1. அம்ப³பாலிஸுத்தவண்ணனா

367. ஏகாயன்வாயந்தி ஸந்தி⁴வஸேன வுத்தம் ஓ-காரஸ்ஸ வ-காரம் அ-காரஸ்ஸ தீ³க⁴ம் கத்வா. அயம் கிர ஸம்யுத்தாபி⁴லாபோ, தத்த² அயன-ஸத்³தோ³ மக்³க³பரியாயோ. ந கேவலம் அயமேவ, அத² கோ² அஞ்ஞேபி மக்³க³பரியாயாதி பது³த்³தா⁴ரம் கரோந்தோ ‘‘மக்³க³ஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ம் வத்வா யதி³ மக்³க³பரியாயோ ஆயன-ஸத்³தோ³, கஸ்மா புன மக்³கோ³தி வுத்தந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³. தத்த² ஏகமக்³கோ³தி ஏகோவ மக்³கோ³. ந ஹி நிப்³பா³னகா³மிமக்³கோ³ அஞ்ஞோ அத்தீ²தி. நனு ஸதிபட்டா²னம் இத⁴ மக்³கோ³தி அதி⁴ப்பேதம், தத³ஞ்ஞேபி ப³ஹூ மக்³க³த⁴ம்மா அத்தீ²தி? ஸச்சம் அத்தி², தே பன ஸதிபட்டா²னக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதா தத³வினாபா⁴வதோ. ததா² ஹி ஞாணவீரியாத³யோ நித்³தே³ஸே க³ஹிதா, உத்³தே³ஸே ஸதியா ஏவ க³ஹணம் வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், ஸதியா மக்³க³பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச. ந த்³வேதா⁴பத²பூ⁴தோதி இமினா இமஸ்ஸ த்³வயபா⁴வாபா⁴வம் விய அனிப்³பா³னகா³மிபா⁴வாபா⁴வஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. நிப்³பா³னக³மனட்டே²னாதி நிப்³பா³னம் க³ச்ச²தி ஏதேனாதி நிப்³பா³னக³மனம், ஸோ ஏவ அவிபரீதபா⁴வனாய அத்தோ², தேன நிப்³பா³னக³மனட்டே²ன, நிப்³பா³னாதி⁴க³மூபாயதாயாதி அத்தோ². மக்³க³னீயட்டே²னாதி க³வேஸிதப்³ப³தாய.

ராகா³தீ³ஹீதி ‘‘ராகோ³ மலம், தோ³ஸோ மலம், மோஹோ மல’’ந்தி (விப⁴. 924) ஏவம் வுத்தேஹி ராகா³தீ³ஹி மலேஹி. ஸா பனாயம் ஸம்கிலிட்ட²சித்தானம் விஸுத்³தி⁴ ஸிஜ்ஜ²மானா யஸ்மா ஸோகாதீ³னம் அனுப்பாதா³ய ஸம்வத்ததி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாயா’’திஆதி³. தத்த² ஸோசனம் ஞாதிப்³யஸனாதி³னிமித்தம் சேதஸோ ஸந்தாபோ அந்தோனிஜ்ஜா²னம் ஸோகோ. ஞாதிப்³யஸனாதி³னிமித்தமேவ ஸோகாதி⁴கதாஜனிதோ ‘‘கஹம் ஏகபுத்தகா’’திஆதி³னா பரிதே³வனவஸேன வாசாவிப்பலாபோ பரிதே³வனம் பரிதே³வோ. தஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பஜ்ஜனம் இத⁴ ஸமதிக்கமோதி ஆஹ ‘‘பஹானாயா’’தி. து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானந்தி ஏத்த² சேதஸிகது³க்க²தாய தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸபி து³க்க²ஸத்³தே³னேவ க³ஹணே ஸித்³தே⁴ ஸத்³தே³ன அனிவத்தனதோ ஸாமஞ்ஞஜோதனாய விஸேஸவசனம் ஸேட்ட²ந்தி ‘‘தோ³மனஸ்ஸான’’ந்தேவ வுத்தம். சேதஸிகதோ³மனஸ்ஸஸ்ஸாதி பூ⁴தகத²னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஞாயதி ஏதேன யாதா²வதோ படிவிஜ்ஜீ²யதி சதுஸச்சந்தி ஞாயோ வுச்சதி அரியமக்³கோ³. நனு அயம்பி மக்³கோ³, கிம் மக்³கோ³ ஏவ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மாய ஹோதீதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘அயம் ஹீ’’திஆதி³. தண்ஹாவ கம்மகிலேஸவிபாகானம் வினனட்டே²ன ஸம்ஸிப்³ப³னட்டே²ன வானம். தேன தண்ஹாவானேன விரஹிதத்தா தஸ்ஸ அபா⁴வாதி அத்தோ². அத்தபச்சக்கா²யாதி அத்தபச்சக்க²த்தா²ய.

