4. நதும்ஹாகம்வக்³கோ³
1. நதும்ஹாகம்ஸுத்தவண்ணனா
33. ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேனாதி தப்படிப³த்³த⁴ஸ்ஸ ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ பஜஹனேன. த³ப்³பா³தி³ பாகதிகதிணம் பாகடமேவாதி அபாகடம் த³ஸ்ஸேதும் தாலனாளிகேராதி³ த³ஸ்ஸிதம், திணகட்டா²னம் வா பே⁴த³த³ஸ்ஸனத்த²ம். பியாலோ பா²ருஸகம்.
நதும்ஹாகம்ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
3. அஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா
35. யதி³ ரூபம் அனுஸேதீதி ரூபத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ யதி³ ராகா³த³யோ அனுஸயனவஸேன பவத்தந்தி. தேன ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி தேன ராகா³தி³னா தம்ஸமங்கீ³புக்³க³லோ ஸங்கா²தப்³ப³தம் ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ²’’திஆதி³னா வோஹரிதப்³ப³தம் உபக³ச்ச²தீதி. தேனாஹ ‘‘காமராகா³தீ³ஸூ’’திஆதி³. அபூ⁴தேனாதி அஜாதேன அனுஸயவஸேன அப்பவத்தேன. அனுஸயஸீஸேன ஹேத்த² அபி⁴ப⁴வம் வத³தி. யதோ ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோதி ஸங்க²ம் ந க³ச்ச²தீ’’தி வுத்தம். நிப்பரியாயதோ ஹி மக்³க³வஜ்ஜ²கிலேஸா அனுஸயோ.
அஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
4. து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா
36. தம் அனுஸயிதம் ரூபந்தி தம் ராகா³தி³னா அனுஸயிதம் ரூபம் மரந்தேன அனுஸயேன அனுமரதி. தேன வுத்தம் ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³. யேன அனுஸயேன மரந்தேன தம் அனுமரதி. தேன ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி ததா²பூ⁴ததோ தேன ‘‘ரத்தோ’’திஆதி³வோஹாரம் லப⁴தி. யேன அனுஸயேன காரணபூ⁴தேன அனுமீயதி, தேன.
து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
5-6. ஆனந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா
37-38. டி²தியா டி²திக்க²ணேன ஸஹிதம் டி²தம். டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தந்தி உப்பாத³க்க²ணதோ அஞ்ஞதா²பா⁴வோ. பஞ்ஞாயதீதி உபலப்³ப⁴தி. பச்சயவஸேன த⁴ரமானத்தா ஏவ ஜீவமானஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியவஸேன ஜரா பஞ்ஞாயதி உப்பாத³க்க²ணதோ அஞ்ஞத²த்தப்பத்தியா. வுத்தமேவ அத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘டி²தீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஜீவி…பே… நாமம். ததா² ஹி அபி⁴த⁴ம்மே (த⁴. ஸ. 19) ‘‘ஆயு டி²தீ’’தி நித்³தி³ட்ட²ம். அஞ்ஞத²த்தந்தி ஜராய நாமந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.
தீணி லக்க²ணானி ஹோந்தி ஸங்க²தஸபா⁴வலக்க²ணதோ. யோ கோசி ரூபத⁴ம்மோ வா அரூபத⁴ம்மோ வா லோகியோ வா லோகுத்தரோ வா ஸங்கா²ரோ. ஸங்கா²ரோ, ந லக்க²ணம் உப்பாதா³தி³ஸபா⁴வத்தா. லக்க²ணம், ந ஸங்கா²ரோ உப்பாதா³தி³ரஹிதத்தா. ந ச…பே… ஸக்கா ஸங்கா²ரத⁴ம்மத்தா லக்க²ணஸ்ஸ. நாபி லக்க²ணம் வினா ஸங்கா²ரோ பஞ்ஞாபேதும் ஸக்கா ஸங்கா²ரபா⁴வேன. தேனாஹ ‘‘லக்க²ணேனா’’திஆதி³. இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா²’’திஆதி³மாஹ. தத்த² லக்க²ணந்தி காளரத்தஸப³லாதி³பா⁴வலக்க²ணம் பாகடம் ஹோதி ‘‘அயம் அஸுகஸ்ஸ கா³வீ’’தி.
