1. போ³தி⁴கதா²

ஏவூப⁴தோவிப⁴ங்க³ஸ்ஸ, கத்வான யோஜனானயம்;

மஹாவக்³க³க²ந்த⁴கஸ்ஸ, கரிஸ்ஸம் யோஜனானயம்.

உபி⁴ன்னந்தி உப⁴யேஸம். பாதிமோக்கா²னந்தி பாதிமோக்க²விப⁴ங்கா³னம். பாதிமோக்க²க³ஹணேன ஹேத்த² தேஸம் விப⁴ங்கோ³பி க³ஹிதோ அபே⁴தே³ன வா உத்தரபத³லோபவஸேன வா. க²ந்த⁴கந்தி பஞ்ஞத்திஸமூஹம். க²ந்த⁴ஸத்³தோ³ ஹேத்த² பஞ்ஞத்திவாசகோ. வினயபஞ்ஞத்தியோ வுச்சந்தி ‘‘க²ந்தோ⁴’’தி. தேஸம் ஸமூஹோ க²ந்த⁴கோ. அத²வா க²ந்தோ⁴தி ராஸி. க²ந்த⁴ஸத்³தோ³ ஹி ராஸத்த²வாசகோ. வினயபஞ்ஞத்திராஸி வுச்சதி ‘‘க²ந்தோ⁴’’தி. ககாரோ பகாஸகவாசகோ. க²ந்தா⁴னம் வினயபஞ்ஞத்திராஸீனம் கோ பகாஸகோதி க²ந்த⁴கோ, தம் க²ந்த⁴கம். அயம் பனேத்த² யோஜனா – உபி⁴ன்னம் பாதிமோக்கா²னம் ஸங்கீ³திஸமனந்தரம் க²ந்த⁴கோவிதா³ க²ந்த⁴கேஸு குஸலா மஹாதே²ரா யம் க²ந்த⁴கம் ஸங்கா³யிம்ஸு, தஸ்ஸ க²ந்த⁴கஸ்ஸ தா³னி ஸம்வண்ணனாக்கமோ யஸ்மா ஸம்பத்தோ, தஸ்மா தஸ்ஸ க²ந்த⁴கஸ்ஸ அயம் அனுத்தானத்த²வண்ணனா ஹோதீதி.

யே அத்தா²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஹிஸத்³தோ³ பதா³லங்காரோ. யேஸந்தி பதா³னம். தேதி தே அத்தே². ப⁴வேதி ப⁴வேய்ய, ப⁴விதும் ஸக்குணேய்யாதி அத்தோ². தேஸந்தி அத்தா²னம். கிந்தி கிம் பயோஜனம். தேதி அத்தே², ஞாதுந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அத²வா தேதி அத்தா², அவண்ணிதாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேஸம்யேவாதி அத்தா²னமேவ. அயம் பனேத்த² யோஜனா – பத³பா⁴ஜனீயே யேஸம் பதா³னம் யே அத்தா² ப⁴க³வதா பகாஸிதா, தேஸம் பதா³னந்தி பாட²ஸேஸோ, தே அத்தே² புன வதே³ய்யாம சே, கதா³ பரியோஸானம் ஸம்வண்ணனாய பரினிட்டா²னம் ப⁴வே, ந ப⁴வேய்யாதி அதி⁴ப்பாயோ. யே சேவ அத்தா² உத்தானா, தேஸம் ஸம்வண்ணனாய கிம் பயோஜனம், ந பயோஜனந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அதி⁴ப்பாயானுஸந்தீ⁴ஹி ச அதி⁴ப்பாயேன ச அனுஸந்தி⁴னா ச ப்³யஞ்ஜனேன ச யே பன அத்தா² அனுத்தானா, தே அத்தே², அத்தா² வா அவண்ணிதா யஸ்மா ஞாதும் ந ஸக்கா, தஸ்மா தேஸம்யேவ அத்தா²னம் அயம் ஸம்வண்ணனானயோ ஹோதீதி. இதிஸத்³தோ³ பரிஸமாபனத்தோ².