வண்ணபா⁴ஸனந்தி பஸம்ஸாவசனம். விஸுத்³தி⁴ந்தி விஸுஜ்ஜ²னம் கிலேஸப்பஹானம். உக்³க³ஹேதப்³ப³ந்தி ஏத்த² வாசுக்³க³தகரணம் உக்³க³ஹோ. பரிசயகரணம் பரிபுச்சா²மூலகத்தா தக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ந ததோ ஹேட்டா²தி இத⁴ அதி⁴ப்பேதகாயாதீ³னம் வேத³னாதி³ஸபா⁴வத்தாபா⁴வா காயவேத³னாசித்தவிமுத்தஸ்ஸ தேபூ⁴மகத⁴ம்மஸ்ஸ விஸும் விபல்லாஸவத்த²ந்தரபா⁴வேன க³ஹிதத்தா ச ஹேட்டா² க³ஹணேஸு விபல்லாஸவத்தூ²னம் அனிட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். பஞ்சமஸ்ஸ பன விபல்லாஸவத்து²னோ அபா⁴வேன ‘‘ந உத்³த⁴’’ந்தி ஆஹ. ஆரம்மணவிபா⁴கே³ன ஹேத்த² ஸதிபட்டா²னவிபா⁴கோ³தி. தயோ ஸதிபட்டா²னாதி ஸதிபட்டா²னஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரத³ஸ்ஸனம், ந இத⁴ பாளியம் வுத்தஸ்ஸ ஸதிபட்டா²னஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²த³ஸ்ஸனம். ஆதீ³ஸு ஹீதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ப²ஸ்ஸஸமுத³யா வேத³னானம் ஸமுத³யோ, நாமரூபஸமுத³யா சித்தஸ்ஸ ஸமுத³யோ, மனஸிகாரஸமுத³யா த⁴ம்மானம் ஸமுத³யோ’’தி (ஸம். நி. 5.408) ஸதிபட்டா²னாதி வுத்தானம் ஸதிகோ³சரானம் பகாஸகே ஸுத்தபதே³ஸே ஸங்க³ண்ஹாதி. ஏவம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளியம்பி அவஸேஸபாளிபதே³ஸத³ஸ்ஸனத்தோ² ஆதி³-ஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸதியா பட்டா²னந்தி ஸதியா பதிட்டா²தப்³ப³ட்டா²னம்.

