதூஸு பச்சயேஸு சீவரே ச பிண்ட³பாதே ச விஞ்ஞத்திபி ந வட்டதி நிமித்தோபா⁴ஸபரிகதா²பி. ஸேனாஸனே விஞ்ஞத்திமேவ ந வட்டதி, ஸேஸானி தீணி வட்டந்தி. கி³லானபச்சயே ஸப்³ப³ம்பி வட்டதி. ஏவம் ஸந்தேபி ஆஜீவம் ஸோதே⁴ந்தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸுட்டு² ரக்கி²தப்³பா³தி. இமினா ஆஜீவபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் த³ஸ்ஸிதம். ரக்கி²திந்த்³ரியேஹி ப⁴விதப்³ப³ந்தி இந்த்³ரியஸம்வரஸீலம். க²ந்த⁴கவத்தஞ்ச ஸேகி²யவத்தஞ்ச பூரேதப்³ப³ந்தி பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலம். பச்சயஸன்னிஸ்ஸிதஸீலம் பன தீஹிபி ஸாமத்தி²யதோ த³ஸ்ஸிதம். இதி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலபடிஸம்யுத்தா ஏவரூபா நிய்யானிககதா² ப³ஹுகாபி வத்தப்³பா³தி அதி⁴ப்பாயோ.

இமஸ்மிம் வஸ்ஸூபனாயிகவிஸயே தேஸு தேஸு நக³ரேஸு தஸ்மிம் தஸ்மிம் ராஜகாலே அபரியந்தா விவாத³கதா² ஹோதி. கத²ம்? வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 186) ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன ராஜா மாக³தோ⁴ ஸேனியோ பி³ம்பி³ஸாரோ வஸ்ஸம் உக்கட்³டி⁴துகாமோ பி⁴க்கூ²னம் ஸந்திகே தூ³தம் பாஹேஸி ‘யதி³ பனாய்யா ஆக³மே ஜுண்ஹே வஸ்ஸம் உபக³ச்சே²ய்யு’ந்தி. ப⁴க³வதோ ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸும், ‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ராஜூனம் அனுவத்திது’’’ந்தி வசனம் நிஸ்ஸாய ப⁴க³வதா அதி⁴மாஸம் பஞ்ஞத்தந்தி மஞ்ஞமானா வேத³ஸமயேன ஸம்ஸந்தி³த்வா க³ய்ஹமானா அனேகவிஹிதம் விவாத³ம் கரோந்தி. வேத³ஸமயே கிர த்³வே அதி⁴மாஸானி யாசாதி⁴மாஸஞ்ச பத்தாதி⁴மாஸஞ்ச. தத்த² கலியுக³க³ணனே ஏகூனவீஸதிக³ணனேன பா⁴ஜிதே த்³வேபஞ்சட்ட²த³ஸதேரஸஸோளஸட்டா²ரஸவஸேன ஸத்ததா⁴ ஸேஸோ ஹோதி, தேஸம் வஸேன சம்மாதி⁴மாஸ பஞ்சாதி⁴மாஸ பஸ்வாதி⁴மாஸ த³ஸாதி⁴மாஸ தேரஸாதி⁴மாஸ ஸோளஸாதி⁴மாஸ அட்டா²ரஸாதி⁴மாஸாதி வோஹரந்தி. அட்டா²ரஸாதி⁴மாஸம் பன அவஸானாதி⁴மாஸந்திபி வோஹரந்தி. தேஸு பஸுஸோளஸானி அபத்தேயேவ அதி⁴மாஸபதனகலியுகே³ ஸம்வச்ச²ரமாஸாதி³விஸமப⁴யேன யாசித்வா மாஸஸ்ஸ ஆகட்³டி⁴தப்³ப³தோ யாசாதி⁴மாஸந்தி வோஹரந்தி, ஸேஸானி பன பஞ்சமத்தேயேவ அதி⁴மாஸபதனகலியுகே³ மாஸஸ்ஸ ஆகட்³டி⁴தப்³ப³தோ பத்தாதி⁴மாஸந்தி. தத்ரேதம் யாசாதி⁴மாஸலக்க²ணம் – தத²தோ அஜானந்தா பாளியா ஸம்ஸந்தி³த்வா பி³ம்பி³ஸாரரஞ்ஞா ப⁴க³வதோ யாசிதாதி⁴மாஸத்தா யாசாதி⁴மாஸம் நாம ப⁴வதி, தஸ்மா த்³வீஸு ஏவ யாசாதி⁴மாஸேஸு தி³வஸேன ஸஹ மாஸோ ஆகட்³டி⁴தப்³போ³, ந இதரேஸூதி வத³ந்தி, அஞ்ஞே பன பஞ்சஸு பத்தாதி⁴மாஸேஸு ஏவ ஸஹ தி³வஸேன மாஸோ ஆகட்³டி⁴தப்³போ³, ந யாசாதி⁴மாஸேஸூதி.