1. ‘‘தேன…பே… வேரஞ்ஜாய’’ந்திஆதீ³ஸு (பாரா. 1) கரணவசனே விஸேஸகாரணமத்தி² விய, ‘‘தேன…பே… பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி ஏத்த² கிஞ்சாபி நத்தீ²தி யோஜனா. அஸதி³ஸோபமாயம். கிஞ்சாபிஸத்³தோ³ க³ரஹத்த²ஜோதகோ, பன-ஸத்³தோ³ ஸம்பா⁴வனத்த²ஜோதகோ. ‘‘கரணவசனேனேவா’’தி ஏத்த² ஏவகாரேன உபயோக³வசனம் வா பு⁴ம்மவசனம் வா நிவாரேதி. அபி⁴லாபோதி அபி⁴முக²ம் அத்த²ம் லபதீதி அபி⁴லாபோ, ஸத்³தோ³. ஆதி³தோதி வேரஞ்ஜகண்ட³தோ. ஏதந்தி ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா உருவேலாய’’ந்திஆதி³வசனம். ‘‘அஞ்ஞேஸுபீ’’தி வத்வா தமேவத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம் ‘‘இதோ பரேஸூ’’தி.

யதி³ விஸேஸகாரணம் நத்தி², கிம் பனேதஸ்ஸ வசனே பயோஜனந்தி சோதே³ந்தோ ஆஹ ‘‘கிம் பனேதஸ்ஸா’’திஆதி³. ஏதஸ்ஸாதி ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா உருவேலாய’’ந்திஆதி³வசனஸ்ஸ. நிதா³னத³ஸ்ஸனம் பயோஜனம் நாமாதி யோஜனா. தமேவத்த²ம் விபா⁴வேதுமாஹ ‘‘யா ஹீ’’திஆதி³. யா பப்³ப³ஜ்ஜா சேவ யா உபஸம்பதா³ ச ப⁴க³வதோ அனுஞ்ஞாதாதி யோஜனா. யானி ச அனுஞ்ஞாதானீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தானீதி பப்³ப³ஜ்ஜாதீ³னி. அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ந்தி அரஹத்தமக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம் அரஹத்தமக்³க³ஞாணஞ்ச. போ³தி⁴மஹாமண்டே³தி மஹந்தானம் மக்³க³ஞாணஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணானம் பஸன்னட்டா²னே போ³தி⁴ருக்க²மூலேதி அத்தோ². ஏவந்திஆதி³ நிக³மனம்.

தத்தா²தி யம் ‘‘தேன ஸமயேன உருவேலாய’’ந்திஆதி³வசனம் வுத்தம், தத்த². உருவேலாயந்தி ஏத்த² உருஸத்³தோ³ மஹந்தபரியாயோதி ஆஹ ‘‘மஹாவேலாய’’ந்தி. ‘‘வாலிகராஸிம்ஹீ’’தி இமினா வேலாஸத்³த³ஸ்ஸ ராஸத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, காலஸீமாத³யோ நிவத்தேதி. யதி³ பன ‘‘உரூ’’தி வாலிகாய நாமம், ‘‘வேலா’’தி மரியாதா³ய, ஏவஞ்ஹி ஸதி நனு உருயா வேலாதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³தி ஆஹ ‘‘வேலாதிக்கமனஹேது ஆஹடா உரு உருவேலா’’தி. இமினா வேலாய அதிக்கமோ வேலா உத்தரபத³லோபவஸேன, வேலாய ஆஹடா உரு உருவேலா பத³விபரியாயவஸேனாதி த³ஸ்ஸேதி. ஏத்தா²தி ‘‘உருவேலாய’’ந்திபதே³. தமேவத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘அதீதே கிரா’’திஆதி³. அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴ பப்³ப³ஜித்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தாபஸபப்³ப³ஜ்ஜந்தி இஸிபப்³ப³ஜ்ஜம், ந ஸமணபப்³ப³ஜ்ஜம். கதிகவத்தந்தி கரணம் கதம், கதேன பவத்தம் கதிகம், தமேவ வத்தம் கதிகவத்தம். அகம்ஸு கிராதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யோதி யோ கோசி. அஞ்ஞோதி அத்தனா அபரோ. ஸோ ஆகிரதூதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பத்தபுடேனாதி பண்ணேன கதேன புடேன. ததோதி கதிகவத்தகரணதோ. தத்தா²தி தஸ்மிம் பதே³ஸே. ததோதி மஹாவாலிகராஸிஜனனதோ, பரந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. நந்தி தம் பதே³ஸம். தந்தி மஹாவாலிகராஸிம்.