அரியோதி ஆரகத்தாதி³னா அரியம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴மாஹ. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தே (ம. நி. 3.311). தத்த² ஹி –

‘‘தயோ ஸதிபட்டா²னா யத³ரியோ…பே… மரஹதீதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம், கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம். இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா² ஸாவகானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி அனுகம்பகோ ஹிதேஸீ அனுகம்பம் உபாதா³ய – ‘இத³ம் வோ ஹிதாய இத³ம் வோ ஸுகா²யா’தி. தஸ்ஸ ஸாவகா ந ஸுஸ்ஸூஸந்தி, ந ஸோதம் ஓத³ஹந்தி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தி, வோக்கம்ம ச ஸத்து²ஸாஸனா வத்தந்தி. தத்ர, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ந சேவ அனத்தமனோ ஹோதி, ந ச அனத்தமனதம் படிஸம்வேதே³தி, அனவஸ்ஸுதோ ச விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. இத³ம், பி⁴க்க²வே, பட²மம் ஸதிபட்டா²னம். யத³ரியோ ஸேவதி…பே... மரஹதி. புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தா² …பே… இத³ம் வோ ஸுகா²யாதி. தஸ்ஸ ஏகச்சே ஸாவகா ந ஸுஸ்ஸூஸந்தி…பே… ஏகச்சே ஸாவகா ஸுஸ்ஸூஸந்தி…பே… ந ச வோக்கம்ம ஸத்து²ஸாஸனா வத்தந்தி. தத்ர, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ந சேவ அனத்தமனோ ஹோதி, ந ச அனத்தமனதம் படிஸம்வேதே³தி, ந சேவ அத்தமனோ ஹோதி, ந ச அத்தமனதம் படிஸம்வேதே³தி. அனத்தமனதஞ்ச அத்தமனதஞ்ச தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜேத்வா உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. இத³ம், பி⁴க்க²வே, து³தியம் ஸதிபட்டா²னம்…பே… மரஹதி. புன சபரம், பி⁴க்க²வே,…பே… ஸுகா²யாதி, தஸ்ஸ ஸாவகா ஸுஸ்ஸூஸந்தி…பே… வத்தந்தி. தத்ர, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அத்தமனோ சேவ ஹோதி, அத்தமனதஞ்ச படிஸம்வேதே³தி, அனவஸ்ஸுதோ ச விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. இத³ம், பி⁴க்க²வே, ததியம் ஸதிபட்டா²ன’’ந்தி –

ஏவம் படிகா⁴னுனயேஹி அனவஸ்ஸுததா நிச்சம் உபட்டி²தஸ்ஸதிதாய தது³ப⁴யவீதிவத்ததா ‘‘ஸதிபட்டா²ன’’ந்தி வுத்தா. பு³த்³தா⁴னம்யேவ ஹி நிச்சம் உபட்டி²தஸ்ஸதிதா ஹோதி ஆவேணிகத⁴ம்மபா⁴வதோ, ந பச்சேகபு³த்³தா⁴தீ³னம். ப-ஸத்³தோ³ ஆரம்ப⁴ம் ஜோதேதி, ஆரம்போ⁴ ச பவத்தீதி கத்வா ஆஹ ‘‘பவத்தயிதப்³ப³தோதி அத்தோ²’’தி. ஸதியா கரணபூ⁴தாய பட்டா²னம் பட்ட²பேதப்³ப³ம் ஸதிபட்டா²னம். அன-ஸத்³தோ³ ஹி ப³ஹுலவசனேன கம்மத்தோ²பி ஹோதீதி.

ததா²ஸ்ஸ கத்துஅத்தோ²பி லப்³ப⁴தீதி ‘‘பதிட்டா²தீதி பட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம். உபட்டா²தீதி ஏத்த² உப-ஸத்³தோ³ பு⁴ஸத்த²விஸிட்ட²ம் பக்க²ந்த³னம் தீ³பேதீதி ‘‘ஓக்கந்தி³த்வா பக்க²ந்தி³த்வா பவத்ததீதி அத்தோ²’’தி வுத்தம். புன பா⁴வத்த²ம் ஸதிஸத்³த³ம் பட்டா²னஸத்³த³ஞ்ச வண்ணேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. தேன புரிமவிகப்பே ஸதி-ஸத்³தோ³ பட்டா²ன-ஸத்³தோ³ ச கத்துஅத்தோ²தி விஞ்ஞாயதி. ஸரணட்டே²னாதி சிரகதஸ்ஸ சிரபா⁴ஸிதஸ்ஸ ச அனுஸ்ஸரணட்டே²ன. இத³ந்தி யம் ‘‘ஸதியேவ ஸதிபட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம், இத³ம் இத⁴ இமஸ்மிம் ஸுத்தபதே³ஸே அதி⁴ப்பேதம்.