அபரே பன – ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, வஸ்ஸூபனாயிகா புரிமிகா பச்சி²மிகாதி, அபரஜ்ஜுக³தாய ஆஸாள்ஹியா புரிமிகா உபக³ந்தப்³பா³, மாஸக³தாய ஆஸாள்ஹியா பச்சி²மிகா உபக³ந்தப்³பா³’’தி தஸ்மிம்யேவ வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 184) ஆக³தாய பாளியா அத்த²ம் அயோனிஸோ க³ஹேத்வா திதி²னக்க²த்தயோகே³ ஏவ வஸ்ஸூபக³மனம் ப⁴க³வதா அனுஞ்ஞாதம், தஸ்மா ஆஸாள்ஹிபுண்ணமாய அனந்தரபூ⁴தோ பாடிபத³தி³வஸோ புண்ணாதிதி²யா ச யுத்தோ ஹோது, புப்³பா³ஸாள்ஹஉத்தராஸாள்ஹஸங்கா²தேஸு த்³வீஸு நக்க²த்தேஸு ஏகேகேன யுத்தோ ச, ஏவம்பூ⁴தோ காலோ யதி³ வினா தி³வஸேன மாஸகட்³ட⁴னே ஸம்பஜ்ஜதி, ததா² ச ஸதி மாஸமத்தாகட்³ட⁴னமேவ காதப்³ப³ம், யதி³ ந ஸம்பஜ்ஜதி, ஸஹ தி³வஸேன மாஸாகட்³ட⁴னம், அயம் பிடகேன ச வேதே³ன ச அனுலோமோ வினிச்ச²யோதி வத³ந்தி.