‘‘போ³தி⁴ருக்க²மூலே’’தி ஏத்த² அஸ்ஸத்த²ருக்க²ஸ்ஸ உபசாரவஸேன போ³தீ⁴தி நாமலப⁴னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாண’’ந்திஆதி³. இமினா சத்தாரி ஸச்சானி பு³ஜ்ஜ²தீதி போ³தீ⁴தி வசனத்தே²ன சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம் போ³தி⁴ நாமாதி த³ஸ்ஸேதி. ஏத்தா²தி போ³தி⁴ம்ஹி, போ³தி⁴யம் வா. ஸமீபத்தே² சேதம் பு⁴ம்மவசனம். ருக்கோ²பீதி பிஸத்³தே³ன ந மக்³க³ஞாணமேவாதி த³ஸ்ஸேதி. மூலேதி ஆஸன்னே. பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி அனுனாஸிகலோபவஸேன ஸந்தீ⁴தி ஆஹ ‘‘பட²மம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி. ‘‘ஹுத்வா’’தி இமினா ‘‘பட²ம’’ந்திபத³ஸ்ஸ பா⁴வனபும்ஸகம் த³ஸ்ஸேதி. ஸப்³ப³பட²மம்யேவாதி ஸப்³பே³ஸம் ஜனானம் பட²மமேவ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏகோ ஏவ பல்லங்கோ ஏகபல்லங்கோதி அவதா⁴ரணஸமாஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஏகேனேவ பல்லங்கேனா’’தி. ‘‘ஸகிம்…பே… ஆபு⁴ஜிதேனா’’தி இமினா அவதா⁴ரணப²லம் த³ஸ்ஸேதி. பல்லங்கோதி ச ஊருப³த்³தா⁴ஸனம். விமுத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதீ³தி ஏத்த² தத³ங்கா³தீ³ஸு (படி. ம. அட்ட². 1.1.104) பஞ்சஸு விமுத்தீஸு படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ஸங்கா²தா ப²லஸமாபத்தி ஏவாதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘ப²லஸமாபத்திஸுக²’’ந்தி. ப²லஸமாபத்தீதி அரஹத்தப²லஸமாபத்தி. ஸா ஹி விருத்³தே⁴ஹி உபக்கிலேஸேஹி முச்சிதட்டே²ன விமுத்தீதி வுச்சதி, தாய ஸம்பயுத்தம் ஸுக²ம் விமுத்திஸுக²ம், சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகம் அரஹத்தப²லஸமாபத்திஸுக²ம். அத²வா தாய ஜாதம் ஸுக²ம் விமுத்திஸுக²ம், ஸகலகிலேஸது³க்கூ²பஸமஸுக²ம். ‘‘படிஸம்வேத³யமானோ’’திஇமினா ‘‘படிஸம்வேதீ³’’தி ஏத்த² ணீபச்சயஸ்ஸ கத்துத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. புனப்புனம் ஸுட்டு² வத³தி அனுப⁴வதீதி படிஸம்வேதீ³. படிஸம்வேதீ³ ஹுத்வா நிஸீதீ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

