1. க²ந்த⁴ஸம்யுத்தம்

1. நகுலபிதுவக்³கோ³

1. நகுலபிதுஸுத்தவண்ணனா

1. ப⁴க்³கா³ நாம ஜானபதி³னோ ராஜகுமாரா. தேஸம் நிவாஸோ ஏகோபி ஜனபதோ³ ருள்ஹீவஸேன ‘‘ப⁴க்³கா³’’த்வேவ வுச்சதீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘ஏவம்னாமகே ஜனபதே³’’தி, ஏவம் ப³ஹுவசனவஸேன லத்³த⁴னாமே’’தி அத்தோ². தஸ்மிம் வனஸண்டே³தி யோ பன வனஸண்டோ³ புப்³பே³ மிகா³னம் அப⁴யத்தா²ய தி³ன்னோ, தஸ்மிம் வனஸண்டே³. யஸ்மா ஸோ க³ஹபதி தஸ்மிம் நக³ரே ‘‘நகுலபிதா’’தி புத்தஸ்ஸ வஸேன பஞ்ஞாயித்த², தஸ்மா வுத்தம் ‘‘நகுலபிதா’’தி நகுலஸ்ஸ நாம தா³ரகஸ்ஸ பிதாதி அத்தோ². ப⁴ரியாபிஸ்ஸ ‘‘நகுலமாதா’’தி பஞ்ஞாயித்த².

ஜராஜிண்ணோதி ஜராவஸேன ஜிண்ணோ, ந ப்³யாதி⁴ஆதீ³னம் வஸேன ஜிண்ணோ. வயோவுட்³டோ⁴தி ஜிண்ணத்தா ஏவ வயோவுட்³டி⁴ப்பத்தியா வுட்³டோ⁴, ந ஸீலாதி³வுட்³டி⁴யா. ஜாதியா மஹந்ததாய சிரரத்ததாய ஜாதிமஹல்லகோ. தியத்³த⁴க³தோதி பட²மோ மஜ்ஜி²மோ பச்சி²மோதி தயோ அத்³தே⁴ க³தோ. தத்த² பட²மம் து³தியஞ்ச அதிக்கந்தத்தா பச்சி²மம் உபக³தத்தா வயோஅனுப்பத்தோ. ஆதுரகாயோதி து³க்க²வேத³னாபவிஸதாய அனஸ்ஸாத³காயோ. கே³லஞ்ஞம் பன து³க்க²க³திகந்தி ‘‘கி³லானகாயோ’’தி வுத்தம். ததா² ஹி ஸச்சவிப⁴ங்கே³ (விப⁴. 190 ஆத³யோ) து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸே து³க்க²க்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதத்தா ப்³யாதி⁴ ந நித்³தி³ட்டோ². நிச்சபக்³க⁴ரணட்டே²னாதி ஸப்³ப³தா³ அஸுசிபக்³க⁴ரணபா⁴வேன. ஸோ பனஸ்ஸ ஆதுரபா⁴வேனாதி ஆஹ – ‘‘ஆதுரம்யேவ நாமா’’தி. விஸேஸேனாதி அதி⁴கபா⁴வேன. ஆதுரதீதி ஆதுரோ. ஸங்கா³மப்பத்தோ ஸந்தத்தகாயோ. ஜராய ஆதுரதா ஜராதுரதா. குஸலபக்க²வட்³ட⁴னேன மனோ பா⁴வேந்தீதி மனோபா⁴வனீயா. மனஸா வா பா⁴வனீயா ஸம்பா⁴வனீயாதி மனோபா⁴வனீயா. அனுஸாஸதூதி அனு அனு ஸாஸதூதி அயமேத்த² அத்தோ²தி ஆஹ – ‘‘புனப்புனம் ஸாஸதூ’’தி. அபராபரம் பவத்திதம் ஹிதவசனம். அனோதிண்ணே வத்து²ஸ்மிம் யோ ஏவம் கரோதி, தஸ்ஸ அயம் கு³ணோ தோ³ஸோதி வசனம். தந்திவஸேனாதி தந்திஸன்னிஸ்ஸயேன அயம் அனுஸாஸனீ நாம. பவேணீதி தந்தியா ஏவ வேவசனம்.

அண்ட³ம் விய பூ⁴தோதி அதி⁴கோபமா காயஸ்ஸ அண்ட³கோஸதோ அப³லது³ப்³ப³லபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘அண்ட³ம் ஹீ’’திஆதி³. பா³லோயேவ தாதி³ஸத்தபா⁴வஸமங்கீ³ முஹுத்தம்பி ஆரோக்³யம் படிஜானந்தோ.

விப்பஸன்னானீதி பகதிமாகாரம் அதிக்கமித்வா விஸேஸேன பஸன்னானி. தேனாஹ – ‘‘ஸுஉ பஸன்னானீ’’தி. பஸன்னசித்தஸமுட்டி²தரூபஸம்பதா³ஹி தாஹி தஸ்ஸ முக²வண்ணஸ்ஸ பாரிஸுத்³தீ⁴தி ஆஹ – ‘‘பரிஸுத்³தோ⁴தி நித்³தோ³ஸோ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘நிருபக்கிலேஸதாயா’’திஆதி³. ஏதேனேவஸ்ஸிந்த்³ரியவிப்பஸன்னதாகாரணம்பி ஸம்வண்ணிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏஸ முக²வண்ணோ. நயக்³கா³ஹபஞ்ஞா கிரேஸாதி இத³ம் அனாவஜ்ஜனவஸேனேவ வுத்தபா⁴வம் ஸந்தா⁴யாஹ.

யம் நேவ புத்தஸ்ஸாதிஆதி³ ‘‘ஓவத³து நோ, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா யதா² மயம் பரலோகேபி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸமாக³ச்சே²ய்யாமா’’தி வுத்தவசனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தமேவ. மது⁴ரத⁴ம்மதே³ஸனாயேவ ஸத்து² ஸம்முகா² படிலத்³தா⁴, தஸ்ஸ அத்தனோ பேமகா³ரவக³ஹிதத்தா ‘‘அமதாபி⁴ஸேகோ’’தி வேதி³தப்³போ³.

இத³ம் பத³த்³வயம். ஆரகத்தா கிலேஸேஹி மக்³கே³ன ஸமுச்சி²ன்னத்தா. அனயேதி அவட்³டி⁴யம், அனத்தே²தி அத்தோ². அனயே வா அனுபாயே. ந இரியனதோ அவத்தனதோ. அயேதி வட்³டி⁴யம் அத்தே² உபாயே ச. அரணீயதோதி பயிருபாஸிதப்³ப³தோ. நிருத்தினயேன பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³ புரிமேஸு அத்த²விகப்பேஸு, பச்சி²மே பன ஸத்³த³ஸத்த²வஸேனபி. யதி³பி அரியஸத்³தோ³ ‘‘யே ஹி வோ அரியா பரிஸுத்³த⁴காயகம்மந்தா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.35) விஸுத்³தா⁴ஸயபயோகே³ஸு புது²ஜ்ஜனேஸுபி வட்டதி, இத⁴ பன அரியமக்³கா³தி⁴க³மேன ஸப்³ப³லோகுத்தரபா⁴வேன ச அரியபா⁴வோ அதி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘பு³த்³தா⁴ சா’’திஆதி³. தத்த² பச்சேகபு³த்³தா⁴ ததா²க³தஸாவகா ச ஸப்புரிஸாதி இத³ம் ‘‘அரியா ஸப்புரிஸா’’தி இத⁴ வுத்தபதா³னம் அத்த²ம் அஸங்கரதோ த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யஸ்மா பன நிப்பரியாயதோ அரியஸப்புரிஸபா⁴வா அபி⁴ன்னஸபா⁴வா, தஸ்மா ‘‘ஸப்³பே³வ வா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ஏத்தாவதா ஹி பு³த்³த⁴ஸாவகோ வுத்தோ, தஸ்ஸ ஹி ஏகந்தேன கல்யாணமித்தோ இச்சி²தப்³போ³ பரதோ கோ⁴ஸமந்தரேன பட²மமக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ. விஸேஸதோ சஸ்ஸ ப⁴க³வாவ ‘‘கல்யாணமித்தோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘மமஞ்ஹி, ஆனந்த³, கல்யாணமித்தம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 1.129; 5.2). ஸோ ஏவ ச அவேச்சபஸாதா³தி⁴க³மேன த³ள்ஹப⁴த்தி நாம. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘யம் மயா ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், தம் மம ஸாவகா ஜீவிதஹேதுபி நாதிக்கமந்தீ’’தி (உதா³. 45; சூளவ. 385). கதஞ்ஞுதாதீ³ஹி பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³தா⁴தி ஏத்த² கதம் ஜானாதீதி கதஞ்ஞூ. கதம் விதி³தம் பாகடம் கரோதீதி கதவேதீ³. பச்சேகபு³த்³தா⁴ ஹி அனேகேஸுபி கப்பஸதஸஹஸ்ஸேஸு கதம் உபகாரம் ஜானந்தி, கதஞ்ச பாகடம் கரோந்தி ஸதிஜனனஆமிஸபடிக்³க³ஹணாதி³னா. ததா² ஸம்ஸாரது³க்க²து³க்கி²தஸ்ஸ ஸக்கச்சம் கரோந்தி கிச்சம், யம் அத்தனா காதும் ஸக்கா. ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ பன கப்பானம் அஸங்க்²யேய்யஸஹஸ்ஸேஸுபி கதம் உபகாரம் மக்³க³ப²லானம் உபனிஸ்ஸயஞ்ச ஜானந்தி, பாகடஞ்ச கரோந்தி. ஸீஹோ விய ச ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஸக்கச்சமேவ த⁴ம்மதே³ஸனம் கரோந்தேன பு³த்³த⁴கிச்சம் கரோந்தி. யாய படிபத்தியா அரியா தி³ட்டா² நாம ஹோந்தி, தஸ்ஸா அப்படிபஜ்ஜனம், தத்த² ச ஆத³ராபா⁴வோ அரியானம் அத³ஸ்ஸனஸீலதா, ந ச த³ஸ்ஸனே ஸாது⁴காரிதாதி வேதி³தப்³பா³. சக்கு²னா அத³ஸ்ஸாவீதி ஏத்த² சக்கு² நாம ந மம்ஸசக்கு² ஏவ, அத² கோ² தி³ப்³ப³சக்கு²பீதி ஆஹ ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²னா வா’’தி. அரியபா⁴வோதி யேஹி யோக³தோ ‘‘அரியா’’தி வுச்சந்தி, தே மக்³க³ப²லத⁴ம்மா த³ட்ட²ப்³பா³.

தத்ராதி ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸனபா⁴வே. வத்தூ²தி அதி⁴ப்பேதத்த²ஞாபனகாரணம். ஏவம் வுத்தேபீதி ஏவம் அஞ்ஞாபதே³ஸேன அத்துபனாயிகம் கத்வா வுத்தேபி. த⁴ம்மந்தி லோகுத்தரத⁴ம்மம், சதுஸச்சத⁴ம்மம் வா. அரியகரத⁴ம்மா அனிச்சானுபஸ்ஸனாத³யோ, விபஸ்ஸியமானா வா அனிச்சாத³யோ, சத்தாரி வா அரியஸச்சானி.