யதி³ ஏவந்தி யதி³ ஸதி ஏவ ஸதிபட்டா²னம், ஸதி நாம ஏகோ த⁴ம்மோ, ஏவம் ஸந்தே கஸ்மா ஸதிபட்டா²னாதி ப³ஹுவசனந்தி ஆஹ ‘‘ஸதீனம் ப³ஹுத்தா’’திஆதி³. யதி³ ப³ஹுகா தா ஸதியோ, அத² கஸ்மா மக்³கோ³தி ஏகவசனந்தி யோஜனா. மக்³க³னட்டே²னாதி நிய்யானட்டே²ன. நிய்யானிகோ ஹி மக்³க³த⁴ம்மோ, தேனேவ நிய்யானிகபா⁴வேன ஏகத்துபக³தோ ஏகந்ததோ நிப்³பா³னம் க³ச்ச²தி, அத்தி²கேஹி ச தத³த்த²ம் மக்³கீ³யதீதி ஆஹ ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³. தத்த² சதஸ்ஸோபி சேதாதி காயானுபஸ்ஸனாதி³வஸேன சதுப்³பி³தா⁴பி ச ஏதா ஸதியோ. அபரபா⁴கே³தி அரியமக்³க³க்க²ணே. கிச்சம் ஸாத⁴யமானாதி புப்³ப³பா⁴கே³ காயாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதி³வித⁴மனவஸேன விஸும் விஸும் பவத்தித்வா மக்³க³க்க²ணே ஸகிம்யேவ தத்த² சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸபி விபல்லாஸஸ்ஸ ஸமுச்சே²த³வஸேன பஹானகிச்சம் ஸாத⁴யமானா ஆரம்மணகரணவஸேன நிப்³பா³னம் க³ச்ச²ந்தி, தமேவஸ்ஸ சதுகிச்சஸாத⁴னதம் உபாதா³ய ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ, ததா²பி அத்த²தோ பே⁴தா³பா⁴வதோ மக்³கோ³தி ஏகவசனேன வுச்சதி. தேனாஹ – ‘‘தஸ்மா சதஸ்ஸோபி ஏகோ மக்³கோ³தி வுத்தா’’தி.

கதே²துகம்யதாபுச்சா² இதராஸம் புச்சா²னம் இத⁴ அஸம்ப⁴வதோ நித்³தே³ஸாதி³வஸேன தே³ஸேதுகாமதாய ச ததா² வுத்தத்தா. ‘‘அயஞ்சேவ காயோ ப³ஹித்³தா⁴ ச நாமரூப’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.271, 287, 297; பாரா. 11) க²ந்த⁴பஞ்சகம், ‘‘ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தீ’’திஆதீ³ஸு வேத³னாத³யோ தயோ அரூபக்க²ந்தா⁴, ‘‘யா தஸ்மிம் ஸமயே காயஸ்ஸ பஸ்ஸத்³தி⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தீ⁴’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 40) வேத³னாத³யோ தயோ சேதஸிகா க²ந்தா⁴ ‘‘காயோ’’தி வுச்சந்தி, ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘காயேதி ரூபகாயே’’தி ஆஹ. காயானுபஸ்ஸீதி ஏத்த² தஸ்ஸீலத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘காயம் அனுபஸ்ஸனஸீலோ’’தி ஆஹ. அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதீதி சதுஸமுட்டா²னிககாயம் ‘‘அனிச்ச’’ந்தி அனுபஸ்ஸதி, ஏவம் பஸ்ஸந்தோ ஏவ சஸ்ஸ அனிச்சாகாரம்பி அனுபஸ்ஸதீதி வுச்சதி, ததா²பூ⁴தஸ்ஸ சஸ்ஸ நிச்சகா³ஹஸ்ஸ விஸேஸோபி ந ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘நோ நிச்சதோ’’தி. ததா² ஹேஸ ‘‘நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதீ’’தி (படி. ம. 1.28) வுத்தோ. ஏத்த² ச அனிச்சதோ ஏவ அனுபஸ்ஸதீதி ஏவகாரோ லுத்தனித்³தி³ட்டோ²தி தேன நிவத்திதமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நோ நிச்சதோ’’தி வுத்தம். ந சேத்த² து³க்கா²னுபஸ்ஸனாதி³னிவத்தனமாஸங்கிதப்³ப³ம் படியோகி³னிவத்தனபரத்தா ஏவ-காரஸ்ஸ, உபரி தே³ஸனாஆருள்ஹத்தா ச தாஸம். து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அயம் பன விஸேஸோ – அனிச்சஸ்ஸ து³க்க²த்தா தமேவ காயம் து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதி, து³க்க²ஸ்ஸ அனத்தத்தா அனத்ததோ அனுபஸ்ஸதீதி.

