1. நானத்தவக்³கோ³
1. தா⁴துனானத்தஸுத்தவண்ணனா
85. பட²மந்தி இமஸ்மிம் நிதா³னவக்³கே³ ஸம்யுத்தானம் பட²மம் ஸம்கீ³தத்தா. நிஸ்ஸத்தட்ட²ஸுஞ்ஞதட்ட²ஸங்கா²தேனாதி த⁴ம்மமத்ததாய நிஸ்ஸத்ததாஸங்கா²தேன நிச்சஸுப⁴ஸுக²அத்தஸுஞ்ஞதத்த²ஸங்கா²தேன. ஸபா⁴வட்டே²னாதி யதா²பூ⁴தஸபா⁴வட்டே²ன. ததோ ஏவ ஸபா⁴வஸ்ஸ தா⁴ரணட்டே²ன தா⁴தூதி லத்³த⁴னாமானம். நானாஸபா⁴வோ அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸதி³ஸதா தா⁴துனானத்தம். சக்கு²ஸங்கா²தோ பஸாதோ³ சக்கு²பஸாதோ³. ஸோ ஏவ சக்க²னட்டே²ன சக்கு², நிஸ்ஸத்தஸுஞ்ஞதட்டே²ன தா⁴து சாதி சக்கு²தா⁴து. சக்கு²பஸாத³வத்து²ம் அதி⁴ட்டா²னம் கத்வா பவத்தம் சக்கு²பஸாத³வத்து²கம். ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. த்³வே ஸம்படிச்ச²னமனோதா⁴துயோ, ஏகா கிரியா மனோதா⁴தூதி திஸ்ஸோ மனோதா⁴துயோ மனோதா⁴து ‘‘மனனமத்தா தா⁴தூ’’தி கத்வா. வேத³னாத³யோ…பே… நிப்³பா³னஞ்ச த⁴ம்மதா⁴து விஸேஸஸஞ்ஞாபரிஹாரேன ஸாமஞ்ஞஸஞ்ஞாய பவத்தனதோ. ததா² ஹேதே த⁴ம்மா ஆயதனதே³ஸனாய ‘‘த⁴ம்மாயதன’’ந்தேவ தே³ஸிதா. ந ஹி நேஸம் ரூபாயதனாதீ³னம் விய விஞ்ஞாணேஹி அஞ்ஞவிஞ்ஞாணேன க³ஹேதப்³ப³தாகாரோ அத்தி². ஸப்³ப³ம்பீதி ச²ஸத்ததிவித⁴ம் மனோவிஞ்ஞாணம். காமாவசரா காமதா⁴துபரியாபன்னத்தா. அவஸானே த்³வேதி த⁴ம்மதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயோ. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ தம்ஸம்வண்ணனாஸு த³ட்ட²ப்³போ³.
தா⁴துனானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
2. ப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தவண்ணனா
86. ஜாதிபஸுதிஆரம்மணாதி³பே⁴தே³ன நானாபா⁴வோ ப²ஸ்ஸோ. ஜாதிபச்சயபே⁴தே³ன ஹி பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ பே⁴தோ³ ஹோதியேவ. த⁴ம்மபரிச்சே²த³வஸேன தா⁴துதே³ஸனாயம் திஸ்ஸோ மனனமத்தா தா⁴துயோவ மனோதா⁴துயோ. கிரியாமயஸ்ஸ சித்துப்பத்திவிபா⁴கே³ன பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ வஸேன தா⁴துதே³ஸனாயம் மனனட்டே²ன தா⁴துதாய ஸாமஞ்ஞதோ மனோத்³வாராவஜ்ஜனம் ‘‘மனோதா⁴தூ’’தி அதி⁴ப்பேதந்தி வுத்தம் ‘‘மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ மனோத்³வாரே பட²மஜவனஸம்பயுத்தோ’’திஆதி³. தஸ்மாதி யஸ்மா காமம் ஸம்படிச்ச²னமனோதா⁴துஅனந்தரம் உப்பஜ்ஜமானோ ஸந்தீரணவிஞ்ஞாணதா⁴துயா ஸம்பயுத்தோ ப²ஸ்ஸோபி மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ ஏவ நாம, து³ப்³ப³லத்தா பன ஸோ ஸப்³ப³ப⁴வேஸு அஸம்ப⁴வதோ ச க³ஹிதோ அனவஸேஸதோ க³ஹணம் ந ஹோதீதி மனோத்³வாரே ஜவனஸம்ப²ஸ்ஸோ ஹோதி, தஸ்மா. அயமேத்த² அத்தோ²தி அயம் இத⁴ அதி⁴ப்பாயானுக³தோ அத்தோ².
ப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
3. நோப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தவண்ணனா
87. மனோஸம்ப²ஸ்ஸம் படிச்சாதி மனோத்³வாரே பட²மஜவனஸம்பயுத்தோ ப²ஸ்ஸோ மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ, தம் மனோஸம்ப²ஸ்ஸம் படிச்ச. மனோதா⁴தூதி ஆவஜ்ஜனகிரியமனோதா⁴து. மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து மனோதா⁴தூதி வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன வுத்தம். தேனாஹ ‘‘மனோத்³வாரே…பே… ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘ஸப்³பா³னி சேதானீ’’திஆதி³.