அவினீதோதி ந வினீதோ அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தீ³னம் வஸேன ந ஸிக்கி²தோ. யேஸம் ஸம்வரவினயாதீ³னம் அபா⁴வேன அயம் ‘‘அவினீதோ’’தி வுச்சதி, தே தாவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து³விதோ⁴ வினயோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸீலஸம்வரோதி பாதிமோக்க²ஸம்வரோ வேதி³தப்³போ³, ஸோ ச அத்த²தோ காயிகவாசஸிகோ அவீதிக்கமோ. ஸதிஸம்வரோதி இந்த்³ரியாரக்கா², ஸா ச ததா²பவத்தா ஸதியேவ. ஞாணஸம்வரோதி ‘‘ஸோதானம் ஸம்வரம் ப்³ரூமீ’’தி (ஸு. நி. 1041) வத்வா ‘‘பஞ்ஞாயேதே பிதீ⁴யரே’’தி (ஸு. நி. 1041) வசனதோ ஸோதஸங்கா²தானம் தண்ஹாதி³ட்டி²து³ச்சரிதஅவிஜ்ஜாஅவஸிட்ட²கிலேஸானம் ஸம்வரோ பித³ஹனம் ஸமுச்சே²த³ஞாணந்தி வேதி³தப்³ப³ம். க²ந்திஸம்வரோதி அதி⁴வாஸனா, ஸா ச ததா²பவத்தா க²ந்தா⁴, அதோ³ஸோ வா, ‘‘பஞ்ஞா’’தி கேசி வத³ந்தி. வீரியஸம்வரோ காமவிதக்காதீ³னம் வினோத³னவஸேன பவத்தம் வீரியமேவ. தேன தேன அங்கே³ன தஸ்ஸ தஸ்ஸ அங்க³ஸ்ஸ பஹானம் தத³ங்க³ப்பஹானம். விக்க²ம்ப⁴னவஸேன பஹானம் விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானம். ஸேஸபத³த்தயேபி ஏஸேவ நயோ.

இமினா பாதிமோக்க²ஸம்வரேனாதிஆதி³ ஸீலஸம்வராதீ³னம் விவரணம். தத்த² ஸமுபேதோதி இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன ‘‘உபக³தோ’’திஆதி³னா விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 511) ஆக³தம் ஸம்வரவிப⁴ங்க³ம் த³ஸ்ஸேதி. காயது³ச்சரிதாதீ³னந்தி து³ஸ்ஸீல்யஸங்கா²தானம் காயவசீது³ச்சரிதாதீ³னம் முட்ட²ஸச்சஸங்கா²தஸ்ஸ பமாத³ஸ்ஸ, அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³னம் வா அக்க²ந்திஅஞ்ஞாணகோஸஜ்ஜானஞ்ச. ஸம்வரணதோதி பித³ஹனதோ, வினயனதோதி காயவாசாசித்தானம் விரூபபவத்தியா வினயனதோ, காயது³ச்சரிதாதீ³னம் வா அபனயனதோ, காயாதீ³னம் வா ஜிம்ஹபவத்திம் விச்சி²ந்தி³த்வா உஜுகனயனதோதி அத்தோ². பச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜனாரஹானம் காயது³ச்சரிதாதீ³னம் ததா² ததா² அனுப்பாத³னமேவ ஸம்வரணம் வினயனஞ்ச வேதி³தப்³ப³ம்.

யம் பஹானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘நாமரூபபரிச்சே²தா³தீ³ஸு விபஸ்ஸனாஞாணேஸூ’’தி கஸ்மா வுத்தம்? நனு நாமரூபபரிச்சே²த³பச்சயபரிக்³க³ஹகங்கா²விதரணானி ந விபஸ்ஸனாஞாணானி ஸம்மஸனாகாரேன அப்பவத்தனதோ? ஸச்சமேதம், விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ பன அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ ஏவம் வுத்தம். நாமரூபமத்தமித³ம், ‘‘நத்தி² ஏத்த² அத்தா வா அத்தனியம் வா’’தி ஏவம் பவத்தஞாணம் நாமரூபவவத்தா²னம். ஸதி விஜ்ஜமானே க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தே காயே, ஸயம் வா ஸதீ தஸ்மிம் காயே தி³ட்டி² ஸக்காயதி³ட்டி², ஸா ச ‘‘ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் பவத்தா அத்ததி³ட்டி². தஸ்ஸ நாமரூபஸ்ஸ கம்மாவிஜ்ஜாதி³பச்சயபரிக்³க³ண்ஹனஞாணம் பச்சயபரிக்³க³ஹோ. ‘‘நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாயா’’திஆதி³னயப்பவத்தா அஹேதுதி³ட்டி². ‘‘இஸ்ஸரபுரிஸபஜாபதிபகதிஅணுகாலாதீ³ஹி லோகோ பவத்ததி நிவத்ததி சா’’தி ததா² ததா² பவத்தா தி³ட்டி² விஸமஹேதுதி³ட்டி². தஸ்ஸேவாதி பச்சயபரிக்³க³ஹஸ்ஸேவ. கங்கா²விதரணேனாதி யதா² ஏதரஹி நாமரூபஸ்ஸ கம்மாதி³பச்சயதோ உப்பத்தி, ஏவம் அதீதே அனாக³தேபீதி தீஸு காலேஸு விசிகிச்சா²பனயனஞாணேன. கத²ம்கதீ²பா⁴வஸ்ஸாதி ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹம் அதீதமத்³தா⁴ன’’ந்திஆதி³னயபவத்தாய (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20) ஸம்ஸயப்பவத்தியா. கலாபஸம்மஸனேனாதி ‘‘யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்ன’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.48-49) க²ந்த⁴பஞ்சகம் ஏகாத³ஸஸு ஓகாஸேஸு பக்கி²பித்வா ஸம்மஸனவஸேன பவத்தேன விபஸ்ஸனாஞாணேன. அஹம் மமாதி கா³ஹஸ்ஸாதி ‘‘அத்தா அத்தனிய’’ந்தி க³ஹணஸ்ஸ. மக்³கா³மக்³க³வவத்தா²னேனாதி மக்³கா³மக்³க³ஞாணவிஸுத்³தி⁴யா. அமக்³கே³ மக்³க³ஸஞ்ஞாயாதி அமக்³கே³ ஓபா⁴ஸாதி³கே ‘‘மக்³கோ³’’தி உப்பன்னஸஞ்ஞாய. யஸ்மா ஸம்மதே³வ ஸங்கா²ரானம் உத³யம் பஸ்ஸந்தோ ‘‘ஏவமேதே ஸங்கா²ரா அனுரூபகாரணதோ உப்பஜ்ஜந்தி, ந பன உச்சி²ஜ்ஜந்தீ’’தி க³ண்ஹாதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘உத³யத³ஸ்ஸனேன உச்சே²த³தி³ட்டி²யா’’தி. யஸ்மா பன ஸங்கா²ரானம் வயம் ‘‘யதி³பிமே ஸங்கா²ரா அவிச்சி²ன்னா வத்தந்தி, உப்பன்னுப்பன்னா பன அப்படிஸந்தி⁴கா நிருஜ்ஜ²ந்தேவா’’தி பஸ்ஸதோ குதோ ஸஸ்ஸதக்³கா³ஹோ. தஸ்மா வுத்தம் ‘‘வயத³ஸ்ஸனேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா’’தி. ப⁴யத³ஸ்ஸனேனாதி ப⁴யதூபட்டா²னஞாணேன. ஸப⁴யேதி ஸப்³ப³ப⁴யானம் ஆகரபா⁴வதோ ஸகலது³க்க²வூபஸமஸங்கா²தஸ்ஸ பரமஸ்ஸாஸஸ்ஸ படிபக்க²பா⁴வதோ ச ஸப⁴யே க²ந்த⁴பஞ்சகே. அப⁴யஸஞ்ஞாயாதி ‘‘அப⁴யம் கே²ம’’ந்தி உப்பன்னஸஞ்ஞாய. அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞா நாம பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு அஸ்ஸாத³னவஸேன பவத்தஸஞ்ஞா, யோ ‘‘ஆலயாபி⁴னிவேஸோ’’திபி வுச்சதி. அபி⁴ரதிஸஞ்ஞா தத்தே²வ அபி⁴ரமணவஸேன பவத்தஸஞ்ஞா, யா ‘‘நந்தீ³’’திபி வுச்சதி. அமுச்சிதுகாமதா ஆதா³னம். அனுபேக்கா² ஸங்கா²ரேஹி அனிப்³பி³ந்த³னம், ஸாலயதாதி அத்தோ². த⁴ம்மட்டி²தியம் படிச்சஸமுப்பாதே³. படிலோமபா⁴வோ ஸஸ்ஸதுச்சே²த³க்³கா³ஹோ, பச்சயாகாரபடிச்சா²த³கமோஹோ வா. நிப்³பா³னே ச படிலோமபா⁴வோ ஸங்கா²ரேஸு நதி, நிப்³பா³னபடிச்சா²த³கமோஹோ வா. ஸங்கா²ரனிமித்தக்³கா³ஹோதி யாதி³ஸஸ்ஸ கிலேஸஸ்ஸ அப்பஹீனதா விபஸ்ஸனா ஸங்கா²ரனிமித்தம் ந முஞ்சதி, ஸோ கிலேஸோ, யோ ‘‘ஸம்யோகா³பி⁴னிவேஸோ’’திபி வுச்சதி, ஸங்கா²ரனிமித்தக்³கா³ஹஸ்ஸ, அதிக்கமனமேவ வா பஹானம்.

பவத்தி ஏவ பவத்திபா⁴வோ, பரியுட்டா²னந்தி அத்தோ². நீவரணாதி³த⁴ம்மானந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன நீவரணபக்கி²யா கிலேஸா விதக்கவிசாராத³யோ ச க³ய்ஹந்தி. சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் பா⁴விதத்தா அச்சந்தம் அப்பவத்திபா⁴வேன யம் பஹானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கேன பன பஹானந்தி? ‘‘அரியமக்³கே³ஹேவா’’தி விஞ்ஞாயமானோயமத்தோ² தேஸம் பா⁴விதத்தா அப்பவத்திவசனதோ. ‘‘ஸமுத³யபக்கி²கஸ்ஸா’’தி ஏத்த² சத்தாரோபி மக்³கா³ சதுஸச்சாபி⁴ஸமயாதி கத்வா தேஹி பஹாதப்³பே³ன தேன தேன ஸமுத³யஸங்கா²தேன லோபே⁴ன ஸஹ பஹாதப்³ப³த்தா ஸமுத³யஸபா⁴வத்தா ச. ஸச்சவிப⁴ங்கே³ ச ஸப்³ப³கிலேஸானம் ஸமுத³யபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா ‘‘ஸமுத³யபக்கி²கா’’தி தி³ட்டி²ஆத³யோ வுச்சந்தி. படிபஸ்ஸத்³த⁴த்தம் வூபஸந்ததா.

ஸங்க²தனிஸ்ஸடதா ஸங்கா²ரஸபா⁴வாபா⁴வோ. பஹீனஸப்³ப³ஸங்க²தந்தி விரஹிதஸப்³ப³ஸங்க²தம், விஸங்கா²ரந்தி அத்தோ². பஹானஞ்ச தம் வினயோ சாதி பஹானவினயோ புரிமேன அத்தே²ன. து³தியேன பன பஹீயதீதி பஹானம், தஸ்ஸ வினயோதி யோஜேதப்³போ³.