தத்ராப்யேகே வத³ந்தி – ‘‘மா இதி சந்தோ³ வுச்சதி தஸ்ஸ க³தியா தி³வஸஸ்ஸ மினிதப்³ப³தோ, ஸோ ஏத்த² ஸப்³ப³கலாபாரிபூரியா புண்ணோதி புண்ணமா’’திஆதி³னா வினயத்த²மஞ்ஜூஸாதீ³ஸு (கங்கா². அபி⁴. டீ. நிதா³னவண்ணனா) ஆக³மனதோ புண்ணாதிதி²யோகோ³பி புண்ணமியா ஏவ இச்சி²தப்³போ³, ந பாடிபதே³, ததா² நக்க²த்தயோகோ³பி ஆஸாள்ஹிஸுக்கபக்க²ஸ்ஸ பன்னரஸே உபோஸதே² ‘‘உத்தராஸாள்ஹனக்க²த்தே, ஏவம் தா⁴து பதிட்டி²தா’’தி மஹாவம்ஸே வசனதோதி. தத்த² புரிமா வத³ந்தி – ஏவம் ஸந்தே உபோஸத²தி³வஸேயேவ சந்த³க்³கா³ஹோ ச ஸூரியக்³கா³ஹோ ச ப⁴வேய்ய, இதா³னி பன காளபக்க²பாடிபதா³தீ³ஸுயேவ சந்த³க்³கா³ஹோ, ஸுக்கபக்க²பாடிபதா³தீ³ஸுயேவ ஸூரியக்³கா³ஹோ பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா பாடிபதே³யேவ திதி²னக்க²த்தயோகோ³ இச்சி²தப்³போ³தி. பச்சி²மாபி வத³ந்தி – தும்ஹாதி³ஸானம் வாதீ³னம் வசனேன புப்³பே³ ஆகட்³டி⁴தப்³ப³தி³வஸானம் அனாகட்³டி⁴தத்தா தி³வஸபுஞ்ஜபா⁴வேன ஏவம் ஹோதி, ஸச்சதோ பன உபோஸத²தி³வஸேயேவ சந்த³க்³கா³ஹோ ஸூரியக்³கா³ஹோ ச இச்சி²தப்³போ³தி. ஹோது, யதா² இச்ச²த², ததா² வத³த², ஏவம் பூ⁴தபுப்³போ³ ஸாட்ட²கதே² தேபிடகே பு³த்³த⁴வசனே அத்தீ²தி? அத்தி². க³ந்தா⁴ரஜாதகே (ஜா. அட்ட². 3.7.75 க³ந்தா⁴ரஜாதகவண்ணனா) ஹி உபோஸத²தி³வஸே சந்த³க்³கா³ஹோ த்³விக்க²த்தும் ஆக³தோ. தஞ்ஹி ஜாதகம் தீஸு பிடகேஸு ஸுத்தபரியாபன்னம், பஞ்சஸு நிகாயேஸு கு²த்³த³கனிகாயபரியாபன்னம், நவஸு ஸாஸனங்கே³ஸு ஜாதகபரியாபன்னந்தி. ஏவம் வுத்தே புரிமகா படிவசனம் தா³தும் ந ஸக்குணேய்யுந்தி.

அதே²கச்சே ‘‘பிடகத்தயே அதி⁴கமாஸாயேவ ஸந்தி, ந அதி⁴கதி³வஸா ஸாரத்த²தீ³பனியம் (ஸாரத்த². டீ. பாசித்திய 3.404) ‘யம் பன வுத்தம் தீஸுபி க³ண்டி²பதே³ஸு அட்டா²ரஸன்னம்யேவ வஸ்ஸானம் அதி⁴கமாஸே க³ஹேத்வா க³ணிதத்தா ஸேஸவஸ்ஸத்³வயஸ்ஸபி அதி⁴கானி தி³வஸானி ஹோந்தேவ, தானி அதி⁴கதி³வஸானி ஸந்தா⁴ய நிக்கங்கா² ஹுத்வாதி வுத்தந்தி, தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம். ந ஹி த்³வீஸு வஸ்ஸேஸு அதி⁴கதி³வஸா நாம விஸும் உபலப்³ப⁴ந்தி ததியே வஸ்ஸே வஸ்ஸுக்கட்³ட⁴னவஸேன அதி⁴கமாஸே பரிச்சத்தேயேவ அதி⁴கமாஸஸம்ப⁴வதோ, தஸ்மா த்³வீஸு வஸ்ஸேஸு அதிரேகதி³வஸா நாம விஸும் ந ஸம்ப⁴வந்தீ’தி வசனதோ’’தி வத³ந்தி. அத²ஞ்ஞே வத³ந்தி – பிடகத்தயே அதி⁴கதி³வஸாதி ஆக³தா அத்தி² வஜிரபு³த்³தி⁴டீகாயம் (வஜிர. டீ. பாசித்திய 404) ‘‘அவஸேஸானம் த்³வின்னம் வஸ்ஸானம் அதி⁴கதி³வஸானி ஹோந்தேவ, தஸ்மா நிக்கங்கா² ஹுத்வா உபஸம்பாதே³ந்தீ’’தி வசனதோதி. இதோ பரம்பி விவிதே⁴ன ஆகாரேன கதே²ந்தி. ஸுத்³த⁴வேதி³காபி ஏவம் வத³ந்தி, வினயத⁴ரா பி⁴க்கூ² வினயஸமயவஸேன வத³ந்தி. அம்ஹாகம் பன வேத³ஸமயே ஹத்த²க³தக³ணனவஸேனேவ ஜானிதப்³ப³ந்தி அலமதிபபஞ்சேன. அத்தி²கேஹி திவஸ்ஸாதி⁴கஸஹஸ்ஸகலியுகே³ த⁴ம்மராஜேன புச்சி²தத்தா கதம் அதி⁴மாஸபகரணம் ஓலோகேத்வா ஜானிதப்³ப³ம்.