யஸ்மா பன யம் அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தா, ந தம் அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம், யஞ்ச ந அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம், ந தத்த² ரஜ்ஜிதப்³ப³ம், தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதி, நோ நிச்சதோ, து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதி, நோ ஸுக²தோ, அனத்ததோ அனுபஸ்ஸதி, நோ அத்ததோ, நிப்³பி³ந்த³தி, நோ நந்த³தி, விரஜ்ஜதி, நோ ரஜ்ஜதீ’’தி. ஸோ ஏவம் அரஜ்ஜந்தோ ராக³ம் நிரோதே⁴தி, நோ ஸமுதே³தி, ஸமுத³யம் ந கரோதீதி அத்தோ². ஏவம் படிபன்னோ ச படினிஸ்ஸஜ்ஜதி, நோ ஆதி³யதி. அயஞ்ஹி அனிச்சாதி³அனுபஸ்ஸனா தத³ங்க³வஸேன ஸத்³தி⁴ம் காயதன்னிஸ்ஸயக²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸானம் பரிச்சஜனதோ ஸங்க²ததோ³ஸத³ஸ்ஸனேன தப்³பி³பரீதே நிப்³பா³னே தன்னின்னதாய பக்க²ந்த³னதோ ‘‘பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ சேவ பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ சா’’தி வுச்சதி. தஸ்மா தாய ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² வுத்தனயேன கிலேஸே ச பரிச்சஜதி, நிப்³பா³னே ச பக்க²ந்த³தி, ததா²பூ⁴தோ ச பரிச்சஜனவஸேன கிலேஸே ந ஆதி³யதி, நாபி அதோ³ஸத³ஸ்ஸிதாவஸேன ஸங்க²தாரம்மணம். தேன வுத்தம் ‘‘படினிஸ்ஸஜ்ஜதி, நோ ஆதி³யதீ’’தி. இதா³னி நிஸ்ஸிதாஹி அனுபஸ்ஸனாஹி யேஸம் த⁴ம்மானம் பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸந்தோ நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² நிச்சஸஞ்ஞந்தி ஸங்கா²ரா நிச்சாதி ஏவம் பவத்தம் விபரீதஸஞ்ஞம். தி³ட்டி²சித்தவிபல்லாஸபஹானமுகே²னேவ ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸப்பஹானந்தி ஸஞ்ஞாக³ஹணம், ஸஞ்ஞாஸீஸேன வா தேஸம்பி க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். நந்தி³ந்தி ஸப்பீதிகதண்ஹம். ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