பி⁴ன்னஸம்வரத்தாதி நட்ட²ஸம்வரத்தா, ஸம்வராபா⁴வதோதி அத்தோ². தேன அஸமாதி³ன்னஸம்வரோபி ஸங்க³ஹிதோவ ஹோதி. ஸமாதா³னேன ஹி ஸம்பாதே³தப்³போ³ ஸம்வரோ, தத³பா⁴வே ந ஹோதீதி. அரியேதி அரியோ. பச்சத்தவசனஞ்ஹேதம். ஏஸேஸேதி ஏஸோ ஏஸோ, அத்த²தோ அனஞ்ஞோதி அத்தோ². தஜ்ஜாதேதி அத்த²தோ தம்ஸபா⁴வோ, ஸப்புரிஸோ அரியஸபா⁴வோ, அரியோ ச ஸப்புரிஸபா⁴வோதி அத்தோ².

ஸோ அஹந்தி அத்தனா பரிகப்பிதம் அத்தானம் தி³ட்டி²க³திகோ வத³தி. ‘‘அஹம்பு³த்³தி⁴னிப³ந்த⁴னோ அத்தா’’தி ஹி அத்தவாதி³னோ லத்³தி⁴. அத்³வயந்தி த்³வயதாரஹிதம். அபி⁴ன்னம் வண்ணமேவ ‘‘அச்சீ’’தி க³ஹேத்வா ‘‘அச்சீதி வண்ணோ ஏவா’’தி தேஸம் ஏகத்தம் பஸ்ஸந்தோ விய யதா²பரிகப்பிதம் அத்தானம் ‘‘ரூப’’ந்தி, யதா²தி³ட்ட²ம் வா ரூபம், ‘‘அத்தா’’தி க³ஹேத்வா தேஸம் ஏகத்தம் பஸ்ஸந்தோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏத்த² ச ‘‘ரூபம் அத்தா’’தி இமிஸ்ஸா பவத்தியா அபா⁴வேபி ரூபே அத்தக்³க³ஹணம் பவத்தமானம் அச்சியம் வண்ணக்³க³ஹணம் விய ‘‘அத்³வயத³ஸ்ஸன’’ந்தி வுத்தம். உபமாயோ ச அனஞ்ஞத்தாதி³க³ஹணனித³ஸ்ஸனவஸேனேவ வுத்தா, ந வண்ணாதீ³னம் விய அத்தனோ விஜ்ஜமானத³ஸ்ஸனத்த²ம். ந ஹி அத்தனி ஸாமிபா⁴வேன ரூபஞ்ச ஸகிஞ்சனபா⁴வேன ஸமனுபஸ்ஸதி. அத்தனி வா ரூபந்தி அத்தானம் ரூபஸ்ஸ ஸபா⁴வதோ ஆதா⁴ரணபா⁴வேன. ரூபஸ்மிம் வா அத்தானந்தி ரூபஸ்ஸ அத்தனோ ஆதா⁴ரணபா⁴வேன தி³ட்டி²பஸ்ஸனாய பஸ்ஸதி. பரியுட்ட²ட்டா²யீதி பரியுட்டா²னப்பத்தாஹி தி³ட்டி²தண்ஹாஹி ‘‘ரூபம் அத்தா, ரூபவா அத்தா’’திஆதி³னா க²ந்த⁴பஞ்சகம் மிச்சா² க³ஹேத்வா திட்ட²னதோ. தேனாஹ ‘‘பரியுட்டா²னாகாரேனா’’திஆதி³. ஏஸேவ நயோதி யோ ‘‘இதே⁴கச்சோ ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா ரூபக்க²ந்தே⁴ வுத்தோ ஸம்வண்ணனானயோ, வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸுபி ஏஸோ ஏவ நயோ வேதி³தப்³போ³.

ஸுத்³த⁴ரூபமேவாதி அரூபேன அமிஸ்ஸிதம் கேவலம் ரூபமேவ. அரூபந்தி ஸுத்³த⁴அரூபம் ரூபஸ்ஸ அக்³க³ஹிதத்தா. சதூஸு க²ந்தே⁴ஸு திண்ணம் திண்ணம் வஸேனாதி சதூஸு க²ந்தே⁴ஸு திண்ணம் திண்ணம் க³ஹணவஸேன ரூபாரூபமிஸ்ஸகோ அத்தா கதி²தோ தஸ்மிம் தஸ்மிம் க³ஹணே வேத³னாதி³வினிமுத்தஅரூபத⁴ம்மே கஸிணரூபேன ஸத்³தி⁴ம் ஸப்³ப³ரூபத⁴ம்மே ச ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹணஸித்³தி⁴தோ. பஞ்சஸு டா²னேஸு உச்சே²த³தி³ட்டி² கதி²தா, தே தே ஏவ த⁴ம்மே ‘‘அத்தா’’தி க³ஹணதோ தேஸஞ்ச உச்சே²த³பா⁴வதோ. அவஸேஸேஸு பன பன்னரஸஸு டா²னேஸு ரூபம் ‘‘அத்தா’’தி க³ஹேத்வாபி தி³ட்டி²க³திகோ தத்த² நிச்சஸஞ்ஞம் ந விஸ்ஸஜ்ஜேதி கஸிணரூபேன தம் மிஸ்ஸேத்வா தஸ்ஸ ச உப்பாதா³தீ³னம் அத³ஸ்ஸனதோ, தஸ்மாஸ்ஸ தத்த²பி ஹோதியேவ ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ஏகச்சஸஸ்ஸதகா³ஹவஸேனபி. மக்³கா³வரணா விபரீதத³ஸ்ஸனதோ. ந ஸக்³கா³வரணா அகம்மபத²ப்பத்ததாய. அகிரியாஹேதுகனத்தி²கதி³ட்டி²யோ ஏவ ஹி கம்மபத²தி³ட்டி²யோ.

காயோதி ரூபகாயோ. ஸோ ஆதுரோயேவ அஸவஸபா⁴வதோ. ராக³தோ³ஸமோஹானுக³தந்தி அப்பஹீனராக³தோ³ஸமோஹஸந்தானே பவத்தம். இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே. த³ஸ்ஸிதம் ஆதுரபா⁴வேன. நிக்கிலேஸதாயாதி ஸயம் பஹீனகிலேஸஸந்தானக³ததாய. ஸேகா² நேவ ஆதுரசித்தா பஹீனகிலேஸே உபாதா³ய, அப்பஹீனே பன உபாதா³ய ஆதுரசித்தா. அனாதுரசித்ததம்யேவ ப⁴ஜந்தி வட்டானுஸாரிமஹாஜனஸ்ஸ விய தேஸம் சித்தஸ்ஸ கிலேஸவஸேன ஆதுரத்தாபா⁴வதோ.

நகுலபிதுஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. தே³வத³ஹஸுத்தவண்ணனா

2. தே³வா வுச்சந்தி ராஜானோ ‘‘தி³ப்³ப³ந்தி காமகு³ணேஹி கீளந்தி லளந்தி, அத்தனோ வா புஞ்ஞானுபா⁴வேன ஜோதந்தீ’’தி கத்வா. தேஸம் த³ஹோதி தே³வத³ஹோ. ஸயம்ஜாதோ வா ஸோ ஹோதி, தஸ்மாபி ‘‘தே³வத³ஹோ’’தி வுத்தோ. தஸ்ஸ அவிதூ³ரே நிக³மோ ‘‘தே³வத³ஹ’’ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³தோ யதா² ‘‘வரணானக³ரம், கோ³தா⁴கா³மோ’’தி. பச்சா²பூ⁴மியம் அபரதி³ஸாயம் நிவிட்ட²ஜனபதோ³ பச்சா²பூ⁴மம், தம் க³ந்துகாமா பச்சா²பூ⁴மக³மிகா. தே ஸபா⁴ரேதி தே பி⁴க்கூ² தே²ரஸ்ஸ வஸேன ஸபா⁴ரே காதுகாமதாய. யதி³ தே²ரோ தேஸம் பா⁴ரோ, தே²ரஸ்ஸபி தே பா⁴ரா ஏவாதி ‘‘தே ஸபா⁴ரே காதுகாமதாயா’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ஹி தே²ரோ தே ஓவதி³தப்³பே³ அனுஸாஸிதப்³பே³ மஞ்ஞதீதி. இதா³னி தமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘யோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. அயம் நிப்³பா⁴ரோ நாம கஞ்சி புக்³க³லம் அத்தனோ பா⁴ரம் கத்வா அவத்தனதோ.

சதுப்³பி³தே⁴னாதி தா⁴துகோஸல்லம் ஆயதனகோஸல்லம் படிச்சஸமுப்பாத³கோஸல்லம் டா²னாட்டா²னகோஸல்லந்தி ஏவம் சதுப்³பி³தே⁴ன.

தே மஹல்லகாபா³தி⁴காதித³ஹரபுக்³க³லே க³ண்ஹித்வாவ க³ச்ச²தி. தே ஹி தி³வஸத்³வயேன வூபஸந்தபரிஸ்ஸமா ஏவ. ஹத்தி²வானரதித்திரபடிப³த்³த⁴ம் வத்து²ம் கதே²த்வா. ‘‘ஏளகாளகு³ம்பே³தி காளதிணக³ச்ச²மண்ட³பே’’திபி வத³ந்தி.

விவித⁴ம் நானாபூ⁴தம் ரஜ்ஜம் விரஜ்ஜம், விரஜ்ஜமேவ வேரஜ்ஜம், தத்த² க³தம், பரதே³ஸக³தந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஏகஸ்ஸா’’திஆதி³. சித்தஸுத³த்தாத³யோதி சித்தக³ஹபதிஅனாத²பிண்டி³காத³யோ. வீமம்ஸகாதி த⁴ம்மவிசாரகா. கிந்தி கீதி³ஸம். த³ஸ்ஸனந்தி ஸித்³த⁴ந்தம். ஆசிக்க²தி கீதி³ஸந்தி அதி⁴ப்பாயோ. த⁴ம்மஸ்ஸாதி ப⁴க³வதா வுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ. அனுத⁴ம்மந்தி அனுகூலம் அவிருஜ்ஜ²னத⁴ம்மம். ஸோ பன வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுரூபதே³ஸனாவித்தா²ரோதி ஆஹ – ‘‘வுத்தப்³யாகரணஸ்ஸ அனுப்³யாகரண’’ந்தி. தா⁴ரேதி அத்தனோ ப²லந்தி த⁴ம்மோ, காரணந்தி ஆஹ – ‘‘ஸஹத⁴ம்மிகோதி ஸகாரணோ’’தி. இமினாபி பாட²ந்தரேன வாதோ³ ஏவ தீ³பிதோ, ந தேன பகாஸிதா கிரியா.

தண்ஹாவஸேனேவ ச²ன்னம்பி பதா³னம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா ராகா³த³யோ தண்ஹாய ஏவ அவத்தா²விஸேஸாதி. தேனாஹ ‘‘தண்ஹா ஹீ’’திஆதி³. விஹனந்தி காயம் சித்தஞ்சாதி விகா⁴தோ, து³க்க²ந்தி ஆஹ – ‘‘அவிகா⁴தோதி நிது³க்கோ²’’தி. உபாயாஸேதி உபதாபேதீதி உபாயாஸோ, உபதாபோ. தப்படிபக்கோ² பன அனுபாயாஸோ நிரூபதாபோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³ப³வாரேஸு.