பச்சயாகாரந்தி அவிஜ்ஜாதி³பச்சயானம் உப்பாதா³காரம். கஸ்மா பச்சயாகாரோ படிச்சஸமுப்பாதோ³ நாமாதி ஆஹ ‘‘பச்சயாகாரோ ஹீ’’திஆதி³. ஹீதி ஸச்சம், யஸ்மா வா. ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞ’’ந்திஇமினா ‘‘படிச்சா’’திபத³ஸ்ஸ கம்மம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘ஸஹிதே’’திஇமினா ஸம்ஸத்³த³ஸ்ஸத்த²ம். ‘‘த⁴ம்மே’’திஇமினா தஸ்ஸ ஸரூபம். ஏத்தா²தி இமிஸ்ஸம் வினயட்ட²கதா²யம். தத்தா²தி ‘‘அனுலோமபடிலோம’’ந்திபதே³, அனுலோமபடிலோமேஸு வா. ஸ்வேவ பச்சயாகாரோ வுச்சதீதி யோஜனா. ‘‘அத்தனா கத்தப்³ப³கிச்சகரணதோ’’திஇமினா அனுலோமஸத்³த³ஸ்ஸ ஸபா⁴வத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ஸ்வேவாதி பச்சயாகாரோ ஏவ. தம் கிச்சந்தி அத்தனா கத்தப்³ப³ம் தம் கிச்சம். தஸ்ஸ அகரணதோதி அத்தனா கத்தப்³ப³கிச்சஸ்ஸ அகரணதோ. இமினா படிலோமஸத்³த³ஸ்ஸ ஸபா⁴வத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. புரிமனயேனேவாதி ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா புரிமனயேனேவ. வாதி அத²வா. பவத்தியாதி ஸம்ஸாரபவத்தியா. அனுலோமோதி அனுகூலோ, அனுரூபோ வா. இதரோதி ‘‘அவிஜ்ஜாயத்வேவா’’திஆதி³னா வுத்தோ பச்சயாகாரோ. தஸ்ஸாதி பவத்தியா. படிலோமோதி படிவிருத்³தோ⁴, ஏத்தா²தி ‘‘அனுலோமபடிலோம’’ந்திபதே³. அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³தி ஏத்த² அத்தோ² ஏவாதி ஸம்ப⁴வதோ தஸ்ஸ ப²லம் வா ‘‘ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீ’’தி வசனதோ (உதா³. அட்ட². 1; தீ³. நி. டீ. 1.1; ம. நி. டீ. 1.முலபரியாயஸுத்தவண்ணனா; ஸம். நி. டீ. 1.1.ஓக⁴தரயஸுத்தவண்ணனா; அ. நி. டீ. 1.1.ருபாதி³வக்³க³வண்ணனா) ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனம் வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஆதி³தோ பனா’’திஆதி³. யாவஸத்³தோ³ அவதி⁴வசனோ. யாவ அந்தம் பாபேத்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இதோதி இமேஹி வுத்தேஹி த்³வீஹி அத்தே²ஹி. ‘‘மனஸாகாஸீ’’தி ஏத்த² இகாரலோபவஸேன ஸந்தீ⁴தி ஆஹ ‘‘மனஸி அகாஸீ’’தி. தத்தா²தி ‘‘மனஸாகாஸீ’’திபதே³. யதா²தி யேனாகாரேன. இத³ந்தி இமம் ஆகாரம். தத்தா²தி ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³பாடே² அவயவத்தோ² ஏவம் வேதி³தப்³போ³தி யோஜனா. ஸமாஸமஜ்ஜே² தஸத்³தே³ன புப்³ப³பத³ஸ்ஸேவ லிங்க³வசனானி க³ஹேதப்³பா³னீதி ஆஹ ‘‘அவிஜ்ஜா ச ஸா பச்சயோ சா’’தி. வாக்யே பன தஸத்³தே³ன பரபத³ஸ்ஸேவ லிங்க³வசனானி க³ஹேதப்³பா³னி. ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா’’திபத³ம் ‘‘ஸம்ப⁴வந்தீ’’திபதே³ன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘தஸ்மா அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா ஸம்ப⁴வந்தீ’’தி. ஸப்³ப³பதே³ஸூதி ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு ஸப்³பே³ஸு பதே³ஸு.