விஹரதீதி இமினா காயானுபஸ்ஸனாஸமங்கி³னோ இரியாபத²விஹாரோ வுத்தோதி ஆஹ – ‘‘இரியதீ’’தி, இரியாபத²ம் பவத்தேதீதி அத்தோ². ஆரம்மணகரணவஸேன அபி⁴ப்³யாபனதோ ‘‘தீஸு ப⁴வேஸூ’’தி வுத்தம், உப்பஜ்ஜனவஸேன பன கிலேஸா பரித்தபூ⁴மகா ஏவாதி. யதி³பி கிலேஸானம் பஹானம் ஆதாபனந்தி தம் ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம்பி அத்தே²வ, ஆதப்ப-ஸத்³தோ³விய பன ஆதாப-ஸத்³தோ³பி வீரியே ஏவ நிருள்ஹோதி வுத்தம் ‘‘வீரியஸ்ஸேதம் நாம’’ந்தி. அத² வா படிபக்க²ப்பஹானே ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் அப்³பு⁴ஸ்ஸஹனவஸேன பவத்தமானஸ்ஸ வீரியஸ்ஸ ஸாதிஸயம் ததா³தாபனந்தி வீரியமேவ ததா² வுச்சதி, ந அஞ்ஞே த⁴ம்மா.

ஆதாபீதி சாயமீகாரோ பஸம்ஸாய, அதிஸயஸ்ஸ வா தீ³பகோதி ஆதாபீக³ஹணேன ஸம்மப்பதா⁴னஸமங்கி³தம் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்மா ஸமந்ததோ ஸாமஞ்ச பஜானந்தோ ஸம்பஜானோ, அஸம்மிஸ்ஸதோ வவத்தா²னே அஞ்ஞத⁴ம்மானுபஸ்ஸிதாபா⁴வேன ஸம்மா அவிபரீதம், ஸப்³பா³காரபஜானனேன ஸமந்ததோ, உபரூபரி விஸேஸாவஹபா⁴வேன பவத்தியா ஸாமம் பஜானந்தோதி அத்தோ². யதி³ பஞ்ஞாய அனுபஸ்ஸதி, கத²ம் ஸதிபட்டா²னதாதி ஆஹ ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³. தஸ்மா ஸதியா லத்³து⁴பகாராய ஏவ பஞ்ஞாய ஏத்த² யதா²வுத்தே காயே கம்மட்டா²னிகோ பி⁴க்கு² அனுபஸ்ஸகோ, தஸ்மா ‘‘காயானுபஸ்ஸீ’’தி வுச்சதி. அந்தோஸங்கே²போ அந்தோலீனதா, கோஸஜ்ஜந்தி அத்தோ². உபாயபரிக்³க³ஹோதி ஏத்த² ஸீலவிஸோத⁴னாதி³ க³ணனாதி³ உக்³க³ஹகோஸல்லாதி³ ச உபாயோ, தப்³பி³பரியாயதோ அனுபாயோ வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா ச உபட்டி²தஸ்ஸதீ யதா²வுத்தம் உபாயம் ந பரிச்சஜதி, அனுபாயஞ்ச ந உபாதி³யதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘முட்ட²ஸ்ஸதி…பே… அஸமத்தோ² ஹோதீ’’தி. தேனாதி உபாயானுபாயானம் பரிக்³க³ஹபரிவஜ்ஜனேஸு அபரிச்சாகா³பரிக்³க³ஹேஸு ச அஸமத்த²பா⁴வேன. அஸ்ஸ யோகி³னோ.