தே³வத³ஹஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா

3. ‘‘அவந்தித³க்கி²ணாபதே²’’தி அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ஆக³தத்தா ஆஹ ‘‘அவந்தித³க்கி²ணாபத²ஸங்கா²தே’’தி. மஜ்ஜி²மதே³ஸதோ ஹி த³க்கி²ணதி³ஸாய அவந்திரட்ட²ம். பவத்தயித்த² ஏத்த² லத்³தீ⁴தி பவத்தம், பவத்திதப்³ப³ட்டா²னந்தி ஆஹ ‘‘லத்³தி⁴பவத்தட்டா²னே’’தி. ருப்பனஸபா⁴வோ த⁴ம்மோதி கத்வா ரூபதா⁴தூதி ரூபக்க²ந்தோ⁴ வுத்தோ. ரூபதா⁴தும்ஹி ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தேன ராகே³ன ஸஹஜாதேனபி அஸஹஜாதேனபி உபனிஸ்ஸயபூ⁴தேன அப்பஹீனபா⁴வேனேவ வினிப³த்³த⁴ம் படிப³த்³த⁴ம் கம்மவிஞ்ஞாணம். ஓகஸாரீதி வுச்சதி – ‘‘தஸ்மிம் ரூபதா⁴துஸஞ்ஞிதே ஓகே ஸரதி பவத்ததீ’’தி கத்வா. அவதி ஏத்த² க³ச்ச²தி பவத்ததீதி ஓகம், பவத்திட்டா²னம். தேனாஹ – ‘‘கே³ஹஸாரீ ஆலயஸாரீ’’தி.

உக³ச்ச²தி வா ஏத்த² வேத³னாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸமவேதீதி ஓகோ, சக்கு²ரூபாதி³. பச்சயோதி ஆரம்மணாதி³வஸேன பச்சயோ. பச்சயோ ஹோதீதி அனந்தரஸமனந்தராதி³னா சேவ கம்மூபனிஸ்ஸயஆரம்மணாதி³னா ச. ‘‘விஞ்ஞாணதா⁴து கோ², க³ஹபதீ’’தி ஏவம் வுத்தே ‘‘கம்மவிஞ்ஞாணவிபாகவிஞ்ஞாணேஸு கதரம் நு கோ²’’தி ஸம்மோஹோ ப⁴வேய்ய. தஸ்ஸ ஸம்மோஹஸ்ஸ விகா⁴தத்த²ம் அபக³மனத்த²ம். அஸம்பி⁴ன்னாவாதி அஸம்கிண்ணாவ தே³ஸனா கதா. ஆரம்மணவஸேன சதஸ்ஸோ அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணட்டி²தியோ வுத்தா – ‘‘ரூபுபயம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ரூபாரம்மண’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.53). தா விஞ்ஞாணட்டி²தியோ த³ஸ்ஸேதும்பி.

த³ள்ஹம் அபி⁴னிவேஸவஸேன ஆரம்மணம் உபேந்தீதி உபயா, தண்ஹாதி³ட்டி²யோ. அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தாதி பதிட்டா²னபூ⁴தா. அபி⁴னிவேஸபூ⁴தாதி தம் தம் ஆரம்மணம் அபி⁴னிவிஸ்ஸ அஜ்ஜோ²ஸாய பவத்தியா காரணபூ⁴தா. அனுஸயபூ⁴தாதி ராகா³னுஸயதி³ட்டா²னுஸயபூ⁴தா. உபரிமகோடியாதி பஹானஸ்ஸ உபரிமகோடியா. பு³த்³தா⁴னஞ்ஞேவ ஹி தே ஸவாஸனா பஹீனா. புப்³பே³ அக்³க³ஹிதம் விஞ்ஞாணம் அக்³க³ஹிதமேவாதி கத்வா கஸ்மா இத⁴ தே³ஸனா கதாதி சோதே³தி – ‘‘இத⁴ விஞ்ஞாணம் கஸ்மா க³ஹித’’ந்தி. புப்³பே³ ‘‘விஞ்ஞாணதா⁴துராக³வினிப³ந்த⁴ஞ்ச விஞ்ஞாண’’ந்தி வுச்சமானே யதா² யதா² ஸம்மோஹோ ஸியா பச்சயபச்சயுப்பன்னவிபா⁴க³ஸ்ஸ து³க்கரத்தா, இத⁴ பன ஸம்மோஹஸ்ஸ ஓகாஸோவ நத்தி² அவிஸேஸேன பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு கிலேஸப்பஹானவஸேனாதி. தேனாஹ ‘‘கிலேஸப்பஹானத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்திஆதி³. கம்மவிஞ்ஞாணேன ஓகம் அஸரந்தேனா’’தி இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே கரணவசனம். அஸரந்தேனாதி அனுபக³ச்ச²ந்தேன.

பச்சயட்டே²னாதி ஆரம்மணாதி³பச்சயபா⁴வேன. நிமித்தம் உப்பத்திகம். ஆரம்மண…பே… நிகேதந்தி ஆரம்மணகரணஸங்கா²தேன நிவாஸட்டா²னபூ⁴தேன ரூபமேவ நிகேதந்தி ரூபனிமித்தனிகேதம்.

ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ ப³லவது³ப்³ப³லதாயாதி அஜ்ஜ²த்தக²ந்த⁴பஞ்சகே ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ ப³லவபா⁴வேன தம் ‘‘ஓகோ’’தி, ப³ஹித்³தா⁴ ச²ஸு ஆரம்மணேஸு தஸ்ஸ து³ப்³ப³லதாய தானி ‘‘நிகேத’’ந்தி வுத்தானி. இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸமானேபி ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஓகோதி வுச்சதி கே³ஹமேவ ரத்திட்டா²னபா⁴வதோ. நிகேதந்தி வுச்சதி உய்யானாதி³ தி³வாட்டா²னபா⁴வதோ. ததோ து³ப்³ப³லதரோ ஹோதி ச²ந்த³ராகோ³.

கே³ஹஸ்ஸிதஸுகே²னாதி கே³ஹனிஸ்ஸிதேன சித்தஸ்ஸ ஸுகே²ன ஸுகி²தோ ஸுக²ப்பத்தோ ஹோதி. கிச்சகரணீயேஸூதி கு²த்³த³கேஸு சேவ மஹந்தேஸு ச கத்தப்³ப³த்தே²ஸு. ஸயந்தி அத்தனா. அந்தோதி சித்தஜ்ஜா²ஸயே.

ஏவம்ரூபோதி ஈதி³ஸரூபோ. வண்ணஸத்³தோ³ விய ரூபஸத்³தோ³ ரூபாயதனஸ்ஸ விய ஸண்டா²னஸ்ஸபி வாசகோதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘தீ³க⁴ரஸ்ஸ காளோதா³தாதீ³ஸு ரூபேஸூ’’தி வுத்தம். ஸுகா²தீ³ஸூதி ஸோமனஸ்ஸாதீ³ஸு. தத்த² ஹி ‘‘அபி⁴ண்ஹம் ஸோமனஸ்ஸிதோ ப⁴வேய்ய’’ந்தி பத்த²னா ஸியா. ஏவம்ஸஞ்ஞோ நாமாதி விஸயவஸேன ஸஞ்ஞாவிஸேஸபத்த²னமாஹ. ஏவம்விஞ்ஞாணோதி பன இத⁴ விஸயமுகே²ன விஞ்ஞாணவிஸேஸபத்த²னம் வத³தி – ‘‘ஏவம்னிபுணரூபத³ஸ்ஸனஸமத்த²ம், ஏவம்பஞ்சபஸாத³படிமண்டி³தனிஸ்ஸயஞ்ச மே விஞ்ஞாணம் ப⁴வேய்யா’’தி.

வட்டம் புரதோ அகுரூமானோதி லோகே சித்தம் அபத்தே²ந்தோ. அஸிலிட்ட²ம் புப்³பே³னாபரம் அஸம்ப³த்³த⁴ம். வத³ந்தி ஏதேனாதி வாதோ³, தோ³ஸோதி ஆஹ – ‘‘துய்ஹம் தோ³ஸோ’’திஆதி³. இதே⁴வ இமஸ்மிம்யேவ ஸமாக³மே. நிப்³பே³டே²ஹி தோ³ஸதோ அத்தானம் மோசேஹி.

ஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. து³தியஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா

4. சூளச²க்கபஞ்ஹேதி மூலபண்ணாஸே சூளதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தே (ம. நி. 1.390 ஆத³யோ). மஹாஸக்கபஞ்ஹேபீதி மஹாதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தேபி (ம. நி. 1.396 ஆத³யோ). ஏதந்தி ‘‘யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா’’திஆதி³ஸுத்தபத³ம். தண்ஹா ஸம்மதே³வ கீ²யதி ஏத்தா²தி தண்ஹாஸங்க²யோ, அஸங்க²தா தா⁴தூதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாஸங்க²யே நிப்³பா³னே’’தி. அந்தம் அதிக்கந்தனிட்டா²தி அந்தரஹிதனிட்டா². தேனாஹ ‘‘ஸததனிட்டா²’’தி. ஸேஸபதே³ஸூதி ‘‘அச்சந்தயோக³க்கே²மினோ’’திஆதீ³ஸு.

து³தியஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

5. ஸமாதீ⁴தி அப்பனாஸமாதி⁴, உபசாரஸமாதி⁴ வா. கம்மட்டா²னந்தி ஸமாதி⁴பாத³கம் விபஸ்ஸனாகம்மட்டா²னம். ‘‘பா²திம் க³மிஸ்ஸதீ’’தி பாடோ². பத்தே²தீதி ‘‘அஹோ வத மே ஈதி³ஸம் ரூபம் ப⁴வேய்யா’’தி. அபி⁴வத³தீதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன அபி⁴னிவேஸம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘தாய அபி⁴னந்த³னாயா’’திஆதி³. ‘‘அஹோ பியம் இட்ட²’’ந்தி வசீபே⁴தே³ அஸதிபி ததா² லோபு⁴ப்பாதே³ ஸதி அபி⁴வத³தியேவ நாம. தேனாஹ ‘‘வாசம் அபி⁴ந்த³ந்தோ’’தி. ‘‘மம இத³’’ந்தி அத்தனோ பரிணாமேத்வா அனஞ்ஞகோ³சரம் விய கத்வா க³ண்ஹந்தோ அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி நாமாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘கி³லித்வாதி பரினிட்ட²பேத்வா க³ண்ஹாதீ’’தி. ‘‘அபி⁴னந்த³தீ’’திஆத³யோ புப்³ப³பா⁴க³வஸேன வுத்தா, ‘‘உப்பஜ்ஜதி நந்தீ³’’தி த்³வாரப்பத்தவஸேன. பட²மேஹி பதே³ஹி அனுஸயோ, பச்சி²மேன பரியுட்டா²னந்தி கேசி ‘‘க³ஹணட்டே²ன உபாதா³ன’’ந்தி கத்வா. நாபி⁴னந்த³தி நாபி⁴வத³தீதி ஏத்த² ஹேட்டா² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ந ‘‘இட்ட²ம் கந்த’’ந்தி வத³தீதி ‘‘இட்ட²’’ந்தி ந வத³தி, ‘‘கந்த’’ந்தி ந வத³தி. நாபி⁴வத³தியேவ தண்ஹாய அனுபாதி³யத்தா.

ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. படிஸல்லாணஸுத்தவண்ணனா

6. ஞத்வா ஆஹாதி ‘‘ஸதி காயவிவேகே சித்தவிவேகோ, தஸ்மிம் ஸதி உபதி⁴விவேகோ ச இமேஸம் லத்³து⁴ம் வட்டதீ’’தி ஞத்வா ஆஹ.