இத⁴ பன அதி⁴ப்பேதவினிச்ச²யமேவ கத²யாம. பட²மது³தியவாதே³ஸு ந பி³ம்பி³ஸாரராஜா ப⁴க³வந்தம் அதி⁴மாஸபஞ்ஞாபனம் யாசதி, ந ச ப⁴க³வா பஞ்ஞபேதி, ந ‘‘தஸ்மிம் வஸ்ஸே இத³ம் நாம அதி⁴மாஸம் ஹோதீ’’தி வா ‘‘மாஸமத்தம் வா ஸஹதி³வஸம் வா ஆகட்³டி⁴தப்³ப³’’ந்தி வா பாளியம் அட்ட²கதா²டீகாஸு ச அத்தி², ராஜா பன உபகட்டா²ய வஸ்ஸூபனாயிகாய வேத³ஸமயே வஸ்ஸுக்கட்³ட⁴னஸம்ப⁴வதோ பி⁴க்கூ²னம் பட²மஆஸாள்ஹமாஸே வஸ்ஸம் அனுபக³ந்த்வா து³தியஆஸாள்ஹமாஸே உபக³மனத்த²ம் ‘‘யதி³ பனாய்யா ஆக³மே ஜுண்ஹே வஸ்ஸம் உபக³ச்சே²ய்யு’’ந்தி தூ³தம் பாஹேஸி. யதி³ பன உபக³ச்சே²ய்யும், ஸாது⁴ வதாதி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். பி⁴க்கூ² பன ரஞ்ஞோ பஹிதஸாஸனம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸும். ப⁴க³வா பன வஸ்ஸுக்கட்³ட⁴னே பி⁴க்கூ²னம் கு³ணபரிஹானியா அபா⁴வதோ ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ராஜூனம் அனுவத்திது’’ந்தி (மஹாவ. 186) அவோச. தேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் (மஹாவ. அட்ட². 185) ‘‘அனுஜானாமி பி⁴க்க²வே ராஜூனம் அனுவத்திதுந்தி ஏத்த² வஸ்ஸுக்கட்³ட⁴னபி⁴க்கூ²னம் காசி பரிஹானி நாம நத்தீ²திஅனுவத்திதும் அனுஞ்ஞாத’’ந்தி. விமதிவினோத³னியஞ்ச (வி. வி. டீ. மஹாவக்³க³ 2.185) வுத்தம் ‘‘பரிஹானீதி கு³ணபரிஹானீ’’தி, தஸ்மா யாசாதி⁴மாஸோ வா ஹோது பத்தாதி⁴மாஸோ வா, யஸ்மிம் யஸ்மிம் காலே அனுவத்தனேன பி⁴க்கூ²னம் ஸீலாதி³கு³ணம்பி பரிஹானி நத்தி², தஸ்மிம் தஸ்மிம் காலே அனுவத்திதப்³ப³ம்.