யஸ்மா ஸதியேவேத்த² ஸதிபட்டா²னம் வுத்தா, தஸ்மாஸ்ஸ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா வீரியாத³யோ அங்க³ந்தி ஆஹ – ‘‘ஸம்பயோக³ங்க³ஞ்சஸ்ஸ த³ஸ்ஸேத்வா’’தி. அங்க³-ஸத்³தோ³ சேத்த² காரணபரியாயோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸதிக்³க³ஹணேனேவேத்த² ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸபி க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் தஸ்ஸா ஸமாதி⁴க்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹிதத்தா. யஸ்மா வா ஸதிஸீஸேனாயம் தே³ஸனா. ந ஹி கேவலாய ஸதியா கிலேஸப்பஹானம் ஸம்ப⁴வதி, நிப்³பா³னாதி⁴க³மோ வா, நாபி கேவலா ஸதி பவத்ததி, தஸ்மாஸ்ஸ ஜா²னதே³ஸனாயம் ஸவிதக்காதி³வசனஸ்ஸ விய ஸம்பயோக³ங்க³த³ஸ்ஸனதாதி அங்க³-ஸத்³த³ஸ்ஸ அவயவபரியாயதா த³ட்ட²ப்³பா³. பஹானங்க³ந்தி ‘‘விவிச்சேவ காமேஹீ’’திஆதீ³ஸு விய பஹாதப்³ப³ங்க³ம் த³ஸ்ஸேதும். யஸ்மா ஏத்த² புப்³ப³பா⁴க³மக்³கோ³ அதி⁴ப்பேதோ, ந லோகுத்தரமக்³கோ³, தஸ்மா புப்³ப³பா⁴கி³யமேவ வினயம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத³ங்க³வினயேன வா விக்க²ம்ப⁴னவினயேன வா’’தி ஆஹ. அஸ்ஸாதி யோகி³னோ. தேஸம் த⁴ம்மானந்தி வேத³னாதி³த⁴ம்மானம். தேஸஞ்ஹி தத்த² அனதி⁴ப்பேதத்தா ‘‘அத்து²த்³தா⁴ரனயேனேதம் வுத்த’’ந்தி ஆஹ. யம் பனாதி விப⁴ங்கே³, விப⁴ங்க³பகரணேதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்தா²தி ‘‘லோகே’’தி ஏதஸ்மிம் பதே³, தா ச லோகியா ஏவ அனுபஸ்ஸனா நாம ஸம்மஸனந்தி கத்வா.

து³க்க²தோதி விபரிணாமஸங்கா²ரது³க்க²தாஹி து³க்க²ஸபா⁴வதோ, து³க்கா²தி அனுபஸ்ஸிதப்³பா³தி அத்தோ². ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. யோ ஸுக²ம் து³க்க²தோ அத்³தா³தி யோ பி⁴க்கு² ஸுக²ம் வேத³னம் விபரிணாமது³க்க²தாய து³க்க²ந்தி பஞ்ஞாசக்கு²னா அத்³த³க்கி². து³க்க²மத்³த³க்கி² ஸல்லதோதி து³க்க²வேத³னம் பீளாஜனனதோ அந்தோதுத³னதோ து³ன்னீஹரணதோ ச ஸல்லந்தி அத்³த³க்கி² பஸ்ஸி. அது³க்க²மஸுக²ந்தி உபேக்கா²வேத³னம். ஸந்தந்தி ஸுக²து³க்கா²னம் விய அனோளாரிகதாய பச்சயவஸேன வூபஸந்தஸபா⁴வத்தா ச ஸந்தம். அனிச்சதோதி ஹுத்வா அபா⁴வதோ உத³யப்³ப³யவந்ததோ தாவகாலிகதோ நிச்சபடிக்கே²பதோ ச அனிச்சந்தி யோ அத்³த³க்கி². ஸ வே ஸம்மத்³த³ஸோ பி⁴க்கூ²தி ஸோ பி⁴க்கு² ஏகம்ஸேன, பரிப்³யத்தம் வா வேத³னாய ஸம்மா பஸ்ஸனகோதி அத்தோ².