படிஸல்லாணஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. உபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா

7. க³ஹணேன உப்பன்னம் பரிதஸ்ஸனந்தி க²ந்த⁴பஞ்சகே ‘‘அஹம் மமா’’தி க³ஹணேன உப்பன்னம் தண்ஹாபரிதஸ்ஸனம் தி³ட்டி²பரிதஸ்ஸனஞ்ச. அபரிதஸ்ஸனந்தி பரிதஸ்ஸனாபா⁴வம், பரிதஸ்ஸனபடிபக்க²ம் வா. அஹு வத மேதம் ப³லயோப்³ப³னாதி³. கம்மவிஞ்ஞாணந்தி விபரிணாமாரம்மணம் தண்ஹாதி³ட்டி²ஸஹக³தம் விஞ்ஞாணம் தத³னுவத்தி ச. அனுபரிவத்தி நாம தம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தி. தேனாஹ ‘‘விபரிணாமாரம்மணசித்ததோ’’தி. அகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பாதா³தி தண்ஹாய அஞ்ஞாகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பாதா³. பரியாதி³யித்வாதி கே²பேத்வா, தஸ்ஸ பவத்திதும் ஓகாஸம் அத³த்வா. ஸஉத்தாஸோதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன ஸஉத்தாஸோ. க³ண்ஹித்வாதி தண்ஹாதி³ட்டி²க்³கா³ஹேஹி க³ஹேத்வா தேஸஞ்சேவ வஸேன பரிதஸ்ஸகோ. ரூபபே⁴தா³னுபரிவத்தி சித்தம் ந ஹோதி. வட்டதீதி ஸப்³பா³காரேன வத்தும் யுத்தந்தி அத்தோ².

உபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. து³தியஉபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா

8. தண்ஹாமானதி³ட்டி²வஸேன தே³ஸனா கதா ‘‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’தி தே³ஸனாய ஆக³தத்தா. சதூஸு ஸுத்தேஸூதி பஞ்சமாதீ³ஸு சதூஸு ஸுத்தேஸு. சதுத்தே² பன விவட்டமேவ கதி²தம்.

து³தியஉபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. காலத்தயஅனிச்சஸுத்தவண்ணனா

9. யதி³ அதீதானாக³தம் ஏதரஹி நத்தி²பா⁴வதோ அனிச்சம், பச்சுப்பன்னம்பி ததா³ நத்தீ²தி கோ பன வாதோ³ தஸ்ஸ அனிச்சதாய, பச்சுப்பன்னம்ஹி கதா²வ கா உத³யப்³ப³யபரிச்சி²ன்னத்தா தஸ்ஸ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘நிப்³ப³த்தா யே ச திட்ட²ந்தி, ஆரக்³கே³ ஸாஸபூபமா’’தி (மஹானி. 10).

காலத்தயஅனிச்சஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10-11. காலத்தயது³க்க²ஸுத்தாதி³வண்ணனா

10-11. ததா²ரூபேனேவாதி யதா²ரூபேனேவ புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயேன நவமம் ஸுத்தம் கதி²தம், ததா²ரூபேனேவாதி. தே கிர பி⁴க்கூ² அதீதானாக³தம் ‘‘து³க்க²’’ந்தி ஸல்லக்கே²த்வா, ததா² ‘‘அனத்தா’’தி ஸல்லக்கே²த்வா பச்சுப்பன்னே கிலமிம்ஸு. ‘‘அத² நேஸ’’ந்திஆதி³ ஸப்³ப³ம் ஹேட்டா² வுத்தனயேன வத்தப்³ப³ம்.

காலத்தயது³க்க²ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

நகுலபிதுவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. அனிச்சவக்³கோ³

1-10. அனிச்சாதி³ஸுத்தவண்ணனா

12-21. புச்சா²வஸிகம் ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ புச்சா²வஸேன தே³ஸிதத்தா.

அனிச்சாதி³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அனிச்சவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. பா⁴ரவக்³கோ³

1. பா⁴ரஸுத்தவண்ணனா

22. உபாதா³னானம் ஆரம்மணபூ⁴தா க²ந்தா⁴ உபாதா³னக்க²ந்தா⁴. பரிஹாரபா⁴ரியட்டே²னாதி பரிஹாரஸ்ஸ பா⁴ரியபா⁴வேன க³ருதரபா⁴வேன. வுத்தமேவ அத்த²ம் பாகடம் காதும் ‘‘ஏதேஸஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யஸ்மா ஏதானி டா²னக³மனாதீ³னி ரூபாரூபத⁴ம்மானம் பங்கு³லஜச்சந்தா⁴னம் விய அஞ்ஞமஞ்ஞூபஸ்ஸயவஸேன இஜ்ஜ²ந்தி, ந பச்சேகம், தஸ்மா ‘‘ஏதேஸ’’ந்தி அவிஸேஸவசனம் கதம். புக்³க³லந்தி க²ந்த⁴ஸந்தானம் வத³தி. க²ந்த⁴ஸந்தானோ ஹி அவிச்சே²தே³ன பவத்தமானோ யாவ பரினிப்³பா³னா க²ந்த⁴பா⁴ரம் வஹந்தோ விய லோகே கா²யதி தப்³பி³னிமுத்தஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘புக்³க³லோ’’திஆதி³. பா⁴ரஹாரோதி ஜாதோதி பா⁴ரஹாரோ நாம ஜாதோ.

புனப்³ப⁴வகரணம் புனப்³ப⁴வோ, தம் ப²லம் அரஹதி, தத்த² நியுத்தாதி வா போனோப⁴விகா. தப்³பா⁴வஸஹக³தம் யதா² ‘‘ஸனித³ஸ்ஸனா த⁴ம்மா’’தி, ந ஸம்ஸட்ட²ஸஹக³தம், நாபி ஆரம்மணஸஹக³தம். ‘‘தத்ர தத்ரா’’தி யம் யம் உப்பத்திட்டா²னம், ரூபாதி³ஆரம்மணம் வா பத்வா தத்ரதத்ராபி⁴னந்தி³னீ. தேனாஹ ‘‘உபபத்திட்டா²னே வா’’திஆதி³. பஞ்சகாமகு³ணிகோதி பஞ்சகாமகு³ணாரம்மணோ. ரூபாரூபூபபத்திப⁴வே ராகோ³ ரூபாரூபப⁴வராகோ³. ஜா²னனிகந்தி ஜா²னஸங்கா²தே கம்மப⁴வே ராகோ³. ஸஸ்ஸதாதி³ட்டீ²தி ப⁴வதி³ட்டி², தம்ஸஹக³தோ ராகோ³. அயந்தி ராகோ³ ப⁴வதண்ஹா நாம. உச்சே²த³தி³ட்டி² விப⁴வதி³ட்டி² நாம, தம்ஸஹக³தோ ச²ந்த³ராகோ³ விப⁴வதண்ஹா நாம. ஏஸ புக்³க³லோ க²ந்த⁴பா⁴ரம் ஆதி³யதி தண்ஹாவஸேன படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணதோ. ‘‘அஸேஸமேத்த² தண்ஹா விரஜ்ஜதி பலுஜ்ஜதி நிருஜ்ஜ²தி பஹீயதீ’’திஆதி³னா ஸப்³ப³பதா³னி நிப்³பா³னவஸேனேவ வேதி³தப்³பா³னீதி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³ம் நிப்³பா³னஸ்ஸேவ வேவசன’’ந்தி.

பா⁴ரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பரிஞ்ஞஸுத்தவண்ணனா

23. பரிஜானிதப்³பே³தி பஹானபரிஞ்ஞாய பரிஜானிதப்³பே³. ததா² பரிஜானனஞ்ச தத்த² ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம், தேஸம் அதிக்கமோதி ஆஹ ‘‘ஸமதிக்கமிதப்³பே³தி அத்தோ²’’தி. அச்சந்தபரிஞ்ஞந்தி நிப்³பா³னம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘ஸமதிக்கமந்தி அத்தோ²’’தி.

பரிஞ்ஞஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. அபி⁴ஜானஸுத்தவண்ணனா

24. ஞாதபரிஞ்ஞா கதி²தா ‘‘அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய ஜானன’’ந்தி கத்வா. து³தியபதே³னாதி ‘‘பரிஜான’’ந்தி பதே³ன. ததியசதுத்தே²ஹீதி ‘‘விராஜயம் பஜஹ’’ந்தி பதே³ஹி.

அபி⁴ஜானஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-9. ச²ந்த³ராக³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

25-30. தா⁴துஸம்யுத்தே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³னி, கேவலஞ்ஹி ஏத்த² க²ந்த⁴வஸேன தே³ஸனா ஆக³தா, தத்த² தா⁴துவஸேனாதி அயமேவ விஸேஸோ. சத்தாரி ஸச்சானி கதி²தானி அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணவஸேன தே³ஸனாய பவத்தத்தா.

ச²ந்த³ராக³ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

10. அக⁴மூலஸுத்தவண்ணனா

31. அக⁴ம் வுச்சதி பாபம், அக⁴னிமித்ததாய அக⁴ம் து³க்க²ம். இத³ஞ்ஹி து³க்க²ம் நாம விஸேஸதோ பாபஹேதுகம் கம்மப²லஸஞ்ஞிதம். ததா² வட்டது³க்க²ம் அவிஜ்ஜாதண்ஹாமூலகத்தா. அக⁴ஸ்ஸ நிமித்ததாய அக⁴ம் து³க்க²ம். வட்டானுஸாரீ மஹாஜனோ ஹி து³க்கா²பி⁴பூ⁴தோ தஸ்ஸ பதிகாரம் மஞ்ஞமானோ தம் தம் கரோதீதி.

அக⁴மூலஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

11. பப⁴ங்கு³ஸுத்தவண்ணனா

32. பபி⁴ஜ்ஜனஸபா⁴வந்தி க²ணே க²ணே பப⁴ங்கு³ஸபா⁴வம்.

பப⁴ங்கு³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

பா⁴ரவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. நதும்ஹாகம்வக்³கோ³

1. நதும்ஹாகம்ஸுத்தவண்ணனா

33. ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேனாதி தப்படிப³த்³த⁴ஸ்ஸ ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ பஜஹனேன. த³ப்³பா³தி³ பாகதிகதிணம் பாகடமேவாதி அபாகடம் த³ஸ்ஸேதும் தாலனாளிகேராதி³ த³ஸ்ஸிதம், திணகட்டா²னம் வா பே⁴த³த³ஸ்ஸனத்த²ம். பியாலோ பா²ருஸகம்.

நதும்ஹாகம்ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. அஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா

35. யதி³ ரூபம் அனுஸேதீதி ரூபத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ யதி³ ராகா³த³யோ அனுஸயனவஸேன பவத்தந்தி. தேன ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி தேன ராகா³தி³னா தம்ஸமங்கீ³புக்³க³லோ ஸங்கா²தப்³ப³தம் ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ²’’திஆதி³னா வோஹரிதப்³ப³தம் உபக³ச்ச²தீதி. தேனாஹ ‘‘காமராகா³தீ³ஸூ’’திஆதி³. அபூ⁴தேனாதி அஜாதேன அனுஸயவஸேன அப்பவத்தேன. அனுஸயஸீஸேன ஹேத்த² அபி⁴ப⁴வம் வத³தி. யதோ ‘‘ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோதி ஸங்க²ம் ந க³ச்ச²தீ’’தி வுத்தம். நிப்பரியாயதோ ஹி மக்³க³வஜ்ஜ²கிலேஸா அனுஸயோ.

அஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா

36. தம் அனுஸயிதம் ரூபந்தி தம் ராகா³தி³னா அனுஸயிதம் ரூபம் மரந்தேன அனுஸயேன அனுமரதி. தேன வுத்தம் ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³. யேன அனுஸயேன மரந்தேன தம் அனுமரதி. தேன ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி ததா²பூ⁴ததோ தேன ‘‘ரத்தோ’’திஆதி³வோஹாரம் லப⁴தி. யேன அனுஸயேன காரணபூ⁴தேன அனுமீயதி, தேன.

து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5-6. ஆனந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

37-38. டி²தியா டி²திக்க²ணேன ஸஹிதம் டி²தம். டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தந்தி உப்பாத³க்க²ணதோ அஞ்ஞதா²பா⁴வோ. பஞ்ஞாயதீதி உபலப்³ப⁴தி. பச்சயவஸேன த⁴ரமானத்தா ஏவ ஜீவமானஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியவஸேன ஜரா பஞ்ஞாயதி உப்பாத³க்க²ணதோ அஞ்ஞத²த்தப்பத்தியா. வுத்தமேவ அத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘டி²தீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஜீவி…பே… நாமம். ததா² ஹி அபி⁴த⁴ம்மே (த⁴. ஸ. 19) ‘‘ஆயு டி²தீ’’தி நித்³தி³ட்ட²ம். அஞ்ஞத²த்தந்தி ஜராய நாமந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

தீணி லக்க²ணானி ஹோந்தி ஸங்க²தஸபா⁴வலக்க²ணதோ. யோ கோசி ரூபத⁴ம்மோ வா அரூபத⁴ம்மோ வா லோகியோ வா லோகுத்தரோ வா ஸங்கா²ரோ. ஸங்கா²ரோ, ந லக்க²ணம் உப்பாதா³தி³ஸபா⁴வத்தா. லக்க²ணம், ந ஸங்கா²ரோ உப்பாதா³தி³ரஹிதத்தா. ந ச…பே… ஸக்கா ஸங்கா²ரத⁴ம்மத்தா லக்க²ணஸ்ஸ. நாபி லக்க²ணம் வினா ஸங்கா²ரோ பஞ்ஞாபேதும் ஸக்கா ஸங்கா²ரபா⁴வேன. தேனாஹ ‘‘லக்க²ணேனா’’திஆதி³. இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா²’’திஆதி³மாஹ. தத்த² லக்க²ணந்தி காளரத்தஸப³லாதி³பா⁴வலக்க²ணம் பாகடம் ஹோதி ‘‘அயம் அஸுகஸ்ஸ கா³வீ’’தி.

ஏவம் ஸங்கா²ரோபி பஞ்ஞாயதி ஸபா⁴வதோ உபதா⁴ரேந்தஸ்ஸ உப்பாத³லக்க²ணம்பி உப்பாதா³வத்தா²தி கத்வா. காலஸங்கா²தோதி உப்பஜ்ஜமானகாலஸங்கா²தோ. தஸ்ஸ ஸங்கா²ரஸ்ஸ. க²ணோபீதி உப்பாத³க்க²ணோபி பஞ்ஞாயதி. உப்பாதோ³பீதி உப்பாத³லக்க²ணோபி. ஜராலக்க²ணந்தி உப்பன்னஜீரணலக்க²ணம், தம் ‘‘டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்த’’ந்தி வுத்தம். ‘‘ப⁴ங்க³க்க²ணே ஸங்கா²ரோபி தம்லக்க²ணம்பி காலஸங்கா²தோ தஸ்ஸ க²ணோபி பஞ்ஞாயதீ’’தி பாடோ². கேசி பன ‘‘ஜராபீ’’தி பத³ம்பேத்த² பக்கி²பந்தி. ஏவஞ்ச வத³ந்தி ‘‘ந ஹி தஸ்மிம் க²ணே தருணோ ஹுத்வா ஸங்கா²ரோ பி⁴ஜ்ஜதி, அத² கோ² ஜிய்யமானோ மஹல்லகோ விய ஜிண்ணோ ஏவ ஹுத்வா பி⁴ஜ்ஜதீ’’தி, ப⁴ங்கே³னேவ பன ஜரா அபி⁴பு⁴ய்யதி க²ணஸ்ஸ அதிஇத்தரபா⁴வதோ ந ஸக்கா பஞ்ஞாபேதும் டி²தியாதி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. தானீதி அரூபத⁴ம்மானம் தீணி லக்க²ணானி. அத்தி²க்க²ணந்தி அரூபத⁴ம்மவிஜ்ஜமானக்க²ணம், உப்பாத³க்க²ணந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸப்³ப³த⁴ம்மானந்தி ஸப்³பே³ஸம் ரூபாரூபத⁴ம்மானம் டி²தியா ந ப⁴விதப்³ப³ம். தஸ்ஸேவாதி தஸ்ஸா ஏவ டி²தியா. தமத்த²ந்தி ஜராலக்க²ணஸ்ஸ பஞ்ஞாபேதும் அஸக்குணேய்யபா⁴வம். அஞ்ஞே பன ‘‘ஸந்ததிவஸேன டா²னம் டி²தீ’’தி வத³ந்தி, தயித³ம் அகாரணம் அட்டா²னம். யஸ்மா ஸுத்தே ‘‘டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீ’’தி உப்பாத³வயேஹி நிப்³பி³ஸேஸேன டி²தியா ஜோதிதத்தா. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. அபிச யதா² த⁴ம்மஸ்ஸ உப்பாதா³வத்தா²ய பி⁴ன்னா ப⁴ங்கா³வத்தா² இச்சி²தா, அஞ்ஞதா² உப்பஜ்ஜமானமேவ பி⁴ஜ்ஜதீதி ஆபஜ்ஜதி, ஏவம் ப⁴ங்கா³வத்தா²யபி பி⁴ன்னா ப⁴ங்கா³பி⁴முகா²வத்தா² இச்சி²தப்³பா³. ந ஹி அப⁴ங்கா³பி⁴முகோ² பி⁴ஜ்ஜதி. ந சேத்த² ஸக்கா உப்பாதா³பி⁴முகா²வத்த²ம் பரிகப்பேதும் ததா³ தஸ்ஸ அலத்³த⁴த்தலாப⁴த்தா. அயம் விஸேஸோதி டி²திக்க²ணோ நாம ரூபத⁴ம்மானம்யேவ, ந அரூபத⁴ம்மானந்தி அயம் ஈதி³ஸோ விஸேஸோ. ஆசரியமதி நாம தஸ்ஸேவ ஆசரியஸ்ஸ மதி, ஸா ஸப்³ப³து³ப்³ப³லாதி ஆஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³.

ஆனந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7-10. அனுத⁴ம்மஸுத்தாதி³வண்ணனா

39-42. அபாயது³க்கே² ஸகலஸம்ஸாரது³க்கே² ச பதிதும் அத³த்வா தா⁴ரணட்டே²ன த⁴ம்மோ, மக்³க³ப²லனிப்³பா³னானி. தத³னுலோமிகா சஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³தி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபன்னஸ்ஸா’’திஆதி³. ‘‘நிப்³பி³தா³ப³ஹுலோ’’தி அட்ட²கதா²யம் பது³த்³தா⁴ரோ கதோ, பாளியம் பன ‘‘நிப்³பி³தா³ப³ஹுலம் விஹரேய்யா’’தி ஆக³தம். உக்கண்ட²னப³ஹுலோதி ஸப்³ப³ப⁴வேஸு உக்கண்ட²னப³ஹுலோ. தீஹி பரிஞ்ஞாஹீதி ஞாததீரணப்பஹானபரிஞ்ஞாஹி. பரிஜானாதீதி தேபூ⁴மகத⁴ம்மே பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானாதி, விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேதி. பரிமுச்சதி ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸதோ ‘‘மக்³கோ³ பவத்திதோ பரிமுச்சதீ’’தி வுத்தத்தா. ததா²தி இமினா இதோ பரேஸு தீஸு மக்³கோ³ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே. அனியமிதாதி அக்³க³ஹிதா. தேஸு நியமிதா ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸீ’’திஆதி³வசனதோ. ஸாதி அனுபஸ்ஸனா. தத்த² நியமிதவஸேனேவாதி இத³ம் லக்க²ணவசனம் யதா² ‘‘யதி³ மே ப்³யாத⁴யோ ப⁴வேய்யும், தா³தப்³ப³மித³மோஸத⁴’’ந்தி. ந ஹி ஸக்கா ஏதிஸ்ஸா ஏவ அனுபஸ்ஸனாய வஸேன ஸம்மஸனாசாரம் மத்த²கம் பாபேதுந்தி.

அனுத⁴ம்மஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

நதும்ஹாகம்வக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. அத்ததீ³பவக்³கோ³

1. அத்ததீ³பஸுத்தவண்ணனா

43. த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி ஆபோ ஏத்த² க³தாதி தீ³போ, தீ³போ வியாதி தீ³போ ஓகே⁴ஹி அனஜ்ஜோ²த்த²ரனீயதாய. யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தா, இத⁴ பன த⁴ம்மோ அதி⁴ப்பேதோ. அத்தா தீ³போ ஏதேஸந்தி அத்ததீ³பா. படிஸரணத்தோ² தீ³பட்டோ²தி ஆஹ – ‘‘அத்தஸரணாதி இத³ம் தஸ்ஸேவ வேவசன’’ந்தி. லோகியலோகுத்தரோ த⁴ம்மோ அத்தா நாம ஏகந்தனாத²பா⁴வதோ. பட²மேன பதே³ன வுத்தோ ஏவ அத்தோ² து³தியபதே³ன வுச்சதீதி வுத்தம் ‘‘தேனேவாஹா’’திஆதி³. யவதி ஏதஸ்மா ப²லம் பஸவதீதி யோனி, காரணம். கிம் பபு⁴தி உப்பத்திட்டா²னம் ஏதேஸந்தி கிம் பபு⁴திகா. பஹானத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆரத்³த⁴ம். தேனேவாஹ ‘‘புப்³பே³ சேவ…பே… தே பஹீயந்தீ’’தி. ந பரிதஸ்ஸதி தண்ஹாபரித்தாஸஸ்ஸ அபா⁴வதோ. விபஸ்ஸனங்கே³னாதி விபஸ்ஸனாஸங்கா²தேன காரணேன.

அத்ததீ³பஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. படிபதா³ஸுத்தவண்ணனா

44. ஸபா⁴வதோஸந்தோ விஜ்ஜமானோ காயோ ரூபாதி³த⁴ம்மஸமூஹோதி ஸக்காயோதி ஆஹ – ‘‘ஸக்காயோ து³க்க²’’ந்தி. தி³ட்டி² ஏவ ஸமனுபஸ்ஸனா, தி³ட்டி²ஸஹிதா வா ஸமனுபஸ்ஸனா தி³ட்டி²ஸமனுபஸ்ஸனா, தி³ட்டி²மஞ்ஞனாய ஸத்³தி⁴ம் இதரமஞ்ஞனா. ஸஹ விபஸ்ஸனாய சதுமக்³க³ஞாணம் ஸமனுபஸ்ஸனா ‘‘சதுன்னம் அரியஸச்சானம் ஸம்மதே³வ அனுரூபதோ பஸ்ஸனா’’தி கத்வா.