யதா² பனாதி யேனாகாரேன பன. இத³ந்தி இமம் ஆகாரம். தத்தா²தி ‘‘அவிஜ்ஜாய…பே… நிரோதோ⁴’’திஆதி³வாக்யே. அவிஜ்ஜாயத்வேவாதி ஏத்த² ‘‘ப⁴த்³தி³யோத்வேவா’’திஆதீ³ஸு விய ‘‘ப⁴த்³தி³யோ இதி ஏவா’’தி பத³ச்சே²தோ³ கத்தப்³போ³, ந ஏவம் ‘‘அவிஜ்ஜாய இதி ஏவா’’தி, அத² கோ² ‘‘அவிஜ்ஜாய து ஏவா’’தி காதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘அவிஜ்ஜாய து ஏவா’’தி. ‘‘ப அதிமோக்க²ம் அதிபமோக்க²’’ந்திஆதீ³ஸு (கங்கா². அட்ட². நிதா³னவண்ணனா) விய உபஸக்³க³ப்³யத்தயேன வுத்தம், ஏவமித⁴ நிபாதப்³யத்தயேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தத்த² ஏவஸத்³தே³ன ஸத்தஜீவாத³யோ நிவத்தேதி. துஸத்³தோ³ பக்க²ந்தரத்த²ஜோதகோ. அனுலோமபக்க²தோ படிலோமஸங்கா²தம் பக்க²ந்தரம் மனஸாகாஸீதி அத்தோ². அஸேஸவிராக³னிரோத⁴ஸத்³தோ³ அயுத்தஸமாஸோ, உத்தரபதே³ன ச ததியாஸமாஸோதி ஆஹ ‘‘விராக³ஸங்கா²தேன மக்³கே³ன அஸேஸனிரோதா⁴’’தி. தத்த² அஸேஸஸத்³த³ம் விராக³ஸத்³தே³ன ஸம்ப³ந்த⁴மகத்வா நிரோத⁴ஸத்³தே³ன ஸம்ப³ந்த⁴ம் கத்வா அத்த²ஸ்ஸ க³ஹணம் அயுத்தஸமாஸோ நாம. ‘‘மக்³கே³னா’’திஇமினா விராக³ஸத்³த³ஸ்ஸத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. மக்³கோ³ ஹி விரஜ்ஜனட்டே²ன விராகோ³தி வுச்சதி. ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴தி ஏத்த² மக்³கே³ன நிரோத⁴த்தா அனுப்பாத³னிரோதோ⁴ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸங்கா²ரானம் அனுப்பாத³னிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. அனுப்பாத³னிரோதோ⁴தி ச அனுப்பாதே³ன நிரோதோ⁴ ஸமுச்சே²த³வஸேன நிருத்³த⁴த்தா. ஏவந்தி யதா² அவிஜ்ஜாயத்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, ஏவம் ததா²தி அத்தோ². தத்தா²தி ‘‘ஏவமேதஸ்ஸா’’திஆதி³வசனே. கேவலஸத்³தோ³ ஸகலபரியாயோதி ஆஹ ‘‘ஸகலஸ்ஸா’’தி, அனவஸேஸஸ்ஸாதி அத்தோ². அத²வா ஸத்தஜீவாதீ³ஹி அமிஸ்ஸிதத்தா அமிஸ்ஸத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ வா’’தி. ‘‘ஸத்தவிரஹிதஸ்ஸா’’தி இமினா ஸுத்³த⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸாதி ஏத்த² க²ந்த⁴ஸத்³தோ³ ராஸத்த²வாசகோதி ஆஹ ‘‘து³க்க²ராஸிஸ்ஸா’’தி.

ஏதமத்த²ம் விதி³த்வாதி ஏத்த² ஏதஸத்³த³ஸ்ஸ விஸயம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம் ‘‘ய்வாய’’ந்திஆதி³. தத்த² ‘‘அவிஜ்ஜாதி³வஸேன…பே… நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி ய்வாயம் அத்தோ² வுத்தோதி யோஜனா. ஸமுத³யோ ச ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. விதி³தவேலாயந்தி பாகடவேலாயம் பஸித்³த⁴காலேதி அத்தோ². இமம் உதா³னந்தி ஏத்த² இமஸத்³தோ³ வுச்சமானாபேக்கோ². தஸ்மிம் அத்தே² விதி³தே ஸதீதி யோஜனா. பஜானனதாயாதி பகாரேன ஜானனபா⁴வஸ்ஸ. ஸோமனஸ்ஸயுத்தஞாணஸமுட்டா²னந்தி ஸோமனஸ்ஸேன ஏகுப்பாதா³தி³வஸேன யுத்தேன ஞாணேன ஸமுட்டா²னம், யுத்தம் வா ஞாணஸங்கா²தம் ஸமுட்டா²னம் உதா³னந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² உதா³னந்தி கேனட்டே²ன உதா³னம்? உதா³னட்டே²ன, மோத³னட்டே²ன, கீளனட்டே²ன சாதி அத்தோ². கிமித³ம் உதா³னம் நாம? பீதிவேக³ஸமுட்டா²பிதோ உதா³ஹாரோ. யதா² (உதா³. அட்ட². க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) ஹி யம் தேலாதி³மினிதப்³ப³வத்து² மானம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி விஸந்தி³த்வா க³ச்ச²தி, தம் ‘‘அவஸேகோ’’தி வுச்சதி. யஞ்ச ஜலம் தளாகம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி, அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா க³ச்ச²தி, தம் ‘‘ஓகோ⁴’’தி வுச்சதி. ஏவமேவம் யம் பீதிவேக³ஸமுட்டா²பிதம் விதக்கவிப்பா²ரம் ஹத³யம் ஸந்தா⁴ரேதும் ந ஸக்கோதி, ஸோ அதி⁴கோ ஹுத்வா அந்தோ அஸண்ட²ஹித்வா வசீத்³வாரேன நிக்க²மந்தோ படிக்³கா³ஹகனிரபேக்கோ² உதா³ஹாரவிஸேஸோ ‘‘உதா³ன’’ந்தி வுச்சதி. ‘‘அத்தமனவாசம் நிச்சா²ரேஸீ’’தி இமினா உத³தா⁴துஸ்ஸ உதா³ஹாரத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி.