கத²ம் பன அனுவத்திதப்³ப³ம், கத²ம் ந அனுவத்திதப்³ப³ம்? யதி³ அனுவத்தந்தே புப்³பே³ உபவுத்த²தி³வஸதோ இதா³னி உபவஸிதப்³ப³உபோஸத²தி³வஸோ சாதுத்³த³ஸோ வா பன்னரஸோ வா ஹோதி, ததா² ஸதி அனுவத்திதப்³ப³ம். யதி³ பன தேரஸமோ வா ஸோளஸமோ வா ஹோதி, ந அனுவத்திதப்³ப³ம். அனுவத்தந்தோ ஹி அனுபோஸதே² உபோஸத²கதோ ஹோதி, ததோ ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, அனுபோஸதே² உபோஸதோ² காதப்³போ³, யோ கரேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (மஹாவ. 183) வுத்தது³க்கடம் ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா ஸீலகு³ணபரிஹானிஸம்ப⁴வதோ ந அனுவத்திதப்³ப³ம். வுத்தஞ்ஹி விமதிவினோத³னியம் (வி. வி. டீ. மஹாவக்³க³ 2.240) ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, ராஜூனம் அனுவத்திதுந்தி வசனதோ பனேத்த² லோகியானம் திதி²ம் அனுவத்தந்தேஹிபி அத்தனோ உபோஸத²க்கமேன சாதுத்³த³ஸிம் பன்னரஸிம் வா, பன்னரஸிம் சாதுத்³த³ஸிம் வா கரோந்தேஹேவ அனுவத்திதப்³ப³ம், ந பன ஸோளஸமதி³வஸம் வா தேரஸமதி³வஸம் வா உபோஸத²தி³வஸம் கரோந்தேஹீ’’தி.

ததியசதுத்த²வாதே³பி ‘‘கதி வஸ்ஸூபனாயிகா’’தி ஸம்ஸயந்தானம் ஸம்ஸயவினோத³னத்த²ம் ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, வஸ்ஸூபனாயிகா புரிமிகா பச்சி²மிகா’’தி (மஹாவ. 184) ப⁴க³வா அவோச. ததோ தாஸம் த்³வின்னம் வஸ்ஸூபனாயிகானம் உபக³மனகாலம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபரஜ்ஜுக³தாய ஆஸாள்ஹியா புரிமிகா உபக³ந்தப்³பா³, மாஸக³தாய ஆஸாள்ஹியா பச்சி²மிகா உபக³ந்தப்³பா³’’தி வுத்தம். தத்ராயம் பிண்ட³த்தோ² – ஆஸாள்ஹிபுண்ணமியா அனந்தரே பாடிபத³தி³வஸே புரிமிகா உபக³ந்தப்³பா³, ஸாவணபுண்ணமியா அனந்தரே பாடிபத³தி³வஸே பச்சி²மிகா உபக³ந்தப்³பா³தி. தேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் (மஹாவ. அட்ட². 184) ‘‘தஸ்மா ஆஸாள்ஹிபுண்ணமாய அனந்தரே பாடிபத³தி³வஸே, ஆஸாள்ஹிபுண்ணமிதோ வா அபராய புண்ணமாய அனந்தரே பாடிபத³தி³வஸேயேவ விஹாரம் படிஜக்³கி³த்வா பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீயம் உபட்டா²பேத்வா ஸப்³ப³ம் சேதியவந்த³னாதி³ஸாமீசிகம்மம் நிட்டா²பேத்வா ‘இமஸ்மிம் விஹாரே இமம் தேமாஸம் வஸ்ஸம் உபேமீ’தி ஸகிம் வா த்³வத்திக்க²த்தும் வா வாசம் நிச்சா²ரேத்வா வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³’’ந்தி, ஸாரத்த²தீ³பனியம்பி (ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.184) ‘‘அபரஜ்ஜூதி ஆஸாள்ஹிதோ அபரம் தி³னம், பாடிபத³ந்தி அத்தோ²’’தி, விமதிவினோத³னியம்பி (வி. வி. டீ. மஹாவக்³க³ 2.184) ‘‘அபரஸ்மிம் தி³வஸேதி து³தியே பாடிபத³தி³வஸே’’தி ஏவம் பாளிஅட்ட²கதா²டீகாஸு பாடிபத³தி³வஸேயேவ வஸ்ஸூபக³மனம் வுத்தம், ந வுத்தம் ‘‘அமுகதிதி²யோகே³’’தி வா ‘‘அமுகனக்க²த்தயோகே³’’தி வா, தஸ்மா பாடிபத³தி³வஸே பாதோ அருணுக்³க³மனதோ பட்டா²ய ஸகலதி³வஸம் ஸகலரத்தி யாவ து³தியஅருணுக்³க³மனா யதா²ருசிதே காலே வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததோ ஏவ வஸ்ஸூபனாயிககாலே புண்ணாதிதி²யா யோகோ³, உத்தராஸாள்ஹனக்க²த்தேன யோகோ³ ஹோதூதி வத³ந்தானம் வசனம் வினயவிருத்³த⁴ம் ஹோதி, தம் வசனம் க³ஹேத்வா புண்ணாதிதி²யோக³ம் உத்தராஸாள்ஹனக்க²த்தயோக³ஞ்ச ஆக³மேத்வா வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வாபி ததா²க³தேன அபஞ்ஞத்தம் பஞ்ஞபேதி நாமாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏவம் பாளிஅட்ட²கதா²டீகாஸு ச புண்ணாதிதி²யோகே³ ஏவ வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³ம், ந ஏகாய திதி²யா யுத்தேதி வா உத்தராஸாள்ஹனக்க²த்தயோகே³யேவ, ந ஸாவணனக்க²த்தயோகே³தி வா அனாக³தமேவ சா²யம் க³ஹேத்வா ததா²க³தேன பஞ்ஞத்தம் விய போத்த²கேஸு லிகி²த்வா கேஹிசி ட²பிதத்தா ஸகலம் வினயபிடகம் அபஸ்ஸந்தா வேத³ஸாமயிகா தம் வசனம் ஸத்³த³ஹித்வா வஸ்ஸூபக³மனகாலே புண்ணாதிதி²உத்தராஸாள்ஹயோக³மேவ க³வேஸந்தா மாஸதி³வஸேன ஸஹ ஆகட்³டி⁴தப்³ப³காலேபி மாஸமத்தமேவ ஆகட்³ட⁴ந்தி, மாஸமத்தமேவ ஆகட்³டி⁴தப்³ப³காலேபி ஸஹ தி³வஸேன ஆகட்³ட⁴ந்தி, தஸ்மா ஏவம்வாதி³னோ பி⁴க்கூ² ‘‘அபஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேன பஞ்ஞத்தம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேதீ’’தி வத்தப்³ப³தம் ஆபஜ்ஜந்தி, தஸ்மா ப⁴க³வதி கா³ரவஸஹிதா லஜ்ஜினோ பண்டி³தா ஏவம் ந க³ண்ஹந்தீதி. திதி²னக்க²த்தயோகோ³ பன உபோஸத²தி³வஸேயேவ ப³ஹுதா⁴ பிடகத்தயே ஆக³தோ, போராணவேத³க³ந்தே²ஸு ச பஸம்ஸிதோ, கதா³சி பன வோஹாரகாலோ திதி²யா நக்க²த்தேன ச விஸமோ ஹோதி, தஸ்மா தம் ஸமேதும் அதி⁴மாஸபதனகாலே மாஸம்பி தி³வஸம்பி ஆகட்³ட⁴ந்தி, தஸ்மா அஞ்ஞஸ்மிம் காலே விஸமேபி ஆகட்³ட⁴னகாலே ஸமாபேதப்³ப³ம். ஏவம் ஸதி மாஸஉதுஸம்வச்ச²ரானம் ஸமபா⁴வோ ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