து³க்கா²திபீதி ஸங்கா²ரது³க்க²தாய து³க்கா² இதிபி. ஸப்³ப³ம் தம் வேத³யிதம் து³க்க²ஸ்மிம் அந்தோக³த⁴ம் பரியாபன்னந்தி வதா³மி ஸங்கா²ரது³க்க²ந்தி வத்தப்³ப³தோ. ஸுக²து³க்க²தோபி சாதி ஸுகா²தீ³னம் டி²திவிபரிணாமஞாணஸுக²தாய ச விபரிணாமட்டி²திஅஞ்ஞாணது³க்க²தாய ச வுத்தத்தா திஸ்ஸோபி ஸுக²தோ திஸ்ஸோபி ச து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸிதப்³பா³தி அத்தோ². ஸத்த அனுபஸ்ஸனா ஹேட்டா² பகாஸிதா ஏவ.

ஆரம்மணா…பே… பே⁴தா³னந்தி ரூபாதி³ஆரம்மணனானத்தஸ்ஸ நீலாதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ, ச²ந்தா³தி³அதி⁴பதினானத்தஸ்ஸ ஹீனாதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ, ஞாணஜா²னாதி³ஸஹஜாதனானத்தஸ்ஸ ஸஸங்கா²ரிகாஸங்கா²ரிக-ஸவிதக்க-ஸவிசாராதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ, காமாவசராதி³பூ⁴மினானத்தஸ்ஸ, உக்கட்ட²மஜ்ஜி²மாதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ, குஸலாதி³கம்மனானத்தஸ்ஸ, தே³வக³திஸம்வத்தனியதாதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ, கண்ஹஸுக்கவிபாகனானத்தஸ்ஸ, தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயதாதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ, பரித்தபூ⁴மகாதி³கிரியானானத்தஸ்ஸ, திஹேதுகாதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ வஸேன அனுபஸ்ஸிதப்³ப³ந்தி யோஜனா. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸவத்து²காவத்து²காதி³னானத்தஸ்ஸ புக்³க³லத்தயஸாதா⁴ரணாதி³தப்³பே⁴த³ஸ்ஸ ச ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸராகா³தீ³னந்தி மஹாஸதிபட்டா²னஸுத்தே (தீ³. நி. 2.381; ம. நி. 1.114) ஆக³தானம் ஸராக³வீதராகா³தி³பே⁴தா³னம். ஸலக்க²ண-ஸாமஞ்ஞலக்க²ணானந்தி பு²ஸனாதி³தம்தம்ஸலக்க²ணானஞ்சேவ அனிச்சதாதி³ஸாமஞ்ஞலக்க²ணானஞ்ச வஸேனாதி யோஜனா.

ஸுஞ்ஞதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அனத்ததாஸங்கா²தஸுஞ்ஞதஸபா⁴வஸ்ஸ. ‘‘ஸலக்க²ண-ஸாமஞ்ஞலக்க²ணான’’ந்தி ஹி இமினா யோ இதோ பா³ஹிரகேஹி ஸாமினிவாஸீகாரகவேத³கஅதி⁴ட்டா²யகபா⁴வேன பரிகப்பிதோ அத்தா, தஸ்ஸ ஸங்கா²ரேஸு நிச்சதா ஸுக²தா விய கத்த²சிபி அபா⁴வோ விபா⁴விதோ. நத்தி² ஏதேஸம் அத்தாதி அனத்தா, யஸ்மா பன ஸங்கா²ரேஸு ஏகத⁴ம்மோபி அத்தா ந ஹோதி, தஸ்மா தே ந அத்தாதிபி அனத்தாதி அயம் தேஸம் ஸுஞ்ஞதத⁴ம்மோ. தஸ்ஸ ஸுஞ்ஞதத⁴ம்மஸ்ஸ, யம் விபா⁴வேதும் அபி⁴த⁴ம்மே (த⁴. ஸ. 121) ‘‘தஸ்மிம் கோ² பன ஸமயே த⁴ம்மா ஹோந்தீ’’திஆதி³னா ஸுஞ்ஞதவாரதே³ஸனா வுத்தா. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அம்ப³பாலிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.