நோப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
4. வேத³னானானத்தஸுத்தவண்ணனா
88. ஸப்³பா³பி தஸ்மிம் த்³வாரே வேத³னா வத்தேய்யும் சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸவேத³னா உபனிஸ்ஸயபச்சயபா⁴விதா. நிப்³ப³த்திபா²ஸுகத்த²ந்தி நிப்³ப³த்தியா உபனிஸ்ஸயபா⁴வேன பவத்தியா த³ஸ்ஸனஸுக²த்த²ம். ஸம்படிச்ச²னவேத³னமேவ க³ஹேதும் வட்டதி, தாய க³ஹிதாய இதராஸம் க³ஹணம் ஞாயாக³தமேவாதி. வுத்தம் போராணட்ட²கதா²யம். ஆவஜ்ஜனஸம்ப²ஸ்ஸந்தி ஆவஜ்ஜனமனோஸம்ப²ஸ்ஸம். அனந்தரூபனிஸ்ஸயபூ⁴தம் படிச்ச பட²மஜவனவஸேன உப்பஜ்ஜதீதி யோஜனா. அயமதி⁴ப்பாயோ உபனிஸ்ஸயஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா.
வேத³னானானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
5. து³தியவேத³னானானத்தஸுத்தவண்ணனா
89. ததியசதுத்தே²ஸு வுத்தனயாவாதி ‘‘நோ சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²தா⁴தூ’’தி ஏவம் வுத்தனயோ, சதுத்தே² ‘‘சக்கு²தா⁴தும், பி⁴க்க²வே, படிச்ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ’’திஆதி³னா வுத்தனயோ ச. ஏகதோ கத்வாதி ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா தே³ஸிதா. கஸ்மா பன தேஸு ஸுத்தேஸு ஏவம் தே³ஸனா பவத்தாதி ஆஹ ‘‘ஸப்³பா³னி சேதானீ’’திஆதி³. படிஸேதோ⁴ பன தேஸம் வேத³னானானத்தாதீ³னம் ப²ஸ்ஸனானத்தாதி³கஸ்ஸ பச்சயபா⁴வதோ ததா²உப்பத்தியா அஸம்ப⁴வதோ. இதோ பரேஸூதி ‘‘நோ பரியேஸனானானத்தம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி பரிளாஹனானத்த’’ந்திஆதீ³ஸு.
து³தியவேத³னானானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
6. பா³ஹிரதா⁴துனானத்தஸுத்தவண்ணனா
90. பஞ்ச தா⁴துயோ காமாவசரா ரூபஸபா⁴வத்தா.
பா³ஹிரதா⁴துனானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
7. ஸஞ்ஞானானத்தஸுத்தவண்ணனா
91. ஆபாதே² பதிதந்தி சக்கு²ஸ்ஸ ஆபாத²க³தம் ஸாடகவேட²னாதி³ஸஞ்ஞிதம் பூ⁴தஸங்கா⁴தம் ஸம்மா நிஸ்ஸிதம். சக்கு²த்³வாரே ஸம்படிச்ச²னாதி³ஸம்பயுத்தஸஞ்ஞானம் ஸங்கப்பக³திகத்தா, சக்கு²விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தஸஞ்ஞாக³ஹணேனேவ வா க³ஹேதப்³ப³தோ ‘‘ரூபஸஞ்ஞாதி சக்கு²விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தா ஸஞ்ஞா’’தி வுத்தம் தத்த² ஸஞ்ஞாய ஏவ லப்³ப⁴னதோ. ஏதேனேவ ஹி தம்ஸம்பயுத்தோ ஸங்கப்போதி இத³ம்பி ஸம்வண்ணிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஸஞ்ஞாஸங்கப்பச²ந்தா³ ஏகஜவனவாரேபி நானாஜவனவாரேபி லப்³ப⁴ந்தீ’’தி. ஜவனஸம்பயுத்தஸ்ஸ விதக்கஸ்ஸ ச²ந்த³க³திகத்தா வுத்தம் ‘‘தீஹி சித்தேஹி ஸம்பயுத்தோ ஸங்கப்போ’’தி. ச²ந்தி³கதட்டே²னாதி ச²ந்த³கரணட்டே²ன, இச்சி²தட்டே²னாதி அத்தோ². அனுட³ஹனட்டே²னாதி பரிட³ஹனட்டே²ன. ஸன்னிஸ்ஸயடா³ஹரஸா ஹி ராக³க்³கி³ஆத³யோ ‘‘ரூபே’’தி பன தஸ்ஸ ஆரம்மணத³ஸ்ஸனமேதம். பரிளாஹோதி பரிளாஹஸீஸேன அபேக்க²ம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘பரிளாஹே உப்பன்னே’’திஆதி³. ‘‘பரிளாஹோ’’தி த³ள்ஹஜ்ஜோ²ஸானா ப³லவாகாரப்பத்தா வுத்தாதி ஆஹ ‘‘பரிளாஹபரியேஸனா பன நானாஜவனவாரேயேவ லப்³ப⁴ந்தீ’’தி. தாஸம் லத்³தூ⁴பனிஸ்ஸயபா⁴வதோதி த³ஸ்ஸேதி. இமினா நயேனாதி ‘‘உப்பஜ்ஜதி ஸஞ்ஞானானத்த’’ந்தி ஏத்த² வுத்தனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ‘‘ரூபஸஞ்ஞாதி³னானாஸபா⁴வம் ஸஞ்ஞம் படிச்ச காமஸங்கப்பாதி³னானாஸபா⁴வோ ஸங்கப்போ உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா நயேன வேதி³தப்³போ³.