பஞ்சமச²ட்ட²வாதே³ஸு அதி⁴மாஸோதி அட்டா²ரஸவஸ்ஸதோ அதி⁴கமாஸம் க³ஹேத்வா வுத்தோ, தஸ்மா ‘‘அதி⁴கோ மாஸோ அதி⁴மாஸோ’’தி கம்மதா⁴ரயஸமாஸத்தா புல்லிங்க³ம் கத்வா வுத்தோ. புப்³பே³ பன மாஸபுஞ்ஜதோ அதி⁴கக⁴டியோ க³ஹேத்வா வுத்தோ, தஸ்மா ‘‘மாஸதோ அதி⁴கம் அதி⁴மாஸ’’ந்தி அப்³யயீபா⁴வஸமாஸத்தா நபும்ஸகலிங்க³ம் கத்வா வுத்தம். இத⁴ பன ‘‘போராணகத்தே²ரா ஏகூனவீஸதிவஸ்ஸம் ஸாமணேரம் நிக்க²மனீயபுண்ணமாஸிம் அதிக்கம்ம பாடிபத³தி³வஸே உபஸம்பாதே³ந்தி, தம் கஸ்மாதி? வுச்சதே – ஏகஸ்மிம் வஸ்ஸே ச² சாதுத்³த³ஸிகஉபோஸத²தி³வஸா ஹோந்தி, இதி வீஸதியா வஸ்ஸேஸு சத்தாரோ மாஸா பரிஹாயந்தி, ராஜானோ ததியே ததியே வஸ்ஸே வஸ்ஸம் உபகட்³ட⁴ந்தி, இதி அட்டா²ரஸஸு வஸ்ஸேஸு ச² மாஸா வட்³ட⁴ந்தி, ததோ உபோஸத²வஸேன பரிஹீனே சத்தாரோ மாஸே அபனேத்வா த்³வே மாஸா அவஸேஸா ஹோந்தி, தே த்³வே மாஸே க³ஹேத்வா வீஸதி வஸ்ஸானி பரிபுண்ணானி ஹோந்தீதி நிக்கங்கா² ஹுத்வா நிக்க²மனீயபுண்ணமாஸிம் அதிக்கம்ம பாடிபதே³ உபஸம்பாதே³ந்தீ’’தி அட்ட²கதா²வசனே (பாசி. அட்ட². 404) ‘‘நிக்கங்கா² ஹுத்வாதி அதி⁴கமாஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் பரிபுண்ணவீஸதிவஸ்ஸத்தா நிப்³பே³மதிகா ஹுத்வா’’தி அத்தோ² ஸாரத்த²தீ³பனியம் (ஸாரத்த². டீ. பாசித்திய 3.404) வுத்தோ.