தஸ்ஸாதி உதா³னஸ்ஸ அத்தோ² ஏவம் வேதி³தப்³போ³தி யோஜனா. யதா³தி ஏத்த² தா³பச்சயஸ்ஸ அத்த²வாக்யம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யஸ்மிம் காலே’’தி. ஹவேதி ‘‘ப்³யத்த’’ந்தி இமஸ்மிம் அத்தே² நிபாதோ. ப்³யத்தம் பாகடந்தி ஹி அத்தோ². பாதுப⁴வந்தீதி ஏத்த² பாதுனிபாதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ‘‘ஹவே’’தி நிபாதேன வுத்தத்தா பூ⁴தா⁴துஸ்ஸேவ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி. அனுலோம படிலோம பச்சயாகார படிவேத⁴ஸாத⁴காதி அனுலோமதோ ச படிலோமதோ ச பச்சயாகாரஸ்ஸ படிவிஜ்ஜ²னஸ்ஸ ஸாத⁴கா. போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மாதி போ³தி⁴யா மக்³க³ஞாணஸ்ஸ பக்கே² ப⁴வா ஸத்ததிம்ஸ த⁴ம்மா. அத²வா பாதுனிபாதேன ஸஹ ‘‘ப⁴வந்தீ’’திபத³ஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘பகாஸந்தீ’’தி. இமஸ்மிம் நயே ஹவேஸத்³தோ³ ஏகம்ஸத்த²வாசகோ. ஹவே ஏகம்ஸேனாதி ஹி அத்தோ². அபி⁴ஸமயவஸேனாதி மக்³க³ஞாணவஸேன. மக்³க³ஞாணஞ்ஹி யஸ்மா அபி⁴முக²ம் சத்தாரி ஸச்சானி ஸமேச்ச அயதி ஜானாதி, தஸ்மா அபி⁴ஸமயோதி வுச்சதி.