படிபதா³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. அனிச்சஸுத்தவண்ணனா

45. விராகோ³ நாம மக்³கோ³, விமுத்திப²லந்தி ஆஹ – ‘‘மக்³க³க்க²ணே விரஜ்ஜதி, ப²லக்க²ணே விமுச்சதீ’’தி. அக்³க³ஹேத்வாதி ஏவம் நிருஜ்ஜ²மானேஹி ஆஸவேஹி ‘‘அஹம் மமா’’தி கஞ்சி த⁴ம்மம் அனாதி³யித்வா. ‘‘சித்தம் விரத்தம், விமுத்தம் ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ப²லம் க³ய்ஹதி, ‘‘கீ²ணா ஜாதீ’’திஆதி³னா பச்சவேக்க²ணாதி ஆஹ ‘‘ஸஹ ப²லேன பச்சவேக்க²ணத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி. உபரி கத்தப்³ப³கிச்சாபா⁴வேன டி²தம். தேனாஹ ‘‘விமுத்தத்தா டி²த’’ந்தி. யம் பத்தப்³ப³ம், தம் அக்³க³ப²லஸ்ஸ பத்தபா⁴வேன அதி⁴க³தத்தா ஸந்துட்ட²ம் பரிதுட்ட²ம்.

அனிச்சஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. து³தியஅனிச்சஸுத்தவண்ணனா

46. புப்³ப³ந்தம் அதீதக²ந்த⁴கோட்டா²ஸம். அனுக³தாதி ஸஸ்ஸதாதீ³னி கப்பேத்வா க³ஹணவஸேன அனுக³தா. அட்டா²ரஸ தி³ட்டி²யோதி சதஸ்ஸோ ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யோ, சதஸ்ஸோ ஏகச்சஸஸ்ஸததி³ட்டி²யோ, சதஸ்ஸோ அந்தானந்திகதி³ட்டி²யோ, சதஸ்ஸோ அமராவிக்கே²பதி³ட்டி²யோ, த்³வே அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னதி³ட்டி²யோதி ஏவம் அட்டா²ரஸ தி³ட்டி²யோ ந ஹோந்தி பச்சயகா⁴தேன. அபரந்தந்தி அனாக³தம் க²ந்த⁴கோட்டா²ஸம் ஸஸ்ஸதாதி³பா⁴வம் கப்பேத்வா க³ஹணவஸேன அனுக³தா. ஸோளஸ ஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³, ஸத்த உச்சே²த³வாதா³, பஞ்ச பரமதி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³தி ஏவம் சதுசத்தாலீஸ தி³ட்டி²யோ ந ஹோந்தி பச்சயகா⁴தேன. ஸஸ்ஸததி³ட்டி²தா²மஸோ சேவ ஸீலப்³ப³ததி³ட்டி²பராமாஸோ ச ந ஹோதி பச்சயகா⁴தேன. தேனாஹ ‘‘ஏத்தாவதா பட²மமக்³கோ³ த³ஸ்ஸிதோ’’தி அனவஸேஸதி³ட்டி²பஹானகித்தனதோ. பஹீனா விக்க²ம்பி⁴தா. இத³ம் பனாதி ‘‘ரூபஸ்மி’’ந்திஆதி³.

து³தியஅனிச்சஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. ஸமனுபஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா

47. பரிபுண்ணகா³ஹவஸேனாதி பஞ்சக்க²ந்தே⁴ அஸேஸேத்வா ஏகஜ்ஜ²ம் ‘‘அத்தா’’தி க³ஹணவஸேன. ஏதேஸம் பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் அஞ்ஞதரம் ‘‘அத்தா’’தி ஸமனுபஸ்ஸந்தி. இதீதி ஏவம். யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அயம் அத்ததி³ட்டி²ஸங்கா²தா ஸமனுபஸ்ஸனா அத்தி² படிபக்கே²ன அவிஹதத்தா ஸம்விஜ்ஜதி. பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானந்தி சக்கா²தீ³னம் இந்த்³ரியானம்.

ஆரம்மணந்தி கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணம். மானவஸேன ச தி³ட்டி²வஸேன ச ‘‘அஸ்மீ’’தி கா³ஹே ஸிஜ்ஜ²ந்தே தம்ஸஹக³தா தண்ஹாபி தக்³க³ஹிதாவ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘தண்ஹாமானதி³ட்டி²வஸேன அஸ்மீதி ஏவம்பிஸ்ஸ ஹோதீ’’தி. க³ஹேத்வாதி அஹம்காரவத்து²வஸேன க³ஹேத்வா. அயம் அஹமஸ்மீதி அயம் சக்கா²தி³கோ, ஸுகா²தி³கோ வா அஹமஸ்மி. ‘‘ரூபீ அத்தா அரோகோ³ பரம் மரணா’’தி ஏவமாதி³க³ஹணவஸேன பவத்தனதோ வுத்தம் ‘‘ரூபீ ப⁴விஸ்ஸந்திஆதீ³னி ஸப்³பா³னி ஸஸ்ஸதமேவ ப⁴ஜந்தீ’’தி. விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸதோ புப்³பே³ யதே²வாகாரானி பஞ்சிந்த்³ரியானி, அத² விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸதோ பரம் தேனேவாகாரேன டி²தேஸு சக்கா²தீ³ஸு இந்த்³ரியேஸு அவிஜ்ஜா பஹீயதி விபஸ்ஸனம் வட்³ட⁴ஏத்வா மக்³க³ஸ்ஸ உப்பாத³னேன, அத² மக்³க³பரம்பராய அரஹத்தமக்³க³விஜ்ஜா உப்பஜ்ஜதி. தண்ஹாமானதி³ட்டி²யோ கம்மஸம்பா⁴ரபா⁴வதோ. கம்மஸ்ஸ…பே… ஏகோ ஸந்தீ⁴தி ஹேதுப²லஸந்தி⁴. புன ஏகோ ஸந்தீ⁴தி ப²லஹேதுஸந்தி⁴மாஹ. தயோ பபஞ்சா அதீதோ அத்³தா⁴ அதீதப⁴வஅத்³தா⁴னம் தேஸம் அதி⁴ப்பேதத்தா. அனாக³தஸ்ஸ பச்சயோ த³ஸ்ஸிதோ அஸ்ஸுதவதோ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ வஸேன. ஸுதவதோ பன அரியஸாவகஸ்ஸ வஸேன வட்டஸ்ஸ வூபஸமோ த³ஸ்ஸிதோதி.

ஸமனுபஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. க²ந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா

48. ததே²வாதி ஆரம்மணபா⁴வேனேவ. ஆரம்மணகரணவஸேன உபாதா³னேஹி உபாதா³தப்³ப³ந்தி உபாதா³னியம். இதா⁴பீதி உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸுபி. விபா⁴க³த்தே² க³ய்ஹமானே அனிட்ட²ப்பஸங்கோ³பி ஸியா, அபி⁴த⁴ம்மே ச ராஸட்டோ² ஏவ ஆக³தோ, ‘‘ததே³கஜ்ஜ²ம் அபி⁴ஸம்யுஹித்வா’’தி வசனதோ ‘‘ராஸட்டே²ன’’இச்சேவ வுத்தம்.

க²ந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7-8. ஸோணஸுத்தாதி³வண்ணனா

49-50. விஸிட்டோ²தி பதா⁴னோ. உத்தமோதி உக்கட்டோ². அஞ்ஞம் கிம் ப⁴வேய்யாதி அஞ்ஞம் கிம் காரணம் ப⁴வேய்ய ததா² ஸமனுபஸ்ஸனாய அஞ்ஞேஸம் அவிஜ்ஜமானதாய வசனபரிட்டி²திபபி⁴ன்னதோ. வஜிரபே⁴த³தே³ஸனம் நாம அத்த²தோ தேபரிவட்டதே³ஸனா.

ஸோணஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

9-10. நந்தி³க்க²யஸுத்தாதி³வண்ணனா

51-52. நவமத³ஸமேஸூதி ஸுத்தத்³வயம் ஸஹேவ உத்³த⁴டம், த்³வீஸுபி அத்த²வண்ணனாய ஸரிக்க²பா⁴வதோ. நந்த³னட்டே²ன நந்தீ³, ரஞ்ஜனட்டே²ன ராகோ³. ஸதிபி ஸத்³த³த்த²தோ பே⁴தே³ ‘‘இமேஸம் அத்த²தோ நின்னானாகரணதாயா’’தி வத்வாபி பஹாயகத⁴ம்மபே⁴தே³ன பன லப்³ப⁴தேவ பே⁴த³மத்தாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாய வா’’திஆதி³ வுத்தம். விரஜ்ஜந்தோ ராக³ம் பஜஹதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்தாவதாதி ‘‘நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ’’தி ஏத்தாவதா. விபஸ்ஸனம் நிட்ட²பேத்வா விபஸ்ஸனாகிச்சஸ்ஸ பரியோஸானேன. ராக³க்க²யாதி வுட்டா²னகா³மினிபரியோஸானாய விபஸ்ஸனாய ராக³ஸ்ஸ கே²பிதத்தா. அனந்தரம் உப்பன்னேன அரியமக்³கே³ன ஸமுச்சே²த³வஸேன நந்தி³க்க²யோதி. தேனாஹ ‘‘இத⁴ மக்³க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா’’தி. அனந்தரம் பன உப்பன்னேன அரியப²லேன படிபஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன நந்தி³ராக³க்க²யா ஸப்³ப³ம் ஸம்கிலேஸதோ சித்தம் விமுச்சதீதி. தேனாஹ ‘‘ப²லம் த³ஸ்ஸித’’ந்தி.

நந்தி³க்க²யஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

அத்ததீ³பவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

மூலபண்ணாஸகோ ஸமத்தோ.

6. உபயவக்³கோ³

1. உபயஸுத்தவண்ணனா

53. உபேதீதி உபயோ. கத²முபேதி? தண்ஹாமானாதி³வஸேனாதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாமானதி³ட்டி²வஸேனா’’தி. கத²மித³ம் லப்³ப⁴தீதி? ‘‘அவிமுத்தோ’’தி வசனதோ. தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன ஹி ப³த்³தோ⁴, கிம் உபேதீதி ஆஹ ‘‘பஞ்சக்க²ந்தே⁴’’தி தப்³பி³னிமுத்தஸ்ஸ ததா² உபேதஸ்ஸ அபா⁴வதோ. கோ பனுபேதீதி? தம்ஸமங்கீ³புக்³க³லோ. தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன உபக³மஸ்ஸ வுத்தத்தா விஞ்ஞாணந்தி அகுஸலகம்மவிஞ்ஞாணமேவாதி வத³ந்தி. ஜவாபேத்வாதி க³ஹிதஜவம் கத்வா. யதா² படிஸந்தி⁴ம் ஆகட்³டி⁴தும் ஸமத்த²ம், ஏவம் கத்வா. தேனாஹ ‘‘படிஸந்தீ⁴’’திஆதி³. அக்³க³ஹணே காரணம் வுத்தமேவ ‘‘ஓகம் பஹாய அனிகேதஸாரீ’’தி கா³தா²ய விஸ்ஸஜ்ஜனே. கம்மனிமித்தாதி³வஸேன படிஸந்தி⁴யா பச்சயபூ⁴தம் ஆரம்மணம் படிஸந்தி⁴ஜனகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ வஸேன வோச்சி²ஜ்ஜதி. பதிட்டா² ந ஹோதி ஸராக³காலே விய அனுபட்டா²னதோ. அப்பதிட்டி²தம் விஞ்ஞாணம் வுத்தப்பகாரேன. அனபி⁴ஸங்க²ரித்வாதி அனுப்பாதே³த்வா பச்சயகா⁴தேன.

உபயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பீ³ஜஸுத்தவண்ணனா

54. பீ³ஜஜாதானீதி ஜாத-ஸத்³தோ³ பத³பூரணமத்தந்தி ஆஹ ‘‘பீ³ஜானீ’’தி. வசந்தி ஸேதவசம். அஜ்ஜுகந்தி தச்ச²கம். ப²ணிஜ்ஜகம் துலஸி. அபி⁴ன்னானீதி ஏகதே³ஸேனபி அக²ண்டி³தானி. பீ³ஜத்தா²யாதி பீ³ஜகிச்சாய. ந உபகப்பதீதி பச்சயோ ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. ந பாபிதானீதி பூதிதம் ந உபக³தானி. தண்டு³லஸாரஸ்ஸ ஆதா³னதோ ஸாராதா³னி. ஆரம்மணக்³க³ஹணவஸேன விஞ்ஞாணம் திட்ட²தி ஏத்தா²தி விஞ்ஞாணட்டி²தியோ. ஆரம்மணவஸேனாதி ஆரம்மணபா⁴வவஸேன. ஸினேஹனட்டே²னாதி தண்ஹாயனவஸேன ஸினித்³த⁴தாபாத³னேன, யதோ ‘‘நந்தூ³பஸேசன’’ந்தி வுத்தம். ததா² ஹி விரோபிதம் தம் கம்மவிஞ்ஞாணம் படிஸந்தி⁴அங்குருப்பாத³னஸமத்த²ம் ஹோதி. ஸப்பச்சயந்தி அவிஜ்ஜாஅயோனிஸோனமனஸிகாராதி³பச்சயேஹி ஸப்பச்சயம். விருஹதி விபாகஸந்தானுப்பாத³னஸமத்தோ² ஹுத்வா.

பீ³ஜஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. உதா³னஸுத்தவண்ணனா

55. உதா³னம் உதா³ஹரீதி அத்தமனவாசம் நிச்சா²ரேஸி. ஏஸ வுத்தப்பகாரோ உதா³ஹாரோ. பு⁴ஸோ நிஸ்ஸயோ உபனிஸ்ஸயோ, தா³னமேவ உபனிஸ்ஸயோ தா³னூபனிஸ்ஸயோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. தத்த² தா³னூபனிஸ்ஸயோ அன்னாதி³வத்தூ²ஸு ப³லவாதி ப³லவபா⁴வேன ஹோதி, தஸ்மா உபனிஸ்ஸயப³ஹுலோ காமராக³ப்பஹானேனேவ கதபரிசயத்தா விபஸ்ஸனமனுயுஞ்ஜந்தோ ந சிரஸ்ஸேவ அனாகா³மிப²லம் பாபுணாதி, ததா² ஸுவிஸுத்³த⁴ஸீலூபனிஸ்ஸயோ காமதோ³ஸஜிகு³ச்ச²னேன. யதி³ ஏவம் கஸ்மா இமே த்³வே உபனிஸ்ஸயா து³ப்³ப³லாதி வுத்தா? விஜ்ஜூபமஞ்ஞாணஸ்ஸேவ பச்சயபா⁴வதோ. ஸோபி பா⁴வனூபனிஸ்ஸயஸஹாயலாபே⁴னேவ, ந கேவலம். பா⁴வனா பன படிவேத⁴ஸ்ஸ விஸேஸஹேதுபா⁴வதோ ப³லவா உபனிஸ்ஸயோ. ததா² ஹி ஸா வஜிரூபமஞாணஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ. தேனாஹ ‘‘பா⁴வனூபனிஸ்ஸயோ அரஹத்தம் பாபேதீ’’தி.

ஸோதி மிலகத்தே²ரோ. விஹாரந்தி வஸனட்டா²னம். விஹாரபச்சந்தே ஹி பண்ணஸாலாய தே²ரோ விஹரதி. உபட்டா²தி ஏகலக்க²ணேன. கூடகோ³ணோ விய க³மனவீதி²ம். தத்தா²தி அல்லகட்ட²ராஸிம்ஹி. உத³கமணிகானந்தி உத³கதே²வானம்.

அத்தனியேவ உபனேஸி உதா³னகதா²ய வுத்தத⁴ம்மானம் பரிபுண்ணானம் அத்தனி ஸம்விஜ்ஜமானத்தா. தேனாஹ ‘‘உட்டா²னவதா’’திஆதி³. அயஞ்ஹி மிலகத்தே²ரோ ஸிக்கா²ய கா³ரவோ ஸப்பதிஸ்ஸோ வத்தபடிவத்தம் பூரேந்தோ விஸுத்³த⁴ஸீலோ ஹுத்வா டி²தோ, தஸ்மா ‘‘து³ப்³ப³லூபனிஸ்ஸயே’’தி வுத்தம். தேனாஹ ப⁴க³வா உதா³னேந்தோ ‘‘நோ சஸ்ஸம்…பே… ஸஞ்ஞோஜனானீ’’தி.

ஸசே அஹம் ந ப⁴வேய்யந்தி யதி³ அஹம் நாம கோசி ந ப⁴வேய்யம் தாதி³ஸஸ்ஸ அஹம்ஸத்³த³வசனீயஸ்ஸ கஸ்ஸசி அத்த²ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ததோ ஏவ மம பரிக்கா²ரோபி ந ப⁴வேய்யதஸ்ஸ ச பப⁴ங்கு³பா⁴வேன அனவட்டி²தபா⁴வதோ. ஏவம் அத்துத்³தே³ஸிகபா⁴வேன பத³த்³வயஸ்ஸ அத்த²ம் வத்வா இதா³னி கம்மப²லவஸேன வத்தும் ‘‘ஸசே வா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். அதீதபச்சுப்பன்னவஸேன ஸுஞ்ஞதம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பச்சுப்பன்னானாக³தவஸேன தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதா³னி பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் அதி⁴முச்சந்தோதி ஏதி³ஸம் அதி⁴முத்திம் பவத்தேந்தோ. விப⁴விஸ்ஸதீதி வினஸ்ஸிஸ்ஸதி. விப⁴வோ ஹி வினாஸோ. தேனாஹ ‘‘பி⁴ஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி. விப⁴வத³ஸ்ஸனம் விப⁴வோதி உத்தரபத³லோபேன வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘விப⁴வத³ஸ்ஸனேனா’’தி. விப⁴வத³ஸ்ஸனம் நாம அச்சந்தாய வினாஸஸ்ஸ த³ஸ்ஸனம். தந்தி அரியமக்³க³ம். ஸாமஞ்ஞஜோதனா ஹேஸா விஸேஸனிட்டா² ஹோதீதி ததியமக்³க³வஸேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

உபரி மக்³க³ப²லந்தி அக்³க³மக்³க³ப²லம். நத்தி² ஏதிஸ்ஸா ஜாதியா அந்தரந்தி அனந்தரா, அனந்தரா விபஸ்ஸனா மக்³க³ஸ்ஸ. கோ³த்ரபூ⁴ பன அனுலோமவீதி²பரியாபன்னத்தா விபஸ்ஸனாக³திகம் வா ஸியா, நிப்³பா³னாரம்மணத்தா மக்³க³க³திகம் வாதி ந தேன மக்³கோ³ அந்தரிகோ நாம ஹோதி. தேனாஹ ‘‘விபஸ்ஸனா மக்³க³ஸ்ஸ ஆஸன்னானந்தரம் நாமா’’தி. ப²லம் பன நிப்³பா³னாரம்மணத்தா கிலேஸானம் பஜஹனவஸேன பவத்தனதோ லோகுத்தரபா⁴வதோ ச கம்மமக்³க³க³திகமேவ, குஸலவிபாகபா⁴வேன பன நேஸம் அத்தோ² பபே⁴தோ³தி விபஸ்ஸனாய ப²லஸ்ஸ ஸியா அனந்தரதாதி வுத்தம் ‘‘ப²லஸ்ஸ தூ³ரானந்தரம் நாமா’’தி. ‘‘ஆஸவானம் க²யோ’’தி பன அக்³க³மக்³கே³ வுச்சமானே விபஸ்ஸனானம் ஆஸன்னதாய வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². அதஸிதாயேதி ந தஸிதப்³பே³ தாஸம் அனாபஜ்ஜிதப்³பே³. தாஸோதி தாஸஹேது ‘‘தஸதி ஏதஸ்மா’’தி கத்வா. ஸோதி அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ. திலக்க²ணாஹதந்தி அனிச்சதாதி³லக்க²ணத்தயலக்கி²தம். மனம்ஹி நட்டோ²தி ஈஸகம் நட்டோ²ம்ஹி, ததோ பரம்பி தத்தே²வ ட²த்வா கிஞ்சி அபூரிதத்தா ஏவ முத்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ந தாஸோ நாம ஹோதீ’’தி வத்வா தஸ்ஸ அதாஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். கல்யாணபுது²ஜ்ஜனோ ஹி ப⁴யதுபட்டா²னஞாணேன ‘‘ஸப⁴யா ஸங்கா²ரா’’தி விபஸ்ஸந்தோ ந உத்தஸதி.

உதா³னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. உபாதா³னபரிபவத்தஸுத்தவண்ணனா

56. சதுன்னம் பரிவட்டனவஸேனாதி பச்சேகக்க²ந்தே⁴ஸு சதுன்னம் அரியஸச்சானம் பரிவட்டனவஸேன. ரூபம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிந்தி ஸகலபூ⁴துபாதா³ரூபம் குச்சி²தபா⁴வதோ தத்த² ச துச்ச²விபல்லாஸதாய ‘‘து³க்க²ஸச்ச’’ந்தி அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன அஞ்ஞாஸிம் படிவிஜ்ஜி²ம். ஆஹாரவஸேன ரூபகாயஸ்ஸ ஹானிவுத்³தா⁴தீ³னம் பாகடபா⁴வதோ விஸேஸபச்சயதோ ச தஸ்ஸ ‘‘ஆஹாரஸமுத³யா’’தி வுத்தம். து³க்க²ஸமுத³யகதா² நாம வட்டகதா²தி ‘‘ஸச்ச²ந்த³ராகோ³’’தி விஸேஸேத்வா வுத்தம். ச²ந்த³ராக³க்³க³ஹணேன ச உபாதா³னகம்மாவிஜ்ஜாபி க³ஹிதா ஏவ. படிபன்னா ஹோந்தீதி அத்தோ². வத்தமானகாலப்பயோகோ³ ஹேஸ யதா² ‘‘குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’தி. பதிட்ட²ஹந்தீதி பதிட்ட²ம் லப⁴ந்தி. கேவலினோதி இத⁴ விமுத்திகு³ணேன பாரிபூரீதி ஆஹ ‘‘ஸகலினோ கதஸப்³ப³கிச்சா’’தி. யேன தேதி யேன அவஸிட்டே²ன தே அஸேக்கே² பஞ்ஞாபேந்தா பஞ்ஞாபேய்யும், தம் நேஸம் வட்டம் ஸேக்கா²னம் விய நத்தி² பஞ்ஞாபனாய. வட்டந்தி காரணம் வட்டனட்டே²ன ப²லஸ்ஸ பவத்தனட்டே²ன. அஸேக்க²பூ⁴மிவாரோதி அஸேக்க²பூ⁴மிப்பவத்தி.

உபாதா³னபரிபவத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.