தத்ர நனு ச ‘‘தீஸுபி க³ண்டி²பதே³ஸு அட்டா²ரஸன்னம்…பே… வுத்த’’ந்தி வுத்தம், தம் கத²ந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘யம் பன வுத்தம்…பே… தம் ந க³ஹேதப்³ப³’’ந்தி கிஞ்சாபி வுத்தம், ததா²பி தம் க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தவசனம் ந க³ஹேதப்³ப³ந்தி அத்தோ², கஸ்மா ந க³ஹேதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³. ஹி யஸ்மா ந உபலப்³ப⁴ந்தி, தஸ்மா ந க³ஹேதப்³ப³ந்தி யோஜனா. கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘ததியே’’திஆதி³. பரிச்சத்தேயேவ ஸம்ப⁴வதோ, அபரிச்சத்தே அஸம்ப⁴வதோ ந உபலப்³ப⁴ந்தீதி ப்³யதிரேகவஸேன ஹேதுப²லயோஜனா. தஸ்மாதிஆதி³ லத்³த⁴கு³ணம்.

வஜிரபு³த்³தி⁴டீகாயம் பன க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தமேவ க³ஹேத்வா வத³தி. ஏதானி வசனானி ஸாமணேரானம் வீஸதிவஸ்ஸபரிபுண்ணபா⁴வஸாத⁴கானியேவ ஹோந்தி, ந அதி⁴மாஸபதனவாரேஸு ஸதி³வஸமாஸாகட்³ட⁴னபா⁴வஸாத⁴கானி, தஸ்மா இமானி ஆஹரித்வா தம் அதி⁴கரணம் வினிச்சி²தும் ந ஸக்கோந்தி. பி⁴க்கூ² பன ப³ஹூனம் ஸன்னிபாதே கிஞ்சி பாட²ம் ஆஹரித்வா கதே²தும் ஸமத்தோ² ஸோப⁴தீதி கத்வா ஈதி³ஸம் பாட²ம் ஆஹரந்தி. ஸுதஸன்னிசயபண்டி³தா பன இச்சி²தத்த²ஸ்ஸ அஸாத⁴கத்தா ஏவரூபம் ந ஆஹரந்தி. ஸுத்³த⁴வேதி³கானம்பி வசனே வினயத⁴ரா வினயமேவ ஜானந்தி, ந பா³ஹிரஸமயம். அயம் பன கதா² பா³ஹிரஸமயே பவத்தா, தஸ்மா வினயத⁴ரானம் அவிஸயோதி மஞ்ஞந்தா வத³ந்தி.