‘‘கிலேஸஸந்தாபனட்டே²னா’’தி இமினா ஆபு⁴ஸோ கிலேஸே தாபேதீதி ஆதாபோதி வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ந வீரியஸாமஞ்ஞம் ஹோதி, அத² கோ² ஸம்மப்பதா⁴னவீரியமேவாதி ஆஹ ‘‘ஸம்மப்பதா⁴னவீரியவதோ’’தி. இமினா ஆதாபீதி ஏத்த² ஈபச்சயஸ்ஸ வந்துஅத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னலக்க²ணேன சாதி கஸிணாதி³ஆரம்மணம் உபக³ந்த்வா நிஜ்ஜா²னஸபா⁴வேன அட்ட²ஸமாபத்திஸங்கா²தேன ஜா²னேன ச. லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னலக்க²ணேன சாதி அனிச்சாதி³லக்க²ணம் உபக³ந்த்வா நிஜ்ஜா²னஸபா⁴வேன விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லஸங்கா²தேன ஜா²னேன ச. ‘‘பா³ஹிதபாபஸ்ஸா’’தி இமினா பா³ஹிதோ அணோ பாபோ அனேனாதி ப்³ராஹ்மணோதி வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. அணஸத்³தோ³ ஹி பாபபரியாயோ. ‘‘கீ²ணாஸவஸ்ஸா’’தி இமினா தஸ்ஸ ஸரூபம் த³ஸ்ஸேதி. அத²ஸ்ஸாதி அத² அஸ்ஸ, தஸ்மிம் காலே ப்³ராஹ்மணஸ்ஸாதி அத்தோ². யா ஏதா கங்கா² வுத்தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘கோ நு கோ²…பே… அவோசா’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.12) நயேன ச ததா² ‘‘கதமம் நு கோ²…பே… அவோசா’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.35) நயேன ச பச்சயாகாரே வுத்தாதி யோஜனா. நோ கல்லோ பஞ்ஹோதி அயுத்தோ பஞ்ஹோ, து³ப்பஞ்ஹோ ஏஸோதி அத்தோ². ததா²தி ஏவம், ததோ அஞ்ஞதா² வா. யா ச ஸோளஸ கங்கா² (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20) ஆக³தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அபடிவித்³த⁴த்தா கங்கா²தி யோஜனா. ஸோளஸ கங்கா²தி அதீதவிஸயா பஞ்ச, அனாக³தவிஸயா பஞ்ச, பச்சுப்பன்னவிஸயா சா²தி ஸோளஸவிதா⁴ கங்கா². வபயந்தீதி வி அபயந்தி, இகாரலோபேனாயம் ஸந்தி⁴. வித்யூபஸக்³கோ³ தா⁴த்வத்தா²னுவத்தகோ, அபயந்தி – ஸத்³தோ³ அபக³மனத்தோ²தி ஆஹ ‘‘அபக³ச்ச²ந்தீ’’தி. ‘‘நிருஜ்ஜ²ந்தீ’’திஇமினா அபக³மனத்த²மேவ பரியாயந்தரேன தீ³பேதி. ‘‘கஸ்மா’’தி இமினா ‘‘யதோ பஜானாதி ஸஹேதுத⁴ம்ம’’ந்தி வாக்யஸ்ஸ புப்³ப³வாக்யகாரணபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸஹேதுத⁴ம்மந்தி ஏத்த² ஸஹ அவிஜ்ஜாதி³ஹேதுனாதி ஸஹேது, ஸங்கா²ராதி³கோ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மோ. ஸஹேது ச ஸோ த⁴ம்மோ சாதி ஸஹேதுத⁴ம்மோதி வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அவிஜ்ஜாதி³கேனா’’திஆதி³. ‘‘படிவிஜ்ஜ²தீ’’தி இமினா பஜானா தீதி ஏத்த² ஞாதா⁴துயா அவபோ³த⁴னத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, மாரணதோஸனாதி³கே அத்தே² நிவத்தேதி. இதீதி தஸ்மா, வபயந்தீதி யோஜனா.

2. பச்சயக்க²யஸ்ஸாதி பச்சயானம் க²யட்டா²னஸ்ஸ அஸங்க²தஸ்ஸாதி யோஜனா. தத்ராதி து³தியஉதா³னே. கீ²யந்தி பச்சயா ஏத்தா²தி க²யம், நிப்³பா³னந்தி ஆஹ ‘‘பச்சயானம் க²யஸங்கா²தம் நிப்³பா³ன’’ந்தி. ‘‘அஞ்ஞாஸீ’’தி இமினா அவேதீ³தி ஏத்த² வித³தா⁴துயா ஞாணத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, அனுப⁴வனலாபா⁴தி³கே நிவத்தேதி. தஸ்மா வபயந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வுத்தப்பகாராதி பட²மஉதா³னே வுத்தஸதி³ஸா. த⁴ம்மாதி போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா, சதுஅரியஸச்சத⁴ம்மா வா.