ஸஞ்ஞானானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
8. நோபரியேஸனானானத்தஸுத்தவண்ணனா
92. படிஸேத⁴மத்தமேவ நானம், ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவாதி அதி⁴ப்பாயோ.
நோபரியேஸனானானத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
9. பா³ஹிரப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தாதி³வண்ணனா
93. வுத்தப்பகாரே ஆரம்மணேதி ‘‘ஆபாதே² பதித’’ந்திஆதி³னா ஹேட்டா² வுத்தப்பகாரே ரூபாரம்மணே. ஸஞ்ஞாதி ரூபஸஞ்ஞாவ. அரூபத⁴ம்மோபி ஸமானோ யஸ்மிம் ஆரம்மணே பவத்ததி, தம் பு²ஸந்தோ விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ஆரம்மணம் பு²ஸமானோ’’தி. தண்ஹாய வத்து²பூ⁴தம்யேவ ரூபாரம்மணம் லப்³ப⁴தீதி கத்வா ‘‘ரூபலாபோ⁴’’தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘ஸஹ தண்ஹாய ஆரம்மணம் ரூபலாபோ⁴’’தி. ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகனயோதி ஏகஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே ஸப்³பே³ஸம் ஸஞ்ஞாதீ³னம் த⁴ம்மானம் உப்பத்தியா ஸப்³ப³ஸங்க³ண்ஹனவஸேன த³ஸ்ஸிதனயோ. தேனாஹ ‘‘ஏகஸ்மிம்யேவா’’திஆதி³. ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகனயோதி வா து⁴வபரிபோ⁴க³வஸேன நிப³த்³தா⁴ரம்மணந்தி வா ஆக³ந்துகாரம்மணந்தி வா விபா⁴க³ம் அகத்வா ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகனயோ. அபரோ நயோ. மிஸ்ஸகோதி ஆக³ந்துகாரம்மணே நிப³த்³தா⁴ரம்மணே ச விஸயதோ நிப³த்³தா⁴ரம்மணேன மிஸ்ஸகோ. நிப³த்³தா⁴ரம்மணே ஸத்தானம் கிலேஸோ மந்தோ³ ஹோதி. ததா² ஹி ஸஞ்ஞாஸங்கப்பப²ஸ்ஸவேத³னாவ த³ஸ்ஸிதா. யம் கிஞ்சி வியாதி யம் கிஞ்சி அஞ்ஞமஞ்ஞம் விய. கோ²பே⁴த்வாதி குதூஹலுப்பாத³னவஸேன சித்தம் கோ²பே⁴த்வா.
உபாஸிகாதி தஸ்ஸ அமச்சபுத்தஸ்ஸ ப⁴ரியம் ஸந்தா⁴யாஹ. தஸ்மிந்தி ஆக³ந்துகாரம்மணே. லாபோ⁴ நாம ‘‘லப்³ப⁴தீ’’தி கத்வா.
உருவல்லியவாஸீதி உருவல்லியலேணவாஸீ, உருவல்லியவிஹாரவாஸீதி வத³ந்தி. பாளியாதி ‘‘தா⁴துனானத்தம், பி⁴க்க²வே, படிச்ச உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³னயபவத்தாய இமிஸ்ஸா ஸுத்தபாளியா. பரிவட்டேத்வாதி மஜ்ஜே² க³ஹிதப²ஸ்ஸவேத³னாபரியோஸானே ட²பனவஸேன பாளிம் பரிவட்டேத்வா. வுத்தப்பகாரேதிஆதி³ பரிவத்தேதப்³பா³காரத³ஸ்ஸனம். தத்த² வுத்தப்பகாரேதி ஆபாத²க³தரூபாரம்மணே. அவிபூ⁴தவாரந்தி அவிபூ⁴தாரம்மணவாரம். அயமேவ வா பாடோ². க³ண்ஹந்தி கதே²ந்தி. ஏகஜவனவாரேபி லப்³ப⁴ந்தி சிரதரனிவேஸாபா⁴வா. நானாஜவனவாரேயேவ த³ள்ஹதரனிவேஸதாய.
94. த³ஸமம் உத்தானமேவ நவமே வுத்தனயத்தா. படிஸேத⁴மத்தமேவ ஹேத்த² நானத்தந்தி.
பா³ஹிரப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.
நானத்தவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.