வினயத⁴ரா பன ஏகச்சே வினயமேவ ஜானந்தி, ஏகச்சே ஸகலம் பிடகத்தயம் ஜானந்தி, ஏகச்சே ஸபா³ஹிரஸமயம் பிடகத்தயம் ஜானந்தி, தஸ்மா கதே²தும் ஸமத்த²பா⁴வோயேவ பமாணம். வேதி³கானம்பி வசனம் வேத³ப்பகரணாக³தமேவ பமாணம். ந யம் கிஞ்சி ஹத்த²க³தக³ணனமத்தம், தஸ்மா யதா³ பத²விஸ்ஸரோ ராஜா ஸதி³வஸம் மாஸம் ஆகட்³டி⁴துகாமோ ‘‘ஜேட்ட²மாஸகாளபக்க²உபோஸத²ம் பன்னரஸியம் கரோந்தூ’’தி யாசிஸ்ஸதி, ததா³ ‘‘ஸகிம் பக்க²ஸ்ஸ சாதுத்³த³ஸே வா பன்னரஸே வா’’தி வசனதோ பன்னரஸியம் உபோஸத²கரணே தோ³ஸோ நத்தி², யதா³ ஸுத்³த⁴மாஸமேவ ஆகட்³டி⁴துகாமோ ‘‘சாதுத்³த³ஸியம் கரோந்தூ’’தி யாசிஸ்ஸதி, ஏவம் ஸதி பகதியாபி ஜேட்ட²மாஸகாளபக்கு²போஸதோ² சாதுத்³த³ஸோயேவாதி கத்வா தோ³ஸோ நத்தி², உப⁴யதா²பி உபோஸதோ² ஸுகதோயேவ ஹோதி, தஸ்மா அனுவத்திதப்³போ³. ததோ பரம் பட²மாஸாள்ஹமாஸஸ்ஸ ஜுண்ஹபக்கே²பி காளபக்கே²பி து³தியாஸாள்ஹமாஸஸ்ஸ ஜுண்ஹபக்கே²பி பன்னரஸீஉபோஸத²ம் கத்வா பாடிபத³தி³வஸே திதி²யோக³ம் வா நக்க²த்தயோக³ம் வா அனோலோகேத்வா பாதோ அருணுக்³க³மனானந்தரதோ பட்டா²ய யாவ புன அருணுக்³க³மனா ஸகலதி³வஸரத்தியம் யதா²ஜ்ஜா²ஸயம் வஸ்ஸம் உபக³ச்ச²ந்தோ ஸூபக³தோவ ஹோதி, நத்தி² கோசி தோ³ஸோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ப⁴வத்வேவம், பாதோவ வஸ்ஸம் உபக³ச்ச²ந்தோ அத்தீ²தி? அத்தி². வுத்தஞ்ஹேதம் ஸேனாஸனக்க²ந்த⁴கவண்ணனாயம் (சூளவ. அட்ட². 318) ‘‘ஸசே பாதோவ கா³ஹிதே ஸேனாஸனே அஞ்ஞோ விதக்கசாரிகோ பி⁴க்கு² ஆக³ந்த்வா ஸேனாஸனம் யாசதி, ‘க³ஹிதம், ப⁴ந்தே, ஸேனாஸனம், வஸ்ஸூபக³தோ ஸங்கோ⁴, ரமணீயோ விஹாரோ, ருக்க²மூலாதீ³ஸு யத்த² இச்ச²த², தத்த² வஸதா²’தி வத்தப்³போ³’’தி.

இதி வினயஸங்க³ஹஸம்வண்ணனாபூ⁴தே வினயாலங்காரே

வஸ்ஸூபனாயிகவினிச்ச²யகதா²லங்காரோ நாம

ச²ப்³பீ³ஸதிமோ பரிச்சே²தோ³.

பட²மோ பா⁴கோ³ நிட்டி²தோ.

நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

வினயாலங்கார-டீகா (து³தியோ பா⁴கோ³)