3. இமம் உதா³னம் உதா³னேஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யேன மக்³கே³ன விதி³தோதி யோஜனா. தத்ராதி ததியஉதா³னே. ஸோ ப்³ராஹ்மணோ திட்ட²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேஹி உப்பன்னேஹி போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஹி வா யஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ சதுஸச்சத⁴ம்மா பாதுபூ⁴தா, தேன அரியமக்³கே³ன வா விதூ⁴பயந்தி யோஜனா. வுத்தப்பகாரந்தி ஸுத்தனிபாதே வுத்தப்பகாரம். மாரஸேனந்தி காமாதி³கம் த³ஸவித⁴ம் மாரஸேனம். ‘‘வித⁴மேந்தோ’’திஇமினா விதூ⁴பயந்தி ஏத்த² தூ⁴பதா⁴துயா வித⁴மனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, லிம்பனத்தா²த³யோ நிவத்தேதி. ‘‘வித்³த⁴ம் ஸேந்தோ’’திஇமினா வித⁴மேந்தோதி ஏத்த² த⁴முதா⁴துயா த⁴ம்ஸனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, ஸத்³த³த்தா²த³யோ நிவத்தேதி. ‘‘ஸூரியோவ ஓபா⁴ஸய’’ந்திபத³ஸ்ஸ ‘‘ஸூரியோ இவா’’தி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³. ஸூரியோதி ஆதி³ச்சோ. ஸோ ஹி யஸ்மா பட²மகப்பிகானம் ஸூரம் ஜனேதி, தஸ்மா ஸூரியோதி வுச்சதி. அப்³பு⁴க்³க³தோதி அபி⁴முக²ம் உத்³த⁴ம் ஆகாஸம் க³தோ, அப்³ப⁴ம் வா ஆகாஸம் உக்³க³தோ. அப்³ப⁴ஸத்³தோ³ ஹி ஆகாஸபரியாயோ. ஆகாஸோ ஹி யஸ்மா ஆபு⁴ஸோ பா⁴தி தி³ப்பதி, தஸ்மா ‘‘அப்³ப⁴’’ந்தி வுச்சதி. அயம் பனேத்த² ஓபம்மஸம்ஸந்த³னம் – யதா² ஸூரியோ ஓபா⁴ஸயந்தோ திட்ட²தி, ஏவம் ப்³ராஹ்மணோ ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²ந்தோ. யதா² ஸூரியோ அந்த⁴காரம் வித⁴மேந்தோ திட்ட²தி, ஏவம் ப்³ராஹ்மணோ மாரஸேனம்பி விதூ⁴பயந்தோதி.

ஏத்தா²தி ஏதேஸு தீஸு உதா³னேஸு. பட²மம் உதா³னம் உப்பன்னந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இமிஸ்ஸா க²ந்த⁴கபாளியா உதா³னபாளிம் ஸம்ஸந்த³ந்தோ ஆஹ ‘‘உதா³னே பனா’’திஆதி³. உதா³னே பன வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தந்தி உதா³னே வுத்தவசனம், வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அச்சயேனாதி அதிக்கமேன, தமேவத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘ததா³ ஹீ’’திஆதி³. ததா³தி ‘‘ஸ்வே ஆஸனா வுட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி ரத்திம் உப்பாதி³தமனஸிகாரகாலே. ப⁴க³வா மனஸாகாஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. புரிமா த்³வே உதா³னகா³தா² ஆனுபா⁴வதீ³பிகா ஹோந்தீதி யோஜனா. தஸ்ஸாதி பச்சயாகாரபஜானனபச்சயக்க²யாதி⁴க³மஸ்ஸ. ஏகேகமேவாதி அனுலோமபடிலோமேஸு ஏகேகமேவ. பட²மயாமஞ்சாதி அச்சந்தஸம்யோகே³ உபயோக³வசனம், நிரந்தரம் பட²மயாமகாலந்தி அத்தோ². இத⁴ பனாதி இமஸ்மிம் க²ந்த⁴கே பன. தமேவத்த²ம் வித்தா²ரேந்தோ ஆஹ ‘‘ப⁴க³வா ஹீ’’திஆதி³. தத்த² ப⁴க³வா உதா³னேஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. விஸாக²புண்ணமாயாதி விஸாகா²ய யுத்தாய புண்ணமாய. ‘‘அருணோ உக்³க³மிஸ்ஸதீ’’தி வத்தப்³ப³ஸமயேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதந்தி ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வம், அனாவரணஞாணந்தி அத்தோ². ததோதி அருணுக்³க³மனதோ. தம் தி³வஸந்தி பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனம், தஸ்மிம் தி³வஸேதி ஹி அத்தோ². அச்சந்தஸம்யோகே³ வா, தம் தி³வஸம் காலந்தி ஹி அத்தோ². ஏவம் மனஸி கத்வாதி யதா² தம் தி³வஸம் அனுலோமபடிலோமம் மனஸாகாஸி, ஏவம் மனஸி கத்வாதி அத்தோ². இதீதி ஏவம். ‘‘போ³தி⁴ருக்க²மூலே…பே… நிஸீதீ³’’தி ஏவம் வுத்தம் தம் ஸத்தாஹந்தி யோஜனா. தத்தே²வாதி போ³தி⁴ருக்க²மூலேயேவ.