ஏவம் ஸங்கா²ரோபி பஞ்ஞாயதி ஸபா⁴வதோ உபதா⁴ரேந்தஸ்ஸ உப்பாத³லக்க²ணம்பி உப்பாதா³வத்தா²தி கத்வா. காலஸங்கா²தோதி உப்பஜ்ஜமானகாலஸங்கா²தோ. தஸ்ஸ ஸங்கா²ரஸ்ஸ. க²ணோபீதி உப்பாத³க்க²ணோபி பஞ்ஞாயதி. உப்பாதோ³பீதி உப்பாத³லக்க²ணோபி. ஜராலக்க²ணந்தி உப்பன்னஜீரணலக்க²ணம், தம் ‘‘டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்த’’ந்தி வுத்தம். ‘‘ப⁴ங்க³க்க²ணே ஸங்கா²ரோபி தம்லக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதீ’’தி பாடோ². கேசி பன ‘‘ஜராபீ’’தி பத³ம்பேத்த² பக்கி²பந்தி. ஏவஞ்ச வத³ந்தி ‘‘ந ஹி தஸ்மிம் க²ணே தருணோ ஹுத்வா ஸங்கா²ரோ பி⁴ஜ்ஜதி, அத² கோ² ஜிய்யமானோ மஹல்லகோ விய ஜிண்ணோ ஏவ ஹுத்வா பி⁴ஜ்ஜதீ’’தி, ப⁴ங்கே³னேவ பன ஜரா அபி⁴பு⁴ய்யதி க²ணஸ்ஸ அதிஇத்தரபா⁴வதோ ந ஸக்கா பஞ்ஞாபேதும் டி²தியாதி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. தானீதி அரூபத⁴ம்மானம் தீணி லக்க²ணானி. அத்தி²க்க²ணந்தி அரூபத⁴ம்மவிஜ்ஜமானக்க²ணம், உப்பாத³க்க²ணந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸப்³ப³த⁴ம்மானந்தி ஸப்³பே³ஸம் ரூபாரூபத⁴ம்மானம் டி²தியா ந ப⁴விதப்³ப³ம். தஸ்ஸேவாதி தஸ்ஸா ஏவ டி²தியா. தமத்த²ந்தி ஜராலக்க²ணஸ்ஸ பஞ்ஞாபேதும் அஸக்குணேய்யபா⁴வம். அஞ்ஞே பன ‘‘ஸந்ததிவஸேன டா²னம் டி²தீ’’தி வத³ந்தி, தயித³ம் அகாரணம் அட்டா²னம். யஸ்மா ஸுத்தே ‘‘டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீ’’தி உப்பாத³வயேஹி நிப்³பி³ஸேஸேன டி²தியா ஜோதிதத்தா. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. அபிச யதா² த⁴ம்மஸ்ஸ உப்பாதா³வத்தா²ய பி⁴ன்னா ப⁴ங்கா³வத்தா² இச்சி²தா, அஞ்ஞதா² உப்பஜ்ஜமானமேவ பி⁴ஜ்ஜதீதி ஆபஜ்ஜதி, ஏவம் ப⁴ங்கா³வத்தா²யபி பி⁴ன்னா ப⁴ங்கா³பி⁴முகா²வத்தா² இச்சி²தப்³பா³. ந ஹி அப⁴ங்கா³பி⁴முகோ² பி⁴ஜ்ஜதி. ந சேத்த² ஸக்கா உப்பாதா³பி⁴முகா²வத்த²ம் பரிகப்பேதும் ததா³ தஸ்ஸ அலத்³த⁴த்தலாப⁴த்தா. அயம் விஸேஸோதி டி²திக்க²ணோ நாம ரூபத⁴ம்மானம்யேவ, ந அரூபத⁴ம்மானந்தி அயம் ஈதி³ஸோ விஸேஸோ. ஆசரியமதி நாம தஸ்ஸேவ ஆசரியஸ்ஸ மதி, ஸா ஸப்³ப³து³ப்³ப³லாதி ஆஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³.
ஆனந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.
7-10. அனுத⁴ம்மஸுத்தாதி³வண்ணனா
39-42. அபாயது³க்கே² ஸகலஸம்ஸாரது³க்கே² ச பதிதும் அத³த்வா தா⁴ரணட்டே²ன த⁴ம்மோ, மக்³க³ப²லனிப்³பா³னானி. தத³னுலோமிகா சஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³தி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபன்னஸ்ஸா’’திஆதி³. ‘‘நிப்³பி³தா³ப³ஹுலோ’’தி அட்ட²கதா²யம் பது³த்³தா⁴ரோ கதோ, பாளியம் பன ‘‘நிப்³பி³தா³ப³ஹுலம் விஹரேய்யா’’தி ஆக³தம். உக்கண்ட²னப³ஹுலோதி ஸப்³ப³ப⁴வேஸு உக்கண்ட²னப³ஹுலோ. தீஹி பரிஞ்ஞாஹீதி ஞாததீரணப்பஹானபரிஞ்ஞாஹி. பரிஜானாதீதி தேபூ⁴மகத⁴ம்மே பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானாதி, விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேதி. பரிமுச்சதி ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸதோ ‘‘மக்³கோ³ பவத்திதோ பரிமுச்சதீ’’தி வுத்தத்தா. ததா²தி இமினா இதோ பரேஸு தீஸு மக்³கோ³ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே. அனியமிதாதி அக்³க³ஹிதா. தேஸு நியமிதா ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸீ’’திஆதி³வசனதோ. ஸாதி அனுபஸ்ஸனா. தத்த² நியமிதவஸேனேவாதி இத³ம் லக்க²ணவசனம் யதா² ‘‘யதி³ மே ப்³யாத⁴யோ ப⁴வேய்யும், தா³தப்³ப³மித³மோஸத⁴’’ந்தி. ந ஹி ஸக்கா ஏதிஸ்ஸா ஏவ அனுபஸ்ஸனாய வஸேன ஸம்மஸனாசாரம் மத்த²கம் பாபேதுந்தி.
அனுத⁴ம்மஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.
நதும்ஹாகம்வக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